Vervoerplan NS 2025 en addendum op het Beheerplan 2024-2025 ProRail

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 984Spoor: vervoer- en beheerplanNr. 1216 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 12 december 2024Bij deze brief vindt u het vervoerplan 2025 van NS en het addendum ophet beheerplan 2024–2025 van ProRail. In deze documenten beschrijvenNS en ProRail hoe ze uitvoering geven aan de beleidsprioriteiten voor2025 en de afspraken die zijn vastgelegd in de vervoer- en beheercon-cessie. NS schetst in het vervoerplan daarbij haar ambities voor hetkomende jaar. Met het addendum op het beheerplan gaat ProRail in opeen aantal wijzigingen en aanvullingen ten opzichte van het beheerplan2024–2025. Het vervoerplan 2025 van NS en het addendum op hetbeheerplan 2024–2025 van ProRail behoeven instemming van IenW.Inmiddels is deze instemming verleend.Op 21 december 2023 is de Concessie voor het Hoofdrailnet 2025–2033(HRN-concessie) gegund aan NS.1 Deze concessie stelt eisen aan dedienstverlening op het HRN zodat er, ondanks de uitdagingen op hetspoor, meerwaarde aan de reiziger geboden blijft worden. En dat is vangroot belang voor circa 1 miljoen reizigers per dag. Via deze brief wil IenWook uitdrukkelijk stilstaan bij deze bijzondere mijlpaal.Met deze Kamerbrief wordt verder een toelichting gegeven op demonitoring van de nieuwe prestatie-indicatoren (PI’s) met betrekking totde reizigerspunctualiteit. Ook wordt het auditrapport Beoordeling vanaanpassingen aan prestatie-indicatoren en bodem- en streefwaarden uitde HRN-concessie 2025–20332 van Andersson Elffers Felix (AEF) toege-voegd. Met de audit wordt een oordeel gegeven over de mate waarin devoorstellen van NS over omzetting van de bodem- en streefwaarden vanenkele PI’s ambitieneutraal zijn. Tot slot wordt aangegeven hoe NSvolgens de concessie treinen kan rijden tijdens evenementen.1Tweede Kamer, Vergaderjaar 2023–2024, Kamerstuk 29 984, nr. 1176.2AEF rapport: Beoordeling van aanpassing aan prestatie-indicatoren en bodem- en streef-waarden uit de HRN-concessie 2025–2033 kst-29984-1216ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12161 Start hoofdrailnet concessie 2025–2033Het treinvervoer op het hoofdrailnet heeft een cruciale rol voor debereikbaarheid van Nederland. Voor zowel IenW als NS is dit een grotestap voor de toekomst van het openbaar vervoer per trein in Nederland.De HRN-concessie is het grootste OV-contract van Nederland en met deHRN-concessie 2025–2033 tussen IenW en NS wordt hier een goed gevolgaan gegeven. Met deze concessie wordt geborgd dat reizigers gebruikkunnen maken van een kwalitatief goede dienstverlening op het spoor. Ditis niet eenvoudig omdat het openbaar vervoer momenteel vele uitda-gingen kent: een verminderde reizigersvraag, sterk gestegen inflatie-kosten, beperkte budgettaire ruimte bij de overheid en veel grootschaligeinfrastructurele werkzaamheden.De HRN-concessie 2025–2033 heeft vier beleidsdoelen:1.Het bieden van een zo goed mogelijk vervoerproduct aan de reiziger;2.Het faciliteren dat reizigers zo optimaal en drempelloos mogelijk vandeur-tot-deur kunnen reizen;3.Het maatschappelijk optimaal benutten van de publieke investeringenin het spoorsysteem als geheel; en4.Het komen tot een verbeterde sturings- en verantwoordingsrelatietussen de concessieverlener en concessiehouder3.Met het gunnen van deze HRN-concessie aan NS heeft IenW hetvertrouwen uitgesproken dat NS tot eind 2033 op een goede