Toezegging gedaan tijdens de begrotingsbehandeling Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 19 maart 2026, over garantiebedrag Wajong

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202626 448Structuur van de uitvoering werk en inkomen(SUWI)Nr. 870 BRIEF VAN DE MINISTER VAN WERK EN PARTICIPATIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 maart 2026InleidingTijdens het begrotingsdebat van 19 maart jl. kwam de beëindiging vaneen groot aantal Wajong-uitkeringen per 1 januari 2026 en de gevolgendaarvan voor de betrokken Wajonggerechtigden ter sprake. Per die datumdoet zich een samenloop voor van een piek aan beëindigingen vanWajong-uitkeringen en tegelijkertijd het eerste moment waarop ergarantiebedragen vervallen. Ik heb toegezegd uw Kamer te informerenover de omvang en samenstelling van de groep mensen om wie het gaat.Hoewel de beëindiging van de Wajong-uitkeringen in deze gevallenconform de wet is, realiseer ik mij dat dit impact kan hebben op deinkomenspositie van Wajonggerechtigden. In het debat gaf ik aan dat datzwaar valt en dat ik hier een dilemma in zie: tot wanneer loopt eenuitkering door bij samenloop met inkomen uit werk en welke financiëlegevolgen bij een uitkeringsbeëindiging redelijkerwijs hebben. In deze briefga ik hier nader op in. Ik gaf in het debat aan dat er bij dit dilemma geenmakkelijke of snelle oplossingen zijn. Dit maakt dat ik op dit moment noggoed kijk wat er in deze gevallen kan en wat passend is.Piek aan beëindigingen van Wajong-uitkeringenWie vijf jaar onafgebroken heeft gewerkt en inmiddels zelfstandig – duszonder extra ondersteuning of voorzieningen – ten minste 75% van hetmaatmaninkomen verdient, heeft geen recht meer op een Wajong-uitkering. Het maatmaninkomen is meestal gelijk aan het wettelijkminimumloon (circa € 2.300 bruto per maand). De wet bepaalt dat deuitkering in deze situatie stopt.1 Dit betekent dat UWV na een beoordelingde uitkering stopt bij een inkomen van meer dan circa € 1.725 bruto permaand. Op dat moment heeft iemand voldoende arbeidsvermogen om1Dit geldt sinds de oude Wajong, die is ingevoerd per 1 januari 1998. kst-26448-870ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8701 duurzaam en zelfstandig een inkomen te verdienen van meer dan eenWajong-uitkering.Als iemand werkt met extra ondersteuning of een voorziening, bijvoor-beeld een jobcoach, vervoersvoorziening of in beschut werk, dan blijft deuitkering doorlopen. De Wajonggerechtigde kan dan immers nietzelfstandig in een inkomen voorzien.Dit is geen nieuwe regel. Wel speelt dat vanwege de invoering van de Wetvereenvoudiging Wajong op 1 januari 2021 het UWV de beoordelingen opde beëindiging van Wajong-rechten op basis van inkomsten tijdelijk heeftstilgelegd. Om uitvoeringstechnische reden heeft UWV de teller voor determijn van vijf jaar voor iedere werkende Wajonggerechtigde op datmoment 0 gezet. Hoewel dit gunstig was voor Wajonggerechtigden, zijbehielden daardoor langer hun uitkering naast het loon dan de wetvoorschreef, zorgt dit begin 2026 voor een piek in het aantal beëindi-gingen. U bent hierover geïnformeerd in de Stand van de uitvoering van3 juni 20252, in de antwoorden op de Kamervragen van het KamerlidPatijn d.d. 24 oktober 20253 en bij de brief van 10 december 2025.4 Naastde hervatting van de toetsing op inkomen speelt mee dat de Wajongge-rechtigden van wie de uitkering nu waarschijnlijk wordt