Antwoord op vragen van de leden Claassen en Maeijer over de waarschuwing van kapitein-ter-zee en internist Roos Barth over gebrek aan antibiotica in tijden van militair conflict

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–2026Aanhangsel van de HandelingenVragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door deregering gegeven antwoorden1082Vragen van de leden Claassen en Maeijer (beiden PVV) aan de Ministers vanVolksgezondheid, Welzijn en Sport en van Defensie over de waarschuwing vankapitein-ter-zee en internist Roos Barth over gebrek aan antibiotica in tijdenvan militair conflict (ingezonden 19 december 2025).Antwoord van Minister Bruijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), medenamens de Staatssecretaris van Defensie (ontvangen 11 februari 2026). Zie ookAanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 808Vraag 1Bent u bekend met het artikel «Nederlandse militairen treffen in oorlogstijdnieuwe vijand; dodelijke infectie met resistente bacteriën»?1Antwoord 1Ja.Vraag 2Bent u het eens met kapitein-ter-zee en internist Barth dat Nederland teweinig antibiotica op voorraad heeft in geval van tijden van militair conflict?Zo nee, waarom niet?Antwoord 2Er zijn in Nederland verschillende voorraden van geneesmiddelen (en dusook van antibiotica). Zo bestaat er voor de reguliere zorg een verplichteveiligheidsvoorraad van geneesmiddelen van in totaal 8 weken. Aanvullenddaarop heb ik voor de reguliere zorg in 2024 een subsidie verleend aan devolgesorteerde groothandels om een extra voorraad van 4 weken aan te1De Telegraaf, 17 december 2025, «Nederlandse militairen treffen in oorlogstijd nieuwe vijand;dodelijke infectie met resistente bacteriën» (Nederland moet antibioticareserves aanleggenvoor resistentieproblemen bij NAVO-oorlog | De Telegraaf) ah-tk-20252026-1082ISSN 0921 - 7398’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel1 leggen van essentiële antibiotica en salbutamol aerosol. Deze voorraad is dusbovenop de al verplichte veiligheidsvoorraad van in totaal 8 weken2.Afgelopen jaar heb ik besloten om deze extra voorraad uit te breiden. Devolgesorteerde groothandels gaan daarom 4 weken extra voorraad aanleggenvan geneesmiddelen uit de rode categorie van de Nederlandse lijst kritiekegeneesmiddelen, en 3 weken extra voorraad van geneesmiddelen uit deoranje categorie. Voor beide categorieën geldt dat de extra voorraad zichbeperkt tot geneesmiddelen met een apotheekinkoopprijs (AIP) onder € 15. Ikverwacht dat het gewenste peil voor de extra voorraad in de loop van 2026bereikt wordt. Al deze veiligheidsvoorraden zijn bedoeld als buffer omleveringsonderbrekingen van geneesmiddelen te kunnen overbruggen eneffecten voor patiënten te voorkomen.Deze voorraden zijn bedoeld om een periode van verhoogde vraag ofbeperkte levering te overbruggen. Deze voorraden zijn niet ingericht voor hetopvangen van het verbruik tijdens een (militaire) crisis. Tijdens een (militaire)crisis moet de reguliere zorg in Nederland kunnen opschalen (opschaalbarenoodzorg), zodat de zorg in Nederland voor zoveel mogelijk mensen zo langmogelijk toegankelijk blijft. De continuïteit en beschikbaarheid van zorg is ookvoorwaardelijk voor militaire slagkracht om forse klappen op te kunnenvangen. Om dit te realiseren moet de zorg kunnen terugvallen op voldoendevoorraad medische producten (geneesmiddelen en medische hulpmiddelen).Daarom onderzoek ik de aanleg van zogenoemde weerbaarheidsvoorradenvan medische producten, waarover uw Kamer op 12 december 2025 isgeïnformeerd.3Daarnaast beschikt de Nederlandse krijgsmacht over een strategischevoorraad