manierinvulling geeft aan bovenstaande doelen. In deze concessie zijn een aantaleisen ten opzichte van de huidige concessie aangescherpt of toegevoegdom de bereikbaarheid en kwaliteit van treinreizen in Nederland tebehouden en waar mogelijk te verhogen.Verbeteringen voor de reizigerIn de dienstregeling 2025 gaat NS wekelijks 1.600 treinen meer rijden danin 2024. Dit betekent dat NS o.a. meer tienminuten- en kwartierdienstengaat aanbieden. Ook start NS met nieuw materieel, zoals de ICNG naarBelgië. Zo gaat NS de hele dag meer treinen rijden. De concessie bevatverder duidelijke eisen ten aanzien van de minimale bediening vanNS-stations. NS zal ook nadrukkelijk aandacht hebben voor de kwaliteitvan haar diensten voor de brede groep reizigers, zoals forensen, mensenmet een beperking, senioren, studenten, toeristen en laaggeletterden.Denk hierbij aan toegankelijkheid van de treinen en de inrichting vanstations.Ruimere informatievoorziening & meer sturingsmogelijkhedenIenW krijgt meer informatie en mogelijkheden om te kunnen sturen op deuitvoering van de concessie. De prestatie-indicatoren (PI’s) zijn aange-scherpt ten opzichte van de huidige HRN-concessie en een aantal nieuwePI’s zijn geïntroduceerd. Hierdoor worden de belangen van de treinreizigerbeter behartigd. Ook levert NS het concessie-informatiesysteem (CIS) op.Met deze database kunnen IenW, regionale overheden, ProRail en hetpubliek meer inzicht krijgen in zaken als reizigersaantallen en treinpres-taties. Het CIS wordt door NS beheerd en maandelijks voorzien vannieuwe data. Het doel van het CIS is om meer transparantie te creërenover de activiteiten die NS verricht voor het bieden van optimaalreisproduct op grond van de concessie.3Tweede Kamer, Vergaderjaar 2023–2024, Kamerstuk 29 984, nr. 1176.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12162 Vervoerplan NS 2025Het Vervoerplan 2025 van NS geeft weer hoe NS invulling geeft aan deHRN-concessie 2025–2033 gedurende het eerste jaar van deze nieuweconcessie. Zoals elk jaar heeft NS een aantal beleidsprioriteiten van IenWontvangen. Deze zijn gebaseerd op de actuele prestaties van NS en gevenrichting aan de invulling van verplichtingen uit de concessie. Hierbij staathet verbeteren van het reizigersaanbod centraal.De beleidsprioriteiten die door NS voor 20254 dienen te worden ingevuld,zijn:1.Continuïteit en betrouwbaarheid;2.Sociale veiligheid; en3.Connectiviteit.Continuïteit en betrouwbaarheidEen betrouwbaar reisproduct is de basisvoorwaarde voor goed enaantrekkelijk openbaar vervoer. De dienstverlening op het spoor wasvanaf het laatste kwartaal van 2023 niet op het niveau dat de reiziger magverwachten: de reiziger ondervond hinder van de vele werkzaamheden,van het tekort aan inzetbaar materieel en van de infrastructureleproblemen op de HSL. Met de eerste beleidsprioriteit continuïteit enbetrouwbaarheid heeft IenW van NS gevraagd zich in te spannen voor eenbetere dienstverlening.Het is positief om in het vervoerplan te lezen dat NS in 2025 start metvoldoende inzetbaar materieel om de geplande dienstregeling uit tekunnen voeren. Daartoe is met name ingezet op (data-gedreven)verbeteringen in het onderhoud van treinen. Camera-inspecties en hetautomatisch plannen van werkzaamheden zorgen ervoor dat defectetreinen sneller weer in dienst kunnen worden genomen. Daarnaast voertNS preventieve technische maatregelen door om defecten aan hetmaterieel te voorkomen. Om de vertraagde instroom van de