Monitor startersvrijstelling in de Wet differentiatie overdrachtsbelasting

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202436 418Wijziging van enkele belastingwetten en enigeandere wetten (Belastingplan 2024)32 847Integrale visie op de woningmarktNr. 139 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 15 april 2024In het nader rapport bij het Belastingplan 20221 heb ik de toezegginggedaan om jaarlijks te rapporteren over de gegevens die beschikbaarkomen uit de tussentijdse monitoring van het gebruik van de startersvrij-stelling door de Belastingdienst. In deze brief rapporteer ik over hetgebruik in 2023.Een belastingplichtige heeft bij de verkrijging van een woning recht op destartersvrijstelling als hij er zelf voor langere tijd in gaat wonen, meerder-jarig is en jonger dan 35, niet eerder de startersvrijstelling heeft toegepasten als de woningwaarde niet hoger is dan € 440.000 (grens in 2023). Bijverkrijging van een woning waarop de startersvrijstelling niet vantoepassing is, maar de koper er wel zelf voor langere tijd in gaat wonen,geldt een tarief van 2% aan overdrachtsbelasting.Figuur 1 laat het aantal akten in 2023 zien waarin de startersvrijstelling ofhet 2%-tarief is toegepast. De akten met een startersvrijstelling zijn daarbijuitgesplitst naar alleen startersvrijstelling en startersvrijstelling incombinatie met het 2%-tarief. Deze laatste situatie doet zich bijvoorbeeldvoor als twee partners samen een woning verkrijgen waarbij slechts éénpartner aan de criteria van de startersvrijstelling voldoet. Dat is bijvoor-beeld als één partner 35 jaar of ouder is.In heel 2023 zijn er 77 duizend akten geregistreerd waarbij een beroep isgedaan op de startersvrijstelling. Bij 7,5 duizend van deze akten is sprakevan een combinatie met het 2%-tarief. Het aantal akten met alleen het2%-tarief bedroeg 117 duizend in 2023.1Kamerstukken II 2021/22, 35 927, nr. 4. kst-36418-139ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 418, nr. 1391 Het aantal akten in 2023 waarbij een beroep is gedaan op de startersvrij-stelling is hoger dan de 65 duizend gevallen in 2022, maar lager dan 105duizend gevallen in 2021. Hiervoor zijn onder andere de volgendemogelijke oorzaken aan te wijzen:•In de eerste drie maanden van 2021 was de startersvrijstelling nog vantoepassing zonder woningwaardegrens, waardoor het aantal in 2021hoger is dan wanneer de grens voor het hele jaar zou gelden;•het totaal aantal akten waarbij een beroep is gedaan op de startersvrij-stelling en/of het 2%-tarief is toegepast lag in 2023 lager dan in 2021(194 duizend versus 229 duizend) Er zijn dus in het geheel eenvergelijkbaar aantal woningen door eigenaar-bewoners gekocht;•Het aantal akten waarin de startersvrijstelling is toegepast in 2023 kantoegenomen zijn ten opzichte van 2022 doordat de grens is verhoogdvan 400.000 naar 440.000, hierdoor valt er een grotere groep woningenonder de startersgrens;•Tot slot is de gemiddelde woningwaarde gedaald in 2023 terwijl devrijstellingsgrens steeg, hierdoor vielen er meer woningen onder degrens van de startersvrijstelling.Het aantal geregistreerde akten waarin een beroep is gedaan op destartersvrijstelling is in vrijwel alle maanden van 2023 redelijk constant,namelijk zo’n 6 duizend. Alleen in december waren dit er rond de8 duizend. Dit patroon herhaalt zich grofweg op jaarlijkse basis. De Wetdifferentiatie overdrachtsbelasting wordt in 2024 geëvalueerd. Deresultaten van deze evaluatie komen in de loop van 2024 beschikbaar.De Staatssecretaris van Financiën,M.L.A. van RijFiguur 1: Aantal akten met 2%-tarief en startersvrijstelling in 2023 naar maand enwel/niet in combinatie met laag tariefTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 418, nr. 1392