Verslag Raad Buitenlandse Zaken Handel van 24 november 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202621 501-02Raad Algemene Zaken en Raad BuitenlandseZakenNr. 3296 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 1 december 2025Hierbij bied ik u het verslag aan voor de Raad Buitenlandse Zaken Handelvan 24 november 2025.De Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,A. de Vries kst-21501-02-3296ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 32961 VERSLAG RAAD BUITENLANDSE ZAKEN HANDEL VAN24 NOVEMBER 2025 IntroductieOp maandag 24 november jl. vond de Raad Buitenlandse Zaken (RBZ)Handel plaats in Brussel onder Deens voorzitterschap. Tijdens de Raadwerd achtereenvolgens gesproken over de stand van zaken metbetrekking tot (in onderhandeling zijnde) handelsakkoorden en dehandelsbetrekkingen van de Europese Unie (EU) met respectievelijk Chinaen de Verenigde Staten (VS). Onder wat verder ter tafel komt («Any OtherBusiness») werd gesproken over de jaarlijkse rapporten over de imple-mentatie en handhaving van EU-handelsafspraken en simplificatie,implementatie en handhaving van het handelsbeleid in algemene zin. Ookwerd gesproken over een oproep van een aantal lidstaten voor additioneleheffingen op producten uit Rusland en Belarus. Tijdens de lunch werd vangedachten gewisseld met de Amerikaanse Minister van EconomischeZaken (Secretary of Commerce) Lutnick en Handelsvertegenwoordiger(United States Trade Representative) Greer.Onder overig zal worden ingegaan op twee toezeggingen gedaan tijdenshet Commissiedebat van 21 november jl.; de aanname van de autonomehandelsmaatregelen voor de Westelijke Balkan; de afronding van hetClean Trade & Investment Partnership tussen de EU en Zuid-Afrika; dewijziging van nationale regelingen controles export halfgeleiderproductie-apparatuur; en de uitvoering van de motie Grinwis c.s.1 en de motie DeKorte.2Lopende onderhandelingen met derde landen over handelsak-koordenDe Commissie gaf een update van de verschillende onderhandelingenwaarbij met name werd ingegaan op de onderhandelingen over eenhandelsakkoord met India. Deze onderhandelingen naderen hunafronding. De Commissie benadrukte wel dat er nog enkele belangrijkepunten open staan en dat de afspraken op bepaalde onderdelen minderuitgebreid zullen zijn in vergelijking met andere handelsakkoorden van deEU. Voor Nederland is het van belang dat dit handelsakkoord vaneconomische meerwaarde is en bruikbaar voor Nederlandse exporteurs,gezien de kansen die de groeiende Indiase economie te bieden heeft. Ookhet belang van afspraken op het snijvlak van handel en duurzameontwikkeling werd door Nederland genoemd.Over het EU-Mercosur akkoord gaf Nederland aan dat het kabinetvoornemens is om in december in te stemmen met het akkoord, zoals ookin de Kamerbrief aan uw Kamer is medegedeeld.3 Voorts benadrukteNederland oog te blijven houden voor de risico’s en potentiële nadelenvan het akkoord voor de landbouwsector en in dat kader aanvullendemaatregelen ter bescherming van de Europese landbouwsector teverwelkomen. Tot slot gaf Nederland aan te hechten aan de uitvoering vande duurzaamheidsafspraken in het akkoord.1Kamerstukken II, 2024–2025, 31 985, nr. 95.2Kamerstukken II, 2025–2026, 21 501-02, nr. 3258.3Kamerstukken II, 2025–2026, 31 985, nr. 107.