IntercityNieuwe Generatie op te vangen, heeft NS de leasecontracten voorTraxx-locomotieven verlengd.Vanwege een tekort aan Veiligheid en Servicemedewerkers en onder-houdspersoneel heeft NS de integrale aanpak personeelstekort uit 2022met deze doelgroepen uitgebreid. Voor onderhoudspersoneel heeft NSeen Masterplan Monteurs opgesteld. Dit plan richt zich zowel op hetwerven als het behouden van technisch personeel. Op korte termijn wordtde productiviteit van medewerkers en de instroom van personeelgestimuleerd. Op de lange termijn wordt gewerkt aan het bieden van eenconcurrerende arbeidspropositie en het ontwikkelen van een landelijkewervingsstrategie. Het is goed om te zien hoe NS hier gericht engefaseerd inzet op het behoud en werven van technisch personeel.Om ervoor te zorgen dat reizigers ook bij werkzaamheden en storingen ophun plek van bestemming komen, is NS in 2024 met een pilot gestart omop strategische locaties als Bodegraven, Deventer, Weert en Harderwijkvervangend vervoer op stand-by te zetten. Dit initiatief werkt proactieftegen het stranden van reizigers op stations in de avond- en nachturen.4De beleidsprioriteiten 2025 zijn meegegeven in de beleidsprioriteitenbrief, welke NS als bijlageheeft toegevoegd aan het vervoerplan.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12163 Sociale veiligheidDe afgelopen jaren is er een verharding in de samenleving zichtbaar, meteen toename van overlast en geweld in treinen en op stations. IenW heeftNS dan ook gevraagd om zich in 2025 extra in te spannen en maatregelente nemen om de sociale veiligheid te verbeteren. De gemiddelde socialeveiligheidservaring van de NS-reiziger is al jaren positief en stabiel meteen rapportcijfer van rond de 7.8. Het is belangrijk dat NS zich inzet om ditte behouden en waar mogelijk te verbeteren. De sociale veiligheidser-varing van personeel vraagt nadrukkelijk om extra inspanningen, waarbijNS door IenW wordt gevraagd de krachten te bundelen door samen tewerken met partners binnen de OV-sector, de overheid en veiligheidsorga-nisaties.In het vervoerplan geeft NS aan de sociale veiligheidsbeleving van haarpersoneel en reizigers te willen verbeteren door middel van toezicht,controle en handhaving, met behulp van elektronische maatregelen zoalsgespecialiseerd veiligheidspersoneel, camera’s en bodycams. Daarnaastworden de succesvolle gezamenlijke acties met de politie, gemeentehandhaving en andere vervoerders op en rond stations en in treinenvoortgezet. In 2025 richt NS zich op het afsluiten van een vervolg op hetLandelijk Convenant Sociale Veiligheid voor de periode 2025–2030. Hetconvenant wordt momenteel geëvalueerd samen met andere vervoerders,ProRail, politie, decentrale overheden en de Ministeries van JenV en IenW.Gezamenlijk wordt gekeken naar een mogelijk vervolg en de wijze waaropde effectiviteit van deze belangrijke samenwerking vergroot kan worden.Binnen dit convenant wordt door NS ook ingezet op een actuele,landelijke en eenduidige methode voor de registratie en analyse van typeA-incidenten, zoals geweldsincidenten. Dit moet inzicht geven in trends enbijdragen aan een effectievere landelijke aanpak.Voor incidenten die verband houden met agressie tegen personeel, werktNS aan de verdere professionalisering van de Meldkamer NS. Tevenswordt onderzocht of slimme software kan worden ingezet die agressieherkent en dit onder de aandacht brengt van de camera-observanten.Door het gebruik van de meest actuele data worden risicotrajectengeïdentificeerd, waarna NS gericht haar medewerkers inzet voor toezicht,controle en handhaving. Het doel is de overlast voor reizigers zoveelmogelijk te beperken.ConnectiviteitIn het vervoerplan 2025 werkt NS aan een drempelloze deur- tot deurreisdoor onder andere nieuwe samenwerkingsafspraken met partners temaken. IenW heeft NS gevraagd met deze partners op specifieke thema’ssamen te werken. Met de Samenwerkingsstrategie werkt NS dan ook aande thema’s spreiden van reizigers binnen de optimale reis voor de klant inde keten en reisinformatie en tickets met alle partijen. IenW waardeert deactieve aanpak van NS.Addendum op het beheerplan ProRail 2024–2025Het addendum op het beheerplan 2024–2025 is een aanvulling op hetbeheerplan 2024–2025, dat vorig jaar met de Kamer is gedeeld.5 In hetaddendum op het beheerplan gaat ProRail dan ook in op de belangrijkstewijzigingen en aanvullingen ten opzichte van het beheerplan 2024–2025.5Kamerstukken 29 984, nr. 1177.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12164 De beleidsprioriteiten die zijn meegegeven aan ProRail voor hetbeheerplan 2024–20256, gelden ook voor het addendum op hetbeheerplan 2025. Deze prioriteiten zijn:1.Intensivering van de instandhoudingsopgave;2.In kaart brengen urgente spooropgaven t/m 2030 en keuzemogelijkhe-den daarbij;3.Verdere ontwikkeling (van de taakuitvoering) van de organisatie.In het addendum op het beheerplan 2024–2025 geeft ProRail aan wat erbinnen deze beleidsprioriteiten is veranderd en hoe er invulling wordtgegeven aan de accenten die in de jaarbrief 2024 staan.Met betrekking tot de eerste beleidsprioriteit (intensivering van deinstandhoudingsopgave) is de implementatie door ProRail van deafgesproken maatregelen in het kader van het basiskwaliteitsniveau (BKN)spoor van groot belang. Het BKN-spoor heeft betrekking op de periode2026 en verder, maar ProRail werkt in 2025 al verder aan het uitwerkenvan maatregelen zodat ze tijdig geïmplementeerd kunnen worden. Binnende eerste beleidsprioriteit vroeg IenW ook speciale aandacht voor dehavenspoorlijn. Er is de afgelopen jaren onder het verbeterprogrammaZee-Zevenaar veel bereikt, maar er moet ook nog veel werk verzetworden. Eerder heeft IenW dit programma voorlopig verlengd, met hetdoel om in het voorjaar van 2024 een definitief besluit te nemen aan dehand van de evaluatie van het huidige programma en het nieuweprogrammaplan.7 Het was nog niet mogelijk om in het voorjaar eenbesluit te nemen, onder andere omdat IenW een externe review op hetprogrammaplan laat uitvoeren om er zeker van te zijn dat de gesteldedoelen aan het einde van de verlenging behaald kunnen zijn. Daarna zaleen definitief besluit over de verlenging genomen worden. Door detijdelijke verlenging heeft ProRail haar werk binnen dit programmaonverminderd voort kunnen zetten. De invulling van beleidsprioriteit twee(in kaart brengen urgente spooropgaven t/m 2030 en keuzemogelijkhedendaarbij) is onveranderd gebleven.Met betrekking tot beleidsprioriteit drie (verdere ontwikkeling (van detaakuitvoering) van de organisatie) benoemt ProRail dat ze in 2025 onderandere aan de slag gaat met het verder uitvoeren van verbetermaatre-gelen om de werking van het veiligheidsmanagementsysteem verder teverbeteren, een aantal acties om de veiligheidscultuur te versterken en devolgende stappen richting een integraal en uniform kwaliteitsmanage-mentsysteem. Het is goed dat ProRail zich binnen deze beleidsprioriteitinzet