gestopt sinds1 januari 2021 meer uren zijn gaan werken of meer zijn gaan verdienen,waardoor zij nu voldoen aan de criteria voor beëindiging van de uitkering.Dit is een gunstig maar een onvoorzien effect wat tot meer beëindigingenleidt. Deze Wajonggerechtigden hebben laten zien meer te kunnen daneerder verondersteld.Zoals ik tijdens het begrotingsdebat heb aangegeven, hebben ze daarmeeechter ook gedaan wat wij van hen verwachten: werken, meedoen en opeigen benen staan. Tegelijkertijd is het rechtvaardig om de uitkering tebeëindigen nu het hoofddoel – een duurzame baan met een eigeninkomen – is bereikt. Het laten doorlopen van de uitkering zou bovendienonrechtvaardig zijn tegenover mensen met vergelijkbare werkzaamhedenen verdiensten maar zonder Wajong-uitkering. De wet bepaalt daarom dathet recht op Wajong in deze situatie stopt.5Het garantiebedragBij een deel van de groep mensen bij wie de Wajong-uitkering stopt ombovengenoemde redenen stopt hierdoor de uitkering ter hoogte van het«garantiebedrag». Het garantiebedrag is ingevoerd bij en in verband metde Wet vereenvoudiging Wajong, die op 1 januari 2021 de rekenregelsvoor inkomstenverrekening voor alle drie de Wajong-regelingen6gelijktrok. Voor 2021 kende de Wajong drie Wajong regimes met meerdereinkomensregelingen. Dit maakte de Wajong erg complex. Daarnaast washet niet altijd lonend om (meer) te gaan werken voor mensen in deWajong. Om de Wajong te vereenvoudigen en werken lonend te maken isdaarom besloten om te komen tot een eenvoudige inkomensregeling,waarbij het bruto totaalinkomen van mensen die (meer) gaan werkenaltijd toeneemt. De uitkomst van deze inkomensregeling leverde echterniet in alle gevallen een hogere uitkering op.2Kamerstukken II 2024/25, 26 448, nr. 845, bijlage stand van de uitvoering p. 13/14.3Aanhangsel Handelingen II 2025/26, nr. 5784Kamerstukken II 2025/26, 26 448, nr. 861.5Dit geldt sinds de oude Wajong, die is ingevoerd per 1 januari 1998.6De Wajong-regelingen worden onderscheiden naar de startdatum van de instroom: de oudeWajong (vóór 2010), de nieuwe Wajong (2010–2015), de Wajong 2015 (vanaf 2015).Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8702 Om te voorkomen dat mensen vanwege de wijziging van de inkomensre-geling erop achteruit zouden gaan is het garantiebedrag als tijdelijkeovergangsmaatregel ingevoerd. Het garantiebedrag bepaalt de minimalehoogte van een uitkering voor mensen die op het moment van inwerking-treding van de Wet vereenvoudiging Wajong aan het werk waren. Vooriedereen die in december 2020 én januari 2021 aan het werk waren heeftUWV op basis van het individuele inkomen en de oude rekenregels ditgarantiebedrag vastgesteld.Mensen met een laag inkomen op het moment van inwerkingtredingkregen daarmee een hoog garantiebedrag. Mensen met een hooginkomen kregen recht op een laag garantiebedrag.Wajonggerechtigden ontvangen het garantiebedrag volledig naast hetverdiende inkomen, zelfs als ze sindsdien veel meer zijn gaan verdienen,dus ook als ze meer dan 75% van het wettelijk minimumloon (wml)verdienen en zelfs meer dan 100% wml. Hierdoor kunnen zij een hoogtotaalinkomen hebben (uitkering en inkomen). Soms hebben zij hierdooreen totaalinkomen dat veel hoger ligt dan dat van directe collega’s diegeen garantiebedrag krijgen.Gevolgen voor de WajonggerechtigdenHet beëindigen van het Wajong-recht en dus ook van de Wajong-uitkeringheeft de volgende impact.7–De meeste van de 11.500 personen die mogelijk hun Wajong-rechtverliezen per 1 januari 2026, ongeveer 7.200 mensen, hebben eenzogenoemde–nul-uitkering. Bij deze groep blijft de financiële impact beperkt. Zijhebben zoveel inkomen dat zij nu al geen Wajong-uitkering meerontvangen, omdat zij meer dan het wml verdienen.