Toezegging uitvoering SRGR beleid en geboortebeperking

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202433 625Hulp, handel en investeringenNr. 352 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL ENONTWIKKELINGSSAMENWERKING Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 8 april 2024Tijdens de behandeling van de BHOS-begroting op 31 januari jl. vroegKamerlid Stoffer (SGP) aandacht voor berichtgeving in het ReformatorischDagblad over mogelijke Nederlandse steun aan geboortebeperking viaseksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR) programma’s inontwikkelingslanden.1 Het kabinet begrijpt dat deze publicatie tot vragenheeft geleid over de uitvoering van het Nederlandse SRGR beleid. Naaraanleiding van de berichtgeving zijn de betreffende programma’suitvoerig bestudeerd en is uitgebreid contact geweest met de ambassadeswaar deze en andere SRGR programma’s worden uitgevoerd. Via dezeweg wil ik, zoals toegezegd aan uw Kamer, duidelijkheid geven over deuitvoering van het beleid op het gebied van SRGR in relatie totbevolkingsgroei.2Nederland zet zich al decennia in voor de gezondheid en rechten vanvrouwen en meisjes en het vergroten van keuzevrijheid. Dat is belangrijk.Als zij toegang hebben tot de informatie, producten en diensten om zelfbeslissingen te nemen over hun lichaam en hun toekomst heeft dit impactop hun gezondheid, hun mogelijkheid om een opleiding te volgen en omgeld te verdienen. Dan kunnen ze meedoen in de maatschappij en eenbelangrijke bijdrage leveren aan de gezondheid, stabiliteit en welvaart inde samenleving.Geboortebeperking of het verlagen van bevolkingsgroei is geendoelstelling van het Nederlandse BHOS-beleid en ook niet van deprogramma’s waarmee het beleid wordt uitgevoerd. Ook niet in Burundien Jemen. De SRGR programma’s in deze landen leveren een belangrijkebijdrage aan toegang tot anticonceptie en zorg rond bevalling en geboorteen redden daarmee levens.1Reformatorisch Dagblad d.d. 26 januari 2024: «Nederland steunt streven naar mindergeboortes in arm land»2TZ202402-034 kst-33625-352ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 625, nr. 3521 Burundi is een van de armste landen ter wereld en kampt met hogemoedersterfte en een hoog aantal tienerzwangerschappen. De Burundeseoverheid heeft in het nationale ontwikkelingsplan opgenomen dat zij eendoelstelling heeft om het vruchtbaarheidscijfer in Burundi te verlagen van5,5 kinderen per vrouw in 2021, naar 3 kinderen per vrouw in 2030.Hiermee hoopt de regering armoede terug te dringen, moedersterftetegen te gaan en economische groei te stimuleren. In het beoordelingsfor-mulier van het SRGR-programma wordt verwezen naar deze doelstelling.Hierin is echter niet expliciet gemaakt dat het een doelstelling van deBurundese overheid betrof en niet van de Nederlandse overheid of hetprogramma zelf. Dit heeft helaas tot onduidelijkheid geleid. Het betref-fende programma in Burundi heeft als doel om tienerzwangerschappen,kindhuwelijken en moedersterfte in Burundi terug te dringen. Het isbelangrijk te benoemen dat Nederland hierbij niet de Burundese overheidfinanciert maar verschillende internationale partners waaronder UNICEF,UNFPA, Care International als ook lokale partners zoals de Burundesejongerenorganisatie YAGA. Samen werken zij aan het vergroten vankennis over gezinsplanning, toegang tot anticonceptie en veiligebevallingen.In Jemen woedt sinds 2014 een gewapend conflict. Meer dan de helft vande gezondheidszorgfaciliteiten in het land is niet volledig functioneel. Hetgebrek aan toegang tot adequate gezondheidszorg treft vrouwen enkinderen onevenredig zwaar. Nederland is een van de weinige landen diein Jemen werkt aan het verbeteren van de gezondheidszorg en detoegang daartoe voor mensen in de meest kwetsbare omstandigheden.Het voucherprogramma waarover in het Reformatorisch Dagblad wordtgeschreven helpt echtparen, vrouwen en meisjes in met name ruralegebieden om geïnformeerde keuzes te kunnen maken m.b.t. hunseksualiteit en gezinsplanning. Het programma wordt uitgevoerd door eenlokale ngo die afspraken heeft met de Jemenitische autoriteiten. Hetovergrote deel van het budget van dit programma gaat naar het vergrotenvan goede kwaliteit moeder en – kindzorg rond de geboorte (EUR6.183.363) en een beperkt deel naar toegang tot voorbehoedsmiddelen(EUR 52.096).Het kabinet onderstreept dat sterilisatie, als methode van anticonceptie,een passende keuze kan zijn voor vrouwen of mannen. Mits dit gebeurt opbasis van goede en volledige informatie. Binnen het Yamaan programmawerd sporadisch door echtparen voor sterilisatie gekozen. Dit was bij wetaan strikte voorwaarden verbonden. Gezondheidswerkers in hetprogramma zijn getraind om aan cliënten alle mogelijke anticonceptiemethoden uit te leggen, met voor- en nadelen. Op basis hiervan kan eenechtpaar of een vrouw besluiten welke methode het beste bij de persoon-lijke situatie aansluit. Sinds november 2022 worden, vanwege strengereregelgeving, geen sterilisaties meer uitgevoerd onder het programma.De Nederlandse inzet op het terrein van SRGR wordt uitgevoerd binnende kaders van het internationaal recht, de nationale SRGR wetgeving vanhet betreffende land en conform richtlijnen van de WHO.In de Nederlandse SRGR programma’s staat het vergroten van keuze-vrijheid van vrouwen, meisjes en jongeren voorop. Zodat zij zelf kunnenkiezen of, wanneer en met wie zij kinderen krijgen. Dit doet Nederlanddoor het bevorderen van goede kennis en informatie over seksualiteit enzwangerschap en het verbeteren van toegang tot verschillende vormenvan anticonceptie. Zodat mensen zelf kunnen kiezen wat voor henpassend is. Wereldwijd hebben 257 miljoen vrouwen die een zwanger-schap zouden willen voorkomen namelijk geen toegang tot moderneanticonceptie. Dit leidt tot moedersterfte, bijvoorbeeld door onveiligeabortussen. Met name in lage inkomenslanden is de vraag naar anticon-Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 625, nr. 3522 ceptie veel groter dan het aanbod. Dat betekent in de praktijk dat alsvrouwen betere toegang hebben tot bijvoorbeeld voorbehoedsmiddelen,het aantal kinderen per vrouw kan afnemen. Door verbeterde toegangkrijgen ze meer zeggenschap over of en hoeveel kinderen ze krijgen. Dushoewel dit geen doel is van het Nederlandse beleid, draagt Nederland opdeze manier mogelijk indirect wel bij aan lagere geboortecijfers in landen.Het is dit jaar precies 30 jaar geleden dat 179 landen in Cairo tijdens deInternational Conference on Population and Development met elkaarerkenden dat bevolkingsbeleid gestoeld moet zijn op rechten en niet opcontrole. Dat het gaat over mensen en niet over aantallen. Met resultaat,zo is sinds 2000 moedersterfte met 34 procent gedaald. De Nederlandseinzet op keuzevrijheid en verbeteren van toegang tot anticonceptie helptmensen om autonome keuzes te maken over gezinsplanning, los vanmogelijke overheidsdoelstellingen op het terrein van vruchtbaarheid. DeNederlandse inzet op het terrein van SRGR is in lijn met internationalekaders en richtlijnen van de WHO.De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,G.E.W. van LeeuwenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 625, nr. 3523