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 32962 Handelsbetrekkingen met ChinaDe Raad sprak over de handelsbetrekkingen met China. Ondanks datChina een belangrijke handelspartner blijft voor de EU, bestaan er veelzorgen over de marktverstorende praktijken van China op het interna-tionale handelstoneel. Hierbij valt te denken aan de Chinese exportcontro-lemaatregelen op zeldzame aardmetalen, de ogenschijnlijk politiekingegeven inzet van antidumping- en antisubsidieheffingen, en de reactievan China op het ingrijpen bij Nexperia. De Europese Commissie enlidstaten deelden tijdens de Raad de zorgen over deze ontwikkelingen enbespraken mogelijkheden voor het aanscherpen van de Europese reactiehierop. Lidstaten waren daarbij eensgezind over het belang vanEU-solidariteit en benadrukten onder meer het belang van herbalancerenvan de handels- en investeringenrelatie met China. Nederland vroegbovendien specifiek aandacht voor de zorgen omtrent Chinese antidum-pingheffingen op varkensvlees afkomstig uit de EU, en mogelijkeantisubsidieheffingen op zuivel, die ook Nederlandse bedrijven raken, enriep de Commissie op alle mogelijke stappen te blijven zetten om dezezaken te adresseren. Daarnaast informeerde Nederland de andere ledenvan de Raad over de laatste ontwikkelingen rondom Nexperia.Handelsbetrekkingen met de Verenigde Staten & Lunch metSecretary of Commerce Howard Lutnick en United States TradeRepresentative Jamieson GreerTijdens de Raad kwamen ook de handelsbetrekkingen tussen de EU en deVS aan bod en werd gesproken over de gezamenlijke boodschappenrichting de VS. Vervolgens vond een lunchbijeenkomst plaats met deAmerikaanse Minister van Economische Zaken (Secretary of Commerce)Howard Lutnick en Handelsvertegenwoordiger (United States TradeRepresentative) Jamieson Greer. Zowel de Amerikaanse regeringsverte-genwoordigers als de Europese Commissie en lidstaten verwelkomden degeboekte voortgang op de implementatie van de gezamenlijke verklaringinzake handel (het Joint Statement van 21 augustus jl.)4. De EuropeseCommissie en lidstaten benadrukten het belang van correcte implemen-tatie van het Joint Statement, waarbij de VS zich houdt aan het basistariefvan 15 procent. Nederland benadrukte daarbij ook net als andere lidstatendat aan EU-zijde de voorstellen ter uitvoering van de gemaakte afsprakenover tarieven snel afgehandeld moeten worden. De Europese Commissiebenoemde de ook voor Nederland belangrijke zorgen betreffende deuitbreiding van de Amerikaanse staal- en aluminiumderivatenlijst en hettoenemende aantal 232- en 301-onderzoeken die onzekerheid blijvengeven voor bedrijven die zaken willen doen in de VS. Van VS zijde werdop de zorgen over de lijst met staal- en aluminiumderivaten, waarop eentarief van 50 procent geldt, gereageerd met een verwijzing naar belemme-ringen die Amerikaanse bedrijven op de Europese markt ervaren, onderandere als gevolg van Europese digitale en milieuwetgeving. In reactiehierop hebben de Commissie en verschillende lidstaten benadrukt dat deEU gaat over haar eigen wet- en regelgeving en de toepassing hiervanbinnen de interne markt. Daarbij werd er ook op gewezen dat de EUmomenteel werkt aan een agenda ter simplificatie van EU wet- enregelgeving. Van Amerikaanse zijde werd nog aangegeven dat erinteresse is in het maken van afspraken over wederzijdse erkenning vanstandaarden voor o.a. auto’s. De EU inzet op dit terrein is gericht op hetvergemakkelijken van de erkenning van goedkeuringscertificaten zonderdat er wordt getornd aan EU eisen op het terrein van product- ofverkeersveiligheid.4Kamerstukken II, 2024–2025, 21 501-02, nr. 3221.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 32963 Any Other BusinessDe jaarlijkse rapporten over de implementatie en handhaving vanEU-handelsafspraken en over de simplificatie, implementatie enhandhaving van het EU handelsbeleid in algemene zin zijn kort toegelichtdoor de Europese Commissie. Voorts werd aan het einde van de verga-dering een aanvullend punt besproken. Eén lidstaat bracht namens eenbredere groep lidstaten de mogelijkheid op om extra heffingen op teleggen op een aantal Russische en Belarussische producten diemomenteel nog op de EU-markt komen, naast de extra heffingen diereeds gelden voor sommige producten uit deze landen.OverigToezegging gedaan tijdens het Commissiedebat op 21 november jl. overhet Single Entry Point5Via het