Memorie van toelichting

31821WijzigingvandeWetophethogeronderwijsenwetenschappelijkonderzoekenenigeanderewettenondermeerinverbandmetdeverbeteringvanhetbestuurbijdeinstellingenvoorhogeronderwijs,decollegegeldsystematiekenderechtspositievanstudenten(versterkingbesturing)Nr.3MEMORIEVANTOELICHTINGALGEMEENHOOFDSTUK1.ACHTERGRONDENInleidingDeopdrachtendiedeNederlandsekennissamenlevinghogescholenenuniversiteitenoplegtzijnnietgering:groteaantallenafgestudeerdenvanhogekwaliteitzijnnodigevenalsexcellentonderzoek(fundamenteelenpraktijkgericht)enondernemerschap.Ditisnietvoorniks;dematewaarinNederlandsuccesvolomgaatmetdegroteuitdagingenvande21eeeuwhangtvooreengrootdeelafvanhetinnovatievevermogenvanwerkne-mersenondernemersenvandeaantrekkingskrachtvanNederlandopinternationaaltalentonderstudentenenkenniswerkers.Omdieopdrachtentekunnenvervullen,ishetessentieeldathogescho-len,universiteitenenoverheidnaasthetbehoudvandetalrijkegoedeeigenschappenvanonsonderwijseenaantalthema’saanpakkenwaaropwinstgeboektkanworden.Daartoebehorendevoorwaardenvooreengoedbestuureneengoedepositievanstudenten,hetbevorderenvandeonderwijskwaliteitendeinternationalepositievanhethogeronderwijs.Deoverheidmoetdeinstellingendaartoeinstaatstellen.Zijmoetenvoldoenderuimtehebbenomhunverantwoordelijkheidtekunnennemen.DehuidigesturingsfilosofiezoalsneergelegdindeWHW,gebaseerdophetbeginselvan«autonomeinstellingen»,blijftdanookhetuitgangspunt.DezebenaderingheeftertoegeleiddatdeNederlandseuniversiteitenenhogescholenslagvaardigbestuurdeinstelingenzijn,waarintegraalbeleidwordtgevoerdmetbetrekkingtotonderwijsenonderzoek,debedrijfsvoering,personeelsbeleideninternekwaliteitsbor-gingendatdezebehorentotdemeestdynamischeinEuropaenwaarhoogwaardigonderwijsenonderzoekwordtverzorgd.Dewetbehoeftdanookniettenprincipaletewordengewijzigd,maarweliseenforsaantalaanpassingenwenselijk.DeStrategischeAgendahogeronderwijs-,onderzoek-,enwetenschaps-beleid«HetHoogsteGoed»(KamerstukkenII2007/08,31288,nr.1;TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1265440809tkkst31821-3ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2008TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.31 10december2007en2juli2008doordeTweedeKamerbesproken)bevatdegezamenlijkeambitiesvoorhethogeronderwijsindezeregeerperiode.NaastbeleidenextrapubliekemiddelenmoetenookvereenvoudigingenaanscherpingvanwetgevingbijdragenaandeambitiesvandeStrategi-scheAgenda.InhetCoalitieakkoordishetvoornemenaangekondigdtoteenwetsvoor-stelvoorbekostigingenbesturingvanhethogeronderwijs.IndeStrategi-scheAgendaiseenaantalvoornemensaangekondigddieopoprelatiefkortetermijnvormkunnenkrijgen1.Dezevoornemensbijelkaarhebbentothetonderhavigewetsvoorstelgeleid.Hetisdewensvanderegeringoméénenandervoortvarenduittevoeren.Erisgekozenvooreen(omvangrijke)wijzigingswetennietvooreengeheelnieuwewet.Datzouveelmeertijdkosten.Daarnaastzoueengeheelnieuwewetdesuggestiekunnenwekken,datersprakeisvaneenfundamentelebreukmetdehuidigesturingsfilosofieenhethuidigewettelijkeinstrumentarium.Daarvanisgeensprake.Dezewijzigingswetbeoogtinhoofdzaakoptalvanterreinenvanhethogeronderwijseenaantalbreedonderschrevenverbeteringendoortevoeren.Erzijnnogmeerbeleidsvoornemensdieaanpassingvanregelgevingvergen.Daarbijvaltmetnametedenkenaaneenaangepastaccredita-tiestelselenhetvervolgop«ruimbaanvoortalent».Hiervoorwordenafzonderlijketrajectengevolgd.Devoornemensomtrentdeonderwijsbekostigingzijnevenmininditwetsvoorstelopgenomen.Deredenhiervoorisdatdebekostigings-systematiekwordtgeregeldbijalgemenemaatregelvanbestuur(incasuhetUitvoeringsbesluitWHW2008).Datbesluitwordtmethetoogopdeonderwijsbekostigingaangepastineenmetditwetsvoorstelminofmeerparallellopendtraject.Inditwetsvoorstelwordendevolgendeonderwerpengeregeldofwijzi-gingenvoorgesteld:•goedbestuurenmedezeggenschap;•studenten(rechtenenplichten);•collegegeldsystematiek;•kwaliteit(examensenaccreditatie);•internationalisering(jointdegrees,onderwijsinhetbuitenland);•erkenningvanverworvencompetenties;•onderzoekstaakhogescholen;•rechtspersonenmetvoorhogeronderwijs;•vereenvoudigingvanregelgeving.GoedbestuurenmedezeggenschapBijeengroteautonomievandeinstellingenisdeaanwezigheidvanactievedirectbetrokkenenbelangrijk.Zijvormengezamenlijkdeacademi-schewereldenkunnenzonodigookfunctionerenalstegenkrachtendiedeinstellingenscherphouden.Daaromwordteenduidelijkescheidingtussentoezichtenbestuureneenverbeteringvandepositievanhetpersoneelendestudentendooreenuitbreidingvandemedezeggenschapvoorgesteld.CollegegeldsystematiekDevoorschriftenomtrentbekostigingencollegegeldgevenuitdrukkingaande(financiële)verantwoordelijkheidvandeoverheidvoorhetonder-wijs.Deoverheidsverantwoordelijkheidhiervoorwordtopnieuwafgeba-kend.Eenvoudentransparantiezijndaarbijbelangrijkeuitgangspunten.Debekostigingenhetcollegegeldwordenmeerdannuhetgevalisaanelkaargespiegeld.Voordecollegegeldsystematiekisnieuwdatdestudentmoetvoldoenaanhetzogenoemdewoonplaatsvereisteendatdeover-heidverantwoordelijkisvoorhetfinancierenvanrespectievelijkéén1Paragraaf2.5.3vandeStrategischeAgenda.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.32 bacheloren/oféénmasteropleidingperstudent.Datuitgangspuntisalsvolgtuitgewerkt:eenstudentishetwettelijkcollegegeldverschuldigdalshemofhaarnoggeengraadisverleend(enhijvoldoetaandeoverigevoorwaarden).Alsdestudent–indehiervoorbedoeldezin–zichnahetbehalenvaneenbachelorgraadweerinschrijftvooreenbacheloroplei-ding,ishijhetinstellingscollegegeldverschuldigd.StudentenBijdepositievandestudentgaathetnietalleenomcollectievebelangenmaarookomzijnindividuelebelangen.Derandvoorwaardendienenzodanigtezijndathijallesuitdestudiekanhalen.Derechtsbeschermingvandestudentisvoorverbeteringvatbaar.Hethuidigestelselisondoor-zichtigenweinig«klantvriendelijk».Eenverplichtingvoorinstellingenomvergelijkbareenrelevantestudiekeuzeinformatieteleverenkanbijdragenaanverminderingvandeuitvalenaanbevorderingvandedoorstroomnaardeinternationaleonderwijsmarkt,doordatstudenteneenmeerafge-wogenkeuzevooreenopleidingmakenopbasisvanobjectieveenverge-lijkbareinformatie.Destudentheeftrechten,maarookplichten.Deplichtenvanstudentenwordenweerspiegelddoorbevoegdhedenvandeinstelling.Vooreeninstellingwordthetwettelijkmogelijkomeenstudentdiezeerernstigeoverlastbezorgtofeenbedreigingvormtmetoogopdetoekomstigeberoepsuitoefening,definitiefvandeinstelling,respectievelijkopleidingteverwijderenofomhemofhaarnietinteschrijven.KwaliteitDepositievandeexamencommissiebehoeftversterking.DitblijktondermeeruitderapportenvandeOnderwijsraaduit20061envandeInspectievanhetOnderwijs.IndeStrategischeAgendawordenwijzigingenvoorge-steldvanhetaccreditatiestelsel.Daartoezaleenseparaatwetsvoorstelwordeningediendterwijzigingvanhetaccreditatiestelselper2010.Voor-uitlopenddaaropwordeninditwetsvoorstelenkelewijzigingenvandeWHWvoorgestelddiehetaccreditatieprocesvoorinstellingenopkortetermijnmoetenvereenvoudigenenverbeteren.Verderwordtinditwetsvoorsteleenexperimenteerbepalinggeïntrodu-ceerd.Daarmeewordtondermeerruimtegecreëerdvoorpilotsenexperi-mentendietotdoelhebbeninnovatiefbeleidterversterkingvandekwali-teittevoeren.InternationaliseringDeaanpakvaninternationaliseringindeStrategischeAgendaisvooralgerichtophetinpositiebrengenvanzowelinstellingenalsstudentenopdeinternationaleonderwijs-enarbeidsmarkt.Enkelerandvoorwaardendaarvoorwordeninditwetsvoorstelverankerd.Deafgiftevaneenzoge-noemdejointdegreewordtmogelijkgemaakt.DatzijngradendieeeninstellingverleentsamenmeteeninstellinginNederlandofhetbuiten-land,nadatdestudenteenopleidingheeftafgerondwaarvoordesamen-werkendeinstellingenverantwoordelijkzijn.Datkanonderwijskundigevoordelenhebbenvoorinstellingenstudentenookdeinternationalise-ringvanhethogeronderwijsbevorderen.VoortsisgeregelddathetdiplomasupplementwordtafgegevenvolgenshetEuropeesovereenge-komenstandaardformatmetnamemethetoogopdeverderebevorde-ringvandeinternationaletransparantieendepositioneringvandestudentopdeinternationaleonderwijs-enarbeidsmarkt.EenanderewijzigingbetreftdemogelijkheidomopleidingenmeteenNederlandseaccreditatietevens(ofuitsluitend)inhetbuitenlandteverzorgen.OpdiemanierkunneninstellingenzichbeterbuitendeNeder-landsegrenzenprofileren.1Examinering,draagvlakentoegankelijkheid,Onderwijsraadnovember2006.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.33 ErkenningverworvencompetentiesInhetkadervanhetLevenLangLerenbeleidishetvanbelangdatwerken-denwordenaangespoordom(weer)hogeronderwijstevolgen.Indatverbandwordteenvoorstelgedaaninzakedeproceduretoterkenningvanverworvencompetenties(EVC)Deafschaffingvandeleeftijdgrensvan30jaarvoorhetwettelijkcollegegeld,dieeveneensinditwetsvoorstelwordtgeregeld,draagtookbijaandemogelijkhedenvoorLevenlangleren.OnderzoekstaakhogescholenHetwetsvoorstelvoorzietindeverankeringvandeonderzoekstaakvanhogescholen.Hiermeekrijgtdepositievan(bekostigde)hogescholenalskennisinstellingenmetopdeberoepspraktijkgerichtonderzoekhaarwettelijkbeslag.Daarhoortookeenverplichteinternekwaliteitszorg-procedurevoordezevormvanonderzoekbij.RechtspersonenvoorhogeronderwijsHetbegrip«aangewezeninstelling»vervalt.Daarvoorindeplaatskomenrechtspersonenvoorhogeronderwijsmetinitieelonderwijs.Aanleidingdaarvoorishetaccreditatiesysteem,waardooreenproceduretothetaanwijzenvandeinstellingennietmeervoordehandligt.Doorhetvervallenvandeprocedurekaneenorganisatiezichooknietlangeraffi-cherenals«aangewezeninstelling».Hetgaatindevoorstellenomhetborgenvandekwaliteitvanhetonder-wijs.Buitenkijfmoetstaandatdecontextwaarbinnenhetonderwijswordtverzorgdadequaatis.Inplaatsvandeaanwijzingvandeinstellingkomteenprocedurevoorderechtspersoondievoordeeerstemaalgeac-crediteerdeopleidingwilgaanaanbieden.WanneerdeopleidingdeeersteisdiedoorderechtspersooninkwestiewordtaangebodengeldteenzwaarderetoetsnieuweopleidingdoordeNVAO.DeInspectievanhetOnderwijsbeoordeeltofvoldaanwordtaandeoverigewettelijke(kwaliteits)eisen.Dezeprocedureenkwaliteitseisengeldenookvoorderechtspersonenmetgeaccrediteerdpostinitieelonderwijs.Dezeaanpas-singleidtertoedatvooralleniet-bekostigdeopleidingen/organisatiesgelijkeeisengelden,zijndeeisenterwaarborgingvandekwaliteitvanhetgeaccrediteerdonderwijs,zoalsdeverplichtstellingvaneenexamen-commissie.VereenvoudigingvanregelgevingenbeperkingvanadministratievelastenHetwetsvoorstelambieertondermeeruniformeringvanwettelijkevoor-schriften.Daarwaarverschillengeenredelijkdoel(meer)dienenisbeslo-tenzeafteschaffen.Datleidttotgrotereeenvoudinderegelgeving.Hetwetsvoorstelvoorzietindemogelijkheidvaneenzogenoemde«door-lopendeinschrijving»,waardoordeadministratievelastenvaninstel-lingenzullenwordenverlicht.Voorinstellingenmettheologischeoflevensbeschouwelijke(ambts)op-leidingenwordtmetditwetsvoorstelzoveelmogelijkaangeslotenbijdebepalingendiegeldenvoordereguliereinstellingenenopleidingen.DoordatdeNVAOonderdewerkingvandeKaderwetzelfstandigebestuursorganenwordtgebrachtkunnendiversewettelijkebepalingenmetbetrekkingtotditzelfstandigbestuursorgaanwordengeschrapt.Nietelkonderwerpbehoeftophetniveauvandeformelewettewordengeregeld.Uiteenoogpuntvan«wetgevingseconomie»(zieookaanwijzing22e.v.vandeAanwijzingenvoorderegelgeving)isbeslotenverschillendemeergedetailleerdeentechnischevoorschriftenophetniveauvaneenalgemenemaatregelbestuurteregelen.Ookdatleidttotgroteresober-heidindeWHW.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.34 HOOFDSTUK2.GOEDBESTUUREentransparanteverhoudingentaakafbakeningtussenbestuureninterntoezichtiseenbelangrijkevoorwaardevoorgoedonderwijs.Degroeiendeautonomievandeinstellingeninhethogeronderwijsvereistdatbinnendeinstellingenookdevoorwaardenvooreengoedewerkingvanchecksandbalancesgewaarborgdzijn.Maatschappelijkeverantwoordingofde«horizontaledialoog»iscomplementairaandeverantwoordingdieindeverticalelijnaanexternetoezichthouderswordtafgelegd.Hetligtoveri-gensnietvoordehanddataldezeendergelijkeaspectenvangoedbestuureenwettelijkeverankeringkrijgen.Deinstellingenhebbenhiereeneigenverantwoordelijkheid,diemenonderanderetotuitdrukkingkanbrengeninhetonderschrijvenennalevenvandegedragscodesdiedebrancheorganisatieshebbengeformuleerd.Nietteminzijneraspectenmetbetrekkingtotbestuur,toezichtenmedezeggenschapwaarvanhetwense-lijkwordtgeachtdatdezebijwetwordenvastgelegd.2.1ScheidingbestuurentoezichtZoalsindeStrategischeAgendakortisaangeduidenindebriefovergoedbestuurvan1februari2008aandeTweedeKamer(KamerstukkenII2007/08,30183,nr.21)isbenadrukt,streefthetkabinetookvoorhethogeronderwijsnaareenwettelijkeverankeringvaneenstriktescheidingvanbestuurentoezicht.Deinstellingenvoorhogeronderwijszijnvoorhetgrootstedeelgrotetotzeergroteorganisaties.Ditmaakthetnodigdatbestuurentoezichtonderscheidenwordt.Deintroductievanhetraad-van-toezicht-modelgaatongewensteconcentratievanmachttegenenversterkt–viceversa–dechecksandbalancesbinneneeninstelling.Deinvoeringvaneenraadvantoezichtsluitaanbijdeontwikkelingdiedesectordeafgelopentienjaarheeftdoorgemaakt;hieronderwordtdaarnaderopingegaan.Hetexternetoezichtdoordeoverheidsluitaanbijhetinternetoezichtindiezindatdeintensiteitvanhetexternetoezichtafhangtvandematewaarinhetinternetoezichtgoedfunctioneertenadequateverantwoordingsinformatiegenereert.Isersprakevangoedbestuurenvangeringerisico’sinzakedekwaliteit,dankanhetexternetoezichtsoberzijn.Isdatniethetgeval,danisintensievertoezichtgewenst.DezeselectiviteitensoberheidvormeneenverdereontwikkelingvandeproportionaliteitvanhetexternetoezichtzoalsindeWetophetonderwijstoezichtisvoorzienenverdertotontwikkelingkomt.DeInspectievanhetonderwijsheeftditinhaartoezichtkadersverwerkt.Descheidingtussenbestuurentoezichtbetekentdatinhethogeronder-wijsinprincipeeenbestuurlijkorgaanmetbestuursbevoegdhedeneneenorgaanmettoezichthoudendebevoegdhedenwordenvoorgeschreven;dezeorganenzullenexclusiefwordenaangeduidalscollegevanbestuurenraadvantoezicht.Deformeleintroductievanderaadvantoezichtalsorgaanvandeinstellingsluitaanbijdehuidigesituatieinhethogeronderwijs.DehogescholenhebbeninmiddelsuitvoeringgegevenaandeaanbevelingenvandeCommissieGlasz(2000)enallehebbeneenraadvantoezichtingesteld;bovendiengaandecodesgoedbestuur,diedeHBO-raadendeVSNUhebbenvastgesteld,ookuitvaneencollegevanbestuureneenraadvantoezicht.Omwillevandetransparantiezullenderaadvantoezichtenhetcollegevanbestuurelkaarwederzijdsuitsluitendetakenenbevoegdhedenkrijgen.Hetcollegevanbestuurisintegraalverantwoordelijkvoorbestuurenbeheervandeinstellingenvoordenalevingvanalleopdeinstellingbetrekkinghebbendewet-enregelgevingénopdeomgangmetdegeldendebranchecode(zieparagraaf2.3);omdieredenishetcollegevanbestuur–ennietderaadvantoezicht–aanspreekpuntvoordeminister.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.35 Deraadvantoezichtziettoeopdenalevingvanwettelijkeverplichtingenvanhetbestuurenheeftgoedkeuringsrechtmetbetrekkingtothetbestuurs-enbeheersreglement,hetinstellingsplanen–voorzoverrele-vant–eengemeenschappelijkeregelingtusseninstellingenvoorhogeronderwijs.Deraadmoetverdergoedkeuringverlenenaandebegroting,dejaarrekeningenjaarverslag,Bijderaadligtdetaakenbevoegdheidomdeaccountantaantewijzenendezeaccountantrapporteertaanderaad.Deledenvanhetcollegevanbestuurwordendoorderaadbenoemd,geschorstenontslagen.Deraadvantoezichtlegtoverdeuitvoeringvanzijntakenenbevoegdhedenverantwoordingafinhetjaarverslag.Deraadvantoezichtwordtambtelijkondersteund.Dezesecretariswordt,aldannietopvoorstelvanderaadvantoezicht,benoemdenontslagendoorhetcollegevanbestuur.Debenoemingenontslagvandesecretarisbehoevendeinstemmingvanderaadvantoezicht.Hiermeeheeftderaadinvloedopzijnondersteuningeniseenonafhankelijkeondersteuningvanderaadgeborgd.Deraadvantoezichtdientprofessioneel,deskundigenonafhankelijktezijn.Inditwetsvoorstelzijnbepalingenopgenomenoverdesamenstellingvanderaad,dewijzevanbenoemingenhetonafhanke-lijkfunctionerenvanderaadvantoezicht.Deraadiszodanigsamenge-stelddatdeugdelijkenonafhankelijktoezichtmogelijkis;hetprofielvanderaadendievandetebenoemenledenmoetendattotuitdrukkingbrengen.Deledenvanderaadwordenbenoemdopbasisvanvoorafopenbaargemaakteprofielen.Hetmedezeggenschapsorgaanheefthierbijeenrol:naasthetadviesrechtopdeprofielenkrijgthijeenrolbijdesamenstellingvanderaadvantoezichtdoorhetrechtophetgehoordwordenvoordebenoemingenhetontslagvandeledenvanderaad.Bijzondereinstellingen:bijzondereuniversiteiten,hogescholenenlevensbeschouwelijkeuniversiteitenOmdebijzondereinstellingenkeuzevrijheidtebiedenbijdevormgevingvandescheidingtussenbestuurentoezicht–innavolgingvanhetamen-dementBiskopdatbijdebehandelingvanhetvoorsteltotwijzigingvandeWeteducatieenberoepsonderwijsinzakecollegesvanbestuurenradenvantoezicht(KamerstukkenII,2005–2006,30599)isingebrachtenaanvaard–maaktditwetsvoorstelmogelijkdateenbijzondereinstellingnieteencollegevanbestuureneenraadvantoezichtheeft,maardatdebestuurlijkeentoezichthoudendetakenbeidewordenondergebrachtinéénorgaan.Debepalingenmetbetrekkingtotderaadvantoezichtzijndanvanovereenkomstigetoepassingopdebestuursledendiemethettoezichtzijnbelastendebepalingendiebetrekkinghebbenophetcollegevanbestuurgeldendanvoordebestuursledendiemethetbestuurzijnbelast.Deredenenvoordeafwijkingvanhetverplichtemodelmoeteninhetjaarverslagwordenvermeldvolgenshet«pastoeofleguit»principeenermoetinhetbestuursreglementwordenaangegevenhoedefunctionelescheidingtussenbetuurentoezichtwordtgewaarborgd.Hetbestuurs-reglementc.q.destatutenmoetenaandeministerwordentoegezonden,opdatdeministerinvoorkomendegevallenkanvaststellenofsprakeisvaneendeugdelijkescheiding.Daarbijhanteertdeministerdevolgendecriteria:•Detoezichthoudersmoetenindemeerderheidzijntenopzichtevandebestuurders;•Devoorzitterisaltijdeentoezichthouder;•Detoezichthoudersmoetenonafhankelijktenopzichtevandebestuur-derszijn.Zomogendebestuurdersiniedergevalgeenrolhebbenopbenoeming,schorsingofontslagvandeleden;•Deverantwoordelijkhedenenbevoegdhedenvanbestuurdersmoetengoedzijngedefinieerd.DedeugdelijkevormgevingvandescheidingtussenbestuurentoezichtTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.36 binneninstellingeniséénvandebekostigingsvoorwaardenvooreeninstelling.Instellingenzullendusaandieeisenmoetenvoldoen.Zoniet,dankandatuiteindelijkleidentothetopschortenofinhoudenvandebekostiging.DeopenbareuniversiteitenDehuidigewettelijkebepalingenvoordeopenbareuniversiteitenvoorzienineencollegevanbestuureneendoordeministerbenoemderaadvantoezicht;daarinwordtinditwetsvoorstelgeenveranderingaangebracht.Detakenvanderaadvantoezichtzullenechterwatbetrefthetinternetoezichtgelijkzijnaandetakenvanderadenbijdeandere,debijzondere,instellingen.2.2.MedezeggenschapMedezeggenschapvanpersoneelenstudentenvervulteenbelangrijkefunctieindeinstellingenvoorhogeronderwijs.Medezeggenschapdraagtbijaandekwaliteitendoelmatigheidvanhetbestuurdoordatadviezen,overwegingeneninzichtenvanpersoneelenstudentenwordenbetrokkeninbestuurlijkeafwegingenbijdebesluitvorming.Hierdoorkunnendepositieendebelangenvanpersoneelenstudenteninbestuurlijkeproces-senvoldoendeindeafwegingwordenbetrokken(«countervailingpower»).Demedezeggenschapvervultverdereenbelangrijkefunctieindeinternekwaliteitsbewaking,vooralwaarzijzichrichtopdevormgevingvanhetinternesysteemvankwaliteitsborgingen-beleid.VanuitdeTweedeKamerisdiversemalenaangedrongenopversterkingvandepositievandemedezeggenschap.Zowerdondermeerinjuni2007vanuitdeTweedeKamerverzochtomeenplantotversterkingvandepositievandestudent.IndeStrategischeAgendaishetvoornementotversterkingvandepositievandemedezeggenschapopgenomen.Dezezalopverschillendemanierenuitgewerktworden,rekeninghoudendmetdeevaluatiesvandevoorschriftenvoordebestuurlijkeinrichtingenmede-zeggenschapbijdeuniversiteitenenvanhetfunctionerenvandemede-zeggenschapbijdehogescholen1.Dezeevaluatiesgevengeenaanleidingtotfundamenteleveranderingeninhetstelselvanmedezeggenschap.Uitdezeevaluatiesblijktdatvoordewerkingvaneengoedemedezeggen-schapeengoedebestuurscultuurvanbelangis.InoverlegmetdeVSNUenHBO-raadenstudentenorganisatieswordtverkendhoeeendergelijkecultuurkanwordengestimuleerd.Indatverbandisdesuggestiegeop-perddateeninstellingeenmedezeggenschapsfunctionarisheeft(gegevendenuverstrekterijksbijdrage).Naasthetbevorderenvaneen«medezeggenschapscultuur»binnendeinstelling,wilik–uitgaandevandeaardenstrekkingvan(hetkeuzemodelin)hethuidigemedezeggenschapssysteem–depositieookversterkendoordeformelevoorschriftenvoordemedezeggenschapteverbeterenenaantevullen.Inditwetsvoorstelwordtdituitgewerkt.Aandevormgevingliggendevolgendealgemeneuitgangspuntentengrondslag:dehierbovengenoemdefunctievandemedezeggenschap,datprofessionalshunverantwoordelijkheidvoorbestuurofvoordeinhoudenkwaliteitvanhetonderwijsenonderzoekmoetenkunnenwaarmakenenhetadagium«medezeggenschapvolgtzeggenschap».Ditadagiumbrengttotuitdrukkingdatalshetbestuurbepaaldebevoegdhedenover-draagt,demedezeggenschaphieropdezebevoegdheden«volgt».Alsbijvoorbeeldhetcollegevanbestuurbepaaldebevoegdhedendieaanmedezeggenschapzijnonderworpen,overdraagtaaneenopleidings-directeurofonderwijscoördinator,strektdemedezeggenschapzichtevensuittotdebesluitendiedoorhenindatkaderwordengenomen.Boven-1Hetfunctionerenvandemedezeggenschapophogescholenisin2002onderzocht.DeMetdeMUB–waarmeein1997deuniversitairebestuursstructuurwerdgemoderniseerd–isgeëvalueerdin2005(meteentussenrappor-tagein2003).TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.37 diengeeftditadagiumaandatsprakeisvan«medezeggenschap»ennietvan«medebestuur»enhetbenadruktdatbestuur(lijkeorganen)enmedezeggenschap(sorganen)iederhuneigenstandigebevoegdhedenenrollenhebben.Tenslotteisalsalgemeenuitgangspuntgehanteerddatindeverschil-lendesectorenvanhethogeronderwijsdemedezeggenschapsstelselsenbevoegdhedenvandemedezeggenschapzoveelalsmogelijkgeharmoni-seerdworden.Voorbijzondereinstellingeniseenafwijkingsmogelijkheidom,vanwegedeeigenaardc.q.degodsdienstigeoflevensbeschouwe-lijkeovertuiging,vandemedezeggenschapsvoorschriftengehandhaafd.Indenavolgendeparagrafenkomenrespectievelijkdeharmonisatievandeverschillendemedezeggenschapsstelselstussendeverschillendeinstellingen,denieuwebevoegdhedenvandemedezeggenschapsorga-nenendeverbeteringvandeprocesbevoegdhedenaandeorde.HarmonisatievandestructuurHetmedezeggenschapsstelselisvoordehogescholen,deuniversiteiten,deOpenUniversiteitendelevensbeschouwelijkeuniversiteitenmomen-teelnogverschillendgeregeld.Datishetresultaatvanhistorischeontwik-kelingen.Uitdebovengenoemdeonderzoekenkomtnaarvorendaterinprincipegeenredenisomditonderscheidnoglangertehandhaven.Voordeuniversiteitenbestaathetzogehetenkeuzemodel.Ditwilzeggendatdemedezeggenschapkanzijnvormgegevenineengedeeldstelsel(voorhetpersoneelgeldtdandeWetopdeondernermingsraden(WOR),envoordestudenteneeneigenstandigeraad)ofeenongedeeldstelsel,waarbijpersoneelenstudenteninéénraadzitten.Devoordeuniversi-teitenbestaandevrijheidvanstelselkeuzewordtuitgebreidtotallebekos-tigdeinstellingeninhethogeronderwijs.Deverplichtingenomtrenteengezamenlijkevergaderingdiebijuniversi-teitenbijhetgedeeldesysteemisvoorgeschreven,zalookgeldenbijdeandereho-instellingenendaarmeeisookgeregelddatvoorpersoneelineengedeeldstelsel(toepasselijkheidvandeWOR)deessentiëleonderwijs-inhoudelijkezakenonderwerpvanmedezeggenschapzijn(zieverderop).Naastdeuitbreidingvandekeuzevrijheidtenaanzienvanhetstelselvindtookharmonisatieplaats,doordatdebevoegdhedenvanderadentussendeverschillendesectoren(hboenwo)wordengeharmoniseerd.Bevoegdhedenvanmedezeggenschapsorganen(studentenenpersoneel)Derolvandemedezeggenschapsorganen(studentenenpersoneel)wordtversterktdoorhetverhelderenvanbestaande(advies)bevoegdhedenenhettoekennenvanaanvullendebevoegdhedenzoalsadviesrechttenaanzienvanhetbeleidophetinstellingscollegegeld.Explicietisopge-nomendathetadviesrechtopdebegrotingookeenadviesrechtophetinstellingscollegegeldinhoudt.Verderwordteenadviesrechtgeïntrodu-ceerdtenaanzienvanhetverhaalsrechteneeninstemmingsrechtopdeuitvoeringsregelsvanhetinstellingsbestuurtenaanzienvanhetprofile-ringsfonds,datindeplaatskomtvanhetafstudeer-enstudiefonds(ziehoofdstuk3),enopdeinstellingsregelsvoorderechtsbescherming.Ditlaatstedoordatdezeonderdeeluitmakenvanhetbestuurs-enbeheers-reglement.Ookophetmeerbestuurlijkvlakwordendebevoegdhedenversterkt.Zobevathetwetsvoorstelhetadviesrechtvanhetmedezeggenschapsorgaanopdeprofielenvanderaadvantoezichtenhetrechtophetgehoordwordenvoorafgaandaandebenoemingenontslagvandeledenvanderaadvantoezicht.Deledenstemmenzonderlastofruggespraak.Deraadvantoezichtdientmetdemedezeggenschapsraadoverlegtevoeren.DeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.38 frequentieervanwordtnietvoorgeschreven,omdatdatleidttotonnodigeengedetailleerdewetgeving.Gedachtzoukunnenwordenaantweekeerperjaar.Ookovereenvoorgenomenbenoemingenontslagvaneenlidvanhetcollegevanbestuurzaleenmedezeggenschapsorgaanwordengehoord.Verderkrijgendemedezeggenschapsorganen–innavolgingvandeindeWORopgenomenWetHarrewijn–rechtopinformatieoverdebeloningsverhoudingenindeorganisatie.Degezamenlijkemedezeggenschapsorganenkrijgendebevoegdheideenlidvandelandelijkegeschillencommissievoortedragen.Denieuwebevoegdhedenzijnvoorpersoneelenstudentengelijkluidend,metdienverstandedateenbevoegdheidalshetadviesrechtoverhetbeleidtenaanzienvaninstellingscollegegeldspecifiekgeldtvoorhetstudentendeelvandemedezeggenschapsorgaan.Zoalshierbovenisgesteld,geldtvoordeondernemingsraad–inhetverbandvandegeza-menlijkevergadering–eenaantalonderwijsinhoudelijkebevoegdhedeninaanvullingopderechtenopgrondvandeWOR.Hetgaatdaarbijmetnameomhetinstemmingsrechtvanhetpersoneeltenaanzienvanhetinstellingsplan,devormgevingvanhetsysteemvankwaliteitszorg,enhetbestuurs-enbeheersreglement.Hieraanistoegevoegddevaststellingvanhetmedezeggenschapsreglement.RechtsgangenprocesbevoegdhedenVoorgeschillenovermedezeggenschapmoeteeneenvoudigeenlaag-drempeligeprocedurebeschikbaarzijn.Allegeschillenovermedezeggen-schapzullenindetoekomstdaaromnogslechtsdooréénonafhankelijkeinstantiewordenbehandeld:eenlandelijkegeschillencommissiemede-zeggenschap.TegendeuitsprakenvandecommissiestaatrechtstreeksberoepopenbijdeOndernemingskamervanhetGerechtshofteAmsterdam,voordeondernemingsraadviadekantonrechter.Daarnaastwordtvoorgesteldookdebewijslastbijeendergelijkgeschilaantepassen.Debewijslastverdelingbijhetonthoudenvaninstemmingdoordemedezeggenschapisineenaantalgevallenomgedraaid.InlijnmeteendergelijkebewijslastverdelingbijinstemmingsrechtenindeWORgaatdaarbijompersoneelgerelateerdezaken.Inditwetsvoorstelwordtvoorgesteldombijgeschilleninzakeinstemmingsrechtoverpersonelezakenenstudentgerelateerdezakenookdiesystematiektevolgen.Hetgaatdaarbijconcreetomhetstudentenstatuut,regelsophetgebiedvanarbeidsomstandigheden,dekeuzeuitmedezeggenschapsstelsels,hetbeleidtenaanzienvanhetprofileringsfondsendeinstemmingsrechtenvanhetpersoneeldeeltenaanzienvanpersonelezaken.Bijdeze«omgekeerdebewijslast»moetdeinstellingaantonendathetmedezeggenschapsorgaaninredelijkheidniethaarinstemmingkononthoudeninplaatsvandathetmedezeggenschapsorgaanmoetaantonendatzeinredelijkheidhaarinstemmingkononthouden.Tenslottewordthetinformatierechtonderderechtsbeschermingproce-durevandemedezeggenschapgebracht.Ditinformatierechtbestaatal,maarerbestaatnoggeenrechtsgang,mochtdeinstelling(hetdesbetref-fendeorgaanvandeinstelling)geenrechtdoenaandatinformatierecht.OpleidingscommissiesHetgeeninvoorgaandealineaisgesteldoverhetinformatierechtgeldttotopzekerehoogteookvoorgeschillenbijopleidingscommissies.Deopleidingscommissieszijngeenformelemedezeggenschapsorganenmaarhunadviezenzijn–netalsdievandemedezeggenschapsraden–vanbelangvoorde(verbeteringvande)kwaliteitvanhetonderwijs.Vooreendeelbetrefthetadviezenopeenterreinwaarookhetmedezeggenschapsorgaanzichbeweegt.De(verbeteringvande)kwaliteitvanhetonderwijsheeftbaatbijeengoedeafstemmingtussenbeideTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.39 