Extra update gasmarkt en vulgraden gasopslagen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 023Voorzienings- en leveringszekerheid energieNr. 554 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 maart 2025Op 14 februari jl. heeft het kabinet de Kamer geïnformeerd over de standvan zaken op de gasmarkt en de vulgraden van de gasopslagen.1 Tijdenshet debat Energieraad op 5 maart jl. is toegezegd dat het kabinet deKamer, gelet op de geopolitieke ontwikkelingen in de afgelopen weken,een extra update over de gasmarkt en vulgraden van de gasopslagenstuurt voorafgaand aan het debat gasmarkt en leveringszekerheid op12 maart a.s. Daarbij is tevens toegezegd dat in de extra update aandachtwordt besteed aan de importafhankelijkheid. Met deze brief (en de bijlage)geeft het kabinet invulling aan deze toezeggingen.Gasleveringszekerheid, vulgraden gasopslagen en gasmarktIn de brief van 14 februari jl. is toegelicht dat de gasleveringszekerheid opdit moment – met het einde van de winter in zicht – geborgd is. Dat beeldis, bij de omstandigheden zoals we ze nu kennen, nog steeds actueelondanks de geopolitieke ontwikkelingen van de afgelopen weken.Bovendien zijn door het warmere weer en een stabiele aanvoer van gasde prijzen gedaald en zijn er lagere onttrekkingen uit de gasopslagen. Ditlicht het kabinet hieronder nader toe.Het einde van de winter is als bekend in zicht. Dit is vooral te merken aanhet warmere weer. Tegelijk geldt dat de aanvoer van gas naar de EU enNederland de afgelopen weken stabiel is gebleven. In Nederland is ondermeer de aanvoer van LNG via de GATE terminal in Rotterdam op hoogniveau, met een benuttingsgraad van de capaciteit van de terminal vanrond de 90%.2Hierdoor zien we dat de onttrekkingen uit de gasopslagen gemiddeldgezien afvlakken. De gasopslagen in Nederland zijn op dit moment(peildatum 1 maart 2025) nog steeds voor 26,28% gevuld. Dit komt1Kamerstuk 29 023, nr. 532.2Gas Infrastructure Europe – ALSI. kst-29023-554ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 023, nr. 5541 overeen met 37,85 TWh. Hoewel dit een lagere vulgraad is dan devulgraad aan op dezelfde peildatum in de afgelopen twee jaar, is dit nieteen ongebruikelijk niveau aan het einde van een winter als wordt gekekennaar de vulgraden sinds 2016. Een overzicht van de vulgraden aan heteinde van de winter (1 april) en einde vulseizoen (1 november) in deafgelopen tien jaar was opgenomen in de brief van 14 februari jl. en isvoor de volledigheid nogmaals toegevoegd in de bijlage bij deze brief.We zien door deze omstandigheden, die zorgen voor een verbeterdebalans tussen vraag en aanbod, ook dat de prijzen op de groothandels-markt sinds de piek in februari van rond de € 57 per MWh sterk zijngedaald naar minder dan € 40 per MWh op peildatum 7 maart 2025. Wezien ook dat de prijzen in de komende zomerperiode zijn gedaald.Daardoor is het negatieve verschil tussen de prijs in de zomer van 2025 ende winter van 2025/2025 (de zogenoemde negatieve spread) veel kleinergeworden. Zoals toegelicht in de brief van 14 februari jl., is dat eenbelangrijke ontwikkeling met het oog op aankomend vulseizoen. Dezeontwikkeling past in het beeld, dat we in voorgaande jaren ook hebbengezien, dat de spread kan veranderen en voor of tijdens het vulseizoenalsnog positief kan worden. Een positieve spread geeft marktpartijen eenincentive om gas op te slaan. De ontwikkeling van de spread, en demarktprikkels die daarvan uitgaan, blijft het kabinet uiteraard op de voetvolgen.Wat doet het kabinetHet kabinet houdt de situatie op de gasmarkt