Single Entry Point (SEP) kunnen EU lidstaten en in Europagevestigde bedrijven en ngo’s klachten indienen over handelsbelemme-ringen ingesteld door EU-handelspartners, naleving doorEU-handelspartners van het EU Algemeen Preferentieel Stelsel enschendingen door EU-handelspartners van duurzaamheidsafsprakenonder handelsakkoorden. Het kabinet hecht veel waarde aan dit mecha-nisme, omdat het bijdraagt aan effectieve implementatie van handelsak-koorden. In de operationele richtlijnen6 van het SEP is een indicatievetijdslijn opgenomen voor het afhandelen van een klacht. Deze richt zich opde initiële fase van het proces van behandeling van de klacht. Na deinschatting of er al dan niet sprake is van een schending, zijn er geenrichtlijnen over bijvoorbeeld terugkoppeling. Het zou volgens het kabinetwaardevol zijn als de Commissie zich committeert aan vastgelegdeterugkoppelingsmomenten, bijvoorbeeld eens per kwartaal, aan deindiener van de klacht en tot meer uitgebreide toelichting over devoortgang in het jaarlijkse rapport over implementatie en handhaving vanEU handelsakkoorden. Het kabinet zal zich hiervoor richting de EuropeseCommissie gaan inzetten.Toezegging gedaan tijdens het Commissiedebat op 21 november jl. overde beslisnota EU-Mercosur7Sinds 1 juli 2021 verstrekken bewindspersonen bij het verzenden vanbrieven en andere stukken aan het parlement ook de ambtelijke adviezendie zij met betrekking tot deze stukken hebben ontvangen in de vorm vanzogeheten beslisnota’s.8 Beslisnota’s zijn in de basis een intern instrumentwaarmee ambtenaren adviseren aan een bewindspersoon en dat isafgestemd op diens informatiebehoefte. Het doel is dat een Kamerbrief devolledige informatievoorziening aan de Tweede Kamer biedt. DeBeleidslijn actieve openbaarmaking nota’s 2022 beschrijft dat soms éénbeslisnota zal worden meegezonden, maar dat het ook om meerderebeslisnota’s kan gaan: «Kern is dat met de beslisnota – eventueel met eenset van voorafgaande (deelbeslisnota’s) als bijlagen – compact en5De Staatssecretaris zegt toe in het verslag van de Raad Buitenlandse Zaken Handel van24 november terug te komen op het single entry point-mechanisme, in het bijzonder opproblemen omtrent late beantwoording en opvolging. TZ202511–005.6«Operating guidelines for the Single Entry Point and complaints mechanism for the enfor-cement of EU trade agreements and arrangements.» European Commission – DG Trade,18 december 2023. operational guidelines.pdf.7De Staatssecretaris zegt toe in het verslag van de Raad Buitenlandse Zaken Handel van24 november terug te komen op de vraag of er verschillende versies van de beslisnota bij dekabinetsappreciatie over het EU-Mercosur-akkoord zijn en, zo ja, of deze kunnen wordengedeeld met de Kamer. TZ202511–004.8Kamerstukken II, 2020–2021, 28 362, nr. 56.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 32964 samenhangend inzicht wordt geboden in de besluitvorming.»9 Bij hetMinisterie van Buitenlandse Zaken wordt de oorspronkelijke beslisnotaaangevuld, indien noodzakelijk, wanneer deze op verschillende momentenaan de bewindspersoon wordt voorgelegd. Deze aanvullingen wordenverwerkt in de bestaande beslisnota die vervolgens opnieuw wordtvoorgelegd. Op 23 oktober is de oorspronkelijke beslisnota bij dekabinetsappreciatie van het EU-Mercosur akkoord voor de tweede keervoorgelegd met de toevoegingen dat de appreciatie was gewijzigd opbasis van de opmerkingen gedeeld op 20 oktober. Op 14 november is debeslisnota voor de derde en laatste keer voorgelegd na bespreking in deministerraad en zijn de laatste twee passages aan de aanleiding toege-voegd. Ook is op 14 november de passage over het krachtenveldgewijzigd naar aanleiding van de Tweede Kamerverkiezingen. De laatstepassage onder aanleiding geeft daarbij inzicht in de besprekingen binnenhet kabinet en is vanwege de eenheid van het