Leenfaciliteit vultaak gasopslagen EBN 2025-2026 en 2026-2027

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 023Voorzienings- en leveringszekerheid energieNr. 594 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 september 2025Sinds de gascrisis in 2022 heeft Energie Beheer Nederland (EBN) de taakgekregen om jaarlijks Nederlandse gasopslagen te vullen voor zover demarkt dat niet doet. Dit stelt de overheid in de gelegenheid om te sturenop het behalen van de Europese vuldoelstellingen en de Nederlandsevulambitie. In eerste instantie vulde EBN alleen in de gasopslagBergermeer, voor zover de markt dit niet deed, en sinds eerder dit jaar isdaar de piekgasinstallatie (PGI) Alkmaar bijgekomen.1 Middels deze briefinformeert het kabinet u over het voornemen om deze vultaak van EBNverder uit te breiden naar andere gasopslagen2.Vooropgesteld, het vullen van de Nederlandse gasopslagen looptvooralsnog goed. De gasopslagen in Nederland waren op 1 septembergemiddeld voor ruim 65% gevuld. Het tussentijdse Europese vuldoel van59% op 1 september is al op 5 augustus jl.3 bereikt. Toch is het, met hetoog op de gewenste vulgraad en de afbouw van GasTerra, wenselijk datEBN in het lopende vulseizoen (dat op 1 november 2025 afloopt) nietalleen in de gasopslagen Bergermeer en de PGI Alkmaar vult (maximaal25 TWh) maar indien nodig ook in staat wordt gesteld commerciëletransacties met GasTerra te verrichten die leiden tot een hogere vulgraadvan de gasopslagen Norg en Grijpskerk.Op dit moment heeft GasTerra het contract voor de toegang tot degasopslagen Norg en Grijpskerk. In 2019 is besloten de ondernemingGasTerra, in het licht van de afbouw van de productie uit het Gronin-genveld en van de samenwerking binnen het gasgebouw, te beëindigen.Op 1 oktober 2026 zal GasTerra zijn operationele activiteiten hebbenbeëindigd. Als gevolg daarvan zal GasTerra de gasopslagen Norg en1Kamerstuk 29 023, nr. 591.2De ongelakte Toetsingskader risicoregelingen zijn Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voorde leden, bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer3Het tussentijdse vuldoel is op grond van de EU-verordening gasleveringszekerheid voorNederland vastgesteld. kst-29023-594ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 5941 Grijpskerk in 2025 beperkt en in 2026 helemaal niet meer kunnen vullen enwordt thans voorzien dat deze per 1 april 2026 leeg zullen zijn. Daarom isvoor 2026–2027 een uitbreiding van de vultaak voor EBN voorzien. Erlopen gesprekken met NAM en haar aandeelhouders over de inzet entoekomst van de gasopslagen Norg en Grijpskerk. Om te voorkomen datdeze gasopslagen volgend jaar niet gevuld worden, en de leveringsze-kerheid daardoor in het geding komt, heeft het Ministerie van Klimaat enGroene Groei (KGG) aan EBN gevraagd zich voor te bereiden op eenmogelijke uitbreiding van haar vultaak naar maximaal 80 TWh inBergermeer, Norg en Grijpskerk tezamen in het opslagjaar 2026–2027.4Ook is het, met het oog op de gewenste vulgraad, wenselijk dat EBN al inhet lopende vulseizoen (dat op 1 november 2025 afloopt) niet alleen in degasopslagen Bergermeer en de PGI Alkmaar vult (maximaal 25 TWh)maar indien nodig ook in staat wordt gesteld commerciële transacties metGasTerra te verrichten die leiden tot een hogere vulgraad van degasopslagen Norg en Grijpskerk.De gesprekken tussen EBN en het Ministerie van Klimaat en Groene Groeiover de verbreding van deze vultaak zijn in een vergevorderd stadium.Aan EBN-zijde loopt nog wel de operationele voorbereiding en volgt nogbesluitvorming. Op dit moment worden diverse opties onderzocht waaropEBN toegang kan krijgen tot de opslagen Norg en Grijpskerk, hieroverinformeer ik u nader bij de volgende brief over gasleveringszekerheid.De uitbreiding van de vultaak die ziet op het huidige opslagjaar (2025–2026), loopt op de vultaak voor 2026–2027 vooruit. De verbreding van devultaak voor het lopende opslagjaar past binnen de huidige subsidie. AlsEBN transacties met GasTerra kan verrichten die tot een hogere vulgraadleiden, komt daar wel een extra liquiditeitsbehoefte bij ten opzichte van debenodigde liquiditeitsbehoefte voor het vullen in de gasopslagBergermeer. Bij een plotselinge en forse stijging van de gasprijzen krijgtEBN te maken met zogeheten margin calls: aanvullende zekerheidsstor-tingen die handelsbeurzen aan partijen met een verkooppositie vragenwanneer de marktprijs oploopt. Dit is een tijdelijk liquiditeitsvraagstuk engeen verlies, maar omdat handelsbeurzen deze zekerheidstellingendagelijks kunnen vragen, moet EBN snel kunnen handelen en dient hetgeld wel snel beschikbaar te zijn. Om EBN in het belang van de leverings-zekerheid te kunnen laten handelen stelt het