voortdurend en nauwlettendin de gaten, met oog voor alle schakels in het gassysteem. Het feit datmarktpartijen primair verantwoordelijk zijn om in hun leveringsverplich-tingen te voorzien, en dus voor dat doel voldoende gas moeten inkopenen opslaan, doet er niet aan af dat het kabinet een breed scala aanmaatregelen heeft getroffen in het belang van de leveringszekerheid,weerbaarheid en betaalbaarheid en om in te grijpen wanneer dat nodig endoelmatig is. Hierbij beoordeelt het kabinet voortdurend of ingrijpen, enhet moment daarvan, niet een averechts effect heeft. Bijvoorbeeld omdatingrijpen prijzen kan opdrijven en het probleem of opgave groter kanmaken, doordat de juiste prikkels voor het vullen van de gasopslagendoor marktpartijen worden weggenomen.LNG-importcapaciteitIn recente Kamerbrieven is het kabinet uitgebreid ingegaan op deconcrete maatregelen.3 Onder meer is ingegaan op het belang vanvoldoende LNG-importcapaciteit, waardoor voldoende import uit een zodivers mogelijk aantal landen wordt gefaciliteerd. Het kabinet wijst erhierbij op, dat importcapaciteit in Nederland marktpartijen in staat steltom gas in te voeden in Nederland en te verhandelen op de Nederlandsehandelsplaats TTF4, veruit de meest liquide handelsplaats in Europa. Ditmaakt Nederland een belangrijke en aantrekkelijke bestemming vooraanlanding van LNG – aangenomen dat de prijzen op de Europesegroothandelsmarkt aantrekkelijk genoeg zijn om vanuit de mondiale marktimport aan te trekken. In de brief van 14 februari jl. is benoemd dat wordtonderzocht of de LNG-terminal in de Eemshaven tijdelijk kan wordenverlengd. In dat kader is EemsEnergyTerminal (EET) vanaf 3 februari jl.een zogenoemde niet-bindende open season gestart om marktinteresse tepeilen. EET heeft op vrijdag 28 februari jl. de open season succesvol3Kamerstuk 29 023, nrs. 494, 519, 531, en 532.4Op de TTF, die in stand wordt gehouden door Gasunie Transport Services, wordt alleen gasverhandeld dat zich in het Nederlandse gassysteem bevindt of in de toekomst zal bevinden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 023, nr. 5542 afgerond en zal doorgaan met de volgende projectstappen. Dit, gecombi-neerd met het gegeven dat de importcapaciteit van de GATE LNG totmedio jaren 2030 volledig is uitverkocht, onderstreept de positie vanNederland als een aantrekkelijke bestemming voor LNG.Vulambitie en vultaak EBNDaarnaast is het ook voor het kabinet een belangrijke prioriteit om metgoed gevulde gasopslagen de winter van 2025/26 in te gaan. We zagen ineerdere jaren dat marktpartijen ervoor zorgden dat gasopslagen bijaanvang van de winter gevuld waren. In Nederland, net als elders in deEU, geldt immers dat het gas voor het overgrote deel wordt aangekochtdoor, en eigendom is van marktpartijen die afnemers in Nederland enelders in de EU beleveren. Op basis van hun leveringsverplichtingen encommerciële prikkels, bepalen zij hoe en waar zij hun gas inkopen,opslaan en inzetten. Het kabinet kan en wil dit systeem niet zomaardoorkruisen.Wel heeft het kabinet EBN de afgelopen jaren een vultaak gegeven, indienen voorzover marktpartijen niet zouden vullen tot het door het kabinetgewenste niveau. Het kabinet heeft besloten om EBN ook voor 2025 dezetaak weer te geven.5 EBN is al begonnen met de uitvoering van deze taakdoor een deel van het gas wat bij aanvang van deze winter in degasopslag zat, er in te laten zitten (‘doorrollen’). Of dit voldoende is en ofgedurende de zomer de gasopslagen voldoende gevuld worden, wordtcontinu in de gaten gehouden door het kabinet. Dit