antibiotica om gewonde en zieke Nederlandse militairen tebehandelen.De oorlog in Oekraïne laat zien dat nieuwe behandelingen nodig zijn tegenmicro-organismen die (multi)resistent zijn tegen bestaande antibiotica. Het isdaarom hard nodig dat nieuwe en innovatieve antibiotica worden ontwikkeld.Dit proces kan jaren tot decennia duren. Om het onderzoek naar nieuwe eninnovatieve antimicrobiële middelen aan te jagen, heb ik meerdere (noglopende) onderzoeksprogramma’s naar nieuwe antibiotica gefinancierd.4 Ookis het van belang om via diagnostiek de meest effectieve behandeling voor tekunnen schrijven. De behoefte aan nieuwe antibiotica en diagnostiek speeltniet alleen in de reguliere zorg, maar ook expliciet bij de krijgsmacht. Daaromonderzoek ik, samen met de Staatssecretaris van Defensie, hoe wij in detoekomst hier samen op kunnen trekken om Nederland weerbaarder temaken.Vraag 3Bent u van plan een afdoende strategische voorraad antibiotica aan te leggenen/of deze zelf te produceren ten behoeve van onze Nederlandse militairen ingeval van militair conflict? Zo ja, hoe gaat u dit concreet vormgeven en wat ishet tijdspad? Zo nee, waarom niet?Antwoord 3De Nederlandse krijgsmacht beschikt al over een strategische voorraadantibiotica om gewonde en zieke Nederlandse militairen te behandelen.Tijdens een (militaire) crisis moet de reguliere zorg in Nederland kunnenopschalen (opschaalbare noodzorg), zodat de zorg in Nederland voor zoveelmogelijk mensen zo lang mogelijk toegankelijk blijft. De continuïteit enbeschikbaarheid van zorg is ook voorwaardelijk voor militaire slagkracht omforse klappen op te kunnen vangen. Om dit te realiseren moet de zorg2De verplichte veiligheidsvoorraad bestaat uit 6 weken voorraad bij de leverancier voor allereceptgeneesmiddelen en 2 weken bij de groothandel voor alle receptgeneesmiddelen met eenprijs < € 15. Geneesmiddelen voor individuele, specifieke patiënten, geneesmiddelen dieminder dan een jaar houdbaar zijn en medicinale gassen zijn uitgezonderd van de veiligheids-voorraad. Zie ook: wetten.nl - Regeling - Beleidsregel aanhouden geneesmiddelenvoorraden2024 - BWBR00490653Kamerstukken II 2025/2026, 30 821, nr. 3264Novel Antibacterial Compounds and Therapies Antagonising Resistance (NACTAR) | NWO,Antimicrobials for the preclinical pipeline | NWO, GARDP | Global Antibiotic Research andDevelopment PartnershipTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel2 kunnen terugvallen op voldoende voorraad medische producten (geneesmid-delen en medische producten). Daarom onderzoek ik de aanleg van zoge-noemde weerbaarheidsvoorraden van medische producten, waarover uwKamer op 12 december 2025 is geïnformeerd.5Om te voorkomen dat voorraden van medische producten opraken, is hetbelangrijk dat producenten hun productie kunnen opschalen tijdens eencrisis. Samen met de Staatssecretaris van Defensie verken ik daarom of weafspraken kunnen maken met producenten om hiervoor capaciteit vrij tehouden.Vraag 4Bent u van plan een afdoende voorraad antibiotica aan te leggen en/of dezezelf te produceren voor de structurele behoefte van de Nederlandse burger?Zo ja, hoe gaat u dit concreet vormgeven en wat is het tijdspad? Zo nee,waarom niet?Antwoord 4Voor de reguliere zorg heb ik al in 2024 een subsidie verleend aan devolgesorteerde groothandels om een extra voorraad van 4 weken aan teleggen van essentiële antibiotica en salbutamol aerosolen. Deze extravoorraad is bovenop de al verplichte veiligheidsvoorraad van in totaal 8weken.De veiligheidsvoorraden zijn bedoeld als buffer om leveringsonderbrekingenvan geneesmiddelen te kunnen overbruggen. Deze