kabinet voor het lopendevulseizoen een leningsfaciliteit van maximaal € 1,5 mld. ter beschikkingom EBN te ondersteunen. De kans dat hier daadwerkelijk gebruik vanwordt gemaakt, is zeer klein, omdat dit alleen speelt bij extreme prijsbe-wegingen op korte termijn.Voor de vultaak van EBN voor het volgende opslagjaar (2026–2027)worden eveneens middelen beschikbaar gemaakt in de vorm van eensubsidie5 die bij de miljoenennota wordt gebudgetteerd en een leningsfa-ciliteit van maximaal 21,6 mld. euro.6 De lening dient deels voor deaankoop van het gas en deels voor het voldoen aan margin calls. Met EBNwordt momenteel intensief overleg gevoerd over de precieze invulling vande vultaak voor 2026–2027. Hoewel de financiële behoefte grotendeels inkaart is gebracht, moeten nog enkele punten tussen KGG en EBN wordenbesproken en verder afgehecht. Het gaat daarbij onder meer om debenodigde medewerking van diverse marktpartijen en de verderetechnische en organisatorische inrichting van de interne organisatie vanEBN. Ook zijn EBN en het Ministerie van KGG in gesprek over de wijze4In het opslagjaar 2026–2027, loopt het vulseizoen van 1 april 2026 tot 1 november 2026.5Exacte invulling van de subsidie wordt bij miljoenennota gepubliceerd.6De verwachte uitbetaling is 7,851 mld. euro.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 5942 waarop risico’s eventueel kunnen worden afgedekt via door de Staat teverstrekken zakelijke zekerheden, zodat EBN de taken op marktconformevoorwaarden kan uitvoeren. Deze punten zullen naar verwachting in dekomende periode worden afgerond voordat EBN zijn eerste handelspo-sities voor 2026–2027 inneemt.7Mochten de gasopslagen Norg en Grijpskerk in 2026 op andere wijze tochvoldoende gevuld kunnen worden, dan is het mogelijk dat voornoemdemiddelen voor EBN niet (volledig) gebruikt worden. Op deze manier is deStaat echter zo goed mogelijk voorbereid op een scenario waaringasopslagen niet voldoende gevuld worden.Tot slot, als EBN netto-kosten maakt voor het opslagjaar 2025–2026 en2026–2027 worden deze verhaald middels een heffing bovenop detarieven voor het gastransportnet. Deze heffing slaat neer bij degebruikers van gas. Hiervoor is een juridische grondslag nodig. Dejuridische grondslag wordt gecreëerd met het voorstel voor de Wetbestrijden energieleveringscrisis (Wbe). Bij lagere regelgeving onder deWbe kan de keuze worden gemaakt nader te specificeren exitpunten ophet GTS8-net (gedeeltelijk) te ontzien van de heffing. Hiermee kunnenbepaalde gebruikers van gas – indien wenselijk – (gedeeltelijk) ontzienworden van de heffing. Het kabinet hoopt uiterlijk begin 2026 de Wbe teradvies aan de Afdeling advisering van de Raad van State aan te biedenzodat de wet in 2027 in werking kan treden.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S.Th.M. Hermans7Dit zal naar verwachting vanaf 1 december 2025 zijn.8Gasunie Transport Services (GTS)Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 5943 INFORMATIEVOORZIENING OP BASIS VAN ARTIKEL 3.1 VAN DECOMPTABILITEITSWETCW3.1 Lening vulmaatregelen gasopslag1. Doel(en)Het doel van de maatregel is om gasopslagen te vullen inlijn met het voorstel voor regelgeving ingediend door deEuropese Commissie om tot verplichte vuldoelen voorgasopslagen te komen. Het vullen van gasopslagen methet oog op aankomende winter draagt bij aan deleveringszekerheid.2. Beleidsinstrument(en)Om het nationale vuldoel te halen is EBN aangewezenom gas op te slaan voor zover de markt dat niet doet.Deze vultaak wordt verbreed naar Norg en Grijpskerk.Hier komt een extra liquiditeitsbehoefte bij kijkenvanwege de zogeheten margin calls. EBN moet snelkunnen handelen. De leningsfaciliteit voorziet hierin.De kans dat hier daadwerkelijk gebruik van wordtgemaakt, is zeer klein, omdat dit alleen speelt bij extremeprijsbewegingen op korte termijn.3a. Financiële gevolgen voor hetRijkNaar verwachting wordt er niet getrokken op de leningvoor het gasjaar 2025–2026.3b. Financiële gevolgen voormaatschappelijke actorenNiet van toepassing.4. Nagestreefde doeltreffendheidEBN moet voldoende liquiditeit tot zijn beschikkinghebben om op de beurs te kunnen handelen om gas tekunnen op slaan.5. Nagestreefde doelmatigheidDoor te handelen via de beurs met de daarbij horendezekerheden, kan EBN de opslagen doelmatig, en zondergrote financiële risico’s, vullen.6. EvaluatieparagraafDe uitvoering van de vultaak en het gebruik van dezeleningsfaciliteit wordt continu geëvalueerd op doelmatigen doeltreffendheid, ook met het oog op de voorgeno-men structurele vultaak voorzien vanaf 2027 bij devoorziene inwerkingtreding van de Wet bestrijdenenergieleveringscrisis. BIJLAGETweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 5944