mede in het licht vanhetgeen hiervoor is opgemerkt over de zomer-winter spread. Als hetnodig is om bij te sturen of in te grijpen, dan zal het kabinet dat zekeroverwegen. Dit vergt een zorgvuldige weging van wat nodig is en wat deeffecten daarvan zijn.Coördinatie in EU-verbandDeze weging doet het kabinet ook in afstemming in EU-verband en metbuurlanden. Dit is conform de oproep die de Europese Commissie heeftgedaan bij de publicatie van haar voorstel van 5 maart jl. voor deverlenging van de Europese vuldoelstellingen in de Verordening gasleve-ringszekerheid, om eventuele nationale maatregelen goed af te stemmenen de impact op de markt mee te wegen, dit ook om een herhaling vaneen situatie zoals die zich in 2022 voordeed te voorkomen.6 Het kabinetwerkt aan de appreciatie van dit voorstel en zal de Kamer die zo spoedigmogelijk per separate brief toesturen.Binnen de EU bestaat ook de mogelijkheid van gezamenlijke inkoop viahet EU Platform, dat permanent is gemaakt via het decarbonisatiepakket.In het voorstel voor het Actieplan voor betaalbare energieprijzen van26 februari jl. heeft de Commissie voorstellen gedaan om de gezamenlijkeinkoopmacht van de EU nog beter te benutten, teneinde de import vanLNG verder veilig te stellen. Ook van deze voorstellen volgt binnenkorteen appreciatie.Wet bestrijden energieleveringscrisisHet kabinet kijkt ten slotte ook verder vooruit hoe het gassysteem verderversterkt en weerbaarder gemaakt kan worden. Het kabinet werkt daarom5Kamerstuk 29 023, nr. 532.6https://energy.ec.europa.eu/news/commission-proposes-2-year-extension-eu-gas-storage-regulation-2025-03-05_en.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 023, nr. 5543 aan het voorstel voor de Wet bestrijden energieleveringscrisis. Ditwetsvoorstel ligt van 26 februari tot en met 26 maart in internetconsul-tatie.7De Minister van Klimaat en Groene Groei,S.T.M. Hermans7www.internetconsultatie.nl/wbe/b1.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 023, nr. 5544 IMPORTAFHANKELIJKHEID NEDERLAND OP GEBIED VANAARDGASDe gasvraag in Nederland ligt op jaarbasis rond de 300 TWh. In hetgasjaar dat liep van 1 oktober 2023 tot 1 oktober 2024 (gasjaar 2023/24)was er in Nederland sprake van gasproductie van 111 TWh. Het overigegas werd in Nederland geïmporteerd, zowel via pijpleidingen (uitNoorwegen, het VK en België) als in de vorm van LNG via de Gateterminal in Rotterdam en de Eems Energy Terminal in Groningen.Nederland is een belangrijke gashub in Europa, met zeer uitgebreidegasinfrastructuur, grote gasopslagfaciliteiten en veruit de meest liquidegashandelsplaats van Europa, waarop gas wordt verhandeld dat in zich inhet Nederlandse gassysteem bevindt of in de toekomst zal bevinden. Datmaakt dat er veel gasstromen lopen via Nederland, niet alleen tenbehoeve van afname in Nederland, maar ook ten behoeve van anderelanden (in de EU, maar ook derde landen zoals het VK). In gasjaar 2023/24is er 465 TWh in Nederland geïmporteerd, waarvan 204 TWh in de vormvan LNG. Veruit het grootste deel daarvan, ca. 70%, komt uit de VS – degrootste LNG producent ter wereld. In gasjaar 2023/24 is in totaal 266 TWhgeëxporteerd of doorgevoerd naar buurlanden.8Overzicht vulgraden gasopslagen 2015 t/m 2024JaarVulgraad 1 aprilVulgraad 1 november201523,44%92,98%201630,13%94,88%201717,66%95,83%20186,29%95,87%201949,38%95,03%202044,09%86,62%202123,00%61,84%202221,26%91,81%202358,22%99,62%202452,88%88,88%Bron: https://agsi.gie.eu/data-overview/NL 8Bron GTS en CBS.BIJLAGE:Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 023, nr. 5545