organen.Omdieredenisbepaalddatdeopleidingscommissieshunadviezennaarhetdesbetreffendemedezeggenschapsorgaanzenden.Zokanhetdesbetreffendemedezeggenschapsorgaanrekeninghoudenmetdeadviezenvandeopleidingscommissies.Deopleidingscommissieshebbenbepaalde(advies)rechten,zonderdatdewetdaarvooreenrechtsbeschermingsvoorzieningkent.Indehuidigesituatieisermetanderewoordengeenvoorzieningalsdeinstellingzichgeenrekenschapgeeftvandeadviezenvandeopleidingscommissie.Voorgesteldwordtomvoordiegevallenaanhetbetreffendemedezeggen-schapsorgaandebevoegdheidtoetekenenombijdegeschillencom-missieeenzaakaanhangigtemaken.Zoheeftdemedezeggenschapsraadgeeneigenstandigebevoegdhedentenaanzienvanadviseringoverdeuitvoeringvandeonderwijs-enexamenregeling,maarzalhijweleengeschilhieroverkunnenaanspannenbijdegeschillencommissiealsmethetadviesvandeopleidingscommissienietswordtgedaanendemede-zeggenschapsraadzichinhetadviesherkent.Bovendiengeldt(ook)hierdatdegeschillencommissiezichslechtsbevoegdzalverklarenalseenminnelijkeschikkingdoorhetcollegevanbestuurniettotstandisgekomen.Vanwegedepositievandeopleidingscommissie(geengekozenmedezeggenschapsorgaan)enomjuridificeringtevoorkomenisnietgekozenvooreenrechtstreekserechtsgangvoordeopleidingscommissie.Doordetoekenningvandebedoeldebevoegdheidaanhetdesbetreffendemedezeggenschapsorgaanwordteenhelderemedezeggenschaps-structuurengeschillenregelinggehandhaafd,wordtrechtgedaanaaniedersverantwoordelijkheidenvindtgeenjuridiseringplaatstussendeinstellingendeopleidingscommissie.Bovendienkanhetdesbetreffendemedezeggenschapsorgaanhetgeschilineenbrederecontextplaatsenenconcretegeschilpuntbrederbezien,bijvoorbeeldinhetlichtvanhetfinan-ciëleenpersonelefaculteitsbeleid.Inherentaandeverplichtingtothetinstellenvanopleidingscommissiesisdatdezeorganenkunnenbeschikkenoverfaciliteitenomhunwerkzaam-hedentekunnenverrichten.Ditgeldtookvoordemedezeggenschap.Bijdiefaciliteitenkangedachtwordenaanhetbeschikkenovereenvergader-ruimtebijoverleggen.Ditrechtwordtwettelijkvastgelegd.Bovendienisvastgestelddatnietalleenledenvandemedezeggenschapsraden,maarookvandeopleidingscommissiesrechthebbenopscholingsvoorzienin-gen.2.3.PositievandeprofessionalMetnameinhethogerberoepsonderwijs(hbo)wasaleenprocesgaandetussendeHBO-raadendevakbondenomingoedonderlingoverlegtekomentotdevormingvaneenprofessioneelmanifestdatgerichtisopdevoortdurendeverbeteringvandeprofessionaliteitvanhetpersoneel.Medio2007hebbendesocialepartnersinhethboinhetmanifest«Detoekomstvanhethogerberoepsonderwijs»ijkpuntenvoordeprofessio-neleruimtevoorlerarenaangeduid.Inhetwetenschappelijkonderwijsisrecentdoordeinstellingenzelfeensysteemontwikkeldomtekomentotdeskundigheidsbevorderingengemeenschappelijkebasiskwalificaties.Ditbelangwordtnadrukkelijkonderschreven.InhetConvenantLeerkrachtvanNederlandvan17november2008isdoordepartijen–overheidensocialepartners–voorhethogerberoepsonder-wijshetbeginselonderschrevendatdedocentprofessioneleruimtetoekomtwaarbinnenhijofzijzeggenschapheeftoverhetontwerpendeuitvoeringvanhetonderwijskundigenkwaliteitsbeleidvandeinstelling.Metdesocialepartnersvandehbo-sectorisafgesprokendatnaderoverlegwordtgevoerdoverdevraaghoedepijlersvandeprofessioneleruimtewordenverankerdindeWHW;devoorkeurvansocialepartnersTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.310 gaatuitnaareenverankeringwaarbijdeWHW-bepalingenrondomdeprofessioneleautonomieaanuniversiteitenopeenbijhethbopassendewijzevantoepassingwordenophogescholen.Hetgenoemdeoverlegwordtmomenteelgevoerd.2.4.BranchecodevoorgoedbestuurhogeronderwijsBranchecodeszijninmiddelsgemeengoedindesemi-publiekeenprivatesectormaareenbetrekkelijknieuwfenomeeninonsonderwijsbestel.Deverantwoordelijkheidvoorhetopstellenvaneencodeenhetinitiatiefdaartoeliggenuiteraardbijdedesbetreffendesectorofbranche,zondertussenkomstvandeoverheid.Hetgaatimmersomeenvormvanzelfregieenzelfbindingwaarmeehetcollectiefvaninstellingenbinneneenbepaal-desectoraangeeftwelkeopvattingenmenheeftoverenopwelkewijzemen–gegevenhetwettelijkkader–uitwerkingeninvullinggeeftaanprincipesvangoedbestuur.Eenbranchecodeversterkthetvertrouwenvandemaatschappelijkeomgevinginhetfunctionerenvandebrancheendeinstellingendiedaardeelvanuitmaken,enspeeltdaarmeeeenbelang-rijkerolinhetkadervandehorizontaleverantwoording.Naardematewaarininstellingenkunnenaantonendatzijhunbranchecodeeenwezen-lijkefunctiewillenenkunnengeven,kandeoverheidmeeropdeachter-grondblijvenenhetinitiatiefbijdeinstellingenlaten1.Eencodebiedtflexibiliteitenruimteomandersdanviawettelijkeregelsvastteleggenhoeinstellingenbinneneenbranchehunverantwoordelijkheidvoorgoedbestuurwaarmaken.JaarverslagenjaarrekeningDeinstellingenmoetenzichverantwoordenindejaarrekeningenjaarver-slag.Vanaf2008zijnderichtlijnenvoordejaarverslagleggingonderge-brachtbijdeRaadvoordeJaarverslaglegging.HiermeeisaangeslotenbijgeneriekeregelgevinginhetBurgerlijkWetboek,inhetbijzonderBoek2,Titel9enbijdeRichtlijnenvandeRaadvoordeJaarverslaggeving(RJ).InditwetsvoorstelwordtvoorgestelddatinnavolgingvanhetBurgerlijkWetboekdeinstellingenzichinhunjaarstukkenverantwoordenoverdenalevingvaneenbranchecodevolgenshetprincipepas-toe-of-leg-uit,voorzoverdiebranchecodebijalgemenemaatregelvanbestuurisaange-wezen.DeHBO-RaadendeVSNUhebbeninmiddelselkeenbranchecodegoedbestuuropgesteld.Omdatbranchecodeseeninstrumentvandebranchezijn,dusvandeinstellingenzelf,isgoedkeuringdoordeministernietaandeorde.Welzaldeministerbijeenvoornementotaanwijzingvaneencodeonderzoekenofdezebinnendekadersvanwet-enregelgevingblijftenofdecoderedelijkerwijskanbijdragentoteenbeterbestuurbinnendebetrokkeninstellingen.HOOFDSTUK3.COLLEGEGELDENANDEREFINANCIËLEASPECTEN3.1.CollegegeldsystematiekDeHBO-raad,VSNUendestudentenbondenISOenLSVbhebbeninoktober2007eenbestuursakkoordgeslotenoverdewijzigingenvandebekostigingssystematiekendebepalingenrondcollegegeld.Ditakkoordvormtdebasisvoordevoorgesteldewettelijkewijzigingenhieromtrent.Voorhetvolgenvanhogeronderwijszijnstudentencollegegeldverschul-digd.Ditisvoordeinstellingeneenaanvullingopdebekostigingdiezijontvangen.Hetwettelijkcollegegeldgeeftdestudenttoegangtothethogeronderwijstegeneenniet-kostendekkendbedrag.1WRR,Bewijzenvangoededienstverlening,blz.238.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.311 MetdevoornemensinditwetsvoorstelinzakecollegegeldsystematiekwordtdeverantwoordelijkheidvandeministervanOCWvoordefinancie-ringvanhethogeronderwijsopnieuwgedefinieerdenafgebakend.Indiegevallenwaarindeoverheidzichverantwoordelijkachtvoorfinanciëleondersteuningvanhetvolgenvanhogeronderwijs,isdestudenthetwettelijkcollegegeldverschuldigd.Inanderegevallenishetdeeigenverantwoordelijkheidvandestudentomdekostenvoorhetvolgenvaneenbachelor-ofmasteropleidingtedragen.Destudentisdanhetinstel-lingscollegegeldverschuldigd.Daarnaastvervaltverderdeleeftijdsgrensenwordthetwoonplaats-criteriumgeïntroduceerd.WettelijkcollegegeldDeverantwoordelijkheidvandeoverheidvoorfinanciëleondersteuningvanstudentenvoorhetvolgenvanhogeronderwijs(bekostiging)beperktzichtotstudenten:•dievoldoenaanhetzogenoemdenationaliteitsvereiste,•woonachtigzijninNederland,België,Luxemburg,ofeenvandeBondsstatenNoord-Rijnland-Westfalen,NedersaksenofBremenvandeBondsrepubliekDuitsland,•endie–blijkenshetCentraalregisterinschrijvinghogeronderwijs(CRIHO)–eeneerstebachelor-en/ofeenmasteropleidingvolgenenaanwienoggeengraadBachelorrespectievelijkMasterisverleenddooreenbekostigdeinstelling.Dezestudentenzijnhetwettelijkcollegegeldverschuldigd;deoverigenhetinstellingscollegegeld.Eenuitzonderingoplaatstbedoeldevoor-waardewordtgemaaktvoorvoorstudentendiealstweede(navolgende)studieeenopleidinginhetonderdeelOnderwijsofGezondheidszorgvanhetCentraalregisteropleidingenhogeronderwijs(CROHO)gaanvolgen,endiegeenbachelor-respectievelijkmastergraadvooreenopleidingineenvandezeCROHO-onderdelenhebbenbehaald:ookvoordezestudentengeldthetwettelijkcollegegeld.Alsgesprokenwordtoverstudentendieaanhetnationaliteitsvereistevoldoen,danwordendaarmeebedoelddestudenten,genoemdinartikel2.2vandeWetopdestudiefinanciering2000enstudentendiedeSuri-naamsenationaliteitbezitten.Deeerstegroepstudentenkomtovereenmetstudentendiedenationali-teitbezittenvaneenvandelidstatenvandeEUrespectievelijkEER,Turkije,Zwitserland,endefamilieledenvandeinNederlandwonendeEU-burgersdienietdeEER-nationaliteithebben.Studentenaandeeltijdse/dualeopleidingendievoldoenaanhierbovengenoemdecriteria,zijneenbedragverschuldigdvanmaximaalhetwette-lijkcollegegeld(datvoorvoltijdseopleidingengeldt)meteenminimum-bedragdatwordtopgenomenineenalgemenemaatregelvanbestuur.Daarbijvalttedenkenaanhetlaagstebedragdatmomenteeldooreeninstellingvooreendeeltijdseopleidinginrekeningwordtgebracht(€840,–).Deinstellingsteltdehoogtevanditbedrag,tussenhetwettelijkminimumenmaximum,vast.Hetwettelijkminimumbedragwordtevenalshet(voltijds)wettelijkcollegegeldjaarlijksgeïndexeerd.AanstudentendieeenonderwijseenheidbijOpenUniversiteitvolgenenvoldoenaandecriteriavoorhetwettelijkcollegegeld,mageenbedragtussen1/60en1/30-deelvanhetwettelijkcollegegeldperstudiepuntvooreenonderwijseenheidinrekeningwordengebracht.InstellingscollegegeldStudentendienietaanéénvandebovengenoemdedrievoorwaardenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.312 (noggeengraadverleend,nationaliteits-enwoonplaatsvereiste)voldoen,zijnhetinstellingscollegegeldverschuldigd.Studentendienietwoonachtigzijnineenvandebovengenoemdegebieden,tellensinds18augustus2006nietmeermeevoordebereke-ningvanderijksbijdrage,datwilzeggenzijwordennietbekostigd.Daaromgaatvoordezestudentenhetinstellingscollegegeldgelden.ErisgeenwijziginginhetbeleidwaarhetdetoegankelijkheidvanEU-onder-danenenhunfamilieledenbetreft.Dehoogtevanhetinstellingscollegegeldwordtconformdehuidigesituatievastgestelddoorhetinstellingsbestuurmetalsminimumdehoogtevanhetwettelijkcollegegeld.Indieneenstudenteenjointdegreevolgtenhetinstellingscollegegeldverschuldigdis,isgeensprakevaneenminimumbedrag.Inparagraaf6.1wordthieropnaderingegaan.HetinstellingscollegegeldvoorstudentendieeenonderwijseenheidbijOpenUniversiteitvolgenennietaandecriteriavoldoenvoorhetwettelijkcollegegeld,bedraagtminimaal1/30deelvanhetwettelijkcollegegeldperstudiepunt.Hetinstellingsbestuurbepaalt,zoalsgezegd,zelfdehoogtevanhetinstellingscollegegeld.Deinstellingkandifferentiërenindehoogtevanhetinstellingscollegegeldvooronderscheidengroepenstudentenenopleidingen.Hetisdaarbijaanhetinstellingsbestuuromnutennoodzaakvaneen(gefaseerde)stijgingvanhetcollegegeldvasttestellenmetinachtnemingvaneenmogelijkonderscheidtussenzittendeennieuwestudenten.Deinstellingenzullenbijhetvaststellenvandehoogtevanhetinstellings-collegegeldiniedergevalmoetenblijvenbinnendeAlgemenewetgelijkebehandeling.Onderscheidnaarnationaliteitisbijvoorbeeldnietmogelijktenzijditobjectiefgerechtvaardigdkanworden.Gelijkegevallenmoetengelijkenongelijkegevallenkunnenongelijkwordenbehandeld.Instel-lingenmoetenuitgebreidaandachtbestedenaandemotiveringvanhetbesluitomverschillendehoogtenvaninstellingscollegegeldvasttestellenendezetijdigkenbaarmaken.Eeninstellingkanaaneenstudentdiezichnaafrondingvaneeneersteopleidinginschrijftvooreenvolgende,tweedeopleidingeeninstellings-collegegeldvragen.Ditcollegegeldkanterhoogtevanhetwettelijkcolle-gegeldzijn.Ditgeldtevenzeervoorstudentendieeenzogenaamdscha-kelprogrammavolgen.Inheteerdergenoemdebestuursakkoordvanoktober2007hebbendeinstellingenendestudentenafgesprokendatvooreendergelijketweedeinschrijving(dehoogtevan)hetwettelijkcolle-gegeldzalblijvengelden.DezeafspraakiseerderreedsverwoordindeStrategischeAgenda.Deregelingishiermeenietinstrijdenvormtgeenbelemmeringvoordeuitvoeringvandezeafspraak.WijzigingindesituatievandestudentDecollegegeldverplichtingheeftbetrekkingopeenstudiejaar.Ingevalvaninschrijvinggedurendehetstudiejaarisdestudenteencollegegeldverschuldigddatgeldtvoorderesterendemaanden.Ophetmomentvaninschrijving(veelalbijdestartvanhetstudiejaar)dientdeinstellingtebepalenofdestudentvoldoetaandevoorwaardenomhetwettelijkhetzijhetinstellingscollegegeldinrekeningtebrengen.HetismogelijkdataaneenstudentbijinschrijvingblijkenshetCRIHOnoggeenbachelorgraadverleendis,metalsgevolgdatvoorhemofhaarvoorhetnieuwestudie-jaar(ofbijnieuweinschrijving)vooreenbacheloropleidinghetwettelijkTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.313 collegegeldgeldt.Mochtdezestudentdanalsnogvoor1september(c.q.voordeinschrijvingsdatum)eengraadverleendwordendanisachterafgezientenonrechteaandezestudenthetwettelijkcollegegeldinrekeninggebracht.Vanwegedeadministratieveverwerkingstijd(benodigdetijdvooraanlevering,registratieencommunicatiedaarover)zalhetCRIHOaltijdenigetijdachterlopenenzijndezeerrecentafgegevengradennognietgeregistreerd.Omdatdefeitelijkesituatievanhetmomentvanhetbeginvanhetstudiejaar(1september)relevantis,kanaandestudentalsnoghetinstellingscollegegeldwordengevraagdalsachterafblijktdatophetmomentvaninschrijvenhijofzijnietgeheelvoldeedaandeeisendiegeldenvoorhetwettelijkcollegegeld.Hetisaandeinstellingzelftebepalenofzijovergaattotdezefinanciëlereparatieenalsnogeenhogerbedraginrekeningbrengtdanhetwettelijkcollegegeld.Zijkaneromhaarmoverenderedenen(bijvoorbeeldbeperkingvanhetaantaladministra-tievehandelingen)voorkiezentotheteindevanhetstudiejaardezestudent(eenbedragovereenkomstig)hetwettelijkcollegegeldinrekeningtebrengen.Indevorigealineaginghetomhetvoldoenaandeeisenophetmomentvaninschrijving(veelal1september).Ookkunnenergedurendehetjaarveranderingenoptreden,waardoordestudenttijdenshetstudiejaarnietmeervoldoetaandevoorwaardendiebepalendzijnvoordevraagofhijhetwettelijkcollegegeldverschuldigdis.Hierbijvalttedenkenaanhetgevaldatdestudentisingeschrevenvooreenbachelor-respectievelijkmasteropleidingengedurendehetstudiejaartengevolgevanhetmetgoedgevolgafrondenvaneenanderebachelor-respectievelijkmaster-opleidingeengraadverleendwordt.Bepaaldisdateenstudentdiebijafrondingvandeeersteopleiding(endiedusnietlangervoldoetaandeeisdatergeenbachelor-ofmastergraadisbehaald)isingeschrevenbijeentweedeopleiding,hetstudiejaarkanafrondentegenhetwettelijkcollegegeld.Alshetgaatomtweeopleidingenaaneeninstellinghoudtditindatdestudentvoordeopleiding,waarvoorhijwettelijkcollegegeldheeftbetaald,hetresterenddeelvandatstudiejaarterugkrijgt.Daarstaatdantegenoverdathijvoordezelfdeperiodewettelijkcollegegeldverschuldigdisvoordetweedeopleiding.Dusbetaalthijfeitelijkgedu-rendehethelestudiejaarhettotalebedragaanwettelijkcollegegeld.Alshetgaatomtweeopleidingenbijtweeinstellingen,danrestitueertdeeersteinstellinghemhetdeelvanhetcollegegeld,terwijldetweedeinstellingeendeelvanhetwettelijkcollegegeldvraagt,overeenkomendmethetresterenddeelvanhetstudiejaar.Dezeregelingdoetrechtaanteneerstedatdeoverheidzichverantwoor-delijkachtvoorhetbekostigenvanéénbacheloropleidingenéénmaster-opleiding(metalssequeelhetrechtopwettelijkcollegegeld)ententweededateenstudenttweeparallelleopleidingenveelalnietpreciesgelijktijdigafrondtofdateenstudentinaanvullingopzijnopleidingnogeenbijvak,minorofanderszinswilafronden.Alserzichgedurendehetstudiejaarwijzigingenoptredenindeomstan-dighedendiebetrekkinghebbenopdeoverigevereisten–woonplaats-vereiste,nationaliteitsvereiste–kàndeinstellinghetwettelijkcollegegeldomzettenineeninstellingscollegegeld,maardeinstellingisdatnietverplicht.Alsdeinstellingalsbeleidheeftdathetwettelijkcollegegeldniettussen-tijdswordtomgezetineeninstellingscollegegeldhoeftdeinstellingnietgedurendehetstudiejaaropnieuwvasttestellenofeenstudentvoldoetaanallevereistenbetreffendehetwettelijkcollegegeld.Daarmeewordtvoorkomendatderechtmatigheidvanhetbetaaldeofverschuldigdecollegegeldgedurendehetstudiejaarvoortdurendgetoetstzoumoetenworden.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.314 Voortskanzichdesituatievoordoendateenstudentinhetkadervanzijneersteopleidingeenstagegaatvolgeninhetbuitenlandenzichinverbanddaarmeeuitschrijftuitdegemeentelijkebasisadministratie.Ervanuitgaandedatdestagenietlangerduurtdaneenjaar,spreekthetvanzelfdat–hoeweldestudentdannietvoldoetaanhetwoonplaatsvereiste–destudentinzo’n(uitzonderlijke)situatiegeenhogercollegegeldhoefttebetalen.Eenstudentdiehetinstellingscollegegeldverschuldigdis,maargedu-rendehetstudiejaaralsnogaandevoorwaardenvoldoetdievoorhetwettelijkcollegegeldgelden,isvoorderesterendeperiodevanhetstudie-jaardatwettelijkcollegegeldverschuldigd.Eenverzoekvandestudentom«omzetting»vanhetinstellingscollegegeldnaarwettelijkcollegegeldmoetdoordeinstellinggehonoreerdworden.TeruggavecollegegeldIndevigerendewetwordtuitputtendbeschrevenwanneerdestudentzichkanuitschrijvenmetrechtopteruggavevanhetcollegegeld,onderandereingevalvanafstuderenenziekte.Inalleanderegevallenmoetdeinstellingnadrukkelijkinstemmenmethetuitschrijvenvandedesbetref-fendestudent.Inditwetsvoorstelwordtdesituatiegewijzigdindiezindatdestudentrechtheeftopuitschrijvingenteruggavevanhetcollegegeldvanafdemaandnademaandwaarinhijaandeinstellingkenbaarheeftgemaaktdeinschrijvingtewillenbeeindigen.Ditbetekentdatbijuitschrij-vinggedurendehetstudiejaarhetvoorderesterendemaandenverschul-digdecollegegeldwordtkwijtgescholdenofhetalbetaaldecollegegeldwordtterugbetaald.Voordemaandenjulienaugustusvindtalleenterug-gaveplaatsalsdatzoisgeregelddoordeinstelling.Opdieinstellings-regelingheeftdemedezeggenschapadviesrecht.Ingevalvanterugbeta-lingvanhetcollegegeldwordtuitgegaanvaneenterugbetalingvan1/12permaand(inplaatsvandenuindeinvoorkomendegevallengebruikteverdelingintienperiodeneninsommigegevallenintwaalf),eenwijzi-ginginverbandmetdeeenvoud,transparantieenuitvoerbaarheidvanregelgeving.OverigewijzigingenEenstudentkantweeopleidingentegelijk(blijven)volgenzonderdathijvoordetweedeopleidingwettelijkcollegegeldisverschuldigd.Hijisvrijgesteldvanhetbetalenvanhetwettelijkcollegegeldindienhijisinge-schrevenbijeenandereopleiding,waarhijhetwettelijkcollegegeldverschuldigdis.Dehoogtevanhetwettelijkcollegegeldendewijzewaaropdatwordtvastgesteld,wordenbijalgemenemaatregelvanbestuurgeregeld.Hetbedragwordtjaarlijksbijofkrachtensalgemenemaatregelvanbestuurgeïndexeerd.Erisnietvoorgekozenomeenbepaaldbedragindewettezettenomdatdejaarlijkseindexeringvandehoogtevanhetwettelijkcollegegeldleidttoteenbedragdatgaandewegdejarensteedsmeerafwijktvanhetindewetgenoemdebedrag.Daarmeezoudatbedragnaverloopvantijdgeenrealiteitswaardemeerhebben.Debetalingvanhetcollegegeldineenskanblijvenplaatsvinden,maarookbetalingintermijnenismogelijk.Daarbijishetaantaltermijnennietlangervoorgeschreven.Volledigheidshalvezijopgemerktdathetcollegegeldnietmagwordenkwijtgescholdendoordeinstelling.Ditvoorschriftstaatalindewet.Alsderijksbijdragewordtgebruiktvoorhetopenigemanierindividueelkwijt-scheldenofcompenserenvanhetcollegegeldissprakevanondoelmatigebestedingvanderijksbijdrage.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.315 3.2.ProfileringsfondsDecollegegeldbepalingenzoalsinvoorgaandeparagraafzijnbeschreven,zijneenweergavevandeverantwoordelijkheidvandeoverheid(eninstel-ling)jegensdestudent.Zebiedenvoldoenderuimtevoorstudentenomeenopleidingtevolgen,zichmaatschappelijkteontplooienenneven-activiteitenteverrichten.Ditgeldtmutatismutandisookvoordestudie-financiering.Erkunnenzichechtersituatiesvoordoenwaarbijeenstudentniettijdigzijnstudiekanafronden,ofwaarinomandereredenenfinan-ciëleondersteuninginderedeligt.Daarvoorbestaanindehuidigesituatiehetafstudeer-enstudiefonds.Inditwetsvoorstelwordttervervangingdaarvanhetprofileringsfondsgeïntroduceerd.Eénfondsiseenduidigerengeeftaaninstellingenméérruimtevooreigeninvulling.Datlaatsteisbelangrijk,omdatinstellingenintoenemendematemetverschillendegroepenstudententemakenhebben.Methetprofileringsfondszoalsinditwetsvoorstelopgenomen,kanbetermaatwerkwordengebodendoordeinstelling.Overhetprofile-ringsfondshebik(ondermeer)overleggevoerdmetISOenLSVb(ziehoofdstuk12).Inhetwetgevingsoverlegvan8december2008hebiktoegezegdnogoverlegtevoerenmetISOenLSVbovereventueleonno-digebelemmeringen.Hetprofileringsfondszalgeldenvoorallebekostigdeinstellingenvoorhogeronderwijs,datwilzeggenuniversiteiten,hogescholen,OpenUniversiteitendelevensbeschouwelijkeinstellingen.Erkunnenzichverschillendesituatiesvoordoenwaarvoordestudenteenberoepkandoenophetprofileringsfonds.Dewetnoemtdaartoeeenaantalcategorieën.Deoorzaakvandiesituatiekanzowelliggenbijdestudentalsbijdeinstelling.Inbepaaldegevallenisdeinstellingverplichtomdestudentfinancieelteondersteunen:alssprakeisvaneenbijzon-dereomstandigheidzoalsziekte,functiestoornisofalseenstudentbepaaldebestuurswerkzaamhedenverrichtoflidisvaneenmedezeggen-schapsorgaan,vaneenopleidingscommissieofeenadviserendebestuursfunctieheeftopgrondvandewet.Hetligtvoordehanddatdeinstellingookvoorandereadviserendebestuursfunctiesdiestudentenopverzoekvandeinstellingverrichten(ennietopwettelijkegrondslag)eenuitkeringuithetprofileringsfondsverstrekt.Bijonvoldoendestudeerbareopleidingenenbijverlengingvandemasteropleidingdoordeinstelling(zonderdatdaarextrastudiefinancieringsrechtentegenoverstaanvoordestudent)iserookeenverplichtingtotfinanciëleondersteuningvandestudent.Inanderegevallenisdatterbeoordelingdoordeinstelling.Zokunneninstellingenaanniet-EER-studenten–dezehebbengeenrechtopstudiefinancieringnochopbetalingvanwettelijkcollegegeld–financiëleondersteuningbieden,waarbijvooralbeoogdiseenvoorzieningtecreërenterondersteuningvantalentvollestudentenuitdeniet-EER-landen.Voorwaardehiervoorisdatzevoldoenaanhetwoonplaats-vereiste.Hetinstellingsbestuurisbijuitstekaangewezenomtebepalenwatdefinanciëleondersteuningmoetzijn,hetmomentvanuitkerenendeduurervan.Bijdehoogtevandeondersteuningdientmaatwerkmogelijktezijn;hetbehoeftniettegaanomgefixeerdebedragen.Omdieredenisindewetafgezienvaneeneenduidigevastgelegdenorm,maaralsricht-snoergeldtdehoogtevandeprestatiebeurs–vanzelfsprekendberekendopfulltime-basis(metanderewoordenalsdestudentindedesbetref-fendeperiodegeheelgeenonderwijsvolgt).Indeinstellingsregelingzalditnadermoetenwordeningekleurd,waarbijerverschillenkunnenzijntussenenbinnendeverschillendecategorieën,omrechttedoenaandewensvanmaatwerkenprofilering.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.316 Deduurvandeuitkeringevenalshettijdstipvanuitkerenzalinhetalge-meenookverschillen.Voorbestuurswerkzaamhedenligthetvoordehandomhetmomentvanuitkerentekoppelenaandefeitelijkewerkzaam-heden.Bijniet-studeerbareprogramma’sisechtervantevorenvaaklastigvasttestellenwatdeoptelopenstudievertragingfeitelijkzalzijn.Ditgeldtmutatismutandisookvoorhetvaststellenvandeduur.Bijdeverlen-gingvandemasteropleidingendaarentegenisdeduureenduidigvasttestellen;dezeisdanookwettelijkbepaaldopdeduurvandeverlenging.Aandeinstellingisdenodigeruimtegelatenomopinstellingsniveauspecifiekeregelingentetreffen.Vooreenzelfdeomstandigheidkandestudentnietdubbeleenberoepdoenopfinanciëleondersteuning,zoalsindehuidigesituatiewaarineenstudentzowelextrastudiefinancieringalseenondersteuninguithetafstudeerfondskanverkrijgenvooréénendezelfdeomstandigheid(bijvoorbeeldvanwegeeeneenmaligeziekte).Dezelijnisoverigensindehuidigesituatiealmogelijk,blijkensrecenterechterlijkeuitspraken.Vanzelfsprekendkaneenstudentwaarvoorverschillendebijzondereomstandighedenvantoepassingzijn,welmeerdaneenkeerberoepdoenophetfonds.Tedenkenvaltaaneenstudentdiestudievertragingheeftopgelopendoordathijbestuurswerkzaamhedenheeftverrichtendaarnadoordathijlangdurigziekwordt.Mutatismutandisgeldtditookalsdeduurvandeaansprakenverschillen.Deinstellingkaneisendatdestudentstudievoortgangboektgedurendedetijddathijfinancieelwordtondersteunduithetfonds;desanctiekanindeinstellingsregelingwordenopgenomen.Ditisaandeinstellingoverge-laten.Dithangtimmersafvandeomstandigheden.Zoligtbijfulltimebestuurswerkzaamhedeneendergelijkeeisvanzelfsprekendweernietvoordehand.Opinstellingsniveauwordthetprofileringsfondsconcreetvormgegeven.Daartoedientdeinstellingeenregelingtehebben.Deinstellingmoetinhaarregelingaanallecategorieëndieindewetzijngenoemd,aandachtbestedenenhaarkeuzesmotiveren.Hierdoorwordtrechtgedaanaan(dekeuzesbinnen)decategorieënenaandesamenhangbinnenhetgehelefonds.Demedezeggenschapheeftbijderegelingnadrukkelijkeenrol.Demedezeggenschapsraadheeftinstemmingsrechtopderegeling,i.c.opdecriteriaenprocedurevanhetprofileringsfonds.Hetinstemmingsrechtstrektzichnietuittotdeomvangvanhetprofileringsfondsomdatdaarbijsprakeisvanhetfinanciëlebeleidvandeinstellingwaarvoorinstemmings-rechtnietgeëigendis(zieparagraaf2.2).Indehuidigesituatiebestaateenregelingopgrondwaarvanstudenten,diewerkzaamzijnbijpolitiekejongerenorganisatiesofvaneenlandelijkeorganisatieterbehartigingvaneenmaatschappelijkofonderwijskundigbelang,financieelkunnenwordenondersteunddoordeminister.Dezeregelingblijftinstand.3.3.VerhaalsrechtInhetwetsvoorsteliseenbepalingopgenomendiedemogelijkheidbiedtdateenstudenthetcollegegeldgeheelofgedeeltelijkterugontvangt,alshetinstellingsbestuurzijnverplichtingendievoortvloeienuitdeinschrij-vingvanstudentennietnakomt.Metdeinschrijvingmagdestudentervanuitgaandatdeinstellingzorgdraagtvoorgoedonderwijsenhijofzijkanbeschikkenoverbepaaldevoorzieningen.Indiendeinstellingditnietnakomt–endaarbijishetnietnoodzakelijkdatdaarbijopzetinhetspelis–heeftdestudentrechtopgeheleofgedeeltelijketerugbetalingvanhetcollegegeld.Vanzelfsprekendmoethetdaarbijgaanomenigeomvangvanhetnietnakomenvandeinstellingvanhaarverplichting;hetgaathierbijnietomhetnietnakomenvanminiemezaken.Ookhierbijgeldtdathetproportioneelmoetzijn.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.317 Hetkangaanomeenbeslissingdiebetrekkingheeftopdestudentinkwestieofhetkangaanhetomeen(aldannietinstrijdmetdewet)genomenalgemeengeldendbesluit,waardoordestudentschadeoploopt.Inhetgedingkanzijneenbeslissingvandeinstellingomdestudentniettoetelatentoteenmasteropleiding,eenbindendstudie-adviestegevenmaarookhetbesluitdebibliotheekgedurendedezomer-maandentesluitenvooronderhoudswerkzaamheden.Inhetlaatstegevalheeftstudentheeftgeentoegangtotdevoorzijnscriptienoodzakelijkeboekenenhijstudeertlateraf.Dezevertragingleidttoteenhernieuwdeinschrijvingvoorhetvolgendstudiejaarenbetalingvanhetcollegegeld.Inallegevallenheeftdestudentschadeopgelopenenwendthijzichmetzijnclaimtothetcollegevanbestuur.Eenverzoektotterugbetalingrichthijtothetcollegevanbestuur,danwelhetorgaandatdezetaaknamenshetcollegevanbestuuruitvoert.Bijhetcollegevanbestuurliggenimmersdebevoegdhedenomtrentbestedingvanenverantwoordingoverdemiddelen(rijksbijdrage)vandeinstellingenisdaarmeebevoegdtebepalenhoediewordenbesteed.Daaromishetookhetcollegevanbestuurdatkanbeslissenoverdevraagofschadever-goedingwordttoegekend.Alshetcollegevanbestuurzichoverhetverzoekvandestudentheeftgebogenenhetafwijstisersprakevaneengeschil.Hierbijisirrelevantofhetverzoekgebaseerdwasopeenklachtvaneenstudentofeengeschil.Destudentkanmetdeafwijzingzichwendentotdefaciliteit(ziepara-graaf4,1).Ookkandestudentzichdaartoewendenalshetcollegevanbestuurzijnverzoekwelgehonoreerdheeft,maarinonvoldoendemate.Alsdekwestieaandefaciliteitisvoorgelegd,geeftdecommissievervol-genseenadviesaanhetcollegevanbestuur.Isdestudenthetnieteensmetdebeslissingdiehetcollegevanbestuurvervolgensneemt,danwendthijzichtothetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijs.Behalveeenschadeclaimkandestudentookeenklachtofeengeschilterbeoordelingvoorleggen.Debehandelingervoanverlooptvolgensdeindeparagraaf4.1beschrevenprocedurebijdefaciliteit.Daniserdussprakevaneenklacht-respectievelijkeengeschilprocedureeneenschadeprocedure.Dezekunnentegelijkertijdwordengestartofnaelkaar.Indatlaatstegevalwachtdestudentopdeuitspraakenkanhijeeninschattingmakenvandekansdathetcollegevanbestuurzijnverzoekomschadevergoedingzalhonoreren.enkanhijeeninschattingmakenvandekansdathetcollegevanbestuurzijnverzoekomschadevergoedingzalhonoreren.Hetisaandeinstellingtebepalenhoemendeprocedurevoordebehan-delingvanklachten,geschillenenschadeclaimsinricht,metinachtnemingvandewettelijkevoorschriften.Daarbijwordtervanuitgegaandatdezevoordestudentzominmogelijkmoeiteenbelasting(tijd)metzichmeebrengt.HOOFDSTUK4.STUDENTEN4.1RechtsbeschermingElke(aanstaande)studentofextraneusheeftrechtopeengoederechtsbe-scherming.Datishetuitgangspuntvanderegelingvanderechtsbescher-minginditwetsvoorstel.Derechtsbeschermingbestaatuittweefasen:binnendeinstelling(intern)enbijderechter(extern).Bijrechtsbescherminggaathetomindividuelekwesties,integenstellingTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.318 totdemedezeggenschapwaarhetomdecollectieverechtenvanstuden-ten(enpersoneel)gaat.Debeschermingvandepositievandestudent,zoalsnuindeWHWgere-geld,leidtindepraktijkvaaktotproblemen:voordatdestudentmeteenverschilvanmeningnaareendaarvoorbevoegdeinstantiekangaan,moethijzicheerstafvragenofdeinstellingwaarhijstudeerteenbijzon-dereofopenbareinstellingis,moethijbeoordelenofdeinstellinginzijnspecifiekegevaleenhandelinginprivaatrechtelijkezinheeftuitgevoerdofeenbesluitinbestuursrechtelijkezinheeftgenomen,moethijooknagaanofhetgaatomeenklachtofeengeschilen–alssprakeisvaneengeschil–waarophetgeschilbetrekkingheeftomtekunnenbepalenwelkeinstantiebevoegdisenmoethijtenslottenagaanbinnenwelketermijnhijzijnprobleemaanhangigmoetmaken.Datkanerindepraktijktoeleidendatstudentendezaakmaaropzijnbelooplaten.Omdaaraanhethoofdtebiedenwordtinhetonderhavigewetsvoorstelderechtsbeschermingeenduidiggeregeld.Dezeregelingbeperktzichniettotstudentenenextraneï,maargeldtookvooraanstaandestudentenenaanstaandeextraneï,datwilzeggennogniet-ingeschrevenpersonen.Studentenzijndirectbelanghebbendbijaangelegenheden,diebinnendeinstellingspelen.Maardaarnaastkaniemanddienognietaaneeninstel-lingstudeertookbelanghebbenbijeendergelijkeprocedure.Hetgaatdanbijvoorbeeldomeenpersoon,dieeenmasteropleidingwilgaanvolgenengeenbewijsvantoelatingkrijgt.Indezeparagraafzullendestudentenenextraneïenaanstaandestudentenenaanstaandeextraneïkortheidshalvewordenaangeduidalsstudent.Eenklachtofgeschilwordtkortheidshalvegeduidalseen«kwestie».Deregelingheeftoverigensgeenbetrekkingopandereorganisatiesdaninstellingenvoorhogeronderwijs,zoalsdeIB-Groep,CFI,Inspectievanhetonderwijs.Beoogdiseenoptimaaltoegankelijkeengoedfunctionerendeinterneenexternerechtsgangtecreëren.Inparagraaf4.1.1wordtdeinterneproce-dureuiteengezet,waarnainparagraaf4.1.2deexternerechtsgangaandeordekomt.Bijdeinternerechtsgangwordteenfaciliteitgeïntroduceerd,waaraaneenstudenteenklachtofgeschilkanvoorleggen.Hierdoorwordtereenlaag-drempelige,transparante,oppraktischeoplossingengerichteinterneproceduregecreëerd.Deexternerechtsgangwordtgeconcentreerdbijhetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijs.Ditcollegewordtinprincipebevoegdinallegeschillendievoortvloeienuitdezewetendedaaropgebaseerderegelingennadatdeinternerechtsgangisafgerond.4.1.1.InterneprocedureOmeenoptimaaltoegankelijkeengoedfunctionerendeinternerechts-bescherming(sprocedure)tecreërengeldtvoordemanierwaaropkwes-tieswordenbehandeld,eenaantaluitgangspuntenenrandvoorwaarden:•Derechtsbeschermingstaatopenvoorstudenten/extraneïenvooraanstaandestudenten/extraneï:•Deprocedureislaagdrempeligentransparant;•Deprocedureiszorgvuldigengerichtoppraktischeoplossingenwaarvanbemiddelingeneenvoorlopigevoorzieningdeeluitmaken;•Deprocedureiszoonafhankelijkmogelijk,belangenverstrengelingmoetwordenvoorkomen,en•Erwordtjaarlijksverslaguitgebrachtoverdeverrichtewerkzaam-heden.Ditdoethetcollegevanbestuurinhetjaarverslagvandeinstel-ling.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.319 Faciliteit(ofwel«loket»)Voordestudentmoetheteenvoudigzijnomeenkwestie(klachtofgeschil)voorteleggenenhetmoetookzonneklaarzijnwaardatkan.Daaromwordtelkeinstellingverplichtomeenfaciliteittehebbenwaaraanstudenteneenkwestiekunnenvoorleggen.Datwordthierde«faciliteit»genoemd,omaantegevendatervoorallesoortenkwesties(klachtenengeschillen)ééningangisbijdeinstelling.Defaciliteitwordtookvaak«loket»genoemd.Inhetwetsvoorstelisgekozenvoordeterm«faciliteit»omaantegevendatdewetgevergeenvormvoordeinrichtingvanderechtsbeschermingvoorogenstaat;deinstellingisdaarinvrij.Eenfacili-teitbetekentoverigensnietdatermaaréénfysiekeplaatsiswaareenstudentterechtkan.Veelinstellingenbestaanuitmeerderegebouwenofverzorgenonderwijsopmeerderelocaties.Alseenstudentletterlijkmaarbijéénfaciliteitterechtzoukunnen,isergeensprakevanlaagdrempelig-heidendaarmeekomteengoederegelingvanderechtsbeschermingingevaar.Defaciliteitkanookvirtueelzijn;erkansprakezijnvaneene-mailadreswaareenstudentallekwestieswaarhijhetnietmeeeensis,kanindienen.Infeitewordtdusmethetbegrip«faciliteit»gedoeldophetgeeninanderesituatiesvaakwordtaangeduidals«frontoffice».Datkaneenpersoonofeencommissiezijn.Deinstellingisvrijomdaarinzelfeenkeuzetemaken.Hoedeinterneprocedureverderverloopt,istebeschouwenals«backoffice».Hetisdeverantwoordelijkheidvandeinstellingomdegeheleprocedurezorgvuldigtelatenverlopen.Naontvangstvaneenkwestiewordtdoordefaciliteitbepaaldofersprakeisvaneengeschilofeenklacht,enwordtdeprocedureverderinganggezet.Hetisdetaakvandefaciliteitdestudenteenontvangstbevestigingtesturenendeklachtofhetgeschilterbehandelingdoortesturen.Danbelandtdekwestiebijde«backoffice».Deinstellinggeeftdebehandelingvandekwestiesbinnendeinstellingvormineenregeling.Dezemoetzodanigzijn,datvoldaanwordtaandebovengenoemderandvoorwaarden.Deregelingvanrechtsbescherming,metdaarindewijzewaaropdeinstel-linguitvoeringgeeftaandebehandelingvangeschillenenklachten,maaktdeeluitvanhetbestuurs-enbeheersreglement.Opnamedaarinendeverplichtingtotbekendmakingbrengentotuitdruk-kingdatderechtsbeschermingbelangrijkisendaaromdeelmoetuitma-kenvandeorganisatievandeinstelling.Bovendiengeldtvoorhetbestuurs-enbeheersreglement–endaarmeevoordezeregeling–instemmingsrechtvanhetmedezeggenschapsorgaan.Zohebbenookdestudenteninspraakopderegeling.Kwesties:geschillenenklachtenInderegelingvandebehandelingvankwestiestusseneenstudentendeinstelling,wordtonderscheidgemaakttussengeschillenenklachten,vanwegedeverschilleninrechtsgang.Binnendegroepvangeschilleniseenonderscheidtemakentussengeschillendie–kortweg–betrekkinghebbenopeenbeoordelingvandekwaliteitenvandestudentenanderegeschillen,opgrondvandezewetofdaaropgebaseerderegelingenendiemeeralgemeenvanaardzijn.Ditonderscheidzalvanbelangblijkentezijnbijdebehandelingvanhetgeschil.Bijdeeerstecategoriegeschillengaathetbijvoorbeeldomgeschil-lennaaraanleidingvanbeslissingenvandeexamencommissieofeenexaminator,bijanderegeschillenkangedachtwordenaaneengeschiloverdehoogtevanhetcollegegeld.Deeerstecategoriewordtdoordefaciliteitterbehandelingvoorgelegdaanhetcollegevanberoepvoordeexamens,delaatsteaandegeschillen-adviescommissie.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.320 Behandelingvaneenkwestie:procedurelevormgevingvande«backoffice»Hetligthetvoordehanddateenstudentzich–zekerbijeenklacht–eerstwendttotdepersoonopwiedeklachtbetrekkingheeftofzichwendttotdepersoondiedaargezienzijnpositiehetmeestvoorinaanmerkingkomt.Daniserinfeitesprakevaneen«voortraject».Alseenklachterggevoeligligtofeengesprekmetdebetrokkeneweinigzinvolis–bijvoor-beeldalsdeklachtbetrekkingheeftopongewensteintimiteiten–ligthetechtervoordehanddatdestudentdirectnaardefaciliteitgaat.Destudentkandoordeinstellingnietgedwongenwordeneerstnaardepersoonopwiedeklachtofhetgeschilbetrekkingheeft,tegaanHetstaatdestudentvrijzijnklachtmondelingintedienen.Hetinstellingsbestuurzalerinderegelingvanderechtsbeschermingzorgvoormoetendragendatookdieklachteninbehandelingwordengenomen.KlachtenbehandelingDebehandelingvanklachtenvindtplaatsopeenmanierdieovereenkomtmetdewijzewaaropdebehandelingvanklachtenintitel9.1vandeAlge-menewetbestuursrechtisgeregeldofalsheteenbijzondereinstellingenbetreft,zoveelmogelijkinovereenstemmingdaarmee.Deessentievandietitelisdathetbestuursorgaan(lees:instelling)zorgmoetdragenvooreenbehoorlijkebehandelingvanmondelingeenschrif-telijkeklachtenovergedragingenvandeinstellingendegenendieonderhaarverantwoordelijkheidwerken.Daarvanmaaktiniedergevaldeeluitdatdeinstellingmondelingeenschriftelijkeklachteninbehandelingneemt,deklagereenontvangstbe-vestigingstuurt,deklagerindegelegenheidstelttewordengehoordendeklachtbinnenzeswekenwordtafgehandeld.Erkaneenkeuzegemaaktwordenvooreenklachtenfunctionaris(ombudsman)ofeenklachten-commissie.BijzondereinstellingenkunnenvandeindeAlgemenewetbestuursrechtopgenomenbepalingenafwijken.Erwordtvanuitgegaandatzijdatmethetoogopderechtszekerheidvoorstudenten,zominmogelijkzullendoen.OokaandeklagersteltdeAlgemenewetbestuursrechtenkeleeisen,zoalshetvereistedatalsdeklachtschriftelijkwordingediend,deklagerzijnnaam,datumeneenomschrijvingvandegedragingwaartegenzijnklachtisgericht,moetvermelden.Hetligtvoordehanddathetinstellings-bestuurdezeaspectenindeklachtenregelingopneemt;vanstudentenmagnietverwachtwordendatzijwetenwatdeAlgemenewetbestuurs-rechtbepaaltwaarhethunrolinhetkadervandebehandelingvanklachtenbetreft.GeschillenbehandelingBijdevormgevingvandebehandelingvangeschillen,heeftdeinstellingeenbepaaldematevanvrijheidomdatnaareigeninzichtteregelen.Daarbijgeldtwelalsvoorwaardedateraltijdeencollegevanberoepvoordeexamensmoetzijneneengeschillencommissie.Alseenkwestieisaantemerkenalseengeschilwaaroverhetcollegevanberoepvoordeexamensbevoegdis,wordtditdoordefaciliteitterbehandelingaandatcollegevoorgelegd.Dewetbepaaltinwelkegevallenhetcollegevanberoepvoordeexamensbevoegdis.GeschillencommissieGeschillenwordenbehandelddooreendaartoedoorhetinstellings-bestuurinhetlevengeroepencommissie.Daarbijisartikel7.13vandeAlgemenewetbestuursrechtvan(overeenkomstige)toepassing.Datartikelheeftbetrekkingopprocedureleaspectenvandebehandelingvangeschillen.Daarnaastwordteenaantaluitgangspuntengeformuleerd:deledenmoetenfunctioneelonafhankelijkzijn.DatbetekentdathetcollegevanbestuurdeledengeeninstructiemaggevenoverdemanierwaaropTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.321 decommisisezijntaakuitoefent.Alleenopdiemanierwordtdeonafhan-kelijkheidvandecomissieoptimaalgegarandeerd.Voortswordtbepaalddatdegeschillencommissiede«gewone»geschillenbehandeltdiegerela-teerdzijnaanWHWofdedaaropgebaseerderegelingen.Voorgeschillendiegerelateerdzijnaanexamens,ishetcollegevanberoepvoordeexamensbevoegd.Degeschillencommissiegaatnaofeenminnelijkeschikkingtussenpartijenmogelijkisenalsdezaakspoedeisendis,kandevoorzittervandecommissiedebehandelingversneldlatenplaatsvinden.Ookhetcollegevanbestuurmoetindatgevalsneleenbesluitnemen,zodatdestudentuiteindelijkopeenzokortmogelijketermijnduidelijkheidverkrijgtoverdeuitkomstvanhetgeschil.VerhaalsrechtVoordebehandelingvanzakendiegaanoverschadevergoedingwordtverwezennaarparagraaf3.3,datbetrekkingheeftophetverhaalsrecht.CollegevanberoepvoordeexamensHetcollegevanberoepvoordeexamensheefteenbelangrijkepositiebinnendeinstellingen.Instellingenenstudentenhebbengoedeerva-ringenmetditcollegeenhebbenvertrouwenindeexpertise.Depositievanditcollegedoetrechtaandekwestieswaarhetomgaat:geschillenomtrentdebeoordelingvankwaliteitenvanstudenten.Daaromblijfthetcollegevanberoepvoordeexamensinstandalsonderdeelvanderechts-beschermingvandestudentwaarhetgaatomgeschillenoverdebeoor-delingvankwaliteitenvandestudenten.Ditiseencollegeinde«backoffice».Hetcollegevanberoepvoordeexamensbehoudtdetaaknategaanofeenminnelijkeschikkingtussendestudentenhetorgaanwaarophetgeschilbetrekkingheeft,totstandkanwordengebracht.Hetcollegevanberoepvoordeexamensdateenbelangrijkerolspeeltophetterreinvan«kennenenkunnen»kandebeoordelingvaneenstudenttoetsen.Hetgaatdanomeenmarginalebeoordeling.Hetcollegeheefteenbevoegdheidtothetvernietigenvanbeslissingen.Danzalhetorgaandatdebeslissinghadgenomenopnieuwmoetenbeslissenmetinachtne-mingvandeuitspraakvanhetcollege.DeuitspraakDebehandelingvaneenklachtofvaneengeschildoordegeschillen-adviescommissie,leidttoteenadviesaanhetcollegevanbestuur(ofhetorgaandatinonderhaviggevalbevoegdis),dateenfinalebeslissingneemtoverdekwestie.Destudentkanwaarheteenuitspraakopgeschilbetreft,tegendezeuitspraakinberoepgaan.Eenuitspraakvanhetcollegevanberoepvoordeexamensheefttotgevolgdatalsditcollegehetberoepvandestudentgegrondacht,hetorgaandatdeoorspronkelijkebeslissinghadgenomen,eennieuwebeslissingneemtmetinachtnemingvandeuitspraakvanhetcollege.Alshetcollegevanberoepvoordeexamensdestudentinhetongelijkstelt,kandestudenttegendeuitspraakinberoepgaan.SamenvattingSamenvattendverlooptdeinterneprocedurealsvolgt:Defaciliteitneemtdekwestieinbehandeling.Ditisdefrontoffice.Hetsteltvervolgensvastofersprakeisvaneengeschilofeenklachtenofersprakeisvangeschilvoorhetcollegevanberoepvoordeexamensofdatersprakeisvaneenmeeralgemeengeschilopgrondvandezewet.Defaciliteitdraagterzorgvoordatindebackofficedebehandelingdoorhetjuisteorgaan,kamerofpersoongeschiedt.Daarnavolgtdeinhoudelijkebehandelingvandekwestie,inclusiefeenbemiddelingspoging.Indienernietinderminnekanwordengeschikt,leidtdittoteenformeleafhande-ling.AlsersprakeisvaneenklachtgeschiedtdeafhandelingdoorhetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.322 collegevanbestuur(ofhetorgaandatinhetonderhavigegevalbevoegdis)naadviesvandeklachtencommissie/-persoon.Bijeengeschilleidthettoteenuitspraakvanhetcollegevanberoepvoordeexamensdanweladviesvandegeschillenadviescommissiegerichtaanhetorgaandatdeoorspronkelijkebeslissingheeftgenomen.Daarnavolgtopnieuweenbeslissingvanhetdesbetreffendeorgaan.4.1.2.ExterneprocedureCollegevanberoepvoorhethogeronderwijsNaastdeinterneklachten-engeschillenprocedureisdeexternerechts-gangeenbelangrijkonderdeelvanderechtsbeschermingvandestudent.Deexternerechterdoetintweedeinstantieuitspraak.Allepartijenzijngebaatbijeentransparanteprocedurebijéénexterneinstantiediedirecttoegankelijkis,waaraanallegeschillenkunnenwordenvoorgelegd,datwilzeggenopdezewetgebaseerdegeschilleninclusiefdegeschillenwaaroverhetcollegevanberoepvoordeexamenseenuitspraakheeftgedaan.NaeenpositiefadviesvandeRaadvoordeRechtspraak(2005)iservoorgekozendatinprincipeallegeschillendiezichafspelentussendestudentendeinstellingwordenvoorgelegdaanhet(bestaande)collegevanberoepvoorhethogeronderwijs.Dekeuzevoorditcollegekomtvoortuithetfeitdatstudentenditalslaagdrempeligervarenenhetcollegeinrede-lijkkortetijdeenbeslissingneemt.Erzijndusgoedeervaringenopgedaanmethetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijs.Degedaagdebijhetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijszalnietaltijdhetcollegevanbestuurzijnvandeinstelling.Zokaneenstudentnaarhetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijsalsdestudent–nauitspraakvanhetcollegevanberoepvoordeexamens–doordeexamen-commissieofexaminatorinhetongelijkisgesteld.Deexamencommissierespectievelijkdeexaminatorisdegenediehetbesluitheeftgenomen(opgrondvangeattribueerdebevoegdheden)endusdegedaagdepartij.Hetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijsis,zoalseerdergezegd,bevoegdeenuitspraaktedoenoverallegeschillenopgrondvandeWetophethogeronderwijsenwetenschappelijkonderzoekofdaaropgeba-seerderegelingendiederelatiestudent-instellingbetreffen.Ditisvoordepositievandestudentdemeestbepalendewet.Vooranderegeschilleniseenandererechtermogelijkbevoegd.Opderegeldatalleberoepenwordenvoorgelegdaanhetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijs,bestaateenuitzondering.Hetblijftvoordebijzondereinstellingenmogelijkomvanwegedelevensbeschouwelijkeaard(denominatie)vandeinstelling,zelfofinsamenwerkingmeteenofmeeranderebijzondereinstellingenmeteenlevensbeschouwelijkeaard,eencollegevanberoepbijzonderonderwijsinhetleventeroepen.Dezemogelijkheidvloeitvoortuitdeeigenpositiediedezeinstellingenhebbenbinnenhethogeronderwijsbestel.Eeninstellingdievandemogelijkheidomzelfeencollegevanberoepbijzonderonderwijsintestellengebruikwilmaken,moetderegelingterzakeaandeministervoorleggen.Bijdieregelingmoethetbepaaldeintitel4vanhoofstuk7inachtwordengenomen.Deinstellingkandaarvanafwijkenalsdeeigen(levensbeschouwelijke)aardvandeinstellingzichdaartegenverzet.Deministerkanbinnendriemaandennaontvangstvanderegelingverklarendatdaarinspecifiekepuntentitel4vanhoofstuk7nietinachtwordtgenomen,waarbijdeinstellinginredelijkheidgeenberoepkandoenopdeeigenaardvandeinstelling.Deinstellingkrijgtdandriemaandendetijdomhetbezwaarteondervangen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.323 BurgerlijkerechterDeburgerlijkerechterblijftbevoegdingeschillendiecivielrechtelijkvanaardzijn(wanprestatieofonrechtmatigedaad).Opgrondvanartikel112vandeGrondwetgeldtdatheteenstudentof(hetcollegevanbestuurvan)deinstellingaltijdvrijstaatervoortekiezeneengeschilaandeburgerlijkerechtervoorteleggen.OokalsheteengeschilisopgrondvandeWHWofdaaropgebaseerderegelgeving.Vanzelfsprekendmoetdatgeschildanwelprivaatrechtelijkvanaardzijn.Alleendanisdeburgerlijkerechterimmersbevoegd.4.2.Transparantestudiekeuze-informatieDeverminderingvandeuitvaliseenbelangrijkebeleidsdoelstellinguitdeStrategischeAgenda.Deinformatieaanaankomendestudentenkaneenbelangrijkebijdrageleverenaanhetverminderenvandeuitval.Erwordtvanuitgegaandathoegerichterdestudiekeuze,hoeminderstudententussentijdsveranderenvanstudieenhoeminderstudentenuitvallen.Dekeuzevooreenopleidingbepaaltinbelangrijkemateinwelkerichtingdestudentzichzalontwikkelen.Bijdiekeuzeisessentieeldatgoedeinzichte-lijkeinformatiebeschikbaaris.Ditsteltstudenteninstaatomeenkeuzetemakendiepastbijhuncapaciteiten,dieinhoudelijkaansluitbijhuninte-ressesendieinspeeltophunleerstijl.Eengoedgekozenstudiebereidthenvooropeenmaatschappelijkeroldiehenbevalt.Gemotiveerdengerichtstuderenisbovendienleukerenlevertmeerop.Alsdestudentengoedkiezen,wordtookdeopleidingscapaciteitvanhogeronderwijs-instellingenbeterbenutenpresterenzowelstudentenalsinstellingenbeter.Hoewelinstellingenzelfookbelanghebbenbijobjectieve,transparanteinformatie,kanspanningbestaantussendebehoefteaanvergelijkingsin-formatiebijstudentenenerzijdsendewijzewaaropinstellingenzichwillenprofilerenanderzijds.DaaromisereenBestuurlijkSamenwerkings-verbandStudiekeuze123aangegaanmetvertegenwoordigersvandekoepelorganisatiesHBO-raad,PaeponenVSNUenvandestudenten-organisatiesISOenLSVb.Ditsamenwerkingsverbandiservoorverant-woordelijkdatdeinformatiedievoor(aanstaande)studentennodigisomopleidingsmogelijkhedentekunnenvergelijken,beschikbaarkomt.Deinformatieoveropleidingsmogelijkhedenmoetinzichtelijk,controleerbaar,betrouwbaarentransparantzijnverzameld,bewerktengepresenteerd.Wiezichalgemeenwiloriënterenophetonderwijsaanbod,vindtvoldoendeinformatieinallerleibronnen(websites,gidsen)vandeinstel-lingenzelf.Juistvergelijkingsinformatiekomtechternietvanzelftotstand.Dezeinformatieplichtvandeinstellingenstrektzichuitoverdiversesoorteninformatie.Voorsommigeinformatie(slaagkansen,rendementen)moetengegevensgestandaardiseerdwordenverzameld,voorandereinformatie(opleidingsconcept,specialevoorzieningen)isditnietnodigenkandeinstellingzelfvormeninhoudbepalen.UitgangspuntisdatdeinhetkadervanStudiekeuze123televereninformatieslechtswordtgespe-cificeerdvoorzoverditnodigisominstellingenenopleidingenteverge-lijken.Beoogdwordtdezeinformatietoegankelijktemakenvooruiteenlo-pendedoelgroepenstudenten,waaronderbuitenlandsestudenten,studentenmeteenfunctiebeperking,doorstromersvaneenbachelor-naareenmasteropleidingenstudentendiegaanstudereninhetkadervaneen«Levenlangleren».Zomoethetbijvoorbeeldvooraanstaandestudentenduidelijkzijndatalshetbegrip«hogerberoepsonderwijs»wordtgehan-teerd,ersprakeisvangeaccrediteerdhogerberoepsonderwijs,dusonder-wijsdatzichkwalitatiefheeftbewezenbijdeNVAO.HetKwaliteitscollegeStudiekeuzeInformatieheeftinhetverledeneenvoorstelgedaanvooreengegevenssetdiealsnoodzakelijkwordtTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.324 beschouwdvoordestudiekeuze.DestichtingSURF(samenwerkingsver-bandtussenuniversiteiten,hogescholenenonderzoeksinstellingenophetgebiedvanICT)werktinopdrachtvanhetBestuurlijkSamenwerkingsver-bandaandeuitwerkingvandevoorgesteldegegevensset.Hetgaathierbijominformatieoververschillendeaspectenvanhetonderwijszoals:toegankelijkheid,instroomenstudentenpopulatie,onderwijs(inhoudelijkenresultaat),voorzieningenendoorstroommogelijkheden(waaronderarbeidsmarktsucces).DesamenwerkinginhetkadervanhetBestuurlijkSamenwerkingsverbandStudiekeuze123wordtverdergeformaliseerddoordathetbinnenkortzalwordenomgevormdtoteenstichting.DitBestuurlijkSamenwerkingsver-bandbepaaltopbasisvandebestuurlijkeafspraakvoorwelkegegevensstandaardisatieenspecificatieisvereist.Alsdevastgelegdeambitieswordenuitgewerktisnadereregelgevingoverbodig.Mochtditonver-hooptniethetgevalzijn,dankunnenbijministeriëleregelingvooréénofmeerderecategorieëninstellingendenaderespecificatiesvanzowelvormalsinhoudvandeinformatiewordenvoorgeschreven.4.3LudiciumabeundiVooreengoedfunctionerenvaneeninstellingisvanessentieelbelangdatstudenten,docentenenanderebetrokkenenbijhetonderwijsinonderlingvertrouwenkunnendeelnemenofbijdragenaanhetonderwijsproces.Inincidentele,ernstigegevallenkanergrotebehoeftebestaanomstudentendiedoorhungedragofhunuitlatingeneengevaarvormenvooranderebetrokkenen(bijhetonderwijsofberoep)geheeluitteschrijvendanwelteweigerenvoordieopleiding.Zoheeftzichdeafgelopenjarenenkelekerendesituatievoorgedaandattijdensdeopleidingbleekdateenstudentzeerongeschiktwasvoorhetberoepwaartoedeopleidingopleidtofongeschiktvoordepraktijk-omgevingc.q.praktijk(gerichte)onderdelenbinnendeopleiding.Hierbijvalttedenkenaaneengeneeskundestudenttegenwietuchtrechtelijkesanctieszoudenwordenopgelegd,indienhettuchtrechtophemvantoepassingzouzijngeweesteneenpedofielestudentaaneenpedagogi-scheopleiding.Voorbijzondereinstellingenbestaateenformelewettelijkemogelijkheiddeinschrijvingvanstudententeweigerendanweldezetebeëindigenwanneergegrondevreesbestaatdatdebetrokkenevandieinschrijvingendaaraanverbondenrechtenmisbruikzalmakendanwelheeftgemaaktdoorinernstigemateafbreuktedoenaandeeigenaardvandieinstelling.Betoogdisdatzowelbijzonderealsopenbareinstellingendergelijkestudentenkunnenuitschrijvendanweldatdeinschrijvingkanwordengeweigerdzonderdatdaarvooreenwettelijkegrondslagnodigis1.Recentheeftderechterzichoverdezekwestieuitgesproken(Collegevanberoepvoorhethogeronderwijs;CBHOnr.2008/008,20juni2008)engeoordeelddateenstudentonderbijzondereomstandighedenomdringenderedenenkanwordengeweigerd.OmdatdeWHWhettoelatingsrechtvanstudentenregelt(mitsvoldaanaandeinofbijwetgesteldeeisen)enomdathetomeeningrijpendebevoegdheidvaneeninstellinggaat,ishetvanbelangdebevoegdheidvandeinstellingomeenstudentuitteschrijvenrespectieve-lijkinschrijvingteweigerenopondubbelzinnigewijzeteregelen.Devoor-gesteldevoorzieningrichtzichopgevallenwaarinpersonendoorhungedragingeneenbedreigingvormenvooranderen,zoalsmedestudenten,docentenmaarookvoordegenendieopeenanderemanierdeeluitma-kenvanhetonderwijs.Desituatiezalzichmetnamevoordoenbijdepraktijkoefeningen(stages,practicaofco-schappen)dievoorbereidenopdeberoepsuitoefening.Hetprobleemgedragkanzichuitenin(seksuele)intimidatie,agressie,geweldofalgemeendisfunctionerentengevolgevaneenernstigepersoonlijkheidsstoornis.Erisdangeensprakevanfysieke,maarvanmoreleongeschiktheidvoorhetberoep.1ZiedenootvanB.P.Vermeulenbijdeuit-spraakvanhetCollegevanBeroepvoorhethogeronderwijsvan17april2007(CHBO2006/054),AB2007,nr.151.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.325 Nietalleengedragingen,maarookuitlatingenkunnenopgrondvanhetvoorgesteldeartikel7.42a,eerstelid,leidentotbeëindigingofweigeringvandeinschrijving.Gesuggereerdisdathetbegrip«gedragingen»hetbegrip«uiltatingen»impliceert,omdatbijuitlatingenooksprakeisvanmoreelontoelaatbaregedragingen.Omditondubbelzinnigvasttestellenishetbegrip«uitlatingen»explicietinhetcriteriumopgenomen.Vanbelangisdathetgaatomgedragingenenuitlatingendieindecontextvanhetberoepofdepraktijkoefeningontoelaatbaarzijn.Hetonvoldoendefunctionerenopeenbepaaldgebiedofhandeling,bijvoorbeeldindecollegialeomgangofprofessioneelgedrag,isopzichnietvoldoendevooreeniudiciumabeundi.Ditzalinhetkadervanhetreguliereonderwijspro-grammaaandeorde(moeten)komenenindatverbandkunnenwordenbeoordeeld.Alsditwordtgetoetstineenbepaaldstudieonderdeelzaldestudentdatstudieonderdeelnietmeteenvoldoendeafsluitenen–alssprakeisvaneenverplichtonderdeel–deopleidingnietkunnenafron-den,Evenminkanhetiudiciumabeundiwordeningezetomstudentenmetonvoldoendestudieresultatenofinzetuitteschrijven.Voorhetverwijderenvanwegeonvoldoendestudieresultaten–enonvoldoendeinzetvoordeopleidingzalzicheveneensuiteninonvoldoendestudieresu-laten–bestaatdemogelijkheidvaneenbindendeafwijzendstudieadvies.Omdathetverwijderenofweigerenvaneenstudenteeningrijpendebevoegdheidvandeinstellingis,wordtbenadruktdathiervanpasgebruikmagwordengemaaktalseenzorgvuldigeafwegingvanbelangenheeftplaatsgevonden.Demaatregelmoetproportioneelzijn.Omdatweigeringvaninschrijvingofverwijderingvandeopleidingeenverstrekkendemaat-regelis,betekenteenenanderdatnietlichtzinnigtotdezemaatregelovergegaanmagworden.Zozijneenbepaaldevisievandestudent,bijvoorbeeldeenantidemocratischgedachtengoed,onvoldoendegrondtothetweigerentoteenopleiding,ookalzoudendergelijkegedachtennietsporenmethetobjectvandeopleiding.Degrondwettelijkevrijheden,zoalsdevrijheidvanmeningsuiting,zijndaarbijuitgangspunt.Bovendiengeldtdeacademischevrijheid,verankerdindewet,óókvoorstudenten.Bijdeafwegingdienenderhalvebelangenalsdeacademischevrijheidenhetrechtoponderwijsenerzijdsendebelangenvandeinstelling,anderestudentenenanderebetrokkenenbijhetonderwijsanderzijds,eenroltespelen.Naastdemogelijkheideenstudentopgenoemdegrondenteweigerenofuitteschrijven,krijgtdeinstellingdiedeinschrijvingvoordieopleidingvandezestudentheeftbeëindigddemogelijkheiddezestudentteweige-renwanneerhijzichvoordezelfdeopleiding(opnieuw)wilinschrijven.Ookandereinstellingenkrijgendiemogelijkheidalsdestudentinkwestiezichvoordezelfdeopleidingwilinschrijven.Schrijftdestudentzichinvooreenandereopleiding,maarkiesthijvooreenafstudeerrichtingwaarhetzelfdeprobleemzichwaarschijnlijkzalvoordoendankandeonderwijs-instellingdezestudentdetoegangtotdieafstudeerrichtingofandereonderdelenvandieopleidingontzeggen.Ookvoordezestudentisvanzelfsprekendeengoederechtsbeschermings-proceduregeregeld:ditisdeprocedurezoalsonderparagraaf4.1isbeschreven.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.326 HOOFDSTUK5.KWALITEITSZORGENEXAMENS5.1.ExamencommissieDepositievandeexamencommissiewordtversterkt.Indezeparagraafkomteersteenaantalargumentenaandeordewaaruitvolgtdathetgewenstisdatdepositievandeexamencommissieversterktwordt.Vervolgenskomtdewijzewaaropdepositievandeexamencommissieinditwetsvoorstelversterktis,aandeorde.AdviezenInspectievanhetonderwijsenOnderwijsraadDeInspectievanhetonderwijsendeOnderwijsraadhebbendeafgelopenjarenkritischerapportenuitgebrachtoverhetfunctionerenvanexamen-commissies,dekwaliteitronddeafgiftevangetuigschriftenendeexami-nering.DeInspectievanhetonderwijs(2002/2003)endeOnderwijsraad(2004en2006)constaterendatdeexamineringententamineringinhethogeronderwijsopditmomentinbepaaldegevallenteweinigkwaliteitsgaran-tiebiedenenniettransparantgenoegzijn.Overdetaakvandeexamen-commissieenhaarrolbijdekwaliteitvandeexamenssteldedeinspectievastdatexamencommissiesindepraktijkvooralgetuigschriftenafgeven,vrijstellingengevenenklachtenoverexamensbehandelen.Zebestedenteweinigaandachtaankwaliteitsborgingenkwaliteitsbeleidrondexamensentoetsen.Ookuiteenbredeenquêtevandeinspectieblijktdatexamencommissieszelfvindendatdekwaliteitvanexamineringentoet-singveelmeeraandachtverdient.DeOnderwijsraadconcludeertdatexamineringeen«opleidingsafhankelijkeaangelegenheidismetweinigkwaliteitsborgingeneengeringebetrokkenheidvanexternedeskun-digen».DeOnderwijsraadpleitondermeervoorhetbetrekkenvanexternenbijdeexaminering.Dezerapportenzijneenbelangrijkeaanlei-dinggeweestomdetaakenpositievandeexamencommissieindewetverderteversterken.DeindebeleidsreactieophetOnderwijsraadadviesvan2007«Examinering,draagvlakentoegankelijkheid»(beleidsreactievan29juni2007,KamerstukkenII,2006–2007,30800VIII,nr.156)aange-kondigdewetswijzigingenkrijgeninditwetsvoorsteleenplaats.Deuitgangspuntenbijdezewetswijzigingenzijnhetvergrotenvandeonaf-hankelijkheidendeskundigheidvandeexamencommissie.Naastgenoemderapportenzijnernogmeerargumentenomdepositievandeexamencommissieteversterken.Indeeersteplaatswordtsteedsmeerhetbelangonderschrevenvanhethogeronderwijsdatzichinderichtingvanmeervariëteitenmaatwerkinhetonderwijsprocesontwik-kelt.IndetweedeplaatskrijgtdeEVC-proceduresteedsnadrukkelijkerplaatsinhethogeronderwijs.Inhoofdstuk7wordthieropnaderinge-gaan.Doordeerkenningvanverworvencompetenties(EVC)neemtnaarverwachtinghetaantalflexibeleleerroutestoe.Decombinatievandezefactorenvraagteromdepositievandeexamen-commissieteversterken.Hetisimmersdeexamencommissiediebeoor-deeltofhetniveauvandeafgestudeerdeconformhetgesteldeeindniveauis.TaakverschuivingvanprocedurenaarkwaliteitErisdusalleredenomzorgvuldigtekijkennaarpositievandeexamen-commissie.Omdeonafhankelijkheidtewaarborgenishetwenselijkdeverplichtingvaninstellingenomeenexamencommissieintestellen,tehandhavenendepositieervanteversterken.Deexamencommissiekanzichuitstrekkenoveréénofmeeropleidingen.Hiernavolgendedriebelangrijksteaspectendieinhetwetsvoorstelzijnopgenomenoverdeexamencommissie.Dezegeldenvoorallegeaccrediteerdeopleidingen,TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.327 duszowelvooropleidingenaanbekostigdeinstellingenalsvoorderechtspersonenvoorhogeronderwijs.1.OnafhankelijkendeskundigHetwetsvoorstelverklaartdatdeexamencommissieonafhankelijkendeskundigis.Datbetekentdathetcollegevanbestuur(bijuniversiteiten:dedecaan,bijrechtspersonenvoorhogeronderwijshetbestuurvanderechtspersoon)aandeexamencommissiegeenrichtlijnenofaanwijzingenkangevenoverdebeoordelingvanexaminandiendatindeexamen-commissieenkeldeskundigenzittinghebben.Bovendiendienthetcollegevanbestuurvoorafdeexamencommissietehorenvoorzeovergaattotbenoemingvaneenbepaaldlid.Aanhetcollegevanbestuurisopge-dragenervoorzorgtedragendatdeexamencommissieonafhankelijkendeskundigkanfunctioneren.Ditimpliceertdathetcollegedeexamen-commissiedaartoeinstaatsteltenzichmoetonthoudenvaninmengingindetakenvandeexamencommissie.Hetgaatomeenfunctioneelonaf-hankelijkorgaan,datwilzeggendatdeledeninhunfunctionerenalslidvandeexamencommissienietineenhiërarchischerelatiestaantenopzichtevanhetcollegevanbestuur.Ditvolgtookuithetfeitdatdetakenaandeexamencommissiezijngeattribueerd.Ditgeldtmutatismutandisookvoorexaminatoren.Vanuithetoogpuntvantransparantie,onafhankelijkheidénprofessionali-seringishetaantebevelendatgebruikwordtgemaaktvanexternedeskundigheid.Nietalleenwatbetreftdeexaminatoren,maarooktenaanzienvandeexamencommissie.Datkanbijvoorbeelddoorexterneledenoptenemenofeenexternedeskundigeteconsulteren.Daarmeewordtdeexternelegitimatievantoetsingbovendienvergroot.Eenwette-lijkeverplichtingtothetopnemenvanexternenisnietopgenomen.Daar-voorzijnopleidingenteverschillend.WelzaldoorhetministerievanOCWwordenverkendofenhoe,naarBritsmodel,gewerktkanwordenmeteenzogenaamde«pool»vandocentendiebijandereinstellingenalsexternedeskundigeoptreden.Eenonafhankelijkeendeskundigeexamencommis-siedraagteruiteindelijkaanbijdatdeprofessional,zijndedeinhoudelijkdeskundige,eenstevigepositieinneemtbinnendeinstelling.Daarbijishetnietaantebevelendatpersonenmeteenmanagement-functie,dieverantwoordelijkzijnvoordefinanciëletoestandvandeinstel-ling,zittinghebbenindeexamencommissie.Deonafhankelijkheidentransparantiekunnendaarmeeinhetgedingkomen.DitwordtooknogeenbenadruktinhetonderzoekvandeInspectienaarnalevingvandevoorschriften(nr.2002-6).Omhetonafhankelijkekaraktervandeexamencommissietenopzichtevanhetcollegevanbestuurtebenadrukken,isnietalleengekozenvoorhetexplicietformulerenvanhetbelangendeexclusievetaakvandeexamencommissie,maarisookuitdrukkelijkgekozenvoorhetinstandhoudenvanhetcollegevanberoepvoordeexamens(ziepar.4.1.1),alsinternorgaanwaargeschillennaaraanleidingvanbeslissingenvandeexamencommissieenexaminatorwordenbeoordeeld.2.TaakDetaakvandeexamencommissiewordtbreder.Totnutoewasdeexamencommissievooralverantwoordelijkvoorhetvaststellenvanregelsdieeengoedegangvanzakenrondtoetsingwaarborgen:examinatorenaanwijzen,tentamensenexamensorganiserenencoördineren.Indehuidigewetsteltdeexamencommissieoptioneelrichtlijnenenbeoorde-lingsnormen(voortentamens)vast.Hierbijgaathetombindendeinstruc-tiesvanalgemeneofconcreteaard.Inditwetsvoorstelisheteentaakvandeexamencommissieom,binnenhetkadervandeonderwijs-enexamenregeling,richtlijnenenaanwijzingen(beoordelingsnormen)voorTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.328 tentamensenexamensvasttestellen.Daarbijkangedachtwordenaaneisendiegesteldwordenaandeexaminatorenmetbetrekkingtotdevormvantentaminering,ofeisenmetbetrekkingtotdeaansluitingopeventueleeindtermen.Hetligtdaarnaastvoordehanddatdeexamencommissiesdoordeinstel-lingbetrokkenwordenbijhetformulerenvanhetexamenbeleid.Ominvullingtekunnengevenaanhuninhoudelijketaakishetimmersvanbelangdatdeexamencommissiesnietalleenhetexamenbeleidvandeinstellinguitvoeren,maarookindegelegenheidwordengesteldactiefmeetedenkenoverdemanierwaarophetexamenbeleidwordtvorm-gegeven.Erzijnverschillendevormendenkbaar.Deinstellingkanexamencommissiesraadplegenbijinstellingsbreedexamenbeleid.Ookkaneenexamencommissiedoorhetcollegevanbestuur(ofdooreendecaanofopleidingsdirecteur)wordenbetrokkenbijdeformuleringvanzakenbetreffendetentamensenexamenvooreenbepaaldeopleidingineenonderwijs-enexamenregeling(OER).EenexamencommissiemoetbijhetopstellenvanrichtlijnenenbeoordelingsnormenopererenbinnendedoordeinstellingindeOERgesteldekaders.Deexamencommissiedraagtreedsverantwoordelijkheidvoordekwaliteitvandeexamineringdooraanheteindvaneenopleidingstrajectvasttestellenofeenstudenthetgewensteeindniveauheeftbereikt.Deexamen-commissiemoetditopeenobjectieveendeskundigewijzevaststellen.Ditimpliceertdathetopeentransparantewijzemoetgeschieden.Hetgewensteeindniveaubetekentdathetvoldoendeisomeengraadtebehalen.Datkandeexamencommissiedoendoorvasttestellenofdestudentdetentamensmetgoedgevolgheeftafgelegd,maarerkanookeenspecifiekexamenplaatsvinden.Erwordtsomseenvanbovenafopgelegdexamenvoorallestudentenbepleit,maarditisnietnoodzakelijkvoordebeoordelingvanhetniveauvandestudent:hetstaatopgespan-nenvoetmetdevariëteitinhethogeronderwijsenmetdeautonomievandehogeronderwijsinstellingen.3.Verhoudinginstelling–examencommissieDeverhoudingtusseninstellingenexamencommissieverandertnietwezenlijkmaareriswelsprakevaneenaantalaanscherpingenindewetdiedepositievandeexamencommissiebinnendeinstellingzalverhel-derenenversterken.Defunctioneleonafhankelijkheidvandeexamen-commissietenopzichtevanhetcollegevanbestuurbetekentdatdeexamencommissieweliswaarwordtingestelddoorhetcollegevanbestuur,maardatdeinstellingmoetzorgendatdeexamencommissiesbinnendeinstellingonafhankelijkhunwerkkunnenverrichten.Datbete-kentbijvoorbeeldookdathetcollegevanbestuurgeenverplichtingenkanopleggenaandeexamencommissieinzakedebeoordelingvanstudenten.Hetcollegeblijftweleindverantwoordelijkvoordekwaliteitvanhetonder-wijsengraadverlening;eenexamencommissiemoethandelenbinnendegrenzenvandeonderwijs-enexamenregeling.Hierdooristevensgeborgddatdewijzevanexamineringpastinhetkadervandeopleiding.Aangeziendeexamencommissievaststeltofheteindniveauvoldoendeisomeengraadteverlenen,enbovendientottaakheefthetgetuigschriftuittereiken,ishetgoeddenkbaardathetdeexamencommissieisdiedegraadaaneenstudentfeitelijkverleent.Hetcollegevanbestuurkandezeverantwoordelijkheidtothetverlenenvaneengraadaaneenstudentimmersdesgewenstmandaterenaandeexamencommissie.Tenbehoevevandetransparantieisinditwetsvoorstelopgenomendatexamencommissiesjaarlijksverslagdoenvandewerkzaamhedenaanhetinstellingsbestuurofdedecaan.DaarmeewordttevensbenadruktdatdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.329 examencommissieeenonafhankelijkopererendorgaanisbinnendeinstelling.Examineringiseenonderdeelvandekwaliteitvanhetonderwijsdatbeoordeeldwordtindeaccreditatieprocedure.ZoalsookdeOnderwijs-raad(2004en2007)opmerkt,isdittenonrechtegeenzwaarwegendaspect.Hetbelangvanditonderdeelvandeaccreditatiewordtmetditwetsvoorstelverzwaard(zienavolgendeparagraaf).Indetoekomstgeldtdattoetsenenexaminereneenvolwaardigonderdeelisvanhetaccredita-tiekader,zodateenopleidingdeaccreditatiekanverliezenbijeenonvol-doendescoreopditgebied.5.2AccreditatieIndenotitie«Focusopkwaliteit»(briefvan11februari2008,Kamer-stukkenII2007/08,31288en28879,nr.21)iseenaantalforseaanpas-singenvanhethuidigeaccreditatiekaderbeschreven.Devoorgesteldeaanpassingenvanhetaccreditatiestelselmoetenleidentoteenaccreditatiestelseldatminderadministratievelastenoplevertvoordeprofessionaleninstelling,meer«incentives»heeftvoorkwaliteits-verbeteringvanbinnenuit,deeigenkwaliteitscultuurvandeinstellingenversterkteneffectiefingrijpenmogelijkmaakt.Beoogdwordtdatdewets-wijzigingenin2010inwerkingtreden.Daaropvooruitlopendwordtinhetonderhavigewetsvoorsteleenherstelperiodenieuwestijlgeïntroduceerd.Dezewijzigingtreedtinwerkingmetingangvandenieuweaccreditatier-onde.Tegelijkertijdwordeninditwetsvoorstelenkeleanderewijzigingenvoorgesteld,zoalshetbeterstroomlijnenvanheteindevanaccreditatiemetderegistratieinhetCROHOdoorvoorschriftenomtrentdezoge-noemderedelijketermijnenhetfeitdathetonderdeelexamensentoet-singtenminstemetvoldoendebeoordeeldmoetzijnominaanmerkingtekomenvooraccreditatie.HerstelperiodeOnderhetregimevandehuidigewetbestaatdemogelijkheiddatinstel-lingenbijeennegatiefaccreditatiebesluiteenperiodevanmaximaaltweejaarkunnengebruikenomditteherstellen.Indezetweejaarmagdeinstellinggeennieuwestudentenvoordeopleidingtoelaten.Indenieuwesituatieblijftindeherstelperiodeeenverlengdaccreditatiebesluitgelden.HetisechterdeNVAOdieeendergelijkbesluitneemtenalleenalsnaarhetoordeelvandeNVAOaannemelijkisdatdeinstellingvoordeoplei-dinginkwestiealsnogaanhetaccreditatiekaderzalgaanvoldoen.HetwelofniettoekennenvaneenherstelperiodewordtdusuitsluitendeenbevoegdheidvoordeNVAO.Inhetonderhavigevoorstelmogenwelstudentenwordeningeschrevengedurendedeherstelperiodewaardoordeinstroomoppeilblijft.Ookderechtendieaanhetaccreditatiebesluitzijnverbonden,blijvenhierdoorbehouden.AccreditatietermijnIndewetwordtnugeregelddat,alsdeaccreditatietermijnisverstreken,inbepaaldegevallendeaccreditatievanrechtswegewordtverlengd.Ditgeldt–naasthethierbovenbeschrevene–voordegevallendatdeinstel-lingtenminsteeenjaarvoorafloopvandeaccreditatieeenaccreditatie-aanvraagheeftingediendendeNVAOdesalnietteminnietvoordeafloopvandeaccreditatietermijnhaarbesluitneemt.DeaccreditatiewordtdanverlengdtothetmomentdatdeNVAOalsnogeenbesluitneemt.Diedatumisechternietvoorafbekend,hetgeennietalleenzorgtvooronduidelijkhedeninderegistratie(Centraalregisteropleidingenhogeronderwijs,CROHO)maarookvoorrechtsonzekerheidbijinstellingenenstudent.VoorVlaanderengeldtdatineendergelijkgevaldeaccreditatieTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.330 vanrechtswegewordtverlengdtotaanheteindevanhetstudiejaar.Innavolgingdaarvanwordtinditwetsvoorsteleenvergelijkbareregelingvoorgesteld.ExamensAlshetonderdeelexamensentoetsingvaneenaccreditatienegatiefwordtbeoordeeld,hoeftditnuniettoteennegatiefeindoordeelteleiden.Nadehuidigeaccreditatierondezalevenwel–conformhetvoorstelvandeOnderwijsraadeninoverlegmetdeNVAO–hetaccreditatiekaderwordenaangepast.«Toetsenenexamineren»moeteenvolwaardigonder-deelvormen,zodateenopleidingdeaccreditatiekanverliezenbijeenonvoldoendescoreopditgebied,tenzijdeopleidingnaeenhersteltermijnvantweejaarwelpositiefbeoordeeldwordtopditpunt.Ditisinlijnmetdebeleidsreactieophetinparagraaf5.1genoemdeOnderwijsraadadvies«Examinering,toegankelijkheid»(2007).RedelijketermijnOpditmomentisindeWHWgeregelddatwanneereenopleidingnietopnieuwwordtgeaccrediteerd,deinstellingdiedeopleidingverzorgtindeeersteplaatsmoetproberendestudentenovertehevelennaarverge-lijkbareopleidingenbijeenofmeerandereinstellingen.Alsdatnietlukt,moetdeinstellingeenredelijketermijnbepalengedurendewelkestuden-tenkunnenafstuderenaanhunopleiding.Hetbelangvanhetoverhevelenvanstudentennaareengeaccrediteerdeopleidingeneenbeperkte«rede-lijketermijn»isduidelijk:zoveelmogelijkstudentenmoetenafstuderenaaneenkwalitatiefgoede(dusgeaccrediteerde)opleiding.Opditmomentisechternietgeregelddatstudentenoverheteindevandeaccreditatieopdehoogtewordengebracht.EvenminbevatdehuidigeWHWeenprikkelomderedelijktermijnzosnelmogelijkvasttestellen,delengteervanbeperkttehoudenendezezosnelalsmogelijkaandestudentenbekendtemaken.Inditvoorstelworden,inhetbelangvanderechtszekerheidvandestudent,aandebesluitvormingdoordeinstellingweldergelijkeeisengesteld.Deduurervanistenhoogstedevoordestudentenresterendestudiejaren,gerelateerdaandestudielast,vermeerderdmetéénjaar.Alsdezittendestudentenallemaalindeafrondendefasezitten,zalderede-lijketermijnwaarschijnlijktenhoogsteanderhalfjaarbehelzen.Opovertredingvandezebepalingdooreeninstelling(zowelbekostigdeinstellingalsderechtspersonenvoorhogeronderwijs)wordteenbestuur-lijkeboetegesteld.AanpassingenCROHOVoordejuistheidvandegegevensvanopleidingeninhetCROHOisvanzelfsprekendvanbelangdatdeminister,deIB-GroependeNVAOelkaargoedopdehoogtehouden.DaarnaastmoetdeIB-groepindepositiezijnomonjuisthedeninderegistratieoptesporenen,alsuiterstemiddel,registratieopgrondhiervanteweigeren.Dehuidigeformuleringvanartikel6.14voorzietalleeninweigeringvanderegistratieinhetgevalvanonvolledigheidvandegegevens.InditvoorstelwordtgeregelddatdeIB-groepofdeministerbijonvolledigheidofonjuistheidvandegegevensdanwelinhetgevaldeindelingnietpassendisvoordeopleiding,degegevenszelfkunnenaanpassen.HetCROHOdientinzichtelijktezijnwatbetrefthetopleidingenaanbod;deindelingvervultdaarinookeenrol.AandeNVAOwordteenadviserenderolgegevenopditpunt.Bovendienwordthetbelangvandeindelingvergroot,doordatdezeeenrolspeeltbijdebepalingvandehoogtevandebekostiging.Verderhangtde(Neder-landstalige)titelafvanhetonderdeelwaarindeopleidingisgeregistreerd.VerderzalhetCROHOwordenuitgebreidmetenkeleonderdelenalsgevolgvanbeleidsvoornemensbeschreveninandereparagrafenzoalsdejointdegree.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.331 HOOFDSTUK6.INTERNATIONALISERINGDeinternationalecontextbepaaltonsspeelveldenzaldatindetoekomstnogmeergaandoen.Omtebeginnenwordenstudenteninternationaalmobieler.Wereldwijdstuderenopditmomentalzo’n2miljoenstudentenbuitenhuneigenland.Deverwachtingisdatditerin2020wereldwijd6miljoenzullenzijn1.VoortswerktNederlandbinnendeEuropeseUnieendegroepvanlanden,diehetBologna-proces2vormgevenmeeaaneenEuropesehogeronderwijs-enonderzoeksruimte(EHOR).Hierbijgaathetoverthema’salskwaliteit,excellentie,mobiliteit,eenlevenlanglereneninternationalisering.Europawilzichdoorintensieveonderlingesamen-werkingprofilerenalsaantrekkelijkebestemmingvoorinternationalestudenten.ZokanEuropadeconcurrentieaanmetAzië,AmerikaofAustralië.MaarnaastsamenwerkingiserbinnenEuropaooktoenemendeconcurrentieomdezestudentenendefinanciëlemiddelen,aantetrekken.Ookwordenarbeidsmarktensamenlevinginhoogtempointernationaler.HogeronderwijsmoetdeNederlandsestudentvoorbereidenopdieinter-nationalearbeidsmarkt.Dearbeidsmarktvraagtimmersommensendiegewendzijnoverdegrenzentekijkenendiekunnenomgaanmetcultu-relediversiteit.Deaanpakvoorinternationaliseringisgrotendeelsgerichtophetinpositiebrengenvanzowelinstellingenalsstudentenopdeinter-nationaleonderwijs-enarbeidsmarkt.Studentenmoetendemogelijkheidhebbenomzichgedegenvoortebereidenopeeninternationaleloop-baan.Destudentwordthieringefaliciteerddoormiddelvanbeursprogram-ma’sendemeeneembarestudiefinanciering.Verderwordtdestudenthierinmedegefaciliteerddoordeafgiftevaneendiplomasupplementbijdeafgiftevaneengetuigschrift.Ditisaleenwettelijkeverplichting.InditwetsvoosrtelisopgenomendathetdiplomasupplementvolgenseenEuropeesovereengekomenstandaardformatwordtvormgegeven.Hier-doorbevathetsupplementtransparanteenobjectieveinformatieoveronderanderedenaam,deinhoudendeoriëntatie,hetniveaugerelateerdaanhetEuropeseennationalekwalificatieraamwerk,defunctienaardearbeidsdsmarktvandegevolgdeenmetsuccesafgeslotenopleiding.Hetismethetoogopdeverderebevorderingvandeinternationaletranspa-rantie,deinternationalepositioneringvandestudentopdeonderwijs-enarbeidsmarktendeerkenningvan(ookinhetbuitenland)behaaldediploma’svanbelangdeafgiftevanNederlandsehogeronderwijs-getuigschrifteneenduidignaarEuropeesstandaardformatvormtegeven.Hetgezamenlijkedoelvande46landendiedeBologna-verklaringin1999hebbenonderschreveniseenEuropeseHogerOnderwijsRuimtetevormendooronderanderedehogeronderwijssystemenindielandenteharmoniserenendaarmeedekwaliteitvanhetonderwijsteverhogenendeconcurrentiepositievanhetEuropeeshogeronderwijstevergroten.AlsgevolgvandieBologna-verklaringiseenvrijwilligemaargeëngageerdesamenwerkingtussendelidstatenontstaandiesomstotverstrekkende(wettelijke)hervormingenheeftgeleidopnationaalniveauindeverschil-lendelidstaten.DeharmoniseringvandeEuropesehogeronderwijs-systemenheeftdeweggebaandvoorverdergaandesamenwerkingtussenhogeronderwijsinstellingeninEuropaendaarbuiten(inhetbijzonderviagrensoverschrijdendestudieprogramma’salsjointdegrees)enmeerstudenten-enstafmobiliteit.Opdezemaniergroeiendestruc-tureninhethogeronderwijslangzaamnaarelkaartoe,wordthethogeronderwijsdientengevolge«internationaler»enkunnenEuropesehogeronderwijsinstellingenzichbeteropdeinternationalemarktpositioneren.DeEuropeseUnieonderschrijftdezedoelen.DeEuropeseUnieheeftzichtotdoelgestelddemobiliteitvanstudententeverhogeneninstitutionelesamenwerkingtebevordereninhetlichtvandeinternationalekennis-economie.DeEuropeseUnieheeftgeenformelebevoegdheidtenaanzienvanhethogeronderwijs,maarzeheeftwel,alsimpulsomactieteonder-nemeneenaantalsubsidieprogramma’sontwikkeld,zoalsErasmus1Lambert&Butler,ThefutureofEuropeanUniversities,Renaissanceordecay,juni2006.2DeBologna-verklaringvanjuni1999iseenafspraaktussen46Europeselandenomhunstelselsvanhogeronderwijstehervormen.Hetdoelisomtekomentoteengemeen-schappelijkenopenEuropeeshogeronder-wijsmetonderlingvergelijkbaregradenenerkendediploma’s.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.332 Mundus,datinstitutionelesamenwerkingenhetverhogenvandemobili-teittotdoelheeft.Instellingenmoetenalleruimtehebbenvoorprofileringenpartnershipsoverdenationalegrensheen.Indepraktijkisdezeruimtebeperktdoor(wettelijke)obstakels.ZoishetbinneninternationalepartnershipsvoorNederlandsehogeronderwijsinstellingennuwettelijkniettoegestaanjointdegreeprogramma’saantebieden;slechtsvoordoubleenmultipledegreeprogramma’sisruimte.DaarnaastishetindehuidigesituatienietmogelijkvoorNederlandsehogeronderwijsinstellingenombuitendeNederlandselandsgrenseenNederlandsgetuigschriftaftegeven.OokditbeperktdeNederlandseinstellingeninhetaangaanvaninternationalesamenwerkingsverbandeneninhetopzettenvanbuitenlandseneven-vestigingen.Omdezeobstakelswegtenemen,wordtinditwetsvoorstelvoorgestelddebewegingsruimtevoordeNederlandsehogeronderwijs-instellingentevergroten,doorhetmogelijkmakenvanjointdegreesenopnamevanEngelsebenamingenvanopleidingeninhetCROHO.Ookwordendemogelijkhedenverruimdvoorhetrealiserenvanneven-vestigingeninhetbuitenlandzodatNederlandsegradenverleendkunnenwordenvoorinhetbuitenlandgevolgdNederlandsonderwijs.Eenverdereformuleringvandeambitiestenaanzienvaninternationalise-ringendewijzewaaropinstellingenenstudentenwordengefaciliteerdinhuninternationaleambitieswordengeformuleerdindebeleidsagendainternationalisering,dieinnovember2008isverschenen.6.1JointdegreeEen«jointdegree»iseengraaddieeeninstellingverleent,samenmeteenofmeerinstellingeninbinnen-ofbuitenland,nadatdestudenteenstudie-programmaheeftdoorlopenwaarvoordesamenwerkendeinstellingensamenverantwoordelijkzijn.Hetkanbelangrijkevoordelenhebbenomeengezamenlijkeopleidingengraadaantebieden.Nationaalverschaftditeenmeerwaardeinkwalitatievezinoferzijnfinanciëleofonderwijs-kundigeredenen.Jointdegreeskunnenookdeinternationaledimensievanhethogeronderwijsversterken.DaaromisinhetBolognaprocesbenadrukthoebelangrijkjointdegreeszijn.VoordeNederlandseinstel-lingengaathetontbrekenvandewettelijkemogelijkheidvanjointdegreessteedsmeerknellen.DeproblematiekvandeErasmusMundusjointmaster’sprogramma’sendeinternationaledrukomtotjointdegreestekomenisdaarvaneenduidelijkvoorbeeld.Maarookbijandereinternatio-nalejointprogramma’sblijktsteedsmeerdatNederlandseinstellingen,vanwegehetontbrekenvanNederlandsewetgeving,lastiginstaattezijnmeetewerken,waardooreenjointdegreeprogrammanietvooralledeelnemendeinstellingengerealiseerdkanworden.UiteraardisditnietinhetbelangvandeinternationaliseringvanhetNederlandsehogeronder-wijs.Nuhetmogelijkwordtomeengezamenlijkegraadteverlenen,isdateenbelangrijkeverruimingvandesamenwerkingtusseninstellingen.VormgevingBijdevormgevingvanjointdegreesishetuitgangspuntdatdeNeder-landseinstelling(en)verantwoordelijkis(zijn)voorhetnalevenvandewettelijkevoorschriften.BijeenjointdegreewaarbijalleenNederlandseinstellingenzijnbetrokken,zijndebetrokkeninstellingengezamenlijkverantwoordelijkvooronderanderetakenenbevoegdhedenophetgebiedvantoetsnieuweopleiding,accreditatie,registratieinhetCROHO,studieadvies,studielast,afgiftevanhetgetuigschrifteninschrijving.Vanandereonder-werpenwordtineenovereenkomstvastgelegdwelkeinstellingverant-woordelijkis.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.333 WatbetrefteenjointdegreemetbuitenlandseinstellingengeldtdatdebetrokkenNederlandseinstelling(en)moet(en)voldoenaandevoor-schriftenindeWHW;debetrokkenNederlandseinstelling(en)zijnverant-woordelijkvoorhetnalevenvandewet,bijvoorbeeldvoorhetvoldoenaandeaccreditatieverplichtingen.NaarmatehetEuropeseoverlegvordertoverhoebuitenlandseaccreditatieswordengeaccepteerd,zalheteenvou-digerwordenomjointdegreestevormen.Zolangdatechterniethetgevalis,zullen–metbehoudvandekwaliteitswaarborgen–belemme-ringenvoordejointdegreeszoveelmogelijkwordenopgeheven.Vanzelf-sprekendkandewetalleendesituatievoorNederlandregelen.InditwetsvoorstelhoudtdeoverheidhaarverantwoordelijkhedentenopzichtevandeNederlandseinstelling.Eenjointdegreeisnietperdefinitieeenvolledigeopleiding.Hetkanookgaanomeengedeeltevaneenopleiding,bijvoorbeeldeenafstudeerrich-tingofeenspecifiekprogrammabinnendeopleiding.Indehuidigesituatiebestaaneralopleidingenwaarbijtweeofmeerinstellingenheelnauwsamenwerken.Devakkendieaandeeneinstellingbehaaldzijn,kunnennietophetgetuigschriftvandeandereinstellingwordenvermeld.Deerkenningvanhetbehaaldhebbenvandatvakverlooptviahetverlenenvanvrijstelling(destudentheeftimmersbewezentevoldoenaandevereistekennis,inzichtenvaardigheden).Ophetgetuigschriftvaneenjointdegreedaarentegenzullengeenvrijstel-lingenwordenvermeldvoordevakkendiegevolgdzijnaandeverschil-lendedeelnemendeinstellingen.Hetiseengezamenlijkgetuigschriftwaarbijdevakkenwordenvermeld,inclusiefdeinstellingwaardezezijngevolgdenhetbehaalderesultaat.Hiermeekomttotuitdrukkingdathetgaatomeengezamenlijkegraad.Hetisnietmogelijkomeengezamenlijkegraadvaneenhbo-eneenwo-programmatoetekennen.Ditisstrijdigmethetbinaireonderscheid.Jointdegreeopleidingenmetbuitenlandseinstellingenvergenregelmatigmeertijddaneenregulieremasteropleiding(eenjarig)omvat.Bovendienduurteenmasteropleidinginhetbuitenlandvaaklangerdanéénjaar.Indehuidigesituatiekaneenmasteropleidingwatstudiefinancieringbetreftalleen60ofof120studiepuntenzijn.Voorinternationalejointdegrees(eenjointdegree-opleidingmetéénofmeerbuitenlandseinstelling)wordtnuookeenopleidingvan90studiepuntenmogelijk.AccreditatieenmacrodoelmatigheidDejointdegreeswordengeaccrediteerdophetniveauvandegezamen-lijkeopleiding.Alsdeopleidingwordtverzorgddoortwee(ofmeer)Nederlandseinstellingenverzoekendezegezamenlijkomaccreditatie.Alsgeenaccreditatiewordtverkregen,verliezenbeide(alle)Nederlandseinstellingenhunaccreditatie.AlsdeopleidingwordtverzorgddooreenNederlandseen(eenofmeer)buitenlandseinstelling(en),verzoektdeNederlandseinstellingomaccreditatie.Inhetgevaldegezamenlijkegraadisvormgegevendooreengezamenlijkprogrammabinnentwee(ofmeer)opleidingengeldtinfeitedereguliereaccreditatieprocedure.Hetgeza-menlijketrajectwordtmeegenomenbijdeaccreditatievandeafzonder-lijkeNederlandseopleiding(en).Ookvanuithetoogpuntvanmacrodoelmatigheidverdientdezeconstructieaandacht.AlssprakeisvanééndeelnemendeNederlandseinstellingzaldezeinstellingeenaanvraagmoetenindienenomdemacro-doelmatigheidtelatenbeoordelen.AlsermeerdanéénNederlandseinstellingdeelnemen,zullenzijgezamenlijkeenaanvraagmoetenindienen.DeministerzalzichbijzijnoordeelrekenschapgevenvanhetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.334 gezamenlijkkarakter.Zoishetmogelijkdateengezamenlijkprogrammaverzorgddoortweeofmeerinstellingenwelalsdoelmatigtekenschetsenis,maareengelijkprogrammadoorelkeinstellingafzonderlijkniet.Alsgeconstateerdkanwordendatdemacrodoelmatigheidniet(afzonderlijk)beoordeeldhoeftteworden–bijvoorbeeldomdatbeideinstellingenhetdesbetreffendeonderwijsprogrammaalverzorgen–heeftdeministergeenrol.PositievandestudentDestudentschrijftzichinbijeenopleidingvanéénvandedeelnemendeNederlandseinstellingenenwordtdandoorde«eerste»instellingdantevensingeschrevenbijdeandereNederlandseinstelling.Voorhemofhaargeldendanderegelsdiedeinstellingenovereenzijngekomen.BekostigingencollegegeldIndeinleidingvandithoofdstukishetbelangvandejointdegreeaange-geven.Ditneemtnietwegdatergoederedenenmoetenzijnombepa-lingentemakendieafwijkenvanderegelsdiegeldenvoor«reguliere»opleidingen.Immers,diebepalingenzijneenuitdrukkingvanafwegingenvanfinancieringdoordeoverheid(bekostiging)endestudent(college-geld)enzekunnendeadministratievelastenendemogelijkhedenvanoneigenlijkgebruikdoentoenemen.Debekostigingencollegegeld-verplichtingenbijeenjointdegreezijndanookzoveelmogelijkgelijkaandievaneenandere,«singledegree»opleiding.HetUitvoeringsbesluitWHW2008bevatvoorschriftenopgrondwaarvanwordtbepaaldofeenstudentmeeteltvoordebekostiging.Dezebekostigingsvoorwaardenzullenookgeldenvoorstudentendieingeschrevenstaanvooreenjointdegree-opleiding.DecollegegeldbepalingenvoorjointdegreesbinnenNederlandbehoevenevenminspecifiekeafwijkingen.DestudentdiezichinschrijftbijeenopleidingaaneenNederlandseinstelling,wordtautoma-tischingeschrevenbijdejointdegreeopleidingbijdeanderedeelne-mendeinstelling(en)inNederland.Hijofzijisdaarmeevrijgesteldvanbetalingvanwettelijkcollegegeldvoordeandere,aandedesbetreffendejointdegreedeelnemendeinstellingeninNederland.Vooreenjointdegreemetéénofmeerbuitenlandseinstellingenligthetgecompli-ceerder.Hetintegraalvantoepassingverklarenvandeinstellingscollege-geldbepalingenzougeenrechtdoenaanhetbelangdatwehechtenaaninternationaliseringinhetalgemeenenjointdegreesinhetbijzonder.Datzounamelijkkunnenleidentoteentegrotefinanciëledrempelvoordeinternationaleuitwisseling.Destudentdieaaneenbuitenlandseinstellingalcollegegeldheeftbetaald,eninNederlandinstellingscollegegeldzoumoetenbetalenvantenminstehetniveauvanhetwettelijkcollegegeld,zietzichgeconfronteerdmetdubbelelasten.Dedeelnemendeinstellingenzulleninhunovereenkomstafspraken(moeten)makenoverdeverdelingvanmiddelen,waardoordefinanciëlestromenzodaniggereguleerdkunnenwordendatdeinstellingenfinancieelgecompenseerdwordenvoordedoorhenverrichteactiviteiten.Daaromwordtvoorgesteldomdeinstellingderuimtetebiedenomvoordezegroepstudenten,dieonderhetregimevanhetinstellingscollegegeldvallen,demogelijkheidtebiedenomdehoogtevanhetinstellingscollegegeldzelftebetalen.Erisinditgevalgeensprakevaneenminimum.JointdoctorateDitwetsvoorstelmaaktookeenjointdoctoratemogelijk.Hetcollegevoorpromotievandeverschillendeinstellingenstaatborgvoordekwaliteit(s-bewaking).TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.335 6.2OnderwijsinhetbuitenlandHethogeronderwijsontwikkeltzichsteedsmeertoteenactiviteitmeteenmondialedimensie.EensuccesvolinternationaliseringsbeleidvraagtookomeenbeterepositioneringvandeNederlandseuniversiteitenenhoge-scholenindemondialekennissamenleving.Veelinstellingenvoorhogeronderwijswillenzichookbuitendelandsgrenskunnenmanifesterenomophetinternationalespeelveldeenrolvanbetekenistekunnenvervullen.DehuidigeWHWstaatdezeambitiesindeweg,omdathetnietistoege-staanopleidingenmeteenNederlandseaccreditatiebuitendelands-grenzenteverzorgeneninhetbuitenlandNederlandsegradenaftegeven.Daaromwordtinditwetsvoorstelvoorgestelddezebarrièreopteheffeneneenaanmerkelijkeverruimingvanhetwettelijkkaderdoortevoeren.DitvoornemenhebikaangekondigdindeInternationaliserings-agendaHetGrenzelozeGoed’van10november2008(KamerstukkenII2008/09,31288,nr.44).OpleidingenmeteenNederlandseaccreditatiekunnendantevens,ofuitsluitend,inhetbuitenlandwordenverzorgd.Voorwaardedaarbijisdatergeenpubliekemiddeleninhetgedingzijn.Omhetrisicovanhetweglekkenvandepubliekemiddelenuittesluiten,iservoorgekozendatalleenrechtspersonenvoorhogeronderwijsmetinitiëleopleidingenenrechtspersonenvoorhogeronderwijsmetpost-initiëlemasteropleidingendemogelijkheidkrijgenominhetbuitenlandNederlandsegradenteverlenen.Hetbetreftdannadrukkelijkgeenbekos-tigdeinstellingen.Alseenbekostigdeinstellingdergelijkeinternationaleambitiesheeft,kanditnietrechtstreeks.Ermoetdaarvooreendergelijkerechtspersoonzijn.Bijeenrechtspersoondievoordeeerstekeergeaccre-diteerdonderwijswilgaanverzorgen,ishetnoodzakelijkdatdeeersteopleidingdenieuweprocedure,zoalsbeschrevenonderparagraaf9.1doorloopt.Derechtspersonenzijnnietpubliekbekostigdenzullenduszelfdekostenmoetendragenvandekwaliteitsbeoordelingvandeoplei-dingendiezijinhetbuitenlandverzorgenenvanhetopleidenvandestudenten.Hiermeeisoptimaalgewaarborgddateenduidelijkescheidingbestaattussenpubliekeenprivatemiddelenendatereenafzonderlijkeaccreditatieisvoordeopleidingenvanderechtspersoonvoorhogeronderwijsmetinitiëleopleidingenenrechtspersonenvoorhogeronder-wijsmetpostinitiëlemasteropleidingenendaarmeeookvoordeeven-tuelebuitenlandsevestigingsplaatsvoorhetdesbetreffendeonderwijs.Dooreenafzonderlijkeaccreditatieiseenspecifiekeprofileringvanhetonderwijsmogelijk.Bovendienkaneeneventueelverliesvandeaccredi-tatievandeopleidingvaneendergelijkerechtspersoonvoorhogeronder-wijsnooithetbekostigdeonderwijsaanbodinNederlandschadeberok-kenen.Voordezeopleidingengeldendeeisendiegesteldwordenaanrechtsper-sonenvoorhogeronderwijsintegraal.Ditimpliceertookdathetingangs-niveauvandestudentengewaarborgdis,hetgeenbijvoorbeeldwilzeggendatdestudentdieinstroomtineenhbo-opleidinginhetbuiten-landoverhetwettelijkvereistevooropleidingsniveau–tenminsteverge-lijkbaarmethavo/mbo(niveau4)–moetbeschikken.HOOFDSTUK7.ERKENNINGVERWORVENCOMPETENTIESBijhetstrevennaarmeerhogeropgeleidenisookdeberoepsbevolkingsteedsmeerinbeeld.Vandevolwassenenmeteenmiddelbaaropleidings-niveaufunctioneerteenaanzienlijkdeel(geheelofgedeeltelijk)ophbo-niveauenkannaeennietaltelangopleidingstrajecteenhoger-onderwijsgetuigschriftbehalen.Ookvoordegenendiealeenhogeropleidingsniveauhebben,ishetbelangrijkomteblijvenleren.Devraagishoe(weergaan)studeren,werkenaanontwikkelingenblijvenlerenaantrekkelijkgemaaktkanwordenvoorwerkendenenwerkzoekenden.DeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.336 erkenningvanverworvencompententies(EVC)kanhierineenrolvervul-len.HetdoelvanEVCishetzichtbaarmaken,waarderenenerkennenvancompetentiesvanindividuen.Doorgaanshebbenvolwassenendiecompetentiesontwikkelddoorhunwerkervaring,maarookvrijwilligerswerkenprivé-activiteitenkunnenbijdragenaandeverwervingvancompetenties.DaarnaastwordeninEVC-proceduresookcompetentieserkenddieverworvenzijnviaaldannietformeelerkendecursussenentrainingen.DeoverheidwildeelnameaanEVC-proceduresstimulerenenheeftdaartoeper1januari2007eenaantalfiscalefaciliteiteninhetlevengeroepen,voorzowelindividueledeelnemers(werkendenenwerkzoe-kenden)alsvoorwerkgevers.VoorwaardevoorhetkunnenbenuttenvandefiscalefaciliteitenisdatdeEVC-procedureisuitgevoerddooreen–inhetkadervandezogehetenKwaliteitscodeEVC–erkendeEVC-aanbieder.HetuitvoerenvanEVC-proceduresisgeenwettelijketaakvandeinstel-lingeninhethogeronderwijs.InstellingenhebbendevrijheidervoortekiezenwelofnietEVC-proceduresaantebieden.KiesteeninstellingvoorhetaanbiedenvanEVC-procedures,danishetinstellingsbestuurverant-woordelijkvoordekwaliteitvandeontwikkelingenuitvoeringvandieEVC-proceduresenvoorhetbeleggenenuitvoerenvanbezwaarproce-dures.EenEVC-procedureeindigtmeteenEVC-rapportagewaarindevastge-steldecompetentiesvandedeelnemerbeschrevenworden,voorzienvaneenonderbouwingvandebeoordeling.EVCenderolvandeexamencommissieDeelnemersdieeenEVC-procedureondergaanmetals(mogelijk)doelintestromenineen(verkort)opleiding(straject)zullen–nadeerkenning–vervolgenswillenwetenvoorwelkevrijstellingenzijinaanmerkingkomenc.q.watdeinhoudenomvangvanhetverkorteopleidingstrajectis.Hetligtvoordehanddatdeexamencommissievandedesbetreffendeoplei-dingzichuitspreektoverdeteverkrijgenvrijstellingenc.q.verkorttrajectalsdedesbetreffendepersoonzichzouinschrijvenbijdeopleiding.Defeitelijkevrijstellingenwordenverleenddoordeexamencommissieenkunnenpasverleendwordennainschrijving.Gezienhetfeitdatdeexamencommissieverantwoordelijkisvoorhetverlenenvanvrijstellingen,opgrondvanEVC-rapportagesofanderszins,ligthetvoordehanddeexamencommissiestebetrekkenbijdevaststel-lingvandeEVC-beoordelingsstandaardenenhettehanterenEVC-instru-mentarium.Immers,hoemeervertrouwendeexamencommissieshebbenindeEVC-rapportage,hoemakkelijkerzeopgronddaarvankunnenverklarenwelkevrijstellingenverleendzoudenkunnenworden.DezerolvandeexamencommissierondEVCwordtnietwettelijkvastgelegd.DoorevaluatievandeEVC-praktijkeninhethogeronderwijszalin2010bezienwordenofaanvullendewettelijkeverankeringnoodzakelijkis.EVCenbekostigingEenEVC-procedureiseenopzichzelfstaandevoorziening.DatbetekentdatdeelnameaaneenEVC-procedure«voordepoort»plaatsvindtendathetderhalvegaatompersonendie(nog)nietzijningeschrevenbijdeopleiding.DaarmeeiseenEVC-procedureeencontractactiviteitdieminimaalkosten-dekkendmoetwordenuitgevoerd.Ermogengeenmiddelenuitderijks-bekostigingwordeningezetterfinancieringvandeuitvoeringvanEVC-trajecten.Ditisexplicietgeformuleerdinhetwetsvoorstel.Hetterug-betalen(vaneendeel)vandekostenaanEVC-deelnemersdienaafron-dingvandeEVC-procedurebesluitenintestromenbijeenopleidingaandehogeschoolofuniversiteitisdanookniettoegestaan.UiteraardgeldtTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.337 datookhetdoenvaneenuitspraakdoordeexamencommissieminimaalkostendekkendmoetwordenuitgevoerd,zolangdedesbetreffendepersoonnietisingeschreven.Ditbetekentdatdegenediezijncompeten-tieslaatbeoordelendanwelderdenbijvoorbeeldzijnofhaarwerkgever,dekostendienentebetalen.HOOFDSTUK8.ONDERZOEKSTAAKHOGESCHOLENDewettelijketaakvanhogescholenisvooralgerichtophetonderwijs.Dezetaakwordtuitgebreidmetdevolgendetaak:ontwerp-enontwikkel-activiteitenofonderzoekgerichtopdeberoepspraktijk.Hierbijhoortdevereistekwaliteitsborging.Overigensisdezetaakinwerkelijkheidvoorheelveelhogescholenalstandaardonderdeelvandemissieenstrategie.DepositievanhogescholenindeNederlandsekennisinfrastructuurisinbeweging.Hogescholenwerkensamenmetbedrijvenenmetanderekennisinstellingenomtekomentotonderzoekdatoptimaalaansluitbijdebehoefteinhetwerkveld.Ditisbelangrijkomhetpotentieelvanhoge-scholenindeNederlandseinnovatieketenmaximaaltebenutten.Dezefunctievanhogescholen–zijndebekostigdehogescholen–moetverderwordenontwikkeld1enwordteenwettelijketaakvandehogescholennaasthetverzorgenvanonderwijsenhetvaloriserenvankennis.Deontwikkelingvandeonderzoekstaakbinnenhogescholenmoetleidentoteenversterkingvanhetonderwijs.OntwerpenontwikkelactiviteitenofonderzoekgerichtopberoepspraktijkOnderzoekaanhogescholenheeftalsprimairefunctiedeberoepspraktijkinstandtehoudenenteontwikkelen,aldushetAWT-adviesuit2005(Ontwerpenontwikkeling,nr.65,AWT,2005).Dezefunctievandeonder-zoeksactiviteitenaanhogescholenstaatinditwetsvoorstelcentraalenwordtinhetwetsvoorstelomschrevenals«ontwerpenontwikkel-activiteitenofonderzoekgerichtopdeberoepspraktijk».Indeeersteplaatsdragenhogescholenbijaandeontwikkelingvandeberoepspraktijkdoorgoedgeschooldeprofessionalsafteleveren.Dezeprofessionalszijneringetraindproblementeanalyserenenkunnenopgrondvandenieuwsteinzichtencreatieveoplossingenaandragen.Indetweedeplaatskunnenhogescholendeberoepspraktijkverderhelpendooreenantwoordtegevenopconcretevragendiedaarleven,enzohetbestaandekennisaanbodaanvullen.Hiermeefungeertdehogeschoolalskennispartnerenwordteendirectebijdragegeleverdaandeinnovatie.Hetonderzoekdoorhogescholenisgerichtoptoepassing,maarnietopfundamenteelbegrip.Metdezedefiniëringvandeaardvanhetonderzoekisnadrukkelijkbepaalddathetuitvoerenvanonderzoekgerichtopfunda-menteelbegripgeenpublieketaakisvanhogescholen.Deinstellingenmoeten,opgrondvanhetbestaandeartikeloverkwali-teitszorg(artikel1.18,eerstelid)zorgdragenvooreenregelmatigebeoor-delingvandekwaliteitvandewerkzaamhedenvandeinstelling.Dezebeoordelinggeschiedtzoveelmogelijkinsamenwerkingmetandereinstellingenenmetonafhankelijkedeskundigen,bijvoorkeurookbuiten-landsedeskundigen.Doordatdetaakvandehogescholenwordtuitge-breid,geldtditvoorschriftookvoordieontwerp-enontwikkelactiviteitenofonderzoekgerichtopdeberoepspraktijk.InhetconvenantLectorenenKenniskringenuit2004isaangegevendatnadereafsprakenwordengemaaktoverdesystematiekvankwaliteitszorg,diewordtgehanteerdvooronderzoekdoorhogescholen.Dehierboven1DezenoodzaakwordtbevestigddoordeconclusieuithetrapportvandeCommitteeReviewDegrees:BridgingtheGapbetweenTheoryandPracticevanjuni2005,datinspe-lenopkennisvragenvanuithetbedrijfslevenendemaatschappijinrelatietothethogerberoepsonderwijseenrelatiefonderont-wikkeldterreinis.