extra voorraad ligt er al,en zorgt voor minder en minder lange geneesmiddelentekorten.6Afgelopen jaar heb ik besloten om deze extra voorraad uit te breiden. Devolgesorteerde groothandels gaan daarom 4 weken extra voorraad aanleggenvan geneesmiddelen uit de rode categorie van de Nederlandse lijst kritiekegeneesmiddelen, en 3 weken extra voorraad van geneesmiddelen uit deoranje categorie. Voor beide geldt dat de extra voorraad zich beperkt totgeneesmiddelen met een apotheekinkoopprijs (AIP) onder € 15. Ik verwachtdat het gewenste peil voor de extra voorraad in de loop van 2026 bereiktwordt.Tijdens een (militaire) crisis moet de reguliere zorg in Nederland kunnenopschalen (opschaalbare noodzorg), zodat de zorg in Nederland voor zoveelmogelijk mensen zo lang mogelijk toegankelijk blijft. Daarom onderzoek ik deaanleg van zogenoemde weerbaarheidsvoorraden van medische producten(geneesmiddelen en medische hulpmiddelen), waarover uw Kamer op12 december 2025 is geïnformeerd.7Ik acht het niet wenselijk dat de overheid zelf geneesmiddelen produceert omte voorzien in de structurele behoefte van de Nederlandse burger. InNederland vindt al commerciële productie plaats van geneesmiddelen,waaronder antibiotica. Wel hecht ik er groot belang aan dat Nederland enEuropa minder afhankelijk worden van landen buiten Europa voor detoelevering van kritieke geneesmiddelen, waaronder antibiotica. Daarvoor trekik in Europees verband op. In dat kader is de Europese Verordening KritiekeGeneesmiddelen (Critical Medicines Act (CMA)) in ontwikkeling. Deze beoogtonder meer productie van kritieke geneesmiddelen, zoals antibiotica, inEuropa te stimuleren.8 Verder neemt de overheid een proactieve rol aan inhet faciliteren van onderzoek, het laten verhogen van voorraadhoogtes enonderzoekt de o de mogelijkheden om productie op te schalen.Vraag 5Is er in geval van een grootschalig militair conflict gegarandeerd voldoendecapaciteit voor Nederlandse gewonde militairen in Nederlandse én inOost-Europese ziekenhuizen? Zo nee, wat gaat u concreet ondernemen om ditop orde te brengen en wat is het tijdspad?5Kamerstukken II 2025/2026, 30 821, nr. 3266Geneesmiddelentekorten dalen fors | SiRM7Kamerstukken II 2025/2026, 30 821, nr. 3268Kamerstukken II 2024/2025, 36 365, nr. 8Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel3 Antwoord 5In het geval van een grootschalig militair conflict richt het Ministerie vanDefensie samen met NAVO-bondgenoten een militair geneeskundigebehandel- en vervoerketen in voor de opvang van Nederlandse gewonden.Het primaire doel is het zo snel mogelijk herstellen van de militair, zodat dezeweer ingezet kan worden. Als herstel van een Nederlandse gewonde in hetinzetgebied niet mogelijk is, wordt de gewonde voor behandeling vervoerdnaar Nederland. Uiteindelijk zal de gewonde behandeld worden in dereguliere zorg in Nederland.Oost-Europese ziekenhuizen maken planmatig geen deel uit van de militaireketen. De zorginstanties van de zogenoemde Oost-Europese frontnationskunnen mogelijk ingezet worden in de zorg van de Nederlandse militairenmaar zijn in een grootschalig conflict vooral belast met het opvangen vanhun eigen gewonde militairen en burgerslachtoffers.Ten algemene zijn de staatsecretaris van Defensie en ik met het zorgveld ingesprek over wat nodig is voor het vergroten van de weerbaarheid van dezorg. Dit gaat ook over de inzet op opschaalbare noodzorg, waarmee hetkunnen absorberen van een langdurige toestroom van patiënten wordtnagestreefd. Over deze inzet is uw Kamer op 12 december 2025 geïnfor-meerd.6Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel4