Opname COA-doelgroep in het Centrum voor Transculturele Psychiatrie Veldzicht

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202624 587Justitiële Inrichtingen19 637VreemdelingenbeleidNr. 1092 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ASIEL EN MIGRATIE EN VAN DESTAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 maart 2026Middels deze brief informeren wij uw Kamer over de actuele stand vanzaken omtrent de samenwerking tussen het Centraal Orgaan opvangasielzoekers (COA) en het Centrum voor Transculturele PsychiatrieVeldzicht (hierna Veldzicht) over het opnemen van COA-bewoners. Sinds2014 behandelt Veldzicht tbs patiënten, vreemdelingen met eentbs-maatregel, vreemdelingen in de strafrechtketen (VRIS), bestuursrech-telijke vreemdelingen en daarnaast ook COA-bewoners en ongedocumen-teerde vreemdelingen die (acute) psychiatrische zorg nodig hebben. Voordeze laatste twee doelgroepen geldt dat zij op basis van samenwerkings-afspraken in Veldzicht geplaatst kunnen worden. Deze afspraken zijnvastgelegd in een convenant tussen DJI, COA en andere belanghebbendepartijen. Het convenant werd in 2017 afgesloten voor de duur van 5 jaaren is nadien enkele malen verlengd met een kortere geldigheidsduur. Hetvoorgaande convenant liep tot 1 december 2024 en is na afloop herzienvoor de COA-doelgroep middels een overgangsperiode tot 1 april 2026.Deze overgangsperiode voor het vinden van alternatieve zorg voorCOA-bewoners komt bijna ten einde. Hierbij wordt u geïnformeerd overde eerste stap in afbouw van de COA-doelgroep in Veldzicht zodattbs-plekken gerealiseerd kunnen worden en COA-bewoners passerendezorg ontvangen. Hier is het afgelopen jaar hard aan gewerkt door debetrokken ketenpartners. Ook wordt u geïnformeerd over het verlengenvan de overgangsperiode tot 1 januari 2027.Op 19 december 2024 heeft uw Kamer de moties van het lid Lahlah en deleden Podt enLahlah inzake Veldzicht aangenomen.1 De eerste motieverzoekt de regering een overgangsperiode van een jaar te hanteren-waarin de ggz-sector, gemeenten en financiers in samenspraak met deMinisteries vanJenV, AenM en VWS een plan kunnen opstellen om denodige kennis en expertise over dezedoelgroep voldoende over te kunnendragen. De tweede motie verzoekt de regering deovergangsperiode voor1Kamerstuk 24 587, nr. 1016 en Kamerstuk 24 587, nr. 1013 kst-24587-1092ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 10921 het plaatsen van COA-bewoners met een lagere beveiligingsbehoeftedanniveau 3, of geen beveiligingsbehoefte, bij reguliere zorgaanbieders pas tebeëindigenen de noodbedden in Veldzicht pas af te bouwen nadat er metde sector een volwaardigalternatief is gerealiseerd. Op 19 maart 2025 isuw Kamer geïnformeerd over de wijze waarop uitvoering wordt gegevenaan de moties.2Op 19 december jongstleden is uw Kamer geïnformeerd over Veldzicht ende laatste ontwikkelingen per 1 december 2025.3 Aanleiding hiervoor wasdat per 1 december vanwege personeel verloop het besluit moest wordengenomen om tijdelijk capaciteit af te bouwen. Door dit besluit bleef hetmogelijk om de continuïteit en kwaliteit van zorg te waarborgen. Dit heefttot gevolg gehad dat er per 1 december 2025 12 bedden minderbeschikbaar zijn. Zoals aangekondigd zijn de effecten van deze ontwik-keling gemonitord, met de betrokken ketenpartners besproken engeëvalueerd.Dankzij de inzet en constructieve samenwerking tussen de ketenpartnersis deze afbouw zorgvuldig verlopen. Uit de evaluatie blijkt dat de afbouwvan de twaalf bedden op verantwoorde wijze is uitgevoerd en niet totonoverkomelijke knelpunten heeft geleid. Zo lag de bezetting rond hetaantal beschikbare bedden. Bovendien is het relevant dat de instroom vanWet verplichte ggz-aanmeldingen van COA-patiënten en plaatsingen bijVeldzicht sinds het begin van de overgangsperiode op 1 april 2025 alstructureel lager ligt. Uit de evaluatie komt het beeld naar voren dat dedaling van de instroom het effect is van de consultatiefunctie die Veldzichtvervult voor de regio’s. In de aanloop naar een (volledige) aanmeldingvindt altijd overleg plaats waarin met de aanmeldende partij wordtbesproken of plaatsing in Veldzicht noodzakelijk is of dat er andere,mogelijkheden voor opname in de regio zijn. Dit overleg heeft