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.338 gegeventyperingvanhetonderzoekaanhogescholenzalleidendzijnvoordesystematiekdiewordtgekozen.HOOFDSTUK9NIETBEKOSTIGDONDERWIJSGeaccrediteerdeopleidingeninhethogeronderwijskunnenwordenverzorgddoorbekostigdeinstellingenendoorandereorganisaties.Delaatstgenoemdezijnindehuidigesituatiedeaangewezeninstellingenenrechtspersonenmetpostinitiëlemasteropleidingen.Inditwetsvoorstelwordtvoorgestelddittewijzigeninrechtpersonenvoorhogeronderwijs.Dezeniet-bekostigderechtspersonenzijnteonderscheideninrechtsper-sonenvoorhogeronderwijsdieinitiëleopleidingenverzorgenenrechts-personenvoorhogeronderwijsdiepostinitielemasteropleidingenverzorgen.9.1.RechtspersonenvoorhogeronderwijsmetinitieelonderwijsDewettelijkeerkenningvanhetinitiëleonderwijsheefttotophedenbetrekkingoptweeniveaus:erkenningvandeinstellingenvanhetonder-wijs(geaccrediteerdeopleidingen).Deerkenningvandeinstellingtoteenzogehetenaangewezeninstellingiseeneenmaligeprocedure;deerken-ningvanhetonderwijsmoetmeteenzekereregelmaatenvolgensvastevoorschriftentelkensopnieuwwordenverkregenviahetaccreditatiesys-teem.Datgeldtvoorbekostigdeinstellingennetzozeeralsvoordeaange-wezeninstellingen.Inditwetsvoorstelkomtdeaparteproceduretoterkenning(aanwijzing)vandeinstellingtevervallen.Evenalshetgevalisvoorderechtspersonenmetpost-initieelonderwijsindeWHWenhetgevalisindeBVE-sectorwordtvoortaanalleenhetonderwijs«erkend»indevormvanaccreditatie.Deredenhiervoorisdathetbeoordelenvandeopleidingbeterinhetsysteemvanhethogeronderwijspast,waarindeopleidinghetaangrij-pingspuntis.Deformulering«aangewezeninstelling»kaninzowelhetbinnen-alsbuitenlandtenonrechtehetbeeldoproepenalswarealhetonderwijsdataandeinstellingwordtverzorgd,geaccrediteerdisentekwalificerenalsonderwijsophetniveauvanhogeronderwijs.Indeplaatsdaarvankomtnu–naastderechtspersoonvoorhogeronderwijsmetpostinitiëlegeaccrediteerdeopleidingende«rechtspersoonvoorhogeronderwijsmetinitiëleopleidingen».Voordewettelijkeerkenningvanhetinitiëleonderwijsgeldendekwaliteits-endeugdelijkheidseisen,zoalsdeeiseninzakeaccreditatie,eeninternkwaliteitszorgsysteem,examencommissieendergelijke.Indenieuwesituatieverandertdatniet;dezeeisenblijvenonverkortgelden.Netzoalsindehuidigesituatiewordendezerechtspersonennietbekos-tigd.Ergeldenvoordezerechtspersonen(envoorhunonderwijs)danookgeenvoorschriftendiegerelateerdzijnaanbekostiging,zoalsvoor-schriftenomtrentdejaarrekeningenjaarverslag,bestuurentoezichtenmacrodoelmatigheidstoetsingvandeminister.Voordewettelijkeerkenningvanonderwijsalshbo-ofwo-opleidinggeldtvooreenrechtspersoondiereedsgeaccrediteerdonderwijsverzorgt,dereguliereaccreditatieprocedure(toetsnieuweopleiding/accreditatie).Hetvervallenvandeaanwijzingsprocedurebetekentnietdatgeenwaar-borgenvoordekwaliteitencontinuïteitvandecontext,ofwelderechts-persoonwaardoordedesbetreffendeopleidingwordtverzorgd,wordenverlangd.Zoworden–netzoalsnualhetgevalis–extraeisengesteldaanderechtspersoondievoordeeerstekeerwettelijkerkendhogeronderwijswilaanbieden.BijdebeoordelingervanvervullenzoweldeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.339 NVAO(accreditatieprocedure)alsdeInspectievanhetonderwijs(advi-serenoverdecontinuïteitvandedesbetreffenderechtspersoonendenalevingvanwet-enregelgeving)eenrol.DeNVAOverrichteenzoge-noemdeverzwaardetoetsnieuweopleiding.Netalsindehuidigesituatiezalsprakemoetenzijnvan«bewezenkwaliteit»,vergelijkbaarmeteenaccreditatieprocedure.Ditisandersdanbijde«reguliere»toetsnieuweopleiding–zijndeeen«papieren»toetsingvanvoornemensomtrenthetteverzorgenonderwijs.Deze«bewezenkwaliteit»impliceertdatdeoplei-dingvoorafgaandaandeaanvraagomeentoetsnieuweopleidingalenigejarenverzorgdmoetenworden(feitelijkverzorgenzonderformeleerkenning,dehuidigezogenoemdevolkomencyclus-eis).NadatdezeprocedureisdoorlopenzalvervolgensdeministeropadviesvandeInspectievanhetonderwijsbeoordelenofdekwaliteitencontinuïteitvanderechtspersoonvoldoendezijngewaarborgdomdezetelatentoetredentothetstelselvanhogeronderwijsendaarovereenbesluitnemen.Deverantwoordelijkheidvandeministerisdeverantwoordelijkheidvoordekwaliteitvanhetstelsel(ennietzoalsbijbekostigdeinstellingenvoordekwaliteitvanhetstelseléndedoelmatigheid).Dezeproceduregeldtalleenvoorderechtspersoondienoggeengeaccrediteerdeopleiding(en)heeft.Metanderewoorden,alleenvoordeeerstekeerdateenorganisatie(eenrechtspersoon)geaccrediteerdonderwijswilgaanverzorgen.Inhetvoorliggendevoorstelzijndeadministratievelastendiedezeproce-duremetzichmeebrengtzolaagmogelijkgehouden.AllereerstomdatdeNVAOvoortaanopééninplaatsvantweemomentendekwaliteitvandeopleidingbeoordeelt.Verderzalproportioneelwordengetoetst:alseenorganisatiedieeengeaccrediteerdehbo-ofwo-opleidingwilverzorgenbijvoorbeelderkendbve-onderwijsverzorgt,zalbijdezeprocedurereke-ninggehoudenkunnenwordenmethetgeendaaralisgetoetst.Nieuwinditwetsvoorstelisverderdathetverzorgenvaneengeaccredi-teerdeopleidingweliswaaroverdraagbaarblijft,maarindatgevalgetoetstzalworden.Metdeoverdrachtvaneenopleidingaaneenandererechtspersoondienoggeengeaccrediteerdonderwijsverzorgt,iserimmersgeenzekerheiddatdiekwaliteitgehandhaafdblijft.Dankzijdezetoetsingzijnermeerwaarborgeningebouwd;dezetoetsingkanproportio-neelplaatsvinden.Evenalsindehuidigewetgevingkunnenderechtenaaneenopleidingofaanalleopleidingenontnomenworden,alseenonbekostigdeinstellingnietmeervoldoetaandewettelijkevoorschriften.DitbetekenttevensdatderegistratievandeopleidinginhetCROHOwordtbeëindigd.Hetpromotierechtisverbondenaaneenuniversiteit.Doorhetvervallenvanhetfenomeenaangewezeninstelling(endusookaangewezenuniver-siteiten)zijndezeorganisatiesnietlangeruniversiteitenindezinvandewet.Daarmeezoudendebestaandeaangewezenuniversiteitenhunrechtomdegraaddoctorteverlenenopgrondvanpromotieverliezen.Ditzoueenonnodigeinperkingzijnvanhunrechten.Overgangsrechtelijkiseenvoorzieninggetroffen.9.2RechtspersonenmetgeaccrediteerdepostinitiëlemasteropleidingenIndehuidigesituatiezijnervoorschriftenvoorderechtspersonenmetgeaccrediteerdepostinitiëlemasteropleidingen.Dezegeaccrediteerdeopleidingenzijnonbekostigd.Zewordenverzorgddoorafzonderlijkerechtspersonenendoordebekostigdeinstellingen.Ditblijftindetoekomstzo,maarwelwordendeeisenaangescherpt.VoordehuidigepostinitiëlemasteropleidingengeldenmindereisendanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.340 voordeinitiëleopleidingenvanaangewezeninstellingen.Tenonrechtewordengeeneisengestelddiedekwaliteitvandatonderwijsendieexamineringmoetenveiligstellen,zoalshetverplichtstellenvandeexamencommissie.Dieomissiewordtnuhersteld.Eenenanderbetekentdatrechtspersonenéndeinstellingendiepost-initiëlemasteropleidingenverzorgenvoortaanmoetenvoldoenaandezelfdeeisenvandeWHWalsderechtspersonenvoorhogeronderwijsmetinitiëleopleidingen(zieonderparagraaf9.1).HOOFDSTUK10.LEVENSBESCHOUWELIJKEINSTELLINGENVoordeopleidingen,gerichtophetvervullenvaneengodsdienstigoflevensbeschouwelijkambtofberoep,isindehuidigeweteenaantaluitzonderingsbepalingenopgenomen.Dezeuitzonderingsbepalingenhebbenbetrekkingopambtsopleidingendooraangewezeninstellingenenambtsopleidingendiedoorkerkgenootschappenwordenverzorgdbijbekostigdeuniversiteiten.Dezeuitzonderingssituatiewordtnubeëindigd.Delevensbeschouwelijkeuniversiteitenverzorgenopleidingengerichtopeengodsdienstigoflevensbeschouwelijkambtoffunctie.Voordezeuniversiteitenzulleninprincipedezelfderegelsgeldenalsvoorhetoverigebekostigdhogeronderwijs.Hiermeezalhetgeenindewetisbepaaldvoordezeinstel-lingengeldenalsbekostigingsvoorwaarde,netzoalsvoordebijzondereinstellingen.Deredenomdeuitzonderingssituatietelatenvervallenisdeelshetgevolgvanhetverdwijnenvanhetfenomeenaangewezeninstelling.Maarbelangrijkernogishetgegevendathetwenselijkisdezeinstellingenzoveelmogelijkals«gewone»instellingentebehandelen.Zijvormdeneenapartecategorieinstellingendieaangewezen(endusnietbekostigd)waren,maartegelijkertijdtocheenbijdrageuit’sRijkskasontvingen.Inditverbandisrelevanttemeldendatinhetrecenteverledeneenaantalwijzigingenisopgetredenwaarbovengenoemdelijnopvoortborduurt.DeKatholiekeinstellingenvanWetenschappelijkTheologischOnderwijsbestaannietmeer;hetonderwijswordtverzorgddoordeUniversiteitvanTilburg.DeTheologischeUniversiteitderGereformeerdeKerkeninNeder-landendedoordeNederlandsHervormdeendeEvangelisch-LuthersekerkverzorgdeopleidingenzijnondergebrachtineennieuweuniversiteitdieuitgaatvandeProtestantseKerkinNederland.Dezeuniversiteit,deProtestantseTheologischeUniversiteit,verzorgtambtsopleidingenindevormvaneenmasteropleidingbijdeUniversiteitLeidenendeUniversiteitUtrecht.InKampen,dehoofdvestiging,biedtdeinstellingdaarenbovenookeenbacheloropleidingaan.Metbetrekkingtotdeoverigeambtsopleidingendiewordenverzorgddoordeseminaria,ligtdezaakanders.Dehuidigewetborgthetrechtopeenbijdrageuit’sRijkskasvoordezeseminariaenhetrechtopstudie-financieringvoorstudentendieeendergelijkeopleidingvolgen.Inoverlegmetdebetrokkenuniversiteitenendeseminariaisbeslotendatdebijdrageuit’sRijkskasindetoekomstdeelzaluitmakenvandeonderwijs-opslagvandedesbetreffendeuniversiteitdieditdirectaandeambtsop-leidingterbeschikkingstelt.Deuniversiteitziettoeopdekwaliteitvanhetonderwijs.Debetrokkenenhebbenhieroverafsprakengemaakt.Hetbijwetregelenisdaarmeenietlangernodig.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.341 HOOFDSTUK11.VEREENVOUDIGINGENFLEXIBILISERINGREGELGEVINGIndevoorgaandehoofdstukkenzijnbelangrijkeelementenuithetwets-voorsteltoegelicht.Daarnaastbevathetwetsvoorsteleenaantalelemen-tengerichtopvereenvoudiging,harmonisatieofflexibiliseringvandewetgeving.Ookvervalteenaantaloverbodigeartikelenofvoorschriften,zoalshetopsturenvandebegrotingenhetomdetweejaaropstellenvanhetinstellingsplan.Deperiodiciteitvanhetinstellingsplanisovergelatenaandeinstelling,zijhetdattenminsteéénkeerindevierjaareenderge-lijkplanmoetwordengemaakt.Demedezeggenschapsorganenkunnenhieroverhunvisiegeven.11.1.ExperimenteerbepalingHetbelangvanexperimentenisdathetdegelegenheidbiedtomadequaattekunnenreagerenopveranderendemaatschappelijkeeisenaandekwaliteitvandeuitoefeningvandepublieketaak.Bovendienbiedteenexperimentaanzoweldepolitiekalsdemensendieindepraktijkmetderegelswerken,deruimteomderegelstetestenophuneffecten.Ditwetsvoorstelgeefteengrondslagomsnellerexperimententekunnenstarten,inplaatsvanvoorelkexperimenteenapartewettemoetenmaken.Opdiemanierkunneninstellingennieuwe,innovatieveideeënsnellertesten.Dereikwijdtevandeexperimentenisbeperkttotdekwaliteit,toegankelijk-heidendoelmatigheidvanhetonderwijs.Deexperimentendiedeafge-lopentijdzijningesteld–experimentenoverselectieveenflexibeletoela-ting,collegegelddifferentiatie,hetopenbestelendepilotsvoorassociatedegree–vallenookonderdezedoelstellingen.Afwijkingvanbekostigings-voorschriftenkanhiereengevolgvanzijn,maarisgeendoelopzichomteexperimenteren.Vanwegehettijdelijkekaraktervanexperimentenisdemaximaleduurinditartikelgesteldopzesjaar.Voordezeperiodeisgekozenomdatverschil-lendestudentengroepenvergelekenmoetenkunnenworden.Alleenalseenexperimentwordtomgezetineendefinitievewettelijkeregeling,kandetermijnwordenverlengd.Elkexperimentwordtbeschrevenineenalgemenemaatregelvanbestuurenwordtnaderuitgewerktbijministeriëleregeling.Ophetniveauvandealgemenemaatregelvanbestuurwordendezakengeregelddietemakenhebbenmetdeafwijkingvandewet,deduurvandieafwijkingvandewet(dusdeduurvanhetexperiment),welkeregelserindeplaatsvandiewettelijkeregelskomen,enaandehandvanwelkecriteriahetexperientwordtgeëvalueerd.Doordatvoordezealgemenemaatregelvanbestuureenvoorhangprocedurewordtvoorgesteld,kunnendeStaten-Generaalvoorafinvloeduitoefenenophetvoorgenomenexperiment.OokinhetkadervansamenwerkingtussenROC’senhogescholenkanerbehoeftezijnomexperimentenoptezetten.Hierinwordteveneensvoor-zien.WellichtkanditfunctioneelzijnteruitvoeringvanhetgeenindeStrategischeAgendaBeroepsonderwijsenVolwasseneneducatie2008–2011isopgenomenwatbetreftdevoordezekabinetsperiodevoorzieneexperimentenmetAssociatedegreeprogramma’swaarbijdehogeschooleindverantwoordelijkisenwatbetreftdeoverwegingomopdelangeretermijnbijuitzonderingROC’sdemogelijkheidtegevenzelfeenAssociatedegree-programmatekunnenaanbieden.11.2.KaderwetZBOHetkabinetheeftbeslotendatdeNVAOeenzelfstandigebestuursorgaanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.342 isindezinvandeKaderwetZBO.Ditwetsvoorstelbiedtdegelegenheiddatwettelijkteregelen.EenaantalzakendatindeKaderwetisgeregeld,wijktenigszinsafvanhetgeeninhetAccreditatieverdragisgeregeld.MaterieeliservaaknauwelijksverschilmetdeKaderwet;deafwijkingenbetreffenoverhetalgemeenhetbevoegdeorgaan.IndeKaderwetisdatveelaldeministerdiehetaangaat;inhetVerdragisdatveelalhetComitévanMinisters.GezienhetbinationalekaraktergaandebepalingeninhetVerdragendedaaropgebaseerderegels(Bestuursreglement)bovendebepalingenindeKaderwetZBO.BijhetregelenvandeNVAOindeWHWwasalrekeninggehoudenmetengeanticipeerdopdeKaderwetZBO.WatindeWHWresteertzijndusvooralbepalingenoverdewettelijketaakvandeNVAO(accrediteren).InverbandmethetvoorgaandewordtditwetsvoorstelmedeingedienddoordeministervanBinnenlandseZakenenKoninkrijks-relaties.11.3.InschrijvingDestudentisindehuidigesituatieverplichtzichelkjaaropnieuwinteschrijven.Dezeverplichtingiseenadministratievebelastingvoorinstel-lingenstudentdieinhetdigitaletijdperkonnodigenbelastendis.Daaromwordtvoorgestelddateenstudentzichéénmaalinschrijftvooreenopleiding.Destudentisingeschreventotdathijofzijzichuitschrijft.Bijeendergelijkedoorlopendeinschrijvingligthetvoordehanddattervoldoeningvandecollegegeldverplichtingmetdestudenteenautomati-scheincassowordtafgesproken.Deinstellingenenuitvoeringsorganisatieshebbenaangegevendateenwijzigingvaneenjaarlijkseinschrijvingineendergelijkedoorlopendeinschrijvingforseconsequentiesheeftvoordebestaandeadministratieveprocedures.Invoeringervanvergttijd.Voorkomenmoetwordendatdeinvoeringhiervantotadministratieveproblemenleidt.Daaromisdoormiddelvanhetinwerkingtredingsartikelvoorzienindemogelijkheiddatde«doorlopendeinschrijving»opeenlatertijdstipendesgewenstinstellingsspecifiekwordtingevoerd.HOOFDSTUK12.FINANCIËLECONSEQUENTIES,UITVOERBAAR-HEID,ADMINISTRATIEVELASTEN,GEVOERDOVERLEGErheeftuitvoerigenveelvuldigoverlegplaatsgehadmetdiversepartijen.Vanafhetbeginheeftopambtelijkniveauoverlegoverhetwetsvoorstelplaatsgevondenmetdekoepelsenmetdestudentenbonden,resulterendinbestuurlijkeoverleggeninmei2008.NaasthetoverlegmetVSNU,HBO-raad,Paepon,ISOenLSVbheeftoverlegplaatsgevondenmetanderebetrokkenenzoalsafgevaardigdenvandelevensbeschouwelijkeuniversiteitenenmetdevakbonden.Ookishetwetsvoorstelbesprokenmetexperts,zoalsdejuristenvandeuniversiteitenenhogescholen,expertsophetgebiedvanjointdegreesenmetenkeleledenvanhetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijsvoorwatbetreftdevoor-stellenterverbeteringvanderechtsbescherming.Naastoverlegmetbelangenorganisatiesenexpertsisoverdeuitvoer-baarheidenhandhaafbaarheidvandevoorstellenoverlegdmetdeuitvoeringsorganisatiesentoezichthoudendeorganisaties:CFIenInfor-matieBeheerGroep,deInspectievanhetonderwijs,AuditdienstenNVAO.Doordezeinteractievebenaderingwaserruimteominallestadiavandetotstandkomingvanhetwetsvoorstelvangedachtentewisselenoverdestandpunteninzakeverschillendeonderwerpen,hetgeenzijnweerslagheeftgevondenindewijzewaaroponderwerpeninhetwets-voorstelnaderzijnuitgewerkt.TevenskondaarinookalrekeningwordenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.343 gehoudenmetdeuitvoerbaarheideneisendieinverbanddaarmeeaandewetwordengesteld.Eindmaartisaanallepartijenverzochtomhunoordeel,visieofuitvoerings-/handhavingstoets.Ditheeftgeresulteerdinreactiesnaaraanleidingwaarvanbovengenoemdebestuurlijkeoverleggenplaatshebbengevonden.Vanuitdeachtergrond/achterbanwerdendaarbijverschillendeaccentengelegd.Uitvoerings-enhandhavingstoetsenDeuitvoeringsorganisatiesachtenhetwetsvoorsteluitvoerbaar,maardeelspasoptermijnintevoeren.ZowijstdeInformatieBeheerGroepopdebenodigeaanpassingeninhunsystemenenhun(systeemtechnische)relatiemetdeinstellingen.Doorlopendeinschrijvingwasdaarbijeenbelangrijkaandachtspunt.Indetoelichtingisreedsaangekondigddatditonderdeelnieteerderwordtingevoerddannadatgeconcludeerdisdathetuitvoerbaaris.Doordatdebepalingeninhetwetsvoorstelbijkoninklijkbesluitinwerkenkunnentreden,kandanbezienwordenwelkebepa-lingenopkorteenwelkebepalingenoplangeretermijninwerkingkunnentreden.Indegeïntegreerdeuitvoerings-enhandhaafbaarheidstoets(CFI,AuditdienstenInspectievanhetonderwijs)wordteveneensgewezenopdenoodzakelijksysteemaanpassingennaaraanleidingvanhetvoorstel,vooralvanwegede–gelijktijdigaandezeorganisatiesvoorgelegde–bekostigingsvoornemens.InlijnmethetgeenInformatieBeheerGroephieroveropmerktewordtgewezenopdenoodzaakvanvoldoendeinvoeringstijd.Verderwordt,naasteenaantalmeertechnischepunten,gewezenopmogelijke«rekenschaprisico’s»bijjointdegrees.Wezijndaarvoornietbevreesdvanwegedewijzewaaropeenenanderisvorm-gegeven,metnamehetfeitdatderegulierewettelijkcollegegeldbepalin-genintegraalgeldenvooreenjointdegreeenalleeneenstudentdiewettelijkcollegegeldbetaaltkanmeetellenbijdebekostiging.Welgeeftditmedeaanleidinghetfunctionerenvanjointdegreesindepraktijktemonitoren.DebeoordelingvanderechtspersonenvoorhogeronderwijsisinnauwoverlegmetNVAOeninspectievormgegeven.Opmerkingendienaan-gaandezijnverwerkt.AdministratievelastenHetwetsvoorstelistertoetsingaanhetAdviescollegetoetsingadministra-tievelasten(Actal)voorgelegd.Daarbijwerdeenoverzichtvanallewijzi-gingeninadministratievelastenvoordeinstellingengevoegd.Hetmeestinhetoogspringenddaarbijzijndereductievanadministratievelastendoorhetlatenvallenvandejaarlijkseinschrijving,hetopstellenvaneeninstellingsplaneenmaalper4jaarinplaatsvaneenmaalper2jaarenhetvervallenvandeverplichtingvandestudentdeinstellingteverzoekenomeengetuigschriftaftegeven.Bijdeberekeningvandeadministratievelastenisonderscheidgemaakttusseninstellingen(bekostigdeinstellingen),burgers(aanstaandestuden-ten,studentenenextraneï)enbedrijven(rechtspersonenvoorhogeronderwijs).Voordeinstellingenisersprakevaneenincidenteletoenamevan€36000,–,eenstructureletoenamevan€1545000,–eneenstructu-releafnamevan€6289000,–.Ditleidttoteenstructureleverminderingvan€4743000,–.Voorburgersisereenstructureleverminderingvan€193000,–en213000uren.Voordebedrijvenleidthetwetsvoorsteltoteenincidenteleverminderingvan€19000,–,eensturucturelevermeerde-ringvan€32000,–enverminderingvan€125000,–.Intotaaleenstructu-releafnamevan€93000,–.Actalheeftop29mei2008geadviseerdhetwetsvoorstelintedienen.Hetcollegeheeftdaarbijaandachtgevraagdvoordrieaspecten:–demogelijkheidvooreenstudent,dieaanhetbeginvanhetstudiejaarTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.344 hetwettelijkcollegegeldverschuldigdis,hetstudiejaartekunnenafrondentegenbetalingvanditcollegegeldalszijnsituatieverandert;–deperiodiciteitvanhetInstellingsplan.Geziendereductievandeadministratievelastengeefthetcollegeinoverwegingdezenogverderterugtebrengen;–deaangekondigdeaanpassingvanhetaccreditatiestelsel,datzalleidentoteenverminderingvandeadministratievelasten.DeondertekeningvandezememorievantoelichtinggeschiedtmedenamensdeministersvanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitenvanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelaties.ARTIKELSGEWIJSArtikelI.WijzigingWetophethogeronderwijsenwetenschap-pelijkonderzoekOnderdeelA(artikel1.1)Ad1en2Inverbandmethetverdwijnenvanhetbegrip«aangewezeninstelling»moetartikel1.1,onderdelenfengwordenaangepast.Ad3.Dewijzigingvanartikel1.1,onderdeelh,beoogthetbegrip«openbareinstelling»preciezerteomschrijven.Ad4.Artikel1.1,onderdeeljwordtgewijzigd,omdatdehuidigeindelingindeWHWobsoleetisgeworden.Metditwetsvoorstelwordenbepaaldebevoegdhedengeattribueerdaanhetcollegevanbestuur.Inverbanddaarmeewordteenomschrijvingvanhetbegrip«collegevanbestuur»opgenomen.Ad5.Dewijzigingvanartikel1.1,onderdeelm,betrefteenverduidelijking.WaardeWHWhetoveropleidingenheeft,gaathetinbeginselomopleidingendiedoordeNVAOzijngeaccrediteerdofvoorheteerstpositiefzijnbeoor-deeld.OpzichzelfvolgtditaluitdehuidigeWHW,maardooropnameinditonderdeelwordtditsnellerduidelijk.Ad6.Hetwaarborgfondsbestaatstraksnietmeer.Aaneenbegripsomschrijvingdaarvan(artikel1.1,onderdeelp)isdusgeenbehoeftemeer.Ad8.Dezenieuwebegripsbepalinghoudtverbandmethetverdwijnenvanhetbegrip«aangewezeninstelling».Deinhoudvanhetnieuwebegripsluitaanopdewerkelijkheid.Uitdebegripsomschrijvingblijktnamelijkdatrechtspersoneneinitiëleopleidingenenpostinitiëlemasteropleidingenkunnenverzorgen.Uitartikel1.9blijktdatdepostinitiëlemasteropleidin-genbijdeinstellingennietwordenbekostigd.OnderdeelB(artikel1.2)Detheologischeuniversiteitenzullenindegewijzigdewetonderderegu-liere«algemene»WHW-voorschriftenvallen.Zijzullenindebijlagebijdewetwordenvermeld.Inverbanddaarmeedientartikel1.2,onderdeela,tewordenaangepast.Dewijzigingvanartikel1.2,onderdeelb,houdtverbandmethetvervallenvanhetbegrip«aangewezeninstelling».DegewijzigdeWHWzalnaastdebekostigdeHO-instellingenrechtspersonenmetgeaccrediteerdeinitiëleopleidingenenrechtspersonenofinstellingenmetgeaccrediteerdepost-initiëleopleidingenkennen(rechtspersonenvoorhogeronderwijs)TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.345 OnderdeelC(artikel1.3)HetnieuwetweedelidendewijzigingvanhetnieuwevijfdelidhoudenverbandmethetinpassenvandelevensbeschouwelijkeuniversiteiteninderegulieresystematiekvandeWHW.Dewettelijketaakvandehogescholenwordtinhetnieuwederdelidvanartikel1.3aangevuldmethetverrichtenvanontwerp-enontwikkelactivi-teitendanwelonderzoekgerichtopdeberoepspraktijk.Daarbijhoortookeenvolwaardigekwaliteitszorgvoordittypeonderzoek.Denieuwomschreventaakvoordehogescholenvalt,geletopdeformulering,auto-matischonderdereikwijdtevanartikel1.18(Kwaliteitszorg).OnderdeelD(artikel1.7a)Inhetalgemeendeelvandememorievantoelichtingisreedsuitvoerigingegaanopdewenselijkheidvaneenexperimenteerbepalingendewijzewaaropdaaraaninditwetsvoorstelisvormgegeven.Inaanvullingdaaropwordtbijhetzesdelidnogalsvolgtopgemerkt.Afhankelijkvanhetgewensteexperimentkangeregeldwordendatartikel8.1.1vandeWEBgedeeltelijkvantoepassingis.Bijvoorbeelddatdestudent/deelnemerzichniethoeftinteschrijvenbijhetROComdathijdatbijdehogeschooldoet,maarweltoegangheefttotdeROC-locatie.AlsergeeninschrijvingbijhetROCplaatsvindt,komthetROCvoordiedeelne-mersooknietaanmerkingvoorbekostiging.Welkunnendeinstellingenoverdefinanciëlegevolgenafsprakenmaken.Hetisvoorditsoortexperi-mentennietnodigomaftewijkenvandebepalingenvandeWEBdieoverhetonderwijsendeexamensgaan.AlseenROCeneenhogeschoolbijvoorbeeldafsprekendathetgoedafsluitenvaneenbepaaldvakvaneenberoepsopleidingookgeldtalseengoedeafsluitingvaneenprogram-maonderdeelvaneenbacheloropleiding,dankunnenzedatregelendoormiddelvanvrijstellingen.OnderdeelE(artikel1.8)Dezewijzigingenhoudenverbandmetdeinpassingvandelevensbe-schouwelijkeuniversiteiteninderegulieresystematiekvandeWHW.Delevensbeschouwelijkeuniversiteitenwordenineennieuwonderdeelivandebijlageopgenomen.Hethuidigeonderdeelizalwordenverletterdtotonderdeelj.OnderdeelF(artikel1.9)Ad1.Erbestaangeeninstellingenmeerdieuitgaanvan«gemeentenenopen-barelichamen»,zodatdezecategoriekanvervallen.Deomschrijvingvanhbo-onderzoekisaangepastinverbandmethetnieuwederdelidvanartikel1.3.Ad2.Deverwijzingnaarartikel7.10aisnietlangernodigdoordatinartikel1.1nueenbegripsbepalingvan«graad»wordtopgenomen.Delaatstewijzi-gingvanditonderdeelhoudtverbandmetdeaanvullingvanartikel1.1,onderdeelm.Daardoorisdedesbetreffendezinsnedeoverbodiggeworden.Ad4.HetoorspronkelijkevierdetotenmetzesdelidvervalleninverbandmetdeinpassingvandelevensbeschouwelijkeuniversiteiteninderegulieresystematiekvandeWHW.