kabinetsbeleid nietinzichtelijk gemaakt voor uw Kamer.Autonome EU-handelsmaatregelen Westelijke BalkanMet deze brief informeert het kabinet uw Kamer dat de Raad en hetEuropees Parlement zijn overeen gekomen om het Commissievoorstelaangaande het verlengen van twee autonome handelsmaatregelen voorde Westelijke Balkan ongewijzigd over te nemen.10 Het gaat allereerst omde opschorting van de specifieke rechten voor alle groenten en fruit dieonder het stelsel van invoerrechten vallen. Ten tweede gaat het om detoegang tot een algemeen tariefcontingent voor wijn dat beschikbaar iszodra de landen van de Westelijke Balkan het nationale contingent in hunrespectievelijke stabilisatie- en associatieakkoorden (SAO) hebbenuitgeput. Over de bestaande autonome maatregelen ontving uw Kamereerder een BNC-fiche11 en in het verslag van de Raad Buitenlandse ZakenOntwikkeling van 26 mei 2025 werd het voornemen van dit kabinet om inte stemmen met het Commissievoorstel reeds gedeeld.Afronding CTIP tussen de EU en Zuid-AfrikaDe EU en Zuid-Afrika hebben een eerste Clean Trade and InvestmentPartnership (CTIP) ondertekend op 20 november 2025, tijdens de G20 Topin Johannesburg.12 Het partnerschap, in de vorm van een Memorandumof Understanding (MoU), is een flexibele vorm van samenwerking diegericht is op het versterken van schone industriële waardeketens en hetversnellen van de energietransitie. Met deze CTIP wordt gepoogd desamenwerking te intensiveren gericht op decarbonisatie, concurrentie-kracht en leveringszekerheid. Voor bedrijven betekent dit een duidelijkeren voorspelbaarder kader voor investeringen in sectoren zoalshernieuwbare energie, schone en duurzame brandstoffen en kritiekegrondstoffen.Wijziging nationale regelingen controles export halfgeleiderproductieap-paratuurOp 15 november 2025 is een geactualiseerde EU-exportcontrolelijst inwerking getreden. Dit betekent dat de Europese Commissie voor 24goederen en technologieën EU-brede controles heeft ingesteld. Het gaat9Beleidslijn actieve openbaarmaking nota’s 2022, p. 5–6.10Eurlex 2025/0108 (COD), 14 mei 2025.11Kamerstukken II, 2019–2020, 22 112, nr. 2875.12«EU and South Africa sign first-ever Clean Trade and Investment Partnership (CTIP),»European Commission – DG Trade, 20 november 2025. https://policy.trade.ec.europa.eu/news/eu-and-south-africa-sign-first-ever-clean-trade-and-investment-partnership-ctip-2025-11-20_en.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 32965 om exportcontroles ten aanzien van goederen die afkomstig zijn uit dehalfgeleider-, kwantum- en additieve productie-industrie. De Commissiedoet dit op verzoek van de Europese lidstaten en had deze stap alaangekondigd in het witboek exportcontrole van januari 2024.13Tot voor kort controleerde een aantal EU-lidstaten deze goederen(gedeeltelijk) via nationale controlelijsten. Ook Nederland controleerdevrijwel al deze goederen al via de nationale regelingen voor de bovenge-noemde technologieën en goederen. De nieuwe EU-lijst heeft tot gevolgdat alle EU-lidstaten de exportcontrolemaatregelen overnemen. Dit maakteen deel van de Nederlandse nationale controlemaatregelen overbodig.Daarom heeft het kabinet op 24 november 2025 de eerdergenoemderegelingen voor deze technologieën en goederen waar nodig gewijzigd eningetrokken14: dit draagt bij aan duidelijkheid richting het Nederlandsebedrijfsleven.Nederland heeft van meet af aan een voortrekkersrol gespeeld in deaanzet tot meer Europese coördinatie op exportcontrole van productenvoor tweeërlei gebruik, onder meer voor het gelijke speelveld enbescherming van de interne markt. De Europese lidstaten blijven zelfverantwoordelijk voor de implementatie van en handhaving op exportcon-trolemaatregelen.Uitvoering motie Grinwis c.s.Middels deze brief wordt ingegaan op de Motie Grinwis c.s.15 over nieuwepartnerschappen op strategische