altijd alplaatsgevonden, maar wordt intensiever gevoerd vanaf 1 april 2025. Sindsde overgangsperiode zetten ggz-aanbieders zich daarbij sterker in omcliënten, waar mogelijk, binnen de ggz in zorg te nemen. Daarmee spantde sector zich in om tijdig zorg te bieden en onnodige opschaling naarzwaardere zorgvormen te voorkomen.Gelet op het beoogde doel om bedden voor vreemdelingen op verant-woorde wijze om te zetten naar tbs-plekken kiezen wij ervoor de twaalfafgebouwde bedden niet opnieuw in te zetten voor deze doelgroep. Wijvinden dit verantwoord gelet op de evaluatie, de zichtbare afname van hetaantal bezette bedden gedurende de overgangsperiode en de gesprekkendie momenteel lopen over alternatief zorgaanbod. Met deze maatregelvoorzien wij in een eerste stap van de afgesproken afbouw. Daarbij blijfthet belangrijk dat de continuering van zorg voor de COA-bewoners ook na1 april gewaarborgd blijft. Daarom blijven we conform de uitvoering vande moties monitoren of COA-bewoners die beveiligde psychiatrische zorgnodig hebben een passende plek krijgen. Hierover houden de keten-partners en de departementen gezamenlijk een vinger aan de pols. Debetrokken partijen blijven zich ervoor inzetten om de beschikbare beddenin Veldzicht te benutten voor COA-patiënten waarvoor opschaling naarVeldzicht noodzakelijk is. Bij aanmeldingen waarbij opname in Veldzichtnoodzakelijk is, stelt Veldzicht zich flexibel op om binnen de mogelijk-heden van hun kunnen opname mogelijk te maken. Daarnaast blijftVeldzicht zijn expertisefunctie vervullen om ggz-aanbieders inhoudelijkeondersteuning te bieden waar nodig.2Kamerstuk 24 587, nr. 10283Kamerstuk 19 637, nr. 3501Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 10922 Het afgelopen jaar is hard gewerkt door de betrokken ketenpartners omconcrete stappen te zetten in het afbouwen van de COA-doelgroep inVeldzicht. Met het afbouwen van deze twaalf plekken zetten we nu eeneerste stap in de afbouw zodat plaatsen gerealiseerd kunnen worden voortbs-gestelden.Zo wachten op dit moment circa 270 passanten in het gevangeniswezenop een plek in een kliniek. Daarbij geven we met deze stap het personeelvan Veldzicht duidelijkheid over hun werkzaamheden. Deze duidelijkheidis belangrijk voor verder behoud van personeel. Bovendien past hetnemen van deze stap bij de behandelinhoudelijke kritiek over het feit datplaatsing in een hoog beveiligde behandelsetting disproportioneel is eneen inperking inhoudt van vrijheden voor deze doelgroep. Eind 2023 gafde geneesheer-directeur van Veldzicht al vanuit zijn bevoegdheden eenaanwijzing aan de kliniek dat de COA-doelgroep niet langer geplaatstdient te worden. Recent heeft hij deze oproep nogmaals herhaald.Veldzicht verwacht de twaalf vrijgekomen plekken op korte termijn in tekunnen zetten voor tbs-gestelden. De kliniek treft hier aankomende tijdvoorbereidingen voor.Tegelijkertijd zien we dat volledige afbouw van de bedden voor deCOA-doelgroep per 1 april 2026 niet haalbaar en realistisch is. De tijdigetoegang tot specialistische en beveiligde GGZ plekken voor asielzoekersmet psychiatrische problematiek is van groot belang. Dit geldt voorbetrokkenen zelf maar ook voor andere bewoners op COA-locaties.Bijvoorbeeld in het kader van de leefbaarheid en veiligheid, inclusief deveiligheid van personeel. Er zijn voor asielzoekers met een psychiatrischezorg- en veiligheidsbehoefte momenteel beperkt passende opname- enbehandelplekken beschikbaar in de ggz. Dit beeld past in een breder tekortaan beveiligde bedden en specialistische zorg. Daarnaast is meer tijdnodig om samenwerkingsafspraken te maken met andere zorgaanbiedersen wordt gewerkt aan het verbeteren van door- en uitstroom uit Veldzicht.Wij hebben daarom besloten om de overgangsperiode van 1 april 2026 teverlengen tot 1 januari 2027. In die periode bouwen we de bedden inVeldzicht weloverwogen af om de tbs-capaciteit verder op te kunnenbouwen.Hierover houden we nauw contact en overleg met de betrokken ketenpar-tijen. Wanneer er relevante ontwikkelingen zijn informeren we uw Kamerhierover.De Minister van Asiel en Migratie,G. van den BrinkDe Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,K.T. van BruggenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 10923