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.346 OnderdeelG(artikel1.10)Uitdediversereikwijdtebepalingenindewetblijktreedsafdoendeofbepalingenhetopenbaarofhetbijzonderhogeronderwijsregelen.Deopsomminginartikel1.10kanduswordengemist.Datartikelbehelstevenweleenanderelementdatvanwezenlijkebetekenisis,namelijkdenotiedatdebepalingenindewetdiehetopenbaarhogeronderwijsregelen,voorhetbekostigdebijzonderhogeronderwijsalsbekostigings-voorwaardengelden.Datelementisgehandhaafd.OnderdelenHenI(paragraaf2vantitel1vanhoofdstuk1enartikel1.12)Dezewijzigingenhoudenverbandmethetvervallenvanhetbegrip«aangewezeninstelling».DegewijzigdeWHWzalnaastdebekostigdeHO-instellingenrechtspersonenmetgeaccrediteerdeinitiëleopleidingenkennen.OnderdeelJ(artikel1.12)Ad1.Dewijzigingenvanheteerstelidhoudenverbandmethetverdwijnenvandebegrippen«aangewezeninstelling».Ad2.Dezeaanpassingenzijnhoofdzakelijktechnischvanaard.Inhettweedelidvanartikel1.12wordtbepaalddatgraadverleningplaatsvindtonderdevoorwaardedatdeinstellingbepaaldewettelijkevoorschrifteninachtneemt.Doorhetvervallenvandeaangewezeninstellingenvallendewettelijkevoorschriftendiedepromotiebetreffen,nietlangeronderditvoorbehoud.Ad3.Hetderdelidisobsoleetgewordenenkanderhalvevervallen.Hetvierdelidkanvervallen,omdatdelevensbeschouwelijkeuniversiteitenwordeningepastindereguliereWHW-systematiek.Ad4.Dewijzigingeninhetnieuwederdelidhoudenverbandmethetverdwij-nenvanhetbegrip«aangewezeninstelling».OnderdelenKenL(aanduidingvanparagraaf2avantitel2vanhoofdstuk1enartikel1.12a)DegewijzigdeWHWzalnaastdebekostigdeHO-instellingenrechtsper-sonenmetgeaccrediteerdeinitiëleopleidingeneninstellingenofrechts-personenmetgeaccrediteerdepostinitiëlemasteropleidingenkennen.OnderdeelM(artikel1.18)Ookdezewijziginghoudtweerverbandmetdegewijzigdeomschrijvingvan«aangewezeninstellingen».OnderdeelN(artikel2.1)Artikel2.1betreftdereikwijdtevanhoofdstuk2(planningenbekostiging).OmdatdelevensbeschouwelijkeuniversiteitenwordeningepastindereguliereWHW-systematiek,dienenzijindezereikwijdtebepalingtewordenvermeld.Omdathetwaarborgfondsvoorhogescholenverdwijnt–artikel2.15vervalt–,moetartikel2.1,eerstelidwordenaangepast.OnderdeelO(artikel2.2)Artikel2.2wordtaangepastaandepraktijk.DeperiodiciteitvanhetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.347 instellingsplanwordtteruggebrachtvan2jaarnaar(tenminste)vierjaar.Hetinstellingsplanisindeeersteplaatsbedoeldvoordeinstellingenzelfomdeinternedialoogoverhetstrategischbeleidtebevorderen.Daar-naastvervulthetplaneenrolindedialoogmetdeomgeving,waaronderdeminister.Inhetinstellingsplankomendehoofdlijnenvanhetinstellings-beleidaandeorde.IndertijdwasdefrequentievanhetinstellingsplangekoppeldaandefrequentievanhetHogeronderwijs-enonderzoeksplan.Deperiodiciteitdaarvanisreedsin2000teruggebrachtvantweenaarvierjaar.Hetligtinderedeomookvoorhetinstellingsplaneentermijnvanvierjaartehanteren.Deverlagingvandeperiodiciteitvanhetinstellings-plandraagtbijaandeverminderingvandeadministratievelastvandeinstelling.OnderdeelP(artikel2.5)Ad1.Erisgeenbehoeftemeeraaneenspecifiekvoorschriftvoordeinveste-ringeningebouwenenterreinen.Investeringenzullendeeluitmakenvanderegulierebekostiging.Dezinsnedeindeeerstezinvanheteerstelid,diedaarbetrekkingopheeft,vervalt.Aaneenbijzondereberekeningswijzevoordeuniversitairelerarenopleidingenbestaatgeenbehoeftemeer.Ad2.Detweedevolzinvanhetderdelidbevattedegrondslagvooreenalge-menemaatregelvanbestuurvoorwachtgeldregelingenendergelijkebijhogescholen.Dezebepalingisalsgevolgvandedecentralisatievandearbeidsvoorwaardenvorminginhethbonietlangerzinvol.OnderdeelQ(artikel2.6)Artikel2.6,derdelid,bepaaltdatdeberekeningsmaatstavenvoorderijks-bijdrageiniedergevalbetrekkinghebbenopaantallenstudentenenstudieresultaten.Dewijzewaaropuitvoeringwordtgegevenaandat–nogsteedsactuele–wettelijkevoorschrifthoeftnietophetniveauvandewettewordengeregeld.Uiteenoogpuntvan«wetgevingseconomie»(zieookaanwijzing22e.v.vandeAanwijzingenvoorderegelgeving)isbeslotendemeergedetailleerdeentechnischevoorschriftenophetniveauvaneenalgemenemaatregelbestuurteregelen.Opgrondvanhetzesdelidvanartikel2.6dienteendergelijkealgemenemaatregelbestuurtewordenvoorgehangenbijdeTweedeKamer.Diebepalingbiedteengoedewaar-borgvoorhetgewenstedemocratischegehaltevandebesluitvorming.OnderdeelR(artikel2.7)Dezewijzigingbehelsteenaanpassingaandepraktijk.Hetluktnietaltijdomderijksbijdragebriefalinseptemberteverzenden,geziendemomen-tenwaaropdegegevensbeschikbaarenbewerkbaarzijn.Tegelijkertijdhebbendeinstellingenaangegeventijdigvoorafloopvanhetkalenderjaartewillenbeschikkenoverdezeinformatie,gegevendeoptestellenbegro-ting.OnderdeelS(artikel2.8)TerbeperkingvanadministratievelastenbijinstellingenvervaltdeverplichtingomdejaarlijksebegrotingaandeministervanOCWtezenden.OnderdeelT(artikel2.9)Ad1.Inhetlichtvangoedbestuurwordtinhethogeronderwijs,netalsvoordeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.348 BVE-sector,eenscheidingvanbestuurentoezichtvoorgeschrevenevenalseenbranchecode.Uitdevoorgesteldewijzigingblijkt,welkestatuseenbranchecodevolgensdeWHWheeft.Inartikel2.9,eerstelidisgeregeldhoeoverdetoepassingvandebranchecodeverantwoordingmoetwordenafgelegd,namelijkdoordeinstellingteverplichteninhaarverslagoptenemenopwelkewijzeisafgewekenvandiebranchecode.Tevenswordtinheteerstelidgeregelddatersprakeisvaneenondoelma-tigebestedingvanderijksbijdragealsdeinstellingbedragendaaruitaanwendtvoorhetuitvoerenvandeprocedurevoordeerkenningvanverworvencompetenties.Hetgaatdaarimmersnietomhetuitvoerenvanéénvandewettelijketaken(onderwijsenwetenschappelijkonderzoek,ontwerp-enontwikkelactiviteiten);derijksbijdrageisdaarvoornietbestemd.Inhoofdstuk7vanhetalgemeendeelvandetoelichtingwordtnaderingegaanopdeerkenningvanverworvencompetenties.Ad2.Hetaanwijzenvaneenaccountantwordteenbevoegdheidvanderaadvantoezicht.Datblijktuithetnieuweartikel9.8.Daaromkanhetderdelid,waarinernogvanwordtuitgegaandatditdetaakvanhetinstellings-bestuur(collegevanbestuur)is,vervallen.OnderdeelU(artikel2.10a)Debekostigdeinstellingenmoetenjaarlijksverslaguitbrengenvandewijzewaaropdeontvangenrijksbijdrageisbesteed.Inhetcontrole-protocolzijnaanwijzingenopgenomenvoordecontroledoordeinstel-lingsaccountants.Voorheenwasdeinstellingsaccountantverplichtdeboekhouding,dejaarrekeningendeadministratietecontroleren.Inhetkadervanhetrekenschapdossierisechtergeblekendatdienietvoldoendewasenhetnoodzakelijkwasdatdeinstellingsaccountantookcontroleertofdeinstel-lingderijksbijdragejuistbesteed,datwilzeggeninovereenstemmingmetdewet.Hetgaatdusomdecontrolevanderechtmatigheidvandebeste-dingen.Ookishetgewenstgeblekendatgeregeldwordtdatdeinstellings-accountanttottaakkrijgtnategaanofdedoordeinstellingverstrektebekostigingsgegevensjuistzijn.Hetgaatdanbijvoorbeeldomhetaantalingeschrevenstudentenenhetaantaluitgereiktegetuigschriften,diewordengehanteerdalsparametersvoordeberekeningvanderijksbij-drage.OnderdeelV(artikel2.11)Nudebijzondereberekeningvandebekostigingvooruniversitairelerarenopleidingenvervalt(ziedewijzigingvanartikel2.5,lid1a),kandezebepaling(verplichtebestedingsrichting)eveneensvervallen.OnderdeelW(titel3vanhoofdstuk2)Deverplichtingomeenbegrotingoptestellenblijftbestaan,maardeministergeeftdaargeenvoorschriftenmeervoor.Daaromheeftartikel2.14alleennogbetrekkingophetverslag.Bijalgemenemaatregelvanbestuurkunneneenofmeerbranchecodesvoorgoedbestuurwordenaangewezen.Aanwijzingheeftalsgevolgdatdeinstellingverantwoordingmoetafleggenoverdewijzewaaropvandebranchecodeisafgeweken(«pastoeofleguit»).OnderdeelX(artikel2.15)Hetwaarborgfondsvoorhogescholenvervalt.ToteenbijkoninklijkbesluittebepalentijdstipblijvendebepalingenvankrachtdiegaanoverdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.349 garantstellingvoorinvesteringenindehuisvesting.Zieartikel18.72endedaarbijgegeventoelichting.OnderdeelY(artikel3.2)Hetgaathieromeentechnischeaanpassing.Zowelhetbijzondereregimevoorlevensbeschouwelijkeopleidingenalsdatvoordeassistentinoplei-dingvervallen.Dedaarmeeverbandhoudendeverwijzingendieneneven-eenstevervallen.OnderdeelZ(artikel4.1)Artikel4.1bepaaltdereikwijdtevanhoofdstuk4(hetpersoneel).Doordewijzigingvanartikel4.1wordendebepalingenomtrenthetpersoneelookvantoepassingopdelevensbeschouwelijkeuniversiteiten.OnderdeelAA(artikel4.2)Dezewijzigingenhoudenverbandmethetverdwijnenvandeassistentinopleiding.Debevoegdheidvoordeminister,bedoeldinhettweedelidvanartikel4.2,iseenfacultatieve.Erisnooitgebruikvangemaakt.Geziendedecentralisatievandearbeidsvoorwaardenisdezebepalingobsoleetgeworden.OnderdeelAB(artikel5a.1)Ditbetrefteentechnischeaanpassinginverbandmethetvervallenvanhetverschijnsel«aangewezeninstellingen».Hetaccreditatiehoofdstukisvantoepassingopderechtspersonendiegeaccrediteerdeinitiëleenpost-initiële(master)opleidingenverzorgen.OnderdeelAC(artikel5a.2)HetkabinetheeftbeslotendatdeKaderwetzelfstandigebestuursorganenvantoepassingdienttezijnopdeNVAO.Ditwetsvoorstelbiedtdegele-genheiddatwettelijkteregelen.EenaantalzakendatindeKaderwetisgeregeld,isenigszinsafwijkendinhetAccreditatieverdraggeregeld.MaterieeliserechtermaareenbeperktverschilmetdeKaderwet;deafwijkingenbetreffenoverhetalgemeenhetbevoegdeorgaan.IndeKaderwetisdatveelaldeministerdiehetaangaat;inhetVerdragisdatveelalhetComitévanMinisters.HetAccre-ditatieverdragbepaaltbijvoorbeelddatbestuursreglement,begroting,jaarrekeningenjaarverslaggoedkeuringbehoevenvanhetComitévanMinisters.Maarerzijnookandere(kleine)verschillenophetterreinvanprocedures.Metdehiervoorbedoeldeverschillenmoet,gezienhetbina-tionalekaraktervanhetAccreditatieverdrag,rekeningwordengehoudenbijdetoepassingvandeKaderwet.OnderdeelAD(artikelen5a.4totenmet5a.6aen5a.6ctotenmet5a.7b)EenaantalzakenmetbetrekkingtotdeNVAOdatopditmomentindeWHWisgeregeld,wordtopminofmeeridentiekewijzeindeKaderwetgeregeld.InverbanddaarmeekunnendevolgendeartikelenindeWHWvervallen:Artikel5a.4(bezoldiging)wordtoverbodigdoorartikel14vandeKaderwet.Artikel5a.5(personeel)wordtoverbodigdoorartikel15,eerstelid,vandeKaderwet.Artikel5a.6(voorschriftenomtrentbegroting)wordtoverbodiginverbandmetdeartikelen26en30vandeKaderwet.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.350 Artikel5a.6a(inrichtingbegroting)wordtoverbodigdoorartikel27vandeKaderwet.Artikel5a.6c(voorafgaandetoestemming)wordtoverbodigdoorartikel32vandeKaderwet.Artikel5a.6d(egalisatiereserve)wordtoverbodigdoorartikel33vandeKaderwet.Artikel5a.7(jaarverslag)wordtoverbodigdoorartikel18vandeKaderwet.Deartikelen5a.7a(jaarrekening)en5a.7b(inrichtingjaarrekening)wordenoverbodigdoorartikel35vandeKaderwet.Artikel5a.14(inlichtingen)wordtoverbodigdoorartikel20vandeKaderwet(onderdeelAJ).Artikel5a.15,eersteenderdelid(vernietigingvanbesluiten)wordtover-bodigdoorartikel22vandeKaderwet(onderdeelAK).Artikel5a.16(taakverwaarlozing)wordtoverbodigdoorartikel23vandeKaderwet(onderdeelAL).Deresterendebepalingenvanhoofdstuk5avandeWHWvormenaanvul-lingenopdeKaderwet.Hetgaatomdeartikelen5a.2,5a.3,5a.3a,5a.6b,5a.8totenmet5a.12aen5a.15,tweedelid.OnderdeelAE(artikel5a.8)Ad1en2.Debeoordelingentoetsingvanhetonderwijsmaakteninhet«oude»artikel5a.8deeluitvanhetkwaliteitsaspect«hetonderwijsproces».Eenonvoldoendebeoordelingvanditonderdeelstondernietaanindewegomhetgeheleaspectalsvoldoendetekwalificeren:meteenpositievewegingvandeandereelementenvanhetkwaliteitsaspectkonéénenanderimmerswordengecompenseerd.Doorhetbeoordelenentoetsenvanhetonderwijsnuinhettweedelidapartoptenemenalskwaliteits-aspect,wordtbewerkstelligddatditaspectinallegevallenpositiefmoetzijnbeoordeeld.Zonderdatwordtgeenaccreditatieverleend.Ad3.Hetnieuweachtstezietopdeverzwaardetoetsnieuweopleidingindienhetgaatomdeallereersteaanvraagvaneenrechtspersoonvoorhogeronderwijs,omeenvanzijnopleidingentelatenaccrediteren.Derechts-persoondientindatgeval,naastdevereistendieopgrondvanhetzevendelidgeldenvoordetoetsnieuweopleiding,aantetonendatkwali-teitencontinuïteitvandedesbetreffendeopleidingwaarvoordetoetsnieuweopleidingwordtgevraagd,zijngewaarborgd.Gewaarborgdmoetduszijndatdeze«nieuwe»organisatiesenigecontinuïteithebben,wette-lijkebepalingennalevenenkwaliteitkunnenleveren.Datlaatstekanuitsluitendbeoordeeldwordendoorkennistenemenvandefeitelijkekwaliteitvanhethogeronderwijsdatdezeorganisatie(rechtspersoon)biedt.Detebeoordelenrechtspersoonmoetdusalenigetijddaadwerke-lijkonderwijsverzorgen,voordateenverzoektothetmogenverzorgenvangeaccrediteerdonderwijskanwordeningediend.Deinspectiebeoor-deeltvervolgensopgrondvanartikel6.9dekwaliteitencontinuïteitvanderechtspersoonwaaronderdenalevingvanwet-enregelgeving.OnderdeelAF(artikel5a.9)Ad1en2.Doorhetlatenvervallenvanhetbegrip«onherroepelijk»enhetonderdeelbvanhetzevendelid,kanhetinstellingsbestuurnietmeer,doorhetinstellenvanbezwaarenberoep,deschorsendewerkingdaarvaninzettenomdeaccreditatieperiodeterekken.Desgewenstkanbijderechtbankomeenvoorlopigevoorzieningc.q.schorsendewerkingwordenverzocht.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.351 OnderdeelAG(artikel5a.11)Ad2.DeindelinginhetCROHOheeftmedetendoeldetransparantievanhetopleidingenaanbodtevergroten.HetbelanghiervanneemttoenueenrelatiewordtgecreëerdtussenhetCROHO-onderdeelendehoogtevandebekostiging.DeNVAOishetorgaanbijuitstekdatkanoordelenovereenpassendCROHO-onderdeel.Ditoordeelisoverigenseenadvisering,engeenverplichting.Indiendeinstellingomhaarmoverenderedenenanderswilregistreren,kandeministeropgrondvanartikel6.14zijninstemmingonthoudenaanopnameinhetdesbetreffendeCROHO-onder-deelendezeaanpassen.NahetafrondenvandetoetsnieuweopleidinggeeftdeNVAO,eenoordeeloverbijwelkCROHO-onderdeelindelingvandieopleidingpassendis.Ad3.Dezebepalingdoetgeenrechtaandesystematiek.Inhetkadervandetoetsnieuweopleidingwordtgeoordeeldoverdekwaliteitvandeteverzorgenopleiding.Ofdezeopleidingmacrodoelmatigis–voorzoverhetüberhauptgaatomeentebekostigenopleiding–isindatverbandnietrelevant.Zekernudemacrodoelmatigheidstoetsvoorafzalgaanaandetoetsnieuweopleidingisdezebepalingobsoleet.OnderdelenAHenAI(artikelen5a.12en5a.12a)Inditwetsvoorstelwordendevoorschriftendieverbandhoudenmetdeherstelperiodeherzien.Inhetalgemeendeelvandezememorievantoelichtingwordtdaaropuitvoerigingegaan.Artikel5a.12Aanheteerstelidvanartikel5a.12wordttoegevoegddatdeaccreditatievervaltalsdeherstelperiode,zoalsbedoeldinart.5a.12anietleidttoteennieuwaccreditatiebesluit.Deinstellingmoetalsdeaccreditatieeindigt,ditbinnenzeswekenbekendmaken.Dezittendestudentenmoetennaareenandereinstellingovergaan.Alsdatnietmogelijkis,moetdeinstellingdeopleidingvoordezittendestudentenblijvenverzorgen.Determijndiedeinstellingdaarbijkanhanteren,isdievanderesterendeduurvandeoplei-dingvandiezittendestudenten,vermeerderdmeteenjaar.Zokunnenallestudentenhunopleidingafrondenenkandeinstellingdetijddatdeoplei-dingnogwordtverzorgd,nietzolangmakendatgedurendeeentelangeperiodeeenopleidingwordtverzorgddienietvanvoldoendekwaliteitis.Hetblijvenverzorgenvandeopleidingiseenuitzonderingdiezokortmogelijkmoetduren.Deinstellingmoetdeinformatieoverheteindevandeaccreditatie,deinstellingwaardestudentenheenkunnen,eneventueeldetermijndatstudentenhunopleidingkunnenvoltooien,bekendmaken.Daarmeewordtbeoogdallebetrokkenoptimaalteinformerenoverdestatusvandeoplei-dingendegetroffenmaatregelen.Ookisditartikelaangepastaandegewijzigdesituatiewaarhetgaatomaangewezeninstellingen,dienuwordenaangeduidalsrechtspersonenvoorhogeronderwijs,datwilzeggendiegeaccrediteerdonderwijsverzorgen.Tenslottewordthierdemogelijkheidgebodendatingevalvanniet-nakomingvandeverplichtingdestudenttijdigteinformeren(namelijkbinnenzesweken),eenbestuurlijkeboetekanwordenopgelegd.Opdezemanierwordeninstellingenertoeaangespoorddehieropgenomenverplichtingnatekomen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.352 Artikel5a.12aInhetalgemeendeelvandememorievantoelichting(paragraaf5.2)isingegaanopdewijzigingeninverbandmetdeherstelperiode.Dewijzi-gingenindeonderdelen1en2houdendaarmeeverband.Tevenswordtinartikel5a.12,derdelid,demogelijkheidgeïntroduceerdomeenbestuur-lijkeboeteopteleggen.Dithandhavingsinstrumentkannietwordengemist,omdatsanctiesindesfeervanbekostigingnietkunnenwordenopgelegdalshetomrechtspersonenvoorhogeronderwijsgaat.Wellichttenovervloedewordteropgewezendatindesituatiewaarineenherstelperiodeaandeordeis,hetvoorschriftvanartikel5a.11,vierdelid,mutatismutandisgeldt.Datwilzeggendatdeinstellingdieeennieuweopleidingwillatenaccrediteren,moetaantonendathetdaadwerkelijkgaatomeennieuweopleidingendatgeensprakeisvaneencosmetischeaanpassingvandenietofnietlangergeaccrediteerdeopleiding.OnderdeelAJ(artikel5a.14)EenaantalzakenmetbetrekkingtotdeNVAOdatopditmomentindeWHWisgeregeld,wordtopminofmeeridentiekewijzeindeKaderwetzelfstandigebestuursorganengeregeld.Artikel5a.14(inlichtingen)wordtoverbodigdoorartikel20vandeKaderwetenkandusvervallen.OnderdeelAK(artikel5a.15)EenaantalzakenmetbetrekkingtotdeNVAOdatopditmomentindeWHWisgeregeld,wordtopminofmeeridentiekewijzeindeKaderwetzelfstandigebestuursorganengeregeld.Artikel5a.15,eersteenderdelid(vernietigingvanbesluiten)wordtover-bodigdoorartikel22vandeKaderwet.Dezeledenvervallendanook,waardoordenoodzaakontstaathetoverblijvendelidopnieuwteformu-leren.OnderdeelAL(artikel5a.16)EenaantalzakenmetbetrekkingtotdeNVAOdatopditmomentindeWHWisgeregeld,wordtopminofmeeridentiekewijzeindeKaderwetzelfstandigebestuursorganengeregeld.Naastdeartikelen12vanhetAccreditatieverdragen23vandeKaderwetzelfstandigebestuursorganenheefthethuidigeWHW-artikelovertaakverwaarlozinggeenzelfstandigebetekenismeer.OnderdeelAM(artikel6.1)Ad1.Inartikel6.1wordtdereikwijdtebepaaldvanhoofdstuk6(onderwijsaan-bod).Hoofdstuk6dienttevensbetrekkingtehebbenopdelevensbe-schouwelijkeuniversiteiten.Ad2.Dezewijziginghoudtverbandmethetvervallenvanhetbegrip«aange-wezeninstelling».OnderdeelAN(artikel6.2)Tenbehoevevandemacrodoelmatigheidstoetsontbraktotnutoehetvoorschriftdatdebetrokkeninstellingoverhaarvoornemenomeennieuweopleidingtegaanverzorgen,overlegpleegtmetandereinstel-lingen.Vandezelaatstekunnenimmersbelangeninhetgedingzijn.Dezewijzigingvoegtbedoeldeverplichtingindoorteverwijzennaarartikel7.17,vierdelid.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.353 OnderdelenAOenAP(titel2vanhoofdstuk6enartikel6.9)Dezewijzigingenhoudenondermeerverbandmethetlatenvervallenvanhetaanwijzingsbesluitenhetintroducerenvanhetbegrip«rechtspersoonvoorhogeronderwijs».Debeleidsmatigeoverwegingendaarbijzijntoegelichtinhetalgemeendeelvandememorievantoelichting.OnderdeelAQ(artikel6.10)Dezewijzigingenhoudenverbandmethetverdwijnenvanhetbegrip«aangewezeninstelling»enhetintroducerenvanhetbegrip«rechtsper-soonvoorhogeronderwijs».Debevoegdheidvanpromotieaandevoor-maligeaangewezeninstellingenkomttevervallen,zijhetdatderechtsper-soonmetgeaccrediteerdonderwijsdievoortkomenuiteenaangewezeninstellingdiebevoegdheidtoteenbijkoninklijkbesluittebepalentijdstipbehoudt.Zieverderhetovergangsrechtelijkeartikel18.71.Alsdeministerheeftbeslotenaanalledoordeinstellingverzorgdeoplei-dingenderechtenteontnemen,ontstaateen«lege»instelling.Alsderechtspersoonopnieuwopleidingenwilgaanverzorgendanmoetweerdeinartikel6.9beschrevenprocedurewordengevolgd.Datisgeregeldinhetnieuwevijfdelid.OnderdeelAR(artikel6.12)Hethuidigeartikel6.12kanvervalleninverbandmethetverdwijnenvanhetaanwijzingsbesluit.Indeplaatsdaarvoorkomthetvoorschriftdatrechtspersonenmetgeaccrediteerdonderwijsookopleidingeninhetbuitenlandmogenverzorgen.VooreenuitgebreideretoelichtinghierbijverwijsiknaarHoofdstuk9vanhetalgemeendeelvandezetoelichting.BijhetontplooienvanNederlandsehogeronderwijsactiviteitendienenzoweldeStaatalsdehogeronderwijsorganisatiesbepaaldespelregelsinachttenemen.Metnameisdaarbijvanbelangofeninhoeverrepubliekgeldwordtaangewendvoorprivateactiviteiten.Uitgangspuntvormthetalgemenebeginseldathetinvesterenmetpubliekemiddeleninprivateactiviteiteninhetbuitenlandnietistoegestaan.Omdieredenmogeninstellingengeenonderwijsinhetbuitenlandverzorgen.Onderwijsinhetbuitenlandkanuitsluitendwordenverzorgddooreenrechtspersoon.Dewijzewaaropdebestedingvandepubliekeenprivatemiddelenendeinzichtelijkheiddaarvanindestukkenvandeinstellingtotuitingkomen,heeftvoorhethogeronderwijsvormgekregeninhetcontroleprotocol,waarinregelszijnneergelegdomtrentdecontrolevandeboekhouding,dejaarrekeningendeadministratievandeinstelling.Metingangvan2008isdeRichtlijnvoordejaarverslaglegging660inwerkinggetreden.Daarinisverwerktdatindieneeninstellinginhaarjaarstukkengeenschei-dingtussenpubliekeenprivatemiddelenaanbrengt,dereserveswordenaangemerktalspubliekemiddelen.Alseenrechtspersoon(geaccrediteerd)hogeronderwijsinhetbuitenlandgaataanbieden,zullendegegevensdaaromtrentdeeluitmakenvandejaarstukkenvanderechtspersoon.IndieneenrechtspersooneeninstellinginstandhoudtdieonderwijsinNederlandverzorgtentevensonderwijsinhetbuitenlandverzorgt,danwordtindejaarstukkenvanderechtspersooneenweerslaggegevenvandeactiviteitenenuitgavenvandeinstelling(inNederlandenhetbuitenland).Uitdeexploitatierekeningvandeinstelling–diedeeluitmaaktvandejaarstukkenvandeinstelling–kanwordenopgemaaktofgeldnaarderechtspersoonisgesluisdinverbandmethetverzorgenvanonderwijsinhetbuitenlanddoorderechtspersoonofdatdeinstellingdirectgeldnaarhetbuitenlandheeftdoorgestuurdinverbandmeteennevenvestiginginhetbuitenland.Indatlaatstegevalwordtduidelijkdatdeinstellingonderwijsinhetbuitenlandverzorgt,hetgeeninstrijdismetdewet.Daarmeekandeministeringrijpen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.354 OnderdeelAS(artikel6.12a)Ditartikelvervaltalsgevolgvandewijzigingvandebegrippenwaarnaarindatartikelwordtverwezen.OnderdeelAT(artikel6.13)Ad2.Dezetoevoeginghoudtverbandmetdeintroductievandejointdegreeindewet.Ad3.Dezewijzigingenhoudenverbandmetdewijzigingvanartikel7.4a.Ad4totenmet7;ad9.HetbetrefthierzuivertechnischeaanpassingendienoodzakelijkzijnalsgevolgvananderewijzigingenindeWHW.Ad8.Inhetalgemeendeelvandememorievantoelichtingwordthieropinge-gaan.OnderdeelAU(artikel6.14)Ad1.HetbetrefthierzuivertechnischeaanpassingendienoodzakelijkzijnalsgevolgvananderewijzigingenindeWHW.Ad2en3.OmdeIB-GroepinstaattestellenhaarverantwoordelijkheidvoorhetbeheervanhetCROHOwaartemakenwordtaandeIB-Groepdebevoegd-heidverleendomookwanneerdeinstellingonjuistegegevensaanlevertdeinstellingindegelegenheidtestellendegegevensteherzienenzonodigderegistratieinhetCROHOteweigeren.Opditmomentkandatalleenwanneerdegegevensonvolledigzijnofwanneerdeindelingnietpassendisvoordeopleiding.VerderkrijgendeministerendeIB-Groepdebevoegdheidomindegenoemdegevallenopeigeninitiatiefdegege-vensaantepassen.OnderdeelAV(artikel6.15)Ad1.Hetbetrefthiereentechnischeaanpassing.Artikel5a.15isaangepastinverbandmetdetoepasselijkheidvandeKaderwetzelfstandigebestuurs-organen.Ad2.Hetbetrefthiereentechnischeaanpassinginverbandmethetvervallenvanhetaanwijzingsbesluit.OnderdeelAW(artikel7.1)Artikel7.1betreftdereikwijdtevanhoofdstuk7(onderwijs).Dezebepalingwordtaangepastinverbandmethetvervallenvanhetbegrip«aange-wezeninstelling».Bovendienwordtdoordewijzigingvanheteerstelidgerealiseerddatdelevensbeschouwelijkeuniversiteitenonderdereik-wijdtevanhoofdstuk7wordengebracht.OnderdeelAY(artikel7.3c)Ad1.Ditartikelregeltdezogenaamde«jointdegree».Datiseengraaddieeeninstellingverleentsamenmetéénofmeerinstellingeninbinnen-ofbuitenland,nadatdestudenteenopleidingofeenafstudeerrichtingheeftdoorlopenwaarvoordesamenwerkendeinstellingenverantwoordelijkTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.355 zijn.Indienhetgaatomeenjointdegreemeteenbuitenlandseinstellingofmetdiversebuitenlandseinstellingen,isdeNederlandseinstellingverantwoordelijkvoordetakendieinheteerstelidwordenopgesomd.IndienhetgaatomeenjointdegreewaaraantweeofmeerNederlandseinstellingendeelnemeneneventueelooknogbuitenlandse,zijndebetrokkenNederlandseinstellingengezamenlijkverantwoordelijk.Hetgaathieromtakendiebetrekkinghebbenopverlengingvandemaster-opleiding,getuigschriftenenverklaringen,vrijstellingentoelatingseisen,voorwaardenenbeëindiginginschrijvingeniudiciumabeundi.OnderdeelAZ(artikel7.3d)Hetnieuweartikel7.12bgaatoverdetakenenbevoegdhedenvandeexamencommissie.Deinartikel7.3copgenomentaak(hetgevenvantoestemmingvooreendooreenstudentzelfsamengesteldonderwijspro-gramma)vormteendoubluretenopzichtevandetaak,bedoeldinartikel7.12b,eerstelid,onderdeelc.OnderdeelBA(artikel7.4a)Ad1en3.Debesluiten,bedoeldinhetderdeenhetvijfdelid,lidbetreffenbeschik-kingen,waartegenbezwaarenberoepopenstaat.Hetisnietnodigendusonwenselijkomdergelijkebesluitenindevormvaneenalgemenemaat-regelvanbestuurtegieten.Dezealgemenemaatregelvanbestuurisnietmeerdandeclaratoirenleidttotonnodige(wetgevings)lasten.Indienvooreenmasteropleidingdestudielastdoordeministerisbepaaldop120studiepunten,isdatkenbaarviahetCROHO.Aanhetvijfdelidwordtbovendiendebevoegdheidvoordeministertoegevoegdomdestudielastvanmasteropleidingeninhetwetenschappelijkonderwijsdiemedezijngerichtoplevensbeschouwelijkambtofberoeptebepalenop180studie-punten,zijnde3jaar.Ad2en4.Dedriejarigemasteropleidingvoortandartsisopeenlogischerplaatsgezet,namelijkbijalleopleidingenmeteenstudielastvan3jaar.DeuitbreidingvandestudielastvandemasteropleidingvoorhetberoepvantandartsvloeitvoortuitdeaanbevelingenvandeCommissieInnovatieMondzorguit2005.Injuli2005heefthetvorigekabinetinzijnbeleids-reactieaangegevendeaanbevelingvandeCommissieinhaarrapport«InnovatieindeMondzorg»omdetandartsopleidingmetéénjaarteverlengen,tezullenovernemen.Hetrapportenhetkabinetsstandpuntzijnop5juli2006aandeKameraangeboden(KamerstukkenII2005/06,30300XVI,nr.159).OnderdeelBB(artikel7.4b)Destudielastvaneenaantalhbo-masteropleidingen(voorheen:voortge-zetteopleidingen)wordtexplicietaangegeven.DeWHWzoalsdieluiddevoordatdebachelor-masterstructuurwerdingevoegd,bevattereedsdergelijkebepalingen.Aangeziendegenoemdevoortgezettehbo-opleidin-gennogsteedsbestaan,ishetinhetlichtvanderechtszekerheidwense-lijkomzenuweerindewetoptenemen.Toegevoegdzijndeopleidingenalsbedoeldinartikel7.3c,dezogenaamdejointdegrees.Voorinternatio-nalejointdegreeswordtstudiefinancieringvooreenopleidingvan90studiepuntenmogelijk,omdatvoormasteropleidingenvan60studie-punten(éénjaar)destudieduurvaakeenknelpuntisominternationaalsamentewerken.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.356 OnderdelenBCenBD(artikelen7.7en7.8)Deindezeartikelengenoemdevariantenvanopleidingenkomenvooraanallebekostigdeinstellingen.Metingangvanditwetsvoorstelderhalveookaandelevensbeschouwelijkeuniversiteiten.Doormiddelvandezewijzi-gingenwordtditduidelijkgemaakt.OnderdeelBE(artikel7.9e)Per1maart2005isdeRegelingaanwijzingopleidingenhogerberoeps-onderwijsenopleidingenberoepsonderwijsinverbandmetonderlingeverwantschap,gebaseerdopartikel7.31a,ingetrokken.Dezeregelinggafuitvoeringgafaanhetinmiddelsachterhaaldebeleidomverplichtvoorteschrijvenvoorwelkecombinatiesvanmbo-enhbo-opleidingeneenverkortingvandestudieduurmetéénjaarmogelijkis.Hetgrotebezwaarvandezeaanpakwasdatinverbandmetdewijzigingvandeinhoudvanopleidingenomdepaarjaareenuitvoerigenbelastendlandelijkonder-zoeknodigwasnaardemogelijkhedenvanstudieduurverkorting.Gelijk-tijdigblijkteennietverplichtemaarvrijwilligeaanpaktoteentoenemendaantalverkorteleerroutesopregionaalniveauteleiden.Daarmeewordthetbeoogderesultaat,namelijkmeerdoorstroomvanmbo-gediplomeerdeneneenkorterestudieduur,gerealiseerd.Ditvormtsamendeaanleidingomderegelingintetrekken.Alsgevolgdaarvanzijnergeenopleidingenmeerwaaropartikel7.31avantoepassingis.Daaromdientartikel7.9edathetaanleverenvangegevensinzakedevrijstellingopgrondvanartikel7.31abetreft,eveneensvervallen.OnderdeelBF(artikel7.10)Deregelingvandebevoegdheidvoordeexamencommissie,bedoeldinartikel7.10,derdelid,isomredenenvanoverzichtelijkheidverplaatstnaarartikel7.12b,tweedelid.OnderdeelBG(artikel7.11)Ad1.Eengetuigschrifthoortbijeenopleiding.Ditimpliceertdatperopleidingslechtsééngetuigschriftwordtuitgereikt,ookalseenstudentbinneneenopleidingintweerichtingenafstudeert.Ad2.Voordatdeexamencommissieeengetuigschriftuitreikt,moethetinstel-lingsbestuurverklarendathetgetuigschriftkanwordenafgegeven.Dezeverplichtingzitinhethuidigeartikel7.58,vierdelid,vandeWHW,dateropzietdathetinstellingsbestuurcontroleertofdestudentaanalleverplichtingen,zoalsmetnamebetalingvanhetcollegegeld,heeftvoldaan.Omdatartikel7.58vervalt,wordtdataspectvandegeheleproce-durevanhetuitreikenvaneengetuigschriftinditartikelopgenomen.Deopsommingvanelementendieophetgetuigschriftwordenvermeld,isvolgensdehuidigebewoordingenlimitatief(doorhetwoordje«en»aanhetslotvanonderdeeld).Gevolghiervanisdatandererelevantegege-vensnietzoudenkunnenwordenopgenomen.Omdatmogelijktemaken,wordtduidelijkeraangegevendathetgetuigschriftrelevanteinformatiebevat;devermeldeonderdelenwordeniniedergevalalszodanigaange-merkt.Meerinformatieisdusmogelijk,maarhetmoetweltemakenhebbenmetstudentenopleiding(bijvoorbeeldhetpredicaat«cumlaude»of«metgenoegen»).Ad3.Indiendestudenteenjointdegreeheeftgevolgd,maakthetgetuigschriftmeldingvandeinstellingdiehetonderwijsmedeheeftverzorgdenvanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.357 devakkendieinhetexamenzijngetoetst.Ookindatgevalontvangtdestudentmaarééngetuigschrift.Ad4.HetbelangvanvanhetvoorschrijvenvaneenEuropeesstandaardformatisinhetalgemeendeelvandememorievantoelichting,inHoofdstuk6Internationalisering,aandeordgekomen.Ad5.Degenedieaanspraakmaaktopdeuitreikingvaneengetuigschrift,kanerbelangbijhebbendatdieuitreikingnognietplaatsvindt.Hetnieuwelid2amaaktuitstelmogelijk,bijvoorbeeldomdatdestudentinkwestienogeenextravakwilafrondenendaarvanmeldingwillatenmakenophetgetuig-schrift.OnderdeelBH(artikelen7.12totenmet7.12d)Indeartikelen7.12totenmet7.12cwordtdeexamencommissiegeregeld.Inartikel7.12wordtgeregelddatervoorelkeopleidingofgroepvanopleidingeneenexamencommissieisenwatdetakenvandiecommissiezijn.Voorheenbestonddieveelaluittakendietemakenhaddenmetdeorganisatievantentamensendecoördinatievandetentamens.Nuisdezebrederenookmeerinhoudelijkvankarakter.Watdetakenvandecommissiezullenzijn,wordtgeregeldinartikel7.12b.OpeenaantalandereplekkenindeWHWwordennoganderetakenvandeexamencommissiegeregeld(ziedeartikelen7.30,7.61,7a.3,7a.4en16.13,vierdelid).Diezijnnietovergeheveldnaarhetnieuweartikel7.12b,omdathetindiegevallengaatomtakendienietalsprimairetakenvandecommissiewordenaangemerkt.OnderdeelBI(artikel7.13)Ad1en2.DetoevoeginginheteerstelidmaakthetdoelduidelijkvandeOER:hetgevenvaneengoedbeeldvandeaangebodenopleidingofgroepvanopleidingen,aandehandvanadequateinformatie.Deonderwerpendieinhettweedelidvanhetartikelwordengenoemd,dragenbijaanverwezen-lijkingvanditdoel.Ad3.Ditbetrefteentechnischeverwijderingvaneenverwijzinginverbandmethetvervallenvanartikel7.31a.OnderdeelBJ(artikel7.15)Inhetalgemeendeelvandememorievantoelichtingishetbelangvangoedeinformatieverstrekkingaan(aanstaande)studentenuitvoerigtoege-licht.OnderdeelBL(artikel7.18)Ad1en2.Aandelevensbeschouwelijkeuniversiteiten–diemetditwetsvoorstelinderegulieresystematiekwordenopgenomen–kunnenpromotiesplaats-vinden.Ad4Naastdemogelijkheidvaneenjointdegreewaarbijtweeofmeerinstel-lingengezamenlijkeenopleidingverzorgen,wordthetookmogelijkdattweeofmeerinstellingengezamenlijkopgrondvaneenpromotiededoctorsgraadverlenen.Ditwordthetjointdoctorategenoemd.Devoorwaardenwaaronderdatkanplaatsvindenwordenopgesomdinheteerstetotenmethetvijfdelid.