–Circa 3.400 personen verliezen hun garantiebedrag als de Wajong-uitkering eindigt. Het gemiddelde inkomensverlies bij deze groep isongeveer–€ 750 bruto per maand. De meerderheid heeft een inkomen boven100% wml.–Circa 900 personen hebben geen garantiebedrag maar wel eenaanvullende Wajong-uitkering. Circa 450 van hen verdienen tussen de75% en 100% wml en circa 450 verdient 100% wml of meer.8 Hetgemiddelde inkomensverlies bij deze groep is ongeveer € 250 brutoper maand.–Alle drie de groepen verliezen de fiscale jonggehandicaptenkorting(ruim € 900 netto per jaar).In onderstaande tabellen is een uitsplitsing gemaakt van de hoogte van delonen en de hoogte van de garantiebedragen. Het gaat hier om indicatievegetallen.Tabel 1: Loon van de groep van 11.500LoonTotaalMet garantie-bedragN=3.400> 75% – 100% WML1.650900 (26%)> 100% WML en < 150% WML5.3501.800 (53%)> 150%4.500700 (21%) 7Cijfers stand maart 2026.8De Wajong-uitkering wordt verstrekt op voorschotbasis. Er kan op verzoek van de Wajongge-rechtigde een aanvullende uitkering zijn verstrekt. Na 3, 6 of 12 maanden wordt de uitkeringdefinitief vastgesteld wat kan leiden tot een nabetaling of terugvordering.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8703 Stand maart 2026De hoogte van de garantiebedragen varieert van € 10 bruto per maand tot€ 2.100 bruto per maand. Het gemiddelde garantiedrag bedraagt € 750bruto per maand.Tabel 2: hoogte van garantiebedragen1< € 25012%€ 250 – € 75046%€ 750 – € 1.25027%€ 1.250 – € 1.75014%> € 1.7501% De meerderheid van de circa 11.500 betrokkenen lijkt de inkomensge-volgen van de beëindiging van de Wajong-uitkering goed te kunnenopvangen, al dan niet met compensatie door hogere inkomensafhanke-lijke regelingen zoals fiscale toeslagen en gemeentelijk minimabeleid. Detelefoongesprekken die UWV met de doelgroep heeft gevoerd, lijken ditbeeld te bevestigen. Ruim 52% van de groep Wajonggerechtigden meteen garantiebedrag dat potentieel eindigt, verdient tussen de 100% en150% van het wettelijk minimumloon (wml), en 21% verdient zelfs meerdan 150% wml.DilemmaDe toepassing van de huidige wettelijke kaders brengt een dilemma metzich mee. Enerzijds is het een positief signaal dat een aanzienlijke groepWajonggerechtigden reeds vijf jaar onafgebroken participeert op dearbeidsmarkt en daarmee voldoet aan de criteria voor beëindiging van hetuitkeringsrecht. Het uitgangspunt van de Wajong blijft immers dat deuitkering vervalt wanneer iemand duurzaam in staat is zelfstandig in hetlevensonderhoud te voorzien. Het past niet om hen voor lange tijd eenuitkering te blijven geven en daarnaast het minimumloon te latenverdienen. Dit is niet uit te leggen aan de directe collega’s die hetzelfdewerk doen zonder Wajong-uitkering. Aan de andere kant houden dezeWajonggerechtigden mogelijk rekening met het garantiebedrag. Zijkunnen dan financiële verplichtingen hebben zoals huurovereenkomstenof hypotheken die sommigen van hen zonder dit bedrag mogelijk nietmeer kunnen nakomen. Of de inkomensgevolgen kunnen wordenopgevangen, hangt af van de verhouding tussen de te verliezen uitkering,het eigen inkomen en onvermijdelijke kosten zoals wonen, levenson-derhoud en zorg. De precieze gevolgen verschillen per persoon, afhan-kelijk van de individuele situatie. In het ene geval kan iemand het verliesvan een lage uitkering/garantiebedrag moeilijker opvangen wanneer dekosten voor wonen, zorg en levensonderhoud hoog zijn. Omgekeerdwordt het verlies van een hoog garantiebedrag soms juist als minderproblematisch ervaren omdat het eigen salaris hoog genoeg is om allekosten te dekken of omdat er ook een partner is met een inkomen.Wajonggerechtigden die moeite hebben het verlies van het Wajong-rechtop te vangen, wordt ondersteuning aangeboden en er zijn aanvullendemaatregelen genomen om hen te ondersteunen. UWV heeft daartoe injuni en september vorig jaar aan werkende Wajonggerechtigden diemogelijk te maken krijgen met een beëindiging per 1 januari 2026 eenbrief gestuurd om hen hierover te informeren. UWV heeft vervolgens aldeze mensen nog een keer gebeld. Wajonggerechtigden die zich zorgenmaken, kunnen de hulp van een casemanager van UWV krijgen, als blijktdat hun Wajong-uitkering wordt beëindigd. UWV heeft hiervoor eenproces rondom zorgvuldige dienstverlening ingericht.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8704 Samen kan dan worden gekeken of de inkomensachteruitgang (deels) kanworden opgevangen door het aanvragen van inkomensafhankelijkeregelingen, zoals toeslagen of het gemeentelijke minimabeleid.Naast de impact op Wajonggerechtigden vormt de piek aan beëindigingenook een knelpunt voor de uitvoering. UWV heeft aangegeven dat het nietlukt om alle gevallen in één maand te beoordelen, maar hiervoor meer tijdheeft nodig om een overhaaste uitvoering en/of rechtsongelijkheid tevoorkomen.De Staatssecretaris van Participatie en Integratie van het vorige kabinetheeft daarom besloten de beëindiging van de Wajong-uitkeringen uit testellen. Voor alle Wajonggerechtigden die in 2026 aan de voorwaardenvoor stopzetting voldoen, wordt de daadwerkelijke einddatum van deuitbetaling van de uitkering verschoven naar 1 januari 2027, ook al stopthet Wajong-recht officieel eerder. Dit is tegen de wet, maar begunstigendvoor de betrokkenen, en geeft UWV de kans alle beëindigingen zorgvuldigte doen en mensen goed te begeleiden. U bent hierover geïnformeerd bijvoornoemde brief van 10 december 2025.Uitstel van de beëindigingen tot 1 januari 2027 zal voor de meesteWajonggerechtigden naar verwachting een passende en doelmatigemaatregel zijn. Deze maatregel geeft UWV de ruimte voor een zorgvuldigeuitvoering en begeleiding, terwijl betrokkenen tegelijkertijd de tijd krijgenom hun uitgavenpatroon geleidelijk aan te passen of tijdig aanvullenderegelingen aan te vragen.Dit laat onverlet dat er mensen zijn bij wie het vervallen van de Wajong-uitkering zeer ingrijpende gevolgen kan hebben. Zoals ik al in hetbegrotingsdebat aangaf, ga ik samen met UWV kijken hoe de beëindigingvoor hen op een goede, zorgvuldige en menswaardige manier kanplaatsvinden. Zoals u zult begrijpen is de tijd tussen het begrotingsdebaten het versturen van deze brief kort geweest. Ik kom hier daarom op eenlater moment bij uw Kamer op terug. Daarnaast bied ik uw Kamer eentechnische briefing aan voor een gedetailleerde feitelijke uitleg over ditcomplexe dossier.De Minister van Werk en Participatie,A.A. AartsenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8705