thema’s. Zoals aangegeven in deBeleidsagenda Buitenlandse Handel16 wordt ingezet op strategischepartnerschappen ten behoeve van onze weerbaarheid en concurrentiever-mogen. Nederland en Europa kunnen niet alles zelf in huis hebben. Wezullen ook blijvend moeten inzetten op internationale partnerschappenbuiten de EU. Deze partnerschappen richten zich met name op samenwer-kingen op het gebied van handel, investeringen, innovatie & kennis entalent. Enkele voorbeelden zijn: het MoU met Zuid-Korea (samenwerkingop talentontwikkeling voor de halfgeleidersector), de MoU’s met de staatNew York en de staat Arizona (samenwerking op het gebied van innovatieen talent), een talentprogramma met India (betrokkenheid van enkeleTechnische Universiteiten en Nederlandse bedrijven), nationalemeerjarige publiek-private marktbewerkingsprogramma’s gericht oponder meer Maleisië (met doorkijk naar Singapore en Vietnam) enmeerdere dialogen (Japan, Zuid-Korea, de VS en Singapore). Ook zetNederland in op thema’s waar Nederland goed in is, waaronder waterma-nagement.Nederland blijft zich zowel in nationaal als in EU-verband inzetten voorhandelsverdragen, programma’s, activiteiten en afspraken met interna-tionale partners over moderne en duurzame handelsbetrekkingen,bijvoorbeeld via de activiteiten van Partners voor Water met onzezogenoemde deltalanden. Op het gebied van waterstof werken we, in hetkader van leveringszekerheid en strategische autonomie, samen met eenbrede groep landen, zoals eerder toegelicht in de kamerbrief Energiediplo-matie. Samenwerkingsverbanden (waaronder «liga’s») worden niet per13Europese Commissie, Witboek over uitvoercontroles, COM/2024/25 final, 24 januari 2024 enKabinetsappreciatie witboek over exportcontrole | Publicatie | Rijksoverheid.nl.14Regeling van de Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken van 20 november 2025, nr.BZ2520952, houdende intrekking van de Regeling aanvullende controlemaatregelen op deVerordening producten voor tweeërlei gebruik en de wijziging van de Regeling geavanceerdeproductieapparatuur voor halfgeleiders, Staatscourant Nr. 38653, 24 november 2025.15Kamerstukken II, 2024–2025, 31 985, nr. 95.16Kamerstukken II, 2024–2025, 36 180, nr. 164.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 32966 definitie door Nederland aangegaan op basis van de grootte van deeconomie van een land, maar waar gemeenschappelijke doelstellingenliggen tussen beide landen. Dit is in lijn met het assertieve handelsbeleidvan Nederland. Een voorbeeld hiervan is de Semicon Coalitie voorEuropees technologisch leiderschap. Daarmee wordt deze motie alsafgedaan beschouwd.Uitvoering motie De Korte17Middels deze brief wordt ook ingegaan op de uitvoering van motie DeKorte over de inzet op stevige cybersecuritybepalingen bij de implemen-tatie van de digitale handelsovereenkomsten zoals die met Zuid-Korea. Indit kader kan gemeld worden dat Nederland zich binnen de Raad heeftuitgesproken voor het belang van samenwerking op cybersecurity metderde landen in het kader van overeenkomsten inzake digitale handel.Hierbij dient echter te worden opgemerkt dat cybersecurity niet eenonderwerp is dat gewoonlijk in overeenkomsten inzake digitale handelwordt opgenomen, maar via andere kanalen wordt geadresseerd. Zovoerden de EU en Zuid-Korea in mei de 7e EU-Koreacyberdialoog. Daarbijwerd onder meer gesproken over cyberveiligheid en weerbaarheid18. Hetbenadrukken van het belang van dergelijke samenwerkingen en afsprakenvormt onderdeel van doorlopende inzet van Nederland. Daarmee wordtdeze motie als afgedaan beschouwd.17Kamerstukken II, 2025–2026, 21 501-02, nr. 3258.18«Cyber: EU and Republic of Korea hold 7th Cyber Dialogue in Seoul,» EDEO, 20 mei 2025.Cyber: EU and Republic of Korea hold 7th Cyber Dialogue in Seoul | EEAS.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 32967