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.358 OnderdeelBM(artikel7.19)Inhetnieuwezesdelidvanartikel7.18isgeregeld,dateeninstellinggezamenlijkmeteenofmeerNederlandseofbuitenlandseinstellingendegraadDoctorkanverlenenopgrondvaneenpromotie.Deaanvullingvanartikel7.19,eerstelid,beoogtderegelingvandegangvanzakenmetbetrekkingtotde«jointdoctorate»deeltelatenuitmakenvanhetpromotiereglement.OnderdeelBN(artikel7.28)DoordeVariawet(Stb.2007,254)isartikel7.28,eerstelid,aangevuldmeteenbepalingoverdeerkenningvankwalificatieszoalsbedoeldinhetLissabonverdrag.BijhetindeWHWopnemenvandeerkenningvanrechtswegeishetinstellingsbestuurnietdebevoegdheidgegevenomopgrondvanaanzienlijkeverschillenalsnogdetoegangtotdieinstellingteontzeggen.Datwordtmetdezeaanvullingvanartikel7.28,eerstelid,alsnoggedaan.Tevenskantenaanzienvan«Lissabon-studenten»deeisvanbeheersingvandeNederlandsetaalwordengesteld.Ditisgebeurddoordeverwij-zingnaardederdeenvierdevolzinvanhettweedelid.OnderdeelBO(titel2a)Titel2avanhoofdstuk7betreftdevrijstellingvanhetafleggenvantenta-mensopgrondvanhetbezitvaneendiplomamiddelbaarberoepsonder-wijs.Per1maart2005isdeRegelingaanwijzingopleidingenhogerberoepsonderwijsenopleidingenberoepsonderwijsinverbandmetonderlingeverwantschap,gebaseerdopartikel7.31a,ingetrokken.Dezeregelingisingetrokken,omdatzijuitvoeringgafaanhetinmiddelsachter-haaldebeleidomverplichtvoorteschrijvenvoorwelkecombinatiesvanmbo-enhbo-opleidingeneenverkortingvandestudieduurmetéénjaarmogelijkis.Hetgrotebezwaarvandezeaanpakwasdatinverbandmetdewijzigingvandeinhoudvanopleidingenomdepaarjaareenuitvoerigenbelastendlandelijkonderzoeknodigwasnaardemogelijkhedenvanstudieduurverkorting.Gelijktijdigblijkteennietverplichtemaarvrijwilligeaanpaktoteentoenemendaantalverkorteleerroutesopregionaalniveauteleiden.Daarmeewordthetbeoogderesultaat,namelijkmeerdoor-stroomvanmbo-gediplomeerdeneneenkorterestudieduur,gerealiseerd.Doorhetintrekkenvanderegelingzijnergeenopleidingenmeerwaaropartikel7.31avantoepassingis.Artikel7.31aenhetdaarmeeverbandhoudendeartikel7.31bdienendaaromtevervallen.OnderdeelBP(artikel7.32)Ad1en2.Eenstudentofextraneusdientzichnunogelkstudiejaarinteschrijvenvoordeopleidingdiehijwilvolgenofblijvenvolgen.DegegevensoverdestudentzijnnadeinschrijvingbekendbijdeinstellingengeregistreerdinhetCentraalregisterinschrijvingenhogeronderwijsenwijzigenvanwegedeherinschrijvingniet.Hetwordtnietefficiëntendaarmeenietgewenstgeachtomstudenteninditverbandelkjaarnaardie(bekende)gegevenstevragen.Daaromiservoorgekozenhetsysteemvaninschrijvingtewijzigenindiezindateenstudentofextraneuszichinprincipeslechtséénmaalinschrijftvooreenopleidingeningeschrevenblijft:deinschrijvingwordtbeëindigdalshijdaaromverzoektofdeinstellingdeinschrijvingbeëindigt.DestudentenadministratiesbijinstellingenenhetCentraalregisterinschrijvingenhogeronderwijszijn(nog)opgebouwdrondstudiejaren.MogelijkzulleninverbanddaarmeeinhetinformatieverkeertussendeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.359 instellingenenuitvoeringsorganisatienadereafsprakenwordengemaaktoverhetcontinuerenvanditjaarlijkseinformatieverkeertotdatdesystementoegerustzijnopdenieuwesituatie.Hetfeitdateenstudentofextraneuszichslechtseenkeerinschrijftvooreenopleiding,verandertnietsaandeverplichtingendiehijjegensdeinstellingheeft.Debelangrijkstedaarvanisdeverplichtingcollegegeldofexamengeldtevoldoenaandeinstelling.Aanhetbeginvaneenstudie-jaarmoeteenstudenthetbewijsoverleggendathetcollegegeldzalwordenvoldaanofisvoldaandoorhemzelfofeenderde,enineenkeerofopbasisvaneenmetdeinstellingovereengekomenregeling.Indiensprakeisvaneenextraneusmoethetexamengeldzijnwordenofzijnvoldaandoorhemofeenderde.Alsdestudentofextraneusdieverplich-tingnietnakomtkandeinstellingzijninschrijvingbeëindigen.Daarvoormoetdeinstellingdestudenteersteenaanmaningsturen.Pasalshijdaaraangeengehoorgeeft,kandeinstellingdeinschrijvingbeeindigen.Ookdestudentofextraneuskandeinschrijvingbeëindigen.Verwezenwordtnaardetoelichtingbijartikel7.42.Inafwijkingvandealgemenebepalingoverdeinschrijvingsduur,geschiedtdeinschrijvingaandeOpenUniversiteitperonderwijseenheid.DeduurvaneenonderwijseenheidwordtbepaalddoorhetbestuurvandeOU.Gangbaariseenduurvan14maanden,maarhetvaltnietuittesluitendateenkortereoflangereduurwordtbepaald.OnderdeelBQ(artikel7.34)Ditbetreftinhoofdzaaktechnischeaanpassingen.OnderdeelBR(artikel7.35)Indesituatiewaarineenstudentniettenvollederechtendieopgrondvanzijninschrijvingbestaanheeftkunnengenieten,kanhijingevolgehetadagium«nietgoed,geldterug»opgrondvanartikel7.35zijncollegegeldgeheelofgedeeltelijkterugkrijgen.Mochtdebetrokkenevanoordeelzijndatdiensschadehetbedragvanhetcollegegeldoverstijgt,staathemvanzelfsprekenddegangnaarde(burgerlijke)rechteropen.Inbijzonderegevallenkandebetrokkeneeenberoepdoenophetprofileringsfonds.Mochtindepraktijkblijkendatdehiervoorbedoeldcombinatievanmaat-regelenenrechtsgangenonvoldoenderechtdoetaandepositievanstudenten,danzaldereikwijdtevanartikel7.35wordenheroverwogen.Voordeprocedurewordtverwezennaarhoofdstuk3,paragraaf3vanhetalgemeendeelvandetoelichting.OnderdeelBS(artikel7.36)Ookdeextraneuskanaanspraakmakenop(gedeeltelijke)teruggavevanhetexamengeld.OnderdeelBT(artikel7.37)Hettweedelidvanartikel7.37isconsistentergeformuleerd.Hetbetrefthiereenredactionelewijziging.OnderdeelBU(artikel7.42)Dejaarlijkseinschrijvingvervalt(ziedewijzigingvanartikel7.32,vierdelid).Deperiodiekeinschrijvingisgeduidals«eenonnodigeadministra-tievelast».Daaromisernusprakevanvoortdurendeinschrijving,tenzijeenstudentdiezelfbeëindigt,bijvoorbeeldomdathijeengraadheeftbehaald.AlseenstudentvoorafgaandaaninschrijvingheeftaangegevendathijaandeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.360 financiëlevereisten(collegegeld)zalvoldoentotdathijisuitgeschreven,wordtdiestudentbijhetuitblijvenvanbetalinguitgeschrevennadathemeersteenaanmaningisverzonden.Onderscheidwordtgemaakttussenbeëindigingvandeinschrijvingopverzoekvandestudentenbeëindigingvandeinschrijvingdoordeinstelling.Heteerstelidvanartikel7.42regeltdebeëindigingvandeinschrijvingopverzoek.Andersdaninhethuidigesysteemzijnerindenieuweopzetgeenredenenmeervermeld.Hiervoorisgeenaanleidingmeer,omdathetaandestudentwordtovergelatenzelftebepalenofhijdeinschrijvingbeëindigt.Deinschrijvingwordtbeëin-digdmetingangvandemaanddievolgtophetverzoek.Demogelijkheidomzichopelkmomentvanhet(studie)jaartelatenuitschrijvenheeftalsconsequentieteruggavevanhetresterendedeelvanhetcollegegeld.Hettweedelidregeltdebeëindigingvandeinschrijvingalsniettijdighetcollegegeld,collegegeldOUofexamengeldisvoldaan.Deverplichtingcollegegeldtevoldoenvloeitvoortuitdeinschrijvingalsstudent.Voordatdestudentwordtuitgeschreven,moetdeinstellinghemeerstaanmanen.Mochtdestudentalsgevolgvanovermachtgeenkenniskunnennemenvandeaanmaning,zalhijnietonmiddellijkwordenuitgeschreven.Ervolgtdaneenvolgendeaanmaning.Inhetderdelidishettijdstipvanbeëindigingvandeinschrijvingopge-nomenvooreenaantalgevallenwaarindeinschrijvingvanrechtswegewordtbeëindigd:beëindigingvandeinschrijvingalsgevolgvanhetbindendstudieadvies(artikel7.8b,derdelid)enbeëindigingvandeinschrijving,indieneenstudentdegrondslagvandeinstellingnietrespec-teertdanwelmisbruikvandeinschrijvingzalmakendoorernstigafbreuktedoenaandeeigenaardvandeinstellingofdatheeftgedaan(artikel7.37,vijfdeenzesdelid),gedragingeninrelatietottoekomstigberoep(7.42a),overlastdoordestudent(7.57h).OnderdeelBV(artikel7.42a)Inaanvullingophetgeenhieromtrentinhoofdstuk4vanhetalgemeendeelvandezetoelichtingisopgemerkt,ishetduidelijkdatditartikelgaatovereenbijzonderesituatie.Voorkomendientimmerstewordendatdeacademischevrijheidwordtaangetast.Naarverwachtingzalhetzichslechtsinuitzonderlijkegevallenvoordoendathetinstellingsbestuurgebruikmoetmakenvanditartikel.OnderdeelBW(artikelen7.43totenmet7.51)Inditonderdeelwordteengewijzigderegelingvoordeeigenbijdrageninhethogeronderwijsgeboden.Hetalgemeendeelvandememorievantoelichtinggaataluitvoeriginopdevoorgesteldewijzigingen,zodatkort-heidshalvedaarnaarwordtverwezen.DoordeverlengingvandegeldigheidsduurvandeExperimentenwetvooropleidingseisen,selectieencollegegeldheffing(bijwetvan16mei2007,Stb.198)blijfthethuidigeartikel7.43atoteenbijkoninklijkbesluittebepalentijdstiponderdeeluitmakenvandeWHW.Alsgevolgvandeherzienebepalingenomtrenthetcollegegeld,isditartikelnuopeenlogi-scherplaatsgezetenvernummerdtotartikel7.49.BijdegenoemdeverlengdeduurvandeExperimentenwetisoverigensookdegeldigheidvanartikel7.49avandeWHWverlengd.Intechnischezinhoeftdiebepalingevenwelniettewordenaangepast.Dewijzingingeninartikel7.50betreffentechnischewijzigingenverbandmetdeherzieningvanparagraaf2vantitel3vanhoofdstuk7.Hetprofileringsfonds(artikel7.51)geldtvooralleinstellingen:deuniversi-teiten,dehogescholen,deOUendelevensbeschouwelijkeuniversiteiten.DetoepasselijkheidopdeOpenUniversiteitisexplicietdoormiddelvanhetzesdelidgeregeld.Hetartikelisnietvantoepassingopderechtsper-sonenvoorhogeronderwijs.Vandaardatwordtgesprokenoverinschrij-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.361 vingaan«eeninstellingvoorhogeronderwijsalsbedoeldinartikel1.2,onderdeela».Deduurvandeuitkeringofdehoogteervanzalinhetbijzonderafhangenvandebijzondereomstandigheidendeprogrammeringvanhetonder-wijs.Alleenvoordestudentaaneenwo-masteropleidingis,netalsbijhethuidigestudiefonds,demaximaleduurvandefinanciëletegemoetkomingeenduidigbepaald.Watbetreftdebijzondereomstandighedenligthetvoordehanddatindeinstellingsregelingwordtbepaalddatdestudentzichslechtséénmaalkanberoepenopeenbijzondereomstandigheid.Eendergelijkeinstellingsregelingbehoeftblijkensartikel9.33deinstemmingvandemedezeggenschap.Indenieuweopzetvanhetprofileringsfondsblijft–netalsbijhetafstudeer-fonds–dezogenaamdevoortgangseisgehandhaafd:demogelijkheidvoorhetinstellingsbestuuromvandestudentinkwestieteverlangendatdezefeitelijkstuderendis.Hetlidmaatschapvaneenopleidingscommissieofvaneenmedezeggen-schapsorgaanisookexplicietaangemerktalseenbijzondereomstandig-heid.Opgronddaarvanontstaatdeverplichtingtotfinanciëleondersteu-ning.Ookmoetdeinstellingeenstudentondersteunenalsdeopleiding(ofeendeeldaarvan)niet«studeerbaar»blijkt.Daaronderwordtverstaandatereengoedeonderwijs-enexamenregeling(OER)isenhetcurri-culumvandeopleidingvoldoetaandeeisenmetbetrekkingtotdestudie-last(artikel7.4),maarindepraktijkeenstudent(eendeelvan)deoplei-dingnietkanvolgen.Hetgaatdanbijvoorbeeldomhetnietkunnenvolgenvaneenstageofeenco-schap.Alseenstudentinomstandighedenverkeert,waardoorhijdeopleidngnietkanvolgen,rustopdeinstellingdeverplichtinghemteondersteunen.Gedachtkanwordenaaneenstudentdietopsportbedrijft.Hetgaatnietomonderwijsgerelateerdekwalificatiesvandestudent,zoalsexcellentie.Deenigegroepexcellentestudentenvoorwiehetprofileringsfondsmagwordenaangewend,zijnniet-EERstuden-ten.Verwezenwordtnaarhetalgemeendeelvandememorievantoelich-tingonder3.2Alsstudentenactiefzijnbijorganisatiesdieoplandelijkniveauwerkzaamzijn–ennietzozeeropinstellingsniveau–kentdeWHWsinds1996een«landelijkeafstudeerregeling»:deministersteltineenalgemenemaatregelvanbestuurvastwelkeorganisatiesalszodanigwordenaangemerkt.Dezeafstudeerregelingblijft,naastdeverplichtingenvoorhetinstellingsbestuur,bestaan.OnderdeelBX(artikel7.52)NudoordedefinitievaninstellingdaaronderdeOpenUniversiteitisbegrepen,ishetnietmeernodigominditartikelexplicietgewagtemakenvandeOpenUniversiteit.Artikel7.52wordtdanookintechnischezininovereenstemminggebrachtmetdegewijzigdebegripsomschrijving.Uiteenoogpuntvanoverzichtelijkheidwordtallesophetterreinvanuitvoeringsregelsgebundeldophetniveauvaneen(één)algemenemaat-regelvanbestuur,waarbijsubdelegatienaarhetniveauvaneenministe-riëleregelingmogelijkis.OnderdeelBY(artikel7.57a)Alsgevolgvandezewijzigingvallenookdelevensbeschouwelijkeuniver-siteitenonderdereikwijdtevanparagraaf4a(regelsvoordeselectievanstudentenvooropleidingenmeteentoelatingsbeperking).OnderdeelBZ(artikel7.57h)Eeninstellingsbestuurmagopbasisvanditartikelvoorschriftengevenenmaatregelentreffenomdegoedegangvanzakenindegebouwenenopdeterreinenvandeinstellingtebewaken.OnderhethuidigeregimevanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.362 deWHWisdeontzeggingvandetoegangbeperkttotéénjaar.Inditwets-voorstelkanhetinstellingsbestuurookbesluitentoteendefinitieveverwij-dering.Dezemaatregelmoet–zoalsbijallesancties–detoetsvandeproportionaliteitkunnendoorstaan.Hetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijsdanwelcollegevanberoepbijzonderonderwijszalhieroptoetsen.Deperiodevanverwijdering(endusookdeeventueledefini-tieveverwijdering)moetinverhoudingstaantotdeernstvandeovertre-ding.Hetisaanhetinstellingsbestuuromdittemotiveren.Alshetinstellingsbestuuropgrondvanhettweedelidgebruikmaaktvandemogelijkheideenstudentpermanentteverwijderenofzijninschrijvingtebeëindigen,dandienthetcollegevanbestuurdestudenteersteenaanmaningtegeveneneenreëlemogelijkheidtebiedenomandergedragtevertonen.Hetopenenvandemogelijkheidomeenstudentvoorlangeretijdteverwijderen,isinbijzonderegevallenbijernstigeoverlastnoodzakelijk.Hetinstellingsbestuurtreftvoordetoepassingvandezebevoegdheidnadereregels.OnderdeelCA(artikel7.58)Deelementenvanditartikelzijnopgenomenindenieuwebepalingenoverdeexamencommissie.Inverbanddaarmeekanartikel7.58vervallen.OnderdeelCB(artikel7.59)Hetbetrefthiereentechnischeaanpassinginverbandmetdeherzieneklachten-engeschillenregeling.OnderdelenCCtotenmetCG(artikelen7.59atotenmet7.63b)Dezewijzigingengevenvormaandegewensteverbeteringvanderechts-beschermingvanstudenten.Eénenanderwordtuitvoerigtoegelichtinhoofdstuk4vanhetalgemeendeelvandetoelichting.Inaanvullingdaaropwordtbijdeverschillendeartikelennoghetvolgendeopgemerkt.Artikel7.59a.ToegankelijkefaciliteitDitartikelgeefthetinstellingsbestuurdeplichtomeenfaciliteitinterichtenwaareenbetrokkenezijnklacht,beroepofbezwaarindient.Ondereenbetrokkenewordtverstaaneenstudent,aanstaandestudent,eenextraneus,ofeenaanstaandeextraneus.Defaciliteit(ookwelloketgenoemd)neemtalleklachten,beroepenenbezwareninderelatiestudent-onderwijsinstellinginontvangstgenomenenregistreertdezeenzorgtervoordatdezedoordejuistecommissieofpersonenbehandeldworden.Daarnaaststuurtdefaciliteiteenontvangstbevestigingaandebetrokkene.VoordeopenbareinstellingenbetekentditdateenaantalbepalingenvandeAlgemenewetbestuursrechtnietvantoepassingzijnomdewerkingvandefaciliteittewaarborgen.Mochtdefaciliteiteenbinnengekomenklacht,beroepofbezwaarnaareenverkeerdorgaangestuurdhebben,danisditorgaanverplichtomhetstukterugtesturennaarhetloket.Ditgeldtookalseenstukelementenbevatdievoorverschillendeproceduresinaanmerkingkomen,terwijlhetmaarnaareenorgaanisgezonden.Gedachtwordtbijvoorbeeldaaneenberoepdatnaareencollegevanberoepvoordeexamensisgestuurd,terwijlditookeenklachtbevat.Eenorgaandatrechtstreekseenklacht,beroepofbezwaarvaneenbetrokkeneontvangt,zendthetstuknaarhetloketvoorregistratievoordatmetdebehandelingvanhetstukwordtgestart.Inhetjaarverslagvandeinstellingwordtelkjaaraandachtgeschonkenaandeklachtenengeschillen.Hierbijwordtvermeldhoedezezijnafgedaandoordeinstel-ling.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.363 Hetinstellingsbestuurisdaarnaastverplichtomalsonderdeelvanhetbestuurs-enbeheersreglementeenregelingvasttestellenwaarinuitwer-kingwordtgegevenaandeparagrafen1en2vantitel4vanhoofdstuk7.Demedezeggenschapheeftinstemmingsrechtophetbestuurs-enbeheersreglementenkaninvloeduitoefenenopdeuitwerkingvanderechtsbeschermingdoorhetinstellingsbestuur.Artikel7.59b.KlachtenDitartikelmaakthetinstellingsbestuurverantwoordelijkvoorhetbehan-delenvanklachtenbinnendeinstelling.Nieuwisdathierwettelijkgere-geldwordtdatdeinstellingklachtenvanindividuelebetrokkenenbehan-delt.DehuidigeWHWkentweldemogelijkheidtotcollectiefklachtrechtvoorstudentenvandeuniversiteiten(artikel9.28).Ditvaltonderdereik-wijdtevanhetnieuweartikel7.59b,zodatartikel9.28kanvervallen.Artikel7.59bbepaaltdatvoordebijzondereinstellingentitel9.1vandeAlgemenewetbestuursrechtvanovereenkomstigetoepassingis.VoordeopenbareinstellingenwordtdeAlgemenewetbestuursrechtvantoepas-singviaeeninwerkingtredingsKB.Opditmomentishethogeronderwijsnoguitgezonderdvandewerkingvanhoofdstuk9.Titel9.1heeftbetrek-kingopdeklachtbehandelingdooreenbestuursorgaan.Detitelbevateenvolledigeregelingvoordebehandelingvanklachten,waarinmetnameprocedurelevereistenstaanopgenomen.Indetoelichtingbijtitel9.1isaangegevendatdebepalingenvandezeklachtenregelingzowelvantoepassingverklaardkunnenwordenopprivaatrechtelijkealspubliekrech-telijkeorganisaties.DeinstellingheeftopgrondvandeAlgemenewetbestuursrechtderuimteomderegelingintevullen,zodatdieaansluitbijdesituatiezoalsdiegeldtvoordeeigeninstelling.Daarbijmagnietuithetoogwordenverloren,datookmondelingeklachtenbehandelingbehoeven.Hetstaatdeinstellingvrijomeenofmeerpersonenaantewijzenvoordebehande-lingvanklachtendanweleenklachtencommissieinhetleventeroepen.Verderkandeinstellingervoorkiezenverplichttestellendatvoordatdeklachtinbehandelingwordtgenomen,destudentzijnklachtkenbaarheeftgemaaktaandegenediedefeitelijkegedragingheeftverricht.Studentenkunnenhuninvloedopderegelinglatengeldenviademedezeggenschaps-raad:dezeheeftinstemmingsrechtophetbestuurs-enbeheersreglement.DewijzigingendieonderdeelCGaanbrengtinartikel7.61hebbenbetrek-kingopdecollegesvanberoepvoordeexamens.Zowordteenberoepnietlangeringediendbijhetcollegevanberoepvoordeexamensmaarbijdefacilteitdieditvervolgensdoorstuurtnaarhetcollege.Determijnvanindieningwordtnietlangerinartikel7.61geregeld,maarinhetartikeloverdefaciliteit(7.59a).Ookwordtdeverwijzingnaarartikel16.6a,derdelid,geschraptomdatditartikelisvervallen.Alslaatstewordtaanhetnieuwederdelideenvolzintoegevoegd.Hierinwordtgeregelddatbijdeminnelijkeschikkingvoordebehandelingdooreencollegevanberoepvandeexamensgeenbetrokkenheidmagzijnvandeexaminatordiedebeslissingheeftgenomen.Alseen«bestreden»examinatorlidisvandeexamencommissiediedemogelijkheidvanminnelijkeschikkingbeoor-deelt,maghijnietalszodanigdeelhebbenaandeberaadslaging.Nadebepalingenoverdecollegesvanberoepvoordeexamenswordentweeartikeleningevoegddievantoepassingzijnopdebeslissingenvaneeninstellingdienietopenstaanvoorberoepbijeencollegevanberoepvoordeexamens.Degeschillenadviescommissiewordtovereenkomstigartikel7:13vandeAlgemenewetbestuursrechtingericht.Eenverschiltenopzichtevanartikel7:13vandeAlgemenewetbestuursrechtisdatdeledenvandecommissiefunctioneelonafhankelijkzijn.HiermeewordtTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.364 bedoelddatdeledengeenopdrachtenvanhetcollegevanbestuurmogenaanvaardenennietrechtstreeksbijhetgeschilbetrokkenmogenzijn.Ditbetekentdathetnietnoodzakelijkisdeledenvandecommissievanbuitendeinstellingkomen.Voordatdezegeschillenadviescommissieeenadviesuitbrengtaanhetinstellingsbestuurzaldebetrokkenewordengehoord.Daarnaastheeftdegeschillenadviescommissiedebevoegdheidomeenminnelijkeschikkingtotstandtebrengen.Normaalgesprokenheefthetinstellingsbestuur10wekenomnaontvangstvanhetbezwaartoteenbeslissingtekomen.Nietinallegevallenzaleenstudenthieropkunnenwachten.Omdieredeniserdemogelijkheidvanversneldeafhan-delingvanhetbezwaar.Centraalbijdezeprocedurestaathetspoed-eisendebelang.Alseenstudentvanmeningisdatersprakeisvanspoed-eisendbelangdankanhijeenverzoekvooreenversneldebehandelingindienen.Devoorzitter,dusnietdecommissie,beslistbinneneenweekopditverzoek.Binnenvierwekenzalhetinstellingsbestuureenbeslissingophetbezwaarmoetennemendatdoormiddelvandeversneldeproce-durewordtafgehandeld.OnderdeelCH(artikelen7.64totenmet7.66)Inditonderdeelwordendebepalingenoverhetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijsvervangen.Artikel7.64.CollegevanberoepvoorhethogeronderwijsHetcollegevanberoepfungeertalsonafhankelijkeadministratieverechterdieinberoepoordeeltoverdebeslissingennaaraanleidingvaneenberoepdatbehandeldisdooreencollegevanberoepvoordeexamensofeenbezwaardatbehandeldisviaeengeschillenadviescommissie.Eenbetrokkenezalaltijdeerstdeinternerechtsbeschermingsproceduremoetendoorlopenvoordathijberoepbijhetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijskanindienen.Inditartikelenindeartikelen7.65en7.66zijnwaarborgenopgenomenvoordedeskundigheid,onpartijdigheidenonafhankelijkheidvanhetcollege.Heteerstelidisconstituerendvanaard,wanthetsteltvanrechtswegeeenlandelijkcollegevanberoepvoorhethogeronderwijsindatgevestigdisinDenHaag.Hettweedelidregeltdeomvangvanhetcollege.Deomvangvanhetcollegeisindewetgeregeldvanwegehetkaraktervanonafhankelijkerechterdathetcollegeheeft.Hetcollegeteltminimaaldrieenmaximaalzevenleden.Hetaantalplaatsvervangendeledenisnietgroterdanhetaantalleden.Ditbetekentdusdatergeentweedeofderdeplaatsver-vangermagzijnvooreenlid.Hetderdelidregeltdathetcollegeeensecretarisheeft.Deministerkanambtenarenterondersteuningvandesecretaristoevoegen.Blijkenshetvierdelidstaandeambtenarendieaanhetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijswordentoegevoegd,onderhetgezagvandatcollege.Zijleggendanookvolledigeverantwoordelijkheidafaandatcollege.Uithetvijfdelidvolgtdathetcollegevanberoepzichopdeeltinkamers.NieuwtenopzichtevandehuidigeWHWisdatnietlangerwordtbepaalduithoeveelledeneenkamermoetbestaan.Hetisaanhetcollegeditinheteigenreglementteregelen.Voorhetcollegevanberoepstaatgeenanderemogelijkheidopendanzittingtehoudenineenkamer.Uitdeledenvaneenkamerwordteenvoorzittergekozen.Hetzesdelidschrijftdeverplichtingvooromeenreglementvanordevasttestellenvoordewerkzaamhedenvanhetcollegevanberoep.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.365 Artikel7.65.RechtspositieledenvanhetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijsInditartikelstaanbepalingenoverdebenoeming,hetontslagendetoelagevandeledenvanhetcollegevanberoepvoorhethogeronder-wijs.Uitheteerstelidvolgtdatdeledenenplaatsvervangendeledenvanhetcollegevanberoepwordenbenoemdbijkoninklijkbesluit.Nieuwisdatdebenoeming,evenalsbijandererechterlijkecolleges,voorhetlevenplaats-vindt.Redenhiervoorisdatwordtaangeslotenbijalgemeenrecht.Hettweedelidbepaaltdatookdesecretarisbijkoninklijkbesluitwordtbenoemd.Bovendienheeftdesecretarisrechtopbezoldiging.Omdathetcollegevanberoepalsonafhankelijkeadministratieverechteroordeelt,wordtinhetderdelidaandeledenenplaatsvervangendeledendeeisgestelddatzijvoldoenaandevereistenvoorbenoembaarheidtotrechterlijkambtenaar.Dezevereistenvolgenuitartikel1dvandeWetrechtspositierechterlijkeambtenaren.Inhetvierdelidisbepaalddatontslag,aldannietopeigenverzoek,verleendwordtbijkoninklijkbesluit.Ontslag,andersdanopeigenverzoek,geschiedtuitsluitendbijdeindewetgenoemdegevallen.Dezegevallenzijn:hetbereikenvandeleeftijdvan70jaar,blijvendeonge-schiktheidwegensziekteofgebrekendanweleenonherroepelijkerechter-lijkeuitspraakwaaruiteenveroordelingwegenseenmisdrijfblijkt.Hetlaatstelidschrijftvoordatdetoelagenaandevoorzitter,deoverigeledenendeplaatsvervangendeledenbijkoninklijkbesluitwordenvastge-steld.Deredendatvooreentoelageisgekozenishetfeitdathetlidmaat-schapvanhetcollegegeenvolledigedagtaakis.Detoelagebestaatuiteenjaarlijkstoetekennenvastbedrag.Artikel7.66.BevoegdheidenprocedurecollegevanberoepvoorhethogeronderwijsHeteerstelidregeltdepositievanhetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijsalsonafhankelijkeadministratieverechterdieeenoordeelgeeftoverhetberoepvaneenstudent.Hetcollegeoordeeltinlaatsteinstantie.Alshetgaatomonderwerpendiebinnenhetkadervandezewettoteengeschilleideninderelatiestudent-instelling,ishetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijsbevoegd.Ditgeldtvoorzoweldeopenbarealsdebijzondereinstellingen.Opgrondvanartikel112vandeGrondwetstaatheteenaanstaandestudentofstudentvaneeninstellingvrij,alsdaaraandevoorkeurwordtgegeven,ervoortekiezendewegnaardeburgerlijkerechtertebewandeleninplaatsvandewegvanhetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijs.Hettweedelidheeftbetrekkingopdeprocedure,dieingevalvanberoepbijhetcollegevanberoepwordtgevolgd.Hoofdstuk8vandeAlgemenewetbestuursrechtheeftbetrekkingopdeprocedure,diewordtgevolgdalsberoepbijderechtbankwordtingesteld.Geregeldwordtonderanderetegenwelkebesluitenberoepkanwordeningesteld,deuitzonderingendaarop,behandelingdoorverschillendesoortenkamers,behandelingvanhetberoep,mogelijkheidtotverzoekomvoorlopigevoorziening,onder-zoekterzittingendeuitspraak.Dezebepalingenzijn,mettweeuitzonde-ringen,vanovereenkomstigetoepassingopdeprocedurebijhetcollegevanberoep.Dehiergenoemdeuitzonderingsbepalingenzijnartikel8:1,eersteentweedelid,enartikel8:13vandeAlgemenewetbestuursrecht.Deeerstetweeledenvanartikel8:1regelenwieberoepkaninstellenenbijwelkeinstantie.Artikel8:13heeftbetrekkingopverwijzingvandebehandelingvaneenberoepdooreenrechtbanknaareenandererecht-bank.Ookdatisingevalvaneenberoepbijhetcollegevanberoepnietaandeorde.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.366 OnderdeelCI(artikel7.68)Inprincipekunnenbetrokkenennahetdoorlopenvandeinternerechtsbe-schermingsprocedureterechtbijhetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijs.Ditgeldtzowelvooropenbarealsbijzondereinstellingen.Voordebijzondereinstellingenisinartikel7.68demogelijkheidgeopendominverbandmetdelevensbeschouwelijkeaardvandeinstellingeeneigencollegevanberoepbijzonderonderwijsintestellen.Ditkandeinstellingalleenofinsamenwerkingmetanderebijzondereinstellingenmetlevens-beschouwelijkeaarddoen.Hetbesluitomeen«eigen»collegevanberoepintestellenmoetwordenopgenomenineenregeling.Daarinwordtnaastdeinstellingvanhetcollegevanberoepbijzonderonderwijseenaantalonderwerpenbedoeldinhettweedeliduitgewerkt.Deregelingmoetaandeministerwordenvoorgelegdovereenkomstigdestructuurregelingbedoeldinartikel9.51.Deregelingwordtgeachttevoldoenaandeinartikel1.9,derdelid,onderg,bedoeldevoorwaardevoorbekostiging,tenzijdeministerbinnendriemaandenheeftverklaarddathetbestuurvanderechtspersoonbijhetvaststellenvanderegelingofdewijzigingdaarvanopdoorhemaantewijzenpuntenhetuittitel4vanhoofdstuk7bepaaldenietinachtheeftgenomen.Bijhetnietinachtnemengeldtdatdeinstellingnietinredelijkheideenberoepheeftkunnendoenopdeeigenlevensbeschouwelijkeaard,diezichtegeninachtnemingdaarvanzouverzettenofditonvoldoendeaannemelijkheeftgemaakt.Deinstellingkrijgtdriemaandendetijdomhetbezwaarteondervangen.Tegendeverklaringvanbezwaarafgegevendoordeministerstaatbezwaarenberoepopen.OnderdeelCJ(artikel9.3)Hetgeeninhethuidigetweedelidvanartikel9.3isgeregeld,wordtverdeeldovereentweetalanderebepalingen.Hetgegevendatderaadvantoezichtdeledenvanhetcollegevanbestuurbenoemt,hoortthuisinhetnieuweartikel9.8datgaatoverdebevoegdhedenvanderaadvantoezicht.Debepalingomtrentdeevenwichtigeverdelingisverplaatstnaarheteerstelid.Hierdoorkanhettweedelidinzijngeheelvervallen.Hetzelfdegeldtvoorhetderdelid.Deinhouddaarvanwordtopgenomenindenieuwemedezeggenschapsbepalingen.Ziehetnieuwederdelidvanartikel9.36.OnderdeelCK(artikel9.6)Derelatietussenhetcollegevanbestuurenderaadvantoezichtmaaktonderdeeluitvandeartikelen9.7en9.8.Daaromkunnendeeerstetweeledenvanhethuidigeartikel9.6vervallen.OnderdeelCL(artikel9.7)Aaneengedetailleerdincompatibiliteitenvoorschriftzoalshethuidigevijfdelid,bestaatinhetlichtvangoedbestuurgeenbehoeftemeer.Deraadvantoezichtmoetzijnfunctiedeskundigenonafhankelijkuitoefenen.Hetnieuwevierdelidgeeftmethetoogdaaropaanwelkeelementendaaraanbijdragen.Watbetreftdeprofielenwordteropgewezendatdezevooradvieswordenvoorgelegdaandemedezeggenschapsorganen.Verdergeldteenzogenoemde«horenprocedure»voordemedezeggen-schap,voordeuniversiteitsraadbijeenongedeeldsysteemenvoordevertegenwoordigingvanhetpersoneel(indeondernemingsraad)envandestudentenbijeengedeeldsysteem.Dehorenproceduregeldtvoordebenoemingenhetontslagvanalleledenvanderaadvantoezicht.Omtebenadrukkendatdeadministratieveondersteuningvanderaadvantoezichtonafhankelijkdienttezijn,wordtditinhetzesdelidexplicietTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.367 benoemd,waarbijderaadvantoezichtinstemmingsrechtheeftopdebenoemingenhetontslagvandesecretarisvanzijnraad.OnderdeelCM(artikel9.8)Deomschrijvingvandetakenvanderaadvantoezichtwordtgemoderni-seerdengeharmoniseerdmetdevergelijkbarebepalingdievoordeBVE-sectorindeWeteducatieenberoepsonderwijswordtvoorgesteld(KamerstukkenII2005/06,30599,nr.2).Inaanvullingdientderaadgoed-keuringteverlenenaaneengemeenschappelijkeregelingmetéénofmeerandereinstellingenvoorhogeronderwijs.Inhettweedelidisgere-gelddatderaadvantoezichtoverlegpleegtmetdemedezeggenschap.Voordeuitvoeringvanbeidertakenishetvanbelangelkaarenelkaarsstandpuntentekennen.OnderdeelCN(artikel9.15)Dedecaanheeftbevoegdhedenophetgebiedvandeinhoudvanhetonderwijsenonderzoek.Indatkaderishijbeslissendorgaanwatbetreftdetoelating,ooktotdemasteropleidingen.Doordewetvan14juni2007(Stb.254;de«Variawet»)isdeuniversitairelerarenopleidinggeïntrodu-ceerdalsregulieremasteropleiding.Detoelatingtotdezeopleidingbehoortdanooktotdebevoegdhedenvandedecaan.Daartoestrektdezewijziging.OnderdeelCO(artikel9.18)Deopleidingscommissieszendthaaradviezeninafschriftnaardefacul-teitsraad.Inhetalgemeendeelvandezememorievantoelichtingishieropingegaan(zieparagraaf2.2).Hetvijfdelidkanvervalleninverbandmetdevoorgesteldewijzigingeninheteerstelid:eenopleidingscommissiekanperopleidingofpergroepvanopleidingen.Datkanfunctioneelzijnalserverschillendeverwanteopleidingenzijn.OnderdeelCP(artikel9.24)Dezebevoegdheidkanvervallen.Deexamencommissiewordtbenoemddoorhetcollegevanbestuur.Bijdeuitvoeringvanhaartaakmoetdeexamencommissieonafhankelijkfunctioneren.Indiendeexamen-commissieonverhooptnietnaarbehorenfunctioneert,werkenanderewaarborgen:benoemingenontslagdoorhetcollegevanbestuur,eensnelle,effectieverechtsbeschermingsprocedurevoorstudentenenhetvoorschriftdatdeexamencommissiemoetopererenbinnendegrenzenvandeonderwijs-enexamenregeling.OnderdeelCQ(artikel9.28)Metdenieuwebepalingovereeninterneklachtenregelingkanhethuidigeartikel9.28vervallen.OnderdeelCR(artikel9.30)Denieuwelandelijkegeschillencommissiemedezeggenschap(paragraaf3vantitel2,artikelen9.39enverder)gaatoverhetheleHO.Ookalssprakeisvangedeeldemedezeggenschap,moethetpersoneelzichbijgeschillenkunnenmeldenbijdiecommissie.Daaromdientdedesbetreffendepara-graafvantoepassingteblijvenendientdezedustewordenverwijderduithetderdelidvanartikel9.30.BijgedeeldemedezeggenschapmoetookhetpersoneelinstemmenmetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.368 demedezeggenschapsregeling.Ditwordtgeregeldindenieuwevolzinaanhetvijfdelid.Uitgangspuntbijhetregelenvandemedezeggenschapisdatditzeggenschapvolgt:indienbevoegdhedendoordelegatieopeenlagerniveauterechtzijngekomen,ishetvanbelangdatdemedezeggen-schapeveneensopdatlagereniveaukomtteliggen.Hetheeftgeenzinalsbijvoorbeeldbevoegdhedendieaandefaculteitzijntoebedeeld,vallenonderdeuniversiteitsraad.Inverbandmetdeinvoeringvaneenlandelijkegeschillencommissievoordemedezeggenschapendeformuleringvandebevoegdhedenvandezecommissie,dienthetzesdelidvanartikel9.30tewordengeschrapt.Deopdieplekgeplaatstenieuweformuleringvanhetzesdelidgeeftuitdrukkingaanhetbeginsel«medezeggenschapvolgtzeggenschap»enisontleendaanhetwetsvoorsteldatvoordeWEBdemedezeggenschapmoderni-seert.OnderdeelCS(artikel9.30a)Inverbandmetdeinvoeringvaneenlandelijkegeschillencommissievoordemedezeggenschapendeformuleringvandebevoegdhedenvandezecommissie,dienthetvierdelidvanartikel9.30atewordengeschrapt.OnderdeelCT(artikel9.32)Hetinformatierechtvandemedezeggenschapwordtexplicieterinbeeldgebracht;hetzatnuwatverstoptachterinhetvijfdelid.Daarbijwordtdebepalingzodaniggeformuleerd,datdaarbijrekeningisgehoudenmetdeWetHarrewijn.DitisopvergelijkbarewijzealsindeWetmedezeggen-schapopscholengebeurd.OnderdeelCV(artikel9.33a)Deadviesrechtenvandemedezeggenschapstaannuietwat«verstopt»inartikel9.34,derdelid,onderdeelb.Ditnieuweartikelmaaktdezeadvies-rechtenexplicieter,conformdeopzetdiedeWHWkentvoordeinstem-mingsbevoegdheden.Debestaandeadviesrechtenwordenuitgebreidmetadviesrechtoverhetbeleidtenaanzienvaninstellingscollegegeld,deregelingdiehetinstel-lingsbestuurmaaktoverhetverhaalsrechtengeëxpliciteerdwordtinhetadviesrechtopdebegrotingdatdaarinisopgenomenhetinstellings-collegegeld(eventueelgedifferentieerdnaargroepen.Watbetrefthetpersoneels-enbenoemingsbeleidwordteropgewezendatdeuniversi-teitsraadhieroveropgrondvanartikel9.36,tweedelid,vandehuidigeWHWaladviesrechtheeft.Voordehelderheidiservoorgekozenomditadviesrechtoptenemeninditnieuweartikeldatinzijnalgemeenheidgaatoverdeadviesbevoegdhedenvandeuniversiteitsraad.OnderdeelCW(artikel9.34)Ditbetrefteentechnischeaanpassinginverbandmethetoverhevelenvanadviesbevoegdhedennaarhethiervooropgenomennieuweartikel9.33a.OnderdeelCX(artikel9.35)Nudewettelijkeadviesrechtenineennieuwartikelbijelkaarzijngebracht,dientindezeprocedurebepalingdaartevensnaartewordenverwezen.OnderdeelCY(artikel9.36)Hetschrappenvanhettweedelidendeaanpassingeninhetvoormaligederdelidvloeienvoortuitdeopzetvanhetnieuweartikel9.33a.DaarinisTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.369 nuhetadviesrechtvandeuniversiteitsraadoverhetpersoneels-enbenoemingsbeleidopgenomen,zodathetuitartikel9.36kanwordengeschrapt.Watbetrefthettoevoegenvandenieuwevolzinaanhetnieuwetweedelid:alseencaouitputtendis,kanhetpersoneelzijnmedezeggenschaps-rechtennietuitoefenen.Voorhetcollegevanbestuurbestaatindatgevalimmersgeenruimtevooreigeninstellingsbeleidmeer,overlegisdannietaandeorde.Maareenuitputtendecaokomteigenlijknietvoor:erisaltijdwelergensvoorhetcollegevanbestuurbeleidsruimteomaanvullendeaangelegenhedenteregelen.Opgrondvandehuidigetekstmoethetcollegevanbestuurdaaroverinsommigegevallenzowelmethetperso-neelinhetkadervandemedezeggenschapalsmetdelokalevakbonden(eveneenspersoneeltenslotte)onderhandelen.Decaogeeftopspecifiekeonderwerpen(uitwerkings)opdrachtaanhetlokaalcaooverleg.Deuitkomstenvanhetlokaalcaooverlegwordenechternietaltijdaange-merktalscaoindezinvandeWetopdecao.Hierdoorblijftindiegeval-lennaasthetlokaalcaooverlegdeoverlegverplichtingmetdemedezeg-genschapsraadinstand.Ditzogenaamdedubbeletafeloverleghoudtvoorhetcollegevanbestuureen(nodeloos)zwareoverlegverplichtingin.Indenieuwevolzinisgeregelddatineendergelijkesituatiegeeninstemmings-rechtbestaatvoordepersoneelsgeledingvandeuniversiteitsraad.Inalleoverigegevallenbehouddemedezeggenschapsraadalletoegekenderechten.OnderdeelCZ(artikel9.38a)Ditbetrefteentechnischeaanpassing.OnderdeelDA(artikelen9.38ctotenmet9.40)Deverschillendemedezeggenschapsorganenzijninditwetsvoorstelonderéénnoemergebracht,namelijkonderhetbegrip«medezeggen-schapsorgaan»Ookdeuniversiteitsraadvaltdaaronder(artikel9.38c,onderd).Datbetekentdatdestudentengeledingofdepersoneelsgeledingvandeuniversiteitsraadgeenmedezeggenschapsorgaanis.Alseenspeci-fiekegeledingeengeschilwilvoorleggenaandegeschillencommissiezaldatdusaltijdviadeuniversiteitsraadmoetenplaatsvinden.Uitgangspuntdaarbijisdatdeuniversiteitsraadgehoudenisaaneenverzoekomeengeschilvoorteleggentevoldoen.Hetvoorgaandegeldtmutatismutandiseveneensvoordemedezeggenschapsorganenbijdehogescholen.DelandelijkegeschillencommissieiservoorhetheleHO.Iederorgaandatmedezeggenschapsbevoegdhedenheeft,moetzichkunnenwendentotdecommissie.DesituatieisgelijkaandieinhetPO,VOenBVE.Aangeziendetakenenbevoegdhedeningrotelijnenvergelijkbaarzijn,ishetnietopvoorhanduittesluitendatuiteindelijkwordtgekomentotééngeschillencommissiediewerkzaamzalzijnvoorallegenoemdeonderwijssectoren.Deeenheidvanrechtspraakzouhiermeewordengediend.Hetisinzo’nsituatiedenkbaardatapartekamerswordeningesteldvoordeonderscheidensectoren.Ookzonderdevormingvanééncommissievoorallesectorengezamenlijk,kanwordenoverwogenomhetsecretariaatvandeverschillendegeschillen-commissiessamentevoegenenzotekomentoteenefficiëntereonder-steuning.Ookdestudentenorganisatieshebbenaangedrongenopeenverbeterdegeschillenregelingindiezin,datbijconflictsituatiesniet–zoalsnu–moetwordenaangetoonddathetdesbetreffendebestuursorgaanbijafwegingvanallebelangennietinredelijkheidtotzijnbesluitheeftkunnenkomen,maardatdebeslissingvandemedezeggenschapomgeeninstemmingtegevenonredelijkis.Eénenandernaaranalogievandegeschillenregelinginartikel27,vierdelid,vandeWOR.InhetbestuurlijkeoverlegoverhetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.370 wetsvoorstelhebbendekoepelseropgewezendatindeWORtenaanzienvandebewijslastbijgeschilleneenonderscheidwordtgemaakttussengeschillenoveraangelegenhedendiedirectdebelangenvandewerkne-mersraken,zoalswerktijden,beloningenvakantieregeling,geregeldinartikel27vandeWOR,endegeschillendiedestrategischepositievandeondernemingbetreffen,zoalsoverdrachtvanzeggenschapvandeonder-neming,belangrijkeinkrimpingenofuitbreidingenendergelijke,geregeldindeartikelen25en26vandeWOR.InhetlaatstegevalbepaaltdeWORdatwordtaangetoonddatdeondernemingbijafwegingvanallebelangennietinredelijkheidtotdebeslissingheeftkunnenkomeneninheteerstegevalwordtbepaalddatmoetwordengetoetstofdebeslissingvandeondernemingsraadomgeeninstemmingtegeven,onredelijkis.DeWORnuanceertdetoetsingderhalvenaardeaardvandebelangendieonder-werpzijnvangeschil.Dezenuanceringisookinditartikelaangebracht.Eengeschiltussenhetcollegevanbestuurendeondernemingsraadwordteveneensinbehandelinggenomendoordegeschillencommissie.Omervoortezorgendatvoordeondernemingsraadinallegevallen,ongeachtofhetgaatomeenbevoegdheiddieisontleendaandeWORofzoalsi.c.aaneenbijzonderewet,dezelfdegeschillenregelinggeldt,bepaalthetzesdeliddatdelandelijkegeschillencommissiemedezeggen-schapinditsoortgeschillenopereertalseenbedrijfscommissieindezinvandeWOR.Debevoegdhedendieeenbedrijfscommissieopgrondvandeartikelen27en36vandeWORheeft,zijnindezesituatievanovereen-komstigetoepassing.Voordeondernemingsraadstaatnabehandelingdoordegeschillencommissie/bedrijfscommissiederegulieregangnaardekantonrechteropen.DitisopdezelfdewijzegeregeldvoordeBVE-sector.Artikel9.44jo.9.40dvandeWHWwaseropgerichtuitkomsttebiedenbijgeschillenoverdeinterpretatievanbegrippen.Ditartikelkomtindezevormnietterug.Daarwaarsprakeisvaninterpretatiegeschillenzaldatblijkenuithetalnietontvankelijkverklarendoordegeschillencommissievaneengeschil.Voorhetoverigewordtverwezennaarhetalgemeendeelvandememorievantoelichting(paragraaf2.2).OnderdeelDB(artikel9.46)Hierinwordtdeprocesbevoegdheidvoordeverschillendemedezeggen-schapsorganengeregeld.Uitgezonderdhiervanisdeondernemingsraad.Zoalsreedsindetoelichtingbijhetnieuweartikel9.40,zesdelid,isopge-merkt,geldthiervoordereguliereregelingvandeWetopdeonderne-mingsraden.EenbelangrijkverschilindetaakvandeOndernemings-kamerindeWORendehierbeoogdetaakisdatdeOndernemingskamerindeWORoptreedtalsbeslechtervanadviesgeschillenenindeWHWalsberoepsinstantievooralleuitspraken(advies,instemmingeninterpre-tatiegeschillen)vandegeschillencommissiewaarbijhettoetsings-criteriumisofdegeschillencommissieeenonjuistetoepassingheeftgegevenaandewettelijkebepalingen.HetisnietdebedoelingdatdeOndernemingskameropnieuwdebelangenvandeverschillendepartijenweegt,maarweloordeeltoverdevraagofdegeschillencommissiehetbeoordelingskaderzoalsdatisaangegevenindeartikelen9.40totenmet9.43heefttoegepast.GeletopdezevandeWORafwijkendetaakis–even-eensinafwijkingvandeWOR–geencassatiemogelijkvaneenuitspraakvandeOndernemingskamer(artikel9.46,vijfdelid).Nueralsprakeisvaneenberoepsinstantievormtdemogelijkheidtotcassatieeenoverbodigeentezwarebelasting.Hettijdsverlooptussenhetnemenvaneenbesluitdoorhetbevoegdegezagenhetuiteindelijknaallerechtsmiddelenaldannietuitkunnenvoerenvanhetbesluitzoudaarmeeookveeltegrootwordenenmogelijkdewerkelijkheidachterhalen.DitlaatnatuurlijkTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.371 onverletdatdoordeprocureur-generaalwelcassatieinhetbelangvandewetkanwordeningesteld.DeWetmedezeggenschapopscholenkenteenidentiekebeperkingvandeberoepsmogelijkheden.VoordeBVE-sectorisdezelfderestrictievoorzien(WijzigingvandeWeteducatieenberoepson-derwijsendeWetopdeondernemingsradeninverbandmetdemedezeg-genschapvanpersoneelendeelnemersindeeducatieenhetberoepson-derwijs(medezeggenschapeducatieenberoepsonderwijs).OnderdeelDD(opschrifttitel3)Artikel9.51isookvantoepassingopdelevensbeschouwelijkeuniversi-teiten.OnderdeelDE(artikel9.51)Dezewijzigingheefttotdoelomenerzijdsdehoofdgedachtevanditwets-voorstel(eendeugdelijkescheidingtussenbestuureninterntoezicht)overeindtehouden,enanderzijdsdeinstellingenmeerkeuzevrijheidtebiedenbijdevormgevingvandiescheiding.Hiermeewordtrechtgedaanaanhetprincipedatdeprimaireverantwoordelijkheidvoorgoedbestuurligtbijhetbestuur.Devoorgesteldewijzigingmaakthetmogelijkdateenbijzondereinstellingnieteencollegevanbestuureneenraadvantoezichtheeft,maardatdebestuurlijkeentoezichthoudendetakenbeidewordenondergebrachtbinnenéénorgaan.Omdateenfunctionelescheidingtussenbestuurentoezichtinbeginselminderwaarborgenbiedtvooronafhankelijktoezichtdaneenorganiekescheiding,moetenderedenenvoordeafwijkingvandeverplichtingomeencollegevanbestuureneenraadvantoezichttehebbeninhetjaarver-slagwordenvermeld(volgenshetbeginsel«pastoeofleguit»).OnderdeelDF(opschrifttitel4)Titel4zalvooralleuniversiteitengaangelden,ookdelevensbeschouwe-lijkeuniversiteiten.OnderdeelDG(artikel9.52)Dewettelijkfiguurvandekerkelijkehoogleraarvervaltinverbandmethetonderbrengenvandelevensbeschouwelijkeuniversiteiteninderegulierebekostigingssystematiek.Artikel9.52wordtderhalveuitdeWHWgeschrapt.OnderdeelDH(artikel9.59)Ditartikelvervaltalsgevolgvandenormaliseringvanspecifiekebepa-lingenoverlevensbeschouwelijkeopleidingenoplevensbeschouwelijkterrein,zoalsblijktuithetonderbrengenvandelevensbeschouwelijkeuniversiteiteninderegulieresystematiekvandeWHW.OnderdeelDI(opschrifthoofdstuk10,titel1)Hetonderscheidtussenhogescholenmetenzonderrechtspersoonlijkheidvervalt.Dereikwijdtevanhoofdstuk10wordthiermeeuitgebreidtotallehogescholen.OnderdeelDJ(artikel10.2)Zoalsalinhetalgemeendeelvandezememorievantoelichtingisaange-geven,vervaltdemogelijkheidvaneencentraledirectieaaneenhoge-school.InplaatsdaarvangaatdeWHWnuuitvaneencollegevanbestuurTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.372 meteigenwettelijkebevoegdheden.Ditdraagtbijaandeprofessionalise-ringvandeinstellingen.Bovendienishetvoordeministerinallegevalleneenduidigenduidelijkdathetcollegevanbestuurhetorgaanisdatmoetwordenaangesproken.Uitzoekenofhetgaatomeentaakdiedoorhetstichtingsbestuurisovergedragenaanhetcollegevanbestuurhoeftderhalvenietmeer.Deincompatibiliteitzoalsdieinhethuidigetweedelidisopgenomen,blijftstaan.Hetderdelidvervalt,daarditzichrichttotdecentraledirectie.OnderdeelDK(artikel10.3)Medeinverbandmethetlatenvervallenvandecentraledirectie,wordthetinstellingsbestuurvoorallebekostigdeinstellingengedefinieerdalshetcollegevanbestuur.OnderdeelDL(artikel10.3a)Ditbetrefteentechnischewijzigingdievoortvloeituitdewijzigingvanartikel10.3.OnderdeelDM(artikel10.3b)Dezewijzigingheefteveneensbetrekkingophetdoenvervallenvandemogelijkheidbinnenhogescholenvaneencentraledirectiemetweinigbevoegdheden.Hetartikelwordtherschrevennaarhetmodelvanhethuidigeartikel9.4,metbijzonderebepalingenvoorfaculteitenofandereorganisatorischeeenheden.OnderdeelDN(artikel10.3c)Deopleidingscommissieszendthaaradviezeninafschriftnaarhetdesbe-treffendemedezeggenschapsorgaan.Inhetalgemeendeelvandezememorieishieropingegaan(zieparagraaf2.2)Hetvijfdelidkanvervalleninverbandmetdevoorgesteldewijzigingeninheteerstelid:eenoplei-dingscommissiekanperopleidingofpergroepvanopleidingen.Datkanfunctioneelzijnalserverschillendeverwanteopleidingenzijn.OnderdeelDO(artikel10.3d)Dehogeschoolheefteencollegevanbestuureneenraadvantoezicht.Ditwordtgeregeldinheteerstelid.Inhetalgemeendeelvandememorieishieruitgebreidopingegaan(zieparagraaf2.1).Inhetzevendeenachtstelidwordtaangegevendatinafwijkinghiervanhetbestuurentoezichtookbinnenorgaankanwordenuitgevoerd,mitsereenduidelijkefunctioneleonderscheidingis.Indiendehogeschoolhiervoorkiest,dientzedatteverantwoordeninhetjaarverslag.Deomschrijvingvandetakenvanderaadvantoezichtwordtgemoderni-seerdengeharmoniseerdmetdevergelijkbarebepalingdievoordeBVE-sectorindeWEBwordtvoorgesteld.Inaanvullingdientderaadgoedkeuringteverlenenaaneengemeenschappelijkeregelingtussentwee(ofmeer)instellingenvoorhogeronderwijs.Deraadvantoezichtmoetzijnfunctiedeskundigenonafhankelijkuit-oefenen.Hetvierdelidgeeftmethetoogdaaropaanwelkeelementendaaraanbijdragen.Watbetreftdeprofielenwordteropgewezendatdezevooradvieswordenvoorgelegdaandemedezeggenschapsorganen.Verdergeldteenzogenoemde«horenprocedure»voordemedezeggen-schap,voordemedezeggenschapsraadbijeenongedeeldsysteemenvoordevertegenwoordigingvanhetpersoneel(indeondernemingsraad)envandestudentenbijeengedeeldsysteem.Dehorenproceduregeldtvoordebenoemingenhetontslagvanalleledenvanderaadvantoezicht.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.373 Omtebenadrukkendatdeadministratieveondersteuningvanderaadvantoezicht,onafhankelijkdienttezijn,wordtditinhetzesdelidexplicietbenoemd,waarbijderaadvantoezichtinstemmingsrechtheeftopdebenoemingenhetontslagvandesecretarisvanzijnraad.Inhetzesdelidisgeregelddatderaadvantoezichtoverlegpleegtmetdemedezeggenschap.Voordeuitvoeringvanbeidertakenishetvanbelangelkaarenelkaarsstandpuntentekennen.OnderdeelDP(artikel10.5)Degeschillenregelingvanartikel10.5heeftbetrekkingopgeschillentussendeverschillendeorganenvandehogeschool.Ooknuderechtsbe-schermingsregelsendemedezeggenschapsregelinginditwetsvoorstelwordengemoderniseerd,blijftaanzo’nregelingbehoeftebestaan.OnderdeelDQ(artikelen10.6en10.7)Omdatergeenopenbarehogescholenmeerbestaan,kunnendeartikelen10.6en10.7vervallen.OnderdeelDR(artikel10.8)Eenbijzonderehogeschoolzalinallegevallenindestatutenhaardoeldienenteomschrijven.Hetvoorschriftdateenbijzonderehogeschoolindestatutenhaardoeldientteomschrijven,maakthetoverbodigomdaar-naasttebepalendatditookkangebeurendooropneminginderegle-menten.Daaromwordtinheteersteliddeverwijzingnaardereglemen-tengeschrapt.Nudoormiddelvandebegripsbepalingenhetinstellingsbestuurvanbijzondereinstellingenwordtomschrevenalscollegevanbestuur,ishettweedeoverbodiggeworden.Hetzelfdegeldtvoorhetderdelid,gegevendevoorschrifteninartikel10.3d.OnderdeelDS(artikel10.8a)Deregelingvanhetbestuurs-enbeheersreglement(artikel10.3b)ismindervrijblijvenddandehuidigeregeling.OnderdeelDT(artikelen10.9totenmet10.16)Deartikelen10.9totenmet10.16hebbenbetrekkingopopenbarerijks-hogescholen.Aangeziendezenietmeerbestaan,kunnendezeartikelenwordengeschrapt.OnderdeelDU(artikelen10.16aen10.16b)HiermeewordtookvoordehogescholendemogelijkheidneergelegdtekiezentussendeindeWHWopgenomenongedeeldemedezeggenschaps-structuurofdegedeeldemedezeggenschapsstructuurwaarbijvoorhetpersoneeldeWORgaatgelden.OnderdeelDV(artikel10.18)Inhetlichtvanhetaanpassenvandebestuursbepalingen,iseenwette-lijkebepalingdateenvoorzittervandemedezeggenschapsraadwordtgekozen,nietlangernodig.OnderdeelDW(artikel10.19)HetinformatierechtvandemedezeggenschapwordtexplicieterinbeeldTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.374 gebracht.Daarbijwordtdebepalingzodaniggeformuleerd,datdaarinrechtwordtgedaanaandeWetHarrewijn.DitisopvergelijkbarewijzealsindeWetmedezeggenschapopscholengebeurd.OnderdeelDX(artikel10.20)Netalshetwetenschappelijkonderwijswordtmetditwetsvoorstelookvoorhethogerberoepsonderwijsdekeuzetussenongedeeldeofgedeeldemedezeggenschapingevoerd.Zoalsalisgeregeldvoordeuniversiteiten(zieartikel9.33),verkrijgtinverbandhiermeedemedezeg-genschapsraadinstemmingsbevoegdheidtenaanzienvandekeuze.OnderdeelDY(artikel10.20a)Deadviesrechtenvandemedezeggenschapsraadstaannuietwat«verstopt»inartikel10.22,onderdeelb.Ditnieuweartikelmaaktdezeadviesrechtenexplicieter,conformdeopzetdiedeWHWkentvoordeinstemmingsbevoegdheden.Debestaandeadviesrechtenwordenuitge-breidmetadviesrechtoverhetbeleidtenaanzienvaninstellingscollege-geld,deregelingdiehetinstellingsbestuurmaaktoverhetverhaalsrechtengeëxpliciteerdwordtinhetadviesrechtopdebegrotingdatdaarinisopgenomenhetinstellingscollegegeld(eventueelgedifferentieerdnaargroepen.Watbetrefthetpersoneels-enbenoemingsbeleidwordteropgewezendatdemedezeggenschapsraadhieroveropgrondvanartikel10.24,tweedelid,vandehuidigeWHWaladviesrechtheeft.Voordehelderheidiservoorgekozenomditadviesrechtoptenemeninditnieuweartikeldatinzijnalgemeenheidgaatoverdeadviesbevoegdhedenvandeuniversiteitsraad.OnderdeelEA(artikel10.22)Nudeadviesbevoegdhedenineenapartartikelzijnopgenomen(ziehier-bovenhetnieuweartikel10.20a),dientartikel10.22hiermeeinovereen-stemmingtewordengebracht.Metditonderdeelwordtdatgedaandoordeopsommingvanonderwerpenwaarvooradviesbevoegdheidbestaat,uitonderdeelbvanartikel10.22teverwijderen.OnderdeelEB(artikel10.24)Hetschrappenvanhettweedelidendeaanpassingeninhetvoormaligederdelidvloeienvoortuitdeopzetvanhetnieuweartikel10.20a.Daarinisnuhetadviesrechtvandemedezeggenschapsraadoverhetpersoneels-enbenoemingsbeleidopgenomen,zodathetuitartikel10.22kanwordengeschraptWatbetrefthetvervangenvan«eencollectievearbeidsovereen-komst»door«bijofkrachtenseencollectievearbeidsovereenkomst»:alseencaouitputtendis,kanhetpersoneelzijnmedezeggenschapsrechtennietuitoefenen.Voorhetcollegevanbestuurbestaatindatgevalimmersgeenruimtevooreigeninstellingsbeleidmeer,overlegisdannietaandeorde.Maareenuitputtendecaokomteigenlijknietvoor:erisaltijdwelergensvoorhetcollegevanbestuurbeleidsruimteomaanvullenddingenteregelen.Opgrondvandehuidigetekstmoethetcollegevanbestuurdaaroverinsommigegevallenzowelmethetpersoneelinhetkadervandemedezeg-genschapalsmetdelokalevakbonden(eveneenspersoneeltenslotte)onderhandelen.Decaogeeftopspecifiekeonderwerpen(uitwerkings)opdrachtaanhetlokaalcaooverleg.Deuitkomstenvanhetlokaalcaooverlegwordenechternietaltijdaangemerktalscaoindezinvandewetopdecao.Hierdoorblijftindiegevallennaasthetlokaalcaooverlegdeoverlegverplichtingmetdemedezeggenschapsraadinstand.Ditzoge-naamdedubbeletafeloverleghoudtvoorhetcollegevanbestuureenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.375 (nodeloos)zwareoverlegverplichtingin.Doorinditartikeltesprekenover«bijofkrachtens»doetzichditgevolgnietmeervoor.Daarwaarhetlokaalcao-overlegdezaakinhoudelijkenuitputtendheeftgeregeldkomtvoortaangeeninstemmings-ofadviesrechttoeaandepersoneelsgele-dingvandemedezeggenschapsraad.Inalleoverigegevallenbehouddemedezeggenschapsraadalletoegekenderechten.OnderdeelEC(artikel10.26)Hiermeewordtdenieuweregelingvoordelandelijkegeschillencom-missievoordemedezeggenschapvantoepassingopdehogescholen.OnderdeelED(artikelen10.27totenmet10.33,10.35,10.36en10.39,derdelid)Nudegeschillenregelingvoordemedezeggenschapwordtgeharmoni-seerdvoordegehelesectorvanhethogeronderwijs,kunnendeartikelen10.27totenmet10.33wordengeschrapt.Voordehogescholengeldennunogtweespecifiekebepalingenterzakevaneengemeenschappelijkemedezeggenschapsraad,indieneenrechtspersoontweeofmeerhoge-scholeninstandhoudt.Aandezebijzonderevoorzieningisinhetlichtvandenuvoorgesteldemedezeggenschapsbepalingengeenbehoeftemeer.Daaromwordendeartikelen10.35en10.36enhetdaarnaarverwijzendederdelidvanartikel10.39geschrapt.OnderdeelEE(artikel10.38)Dezewijziginghoudtverbandmetdenieuwebegripsbepaling,bedoeldinartikel1.1,onderj.OnderdeelEG(artikel11.1)Wesprekenbijdeinstellingenovercollegevanbestuur.Vanoverdrachtvan(bestuurs-ofbeheers)takendoorhetinstellingsbestuur,waaroverhethuidigetweedelidvanartikel11.1spreekt,isderhalvegeensprakemeer.Hetoudevierdelidisoverbodigendaaromwordthetgeschrapt.OnderdeelEH(artikel11.2)Ziedetoelichtingopdeartikelen9.7en9.8.OnderdeelEI(artikel11.3)Demedezeggenschapsbepalingenwordengeregeldinartikel11.2.OnderdelenEJenEK(artikel11.5en11.6)DetakenvanderaadvantoezichtbijdeOpenUniversiteitwordenopgelijkewijzeomschrevenalsvoorderaadvantoezichtbijdeuniversi-teiten.OnderdeelEN(artikel11.13)Demedezeggenschapsbepalingenvandehogescholenzijnvanovereen-komstigetoepassingverklaard.Erisaangeslotenbijdehogescholenomdatdaarvoor–evenalsvoordeOpenUniversiteit–geenvoorschriftentenaanzienvandebestuurlijkeinrichtingendaaraangerelateerdemedezeggenschapsorganen(i.c.faculteitenenfaculteitsraden)gelden.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.376 OnderdeelEP(artikel11.16)Hiermeewordtdenieuweregelingvoordelandelijkegeschillencom-missievoordemedezeggenschapvantoepassingopdeOpenUniversi-teit.OnderdeelET(artikel16.2)Dezeovergangsrechtelijkebepalingismaterieeluitgewerktenkandaaromvervallen.OnderdeelEU(artikel16.4)Inditwetsvoorstelvervaltartikel10.11.Inverbanddaarmeemoetdeverwijzingdaarnaarinartikel16.4eveneensvervallen.OnderdeelEV(artikelen16.5,16.6,16.8,16.10en16.15)Deeersteviergenoemdeovergangsrechtelijkebepalingenzijnmaterieeluitgewerktenkunnendaaromvervallen.Artikel16.15komttevervallen,aangezienergeenopenbarehogescholenmeerbestaan.OnderdeelEW(artikel16.16)Artikel16.15komttevervallen,aangezienergeenopenbarehogescholenmeerbestaan.Inverbandhiermeemoethettweedelidvanartikel16.16wordenaangepast,indiezindatdeverwijzingnaarhetvoormaligetweedeenderdelidvanartikel16.15wordtvervangendoorhetintegraaluitschrijvenvandeinhouddaarvan.OnderdeelEX(artikel16.17)Aangezienopenbarehogescholennietmeerbestaan,kanheteerstelidvanartikel16.17vervallen.OnderdeelEY(artikel16.18)Artikel16.15komttevervallen,aangezienergeenopenbarehogescholenbestaan.Inverbandhiermeewordthettweedelidvanartikel16.16aange-pastdoordaarindeinhoudvanhetvoormaligetweedeenderdelidvanartikel16.15integraaluitteschrijven(ziedaarvoordewijzigingvanartikel16.16).Deverwijzingnaarartikel16.15isdusnietmeercorrect.OnderdeelEZ(artikel16.19)Ditbetrefteentechnischeaanpassinginverbandmethetvervallenvanartikel16.15.OnderdeelFA(artikelen16.21,17.2,17.3,17.7,17.8,17.9,18.1,18.3,18.4,en18.6totenmet18.13)Zoalsinhetalgemeendeelvandetoelichtingisuiteengezet,wordendelevensbeschouwelijkeuniversiteitenvoortaanaangemerktenbehandeldals«reguliere»instellingenvoorhogeronderwijs.DedesbetreffendeinstellingenwordenindebijlagebijdeWHWopgenomen.Inverbandhiermeekanartikel16.21wordengeschrapt.Deoverige,overgangs-rechtelijke,bepalingenhebbengeenbetekenismeerenwordenderhalvegeschrapt.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.377 OnderdeelFB(artikel18.15)Nogsteedsbestaanongedeeldeopleidingenophetterreinvandegenees-kunde.Daaromblijftheteerstelidongewijzigdstaan.Hettweedeenderdelidwordengeschrapt,dezebepalingenzijnmaterieeluitgewerkt.OnderdeelFC(artikelen18.17en18.18)Dezeovergangsrechtelijkebepalingenzijnmaterieeluitgewerktenkunnenderhalvevervallen.OnderdeelFD(artikel18.20)Doordetechnischewijzigingvanartikel18.15ishetnoodzakelijkomditartikeleveneensintechnischezinaantepassen.Hettweedelidkannietmeerverwijzennaardedaargenoemdeledenvanartikel18.15,maaromdatzeinhoudvandievervallenledennogwelvantoepassingdienttezijn,wordtdiehiernuintegraaluitgeschreven.OnderdeelFE(artikelen18.21totenmet18.28,18.36,en18.41totenmet18.47,en18.50totenmet18.52)Dezeovergangsrechtelijkebepalingenzijnmaterieeluitgewerktenkunnenderhalvevervallen.OnderdeelFF(titel11)Artikel18.70,tweedelid.Depromotiebevoegdheidvervaltvoorderechtspersonenmetvolledigerechtsbevoegdheiddiegeaccrediteerdeinitiëleopleidingenverzorgen.Overgangsrechtelijkblijvenechterdebestaandeaangewezenuniversi-teitendezebevoegdheidbehouden.Artikel18.71DitartikeltrefteenovergangsvoorzieningvoorleningendiezijngeborgddoordeStichtingWaarborgfondsHBO,opgerichtbijgelegenheidvandefinanciëleoperatieuit1993,waarbijheteconomischeclaimrechtdoordehogescholenvanhetRijkwerdovergenomen.Dehogescholenhebbenhetclaimrechtdatrustteopgebouwenenterreinendieeerdermetderijksbij-dragewarengefinancierd,afgekocht.Inveelgevallenhebbenhogescho-lenvoordebetalingvandeafkoopsommen(hypothecaire)leningenafge-sloten.Artikel2.15wordtgeschrapt,maareenwettelijkegrondslagmoetbehou-denblijven,voorzolangalsdeborgingvandeleningenterzakevandeafkoopvanheteconomischclaimrechtnogmoetdoorlopen.Voorzoverartikel2.15diewettelijkegrondslagbiedt,isdaaromeenovergangs-rechtelijkevoorzieninggetroffen.DeregeringzalmedeopbasisvaneenverkenningvandeHBO-raadvaststellenofdenoodzaaktotborgingnogaanwezigis.OnderdeelFG(bijlage)Debijlagewordtintechnischezininovereenstemminggebrachtmetdevoorgesteldemaatregeleninditwetsvoorstel.Deopsommingvandebijzonderehogescholeninonderdeelgwordtopnieuwinhaargeheeluitgeschreven,inverbandmetenkelewijzigingenindenamen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.378 ArtikelII(WOT)DewijzigingendieinartikelIIzijnaangebracht,zijnallentechnischvanaard.ArtikelIII(WSF2000)OnderdeelE(artikel5.6)Debepalingvandeduurvandeprestatiebeursvoorlevensbeschouwelijkeopleidingenvolgtvanafnuuithetregulieresysteem,beschreveninheteerstelidvanditartikel.Per5studiepuntendatermeervooreen(geheelvan)opleiding(en)staatdanwaarmeeaanspraakopde«normale»48maandenprestatiebeursbestaat,wordtdeduurvandeprestatiebeursverlengdmeteenmaand.Voorhetgeheelvanbachelor-enmasteroplei-dingindegodgeleerdheidofeenopleidinggerichtopeengodsdienstigoflevensbeschouwelijkambtaaneenbijzondereinstellingvoorwetenschap-pelijkonderwijs,betekentditdatnietlanger6,5jaaraanspraakopprestatiebeursbestaat,maarslechts6jaar.OnderdeelF(artikel5.8)Hettweedelidkanvervallen,aangezienookartikel7.31avandeWHWvervalt.ZiehiervoordetoelichtingbijartikelI,onderdeelBN.OnderdeelK(artikel12.10)Ineennieuwlidblijvendeaansprakenvanstudentendiealeenbachelor-opleidingeneenmasteropleidingindegodgeleerdheidofeenopleidinggerichtopeengodsdienstigoflevensbeschouwelijkambtaaneenbijzon-dereinstellingvoorwetenschappelijkonderwijszijngestart,gehandhaafd.ArtikelIV(WTOS)OnderdeelB(artikel5.3)Metdewijzigingvanartikel7.44vandeWHWkanindeWTOSnietmeernaarhetminimumbedragaandeeltijdcollegegeldwordenverwezen.HettegemoetkomingsbedragwordtdaaromindeWTOSzelfopgenomen.Voordegoedeordezijopgemerktdatditbedrageentegemoetkomingbetreft.Deinstellingenzijnvrijeenhogercollegegeldbedragtevragen.ArtikelV(AWB)Inditartikelisopgenomendatbeslissingendiehetcollegevanberoepvoordeexamensheeftgenomen,zijnuitgeslotenvanberoepindezinvandeAwb.VoordieuitsprakenisderhalvedewegnaardeAfdelingbestuurs-rechtspraakvandeRaadvanStateafgesloten.Inartikel8:4,ondere,vandeAlgemenewetbestuursrechtwordtuitge-slotendatderechtertoetstaan«kennenenkunnen».NieuwtenopzichtevandehuidigeWHWisdatderechtsgangnadeCOBEXnieteindigt,maardatstudentenvervolgensinberoepkunnenbijhetcollegevanberoephogeronderwijs.Erisdusaltijdeenexternerechtsgang(uiteraardnaastderechtsbeschermingdoordeburgerlijkerechter).EenextrarechtsgangbijdeAfdelingbestuursrechtspraakzoutoteenonwenselijkestapelingvanproceduresleiden.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.379 ArtikelVI(Wetopdeondernemingsraden)HetiswenselijkdatookhetbestuurvananderebekostigdeinstellingenvoorhogeronderwijszullenkunnenopterenvoortoepasselijkheidvandeWOR.Inverbandhiermeedientartikel53vandeWORtewordenaange-vuld.ArtikelVII(inwerkingtreding)Debeoogdeinwerkingtredingvanhetonderhavigewetsvoorstelis1september2009.Tenaanzienvanéénonderdeelisnureedsbekenddatdeinwerkingtredinglaterzalgeschieden,tewetentenaanzienvandedriejarigemasteropleidingeninhetwetenschappelijkonderwijsvoorhetberoepvantandarts.Ookisdeinwerkingtredingvanhetnieuweregimeterzakevanhetcollegegeldenandereeigenbijdragenvooreenlatertijdstipvoorzien.Hetisnietuittesluitendatandereonderdeleneveneenslaterinwerkingdienentetreden,zoalsonderwerpendiebinnendeinstel-lingnogimplementatietijdbehoeven,bijvoorbeeld,omdaternogmede-zeggenschapmoetplaatsvindenopdetewijzigenregels.Inverbandhiermeewordtbijeenofmeerkoninklijkebesluitenvastgesteldwanneerdeonderdelenvandewetinwerkingtreden.DeministervanOnderwijs,CultuurenWetenschap,R.H.A.PlasterkTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.380