om verschillende aspecten van veiligheid te verbeteren. Binnen ditthema is in het addendum ook te lezen dat ProRail de overwegveiligheidin onder andere haven- en industriegebieden gaat verbeteren.In het kader van de toegankelijkheid van stations heeft ProRail de ambitieom in 2025 inzicht te kunnen geven in de prestaties van liften op hetprestatiedashboard.8 Hierover zal ProRail in ieder geval voor het eerstrapporteren in de halfjaarverantwoording van 2025, waarna ook de Kamergeïnformeerd zal worden. Daarmee zal invulling worden gegeven aan deaangenomen motie van Kamerlid Grinwis.96Deze beleidsprioriteiten zijn oorspronkelijk meegegeven in de jaarbrief 2023. In de jaarbrief2024 is bevestigd dat deze prioriteiten ook gelden voor 2025.7Kamerstukken 29 984, nr. 1177.8Zie: prestaties.prorail.nl9Kamerstuk 29 984, nr. 1195.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12165 Verlenging bodem- en streefwaarden prestatie-indicatoren ProRailEr is een aantal prestatie-indicatoren (PI’s) die specifiek voor ProRailgelden. Dit zijn de betrouwbaarheid regionale series, impactvollestoringen op de infra, het klantoordeel reizigersvervoerders en hetklantoordeel goederenvervoerders. Na vaststelling van het BKN-spoorwas er onvoldoende tijd om de PI’s van ProRail te herijken om deze nogper 1 januari 2025 in te laten gaan. IenW heeft daarom met ProRailafgesproken dat deze set met de bijbehorende bodem- en streefwaardenwordt verlengd tot eind 2025.Beleidsneutrale verlenging Beheerconcessie ProRailEerder is de Kamer geïnformeerd over de beleidsneutrale verlenging vande Beheerconcessie 2015–2025 van ProRail.10 Sindsdien is het voorge-nomen besluit aan ProRail voorgelegd en gepubliceerd in deStaatscourant.11 Daarmee is de verlenging van de Beheerconcessie tot1 januari 2029 een feit en is de continuïteit van het beheer van de HSWIdoor ProRail geborgd.Nieuwe prestatie-indicatoren in 2025In 2025 gelden er nieuwe gezamenlijke prestatie-indicatoren (PI’s) metnieuwe bodem- en streefwaarden voor ProRail en NS. De PI’s reizigers-punctualiteit 5 en 15 minuten worden vervangen door de reizigerspunctu-aliteit 3 en 10 minuten. Dit is een afspraak die is gemaakt met ProRail enNS bij het vaststellen van de nieuwe HRN-concessie. Deze PI’s worden in2025 voor het eerst gehanteerd. Met de overgang naar 3 en 10 minutenzorgen kleinere vertragingen sneller voor dispunctualiteit. Het is nog niethelemaal zeker hoe deze nieuwe systematiek gaat uitpakken.De reizigerspunctualiteit 5 en 15 minuten blijven informatie-indicatorenzodat we de nieuwe en huidige systematiek kunnen vergelijken. Aan dehand daarvan zal worden bekeken hoe de scores zich tot elkaarverhouden. Komend jaar blijft IenW hierover in gesprek met NS enProRail.Audit ambitieneutrale omzettingen bodem- en streefwaardenVanwege optimalisaties in het rekenmodel FLUX en de toevoeging vannieuwe brongegevens heeft NS – conform het bepaalde in de concessie –een voorstel gedaan voor de ambitieneutrale omzetting van de bodem- enstreefwaarden van de prestatie-indicatoren (PI’s). Het betreft de PI’srondom de zitplaatskans en Vermeden CO2-uitstoot. Na herstel vanonvolkomenheden heeft NS ook een methode voorgesteld voor deambitieneutrale omzetting van de PI Kwaliteit reisinformatie inclusiefverstoringen. Dit naar aanleiding van het beschikbaar komen van demeetsystemen, en het herstellen van onvolkomenheden in de eerdergemaakte berekening. FLUX is het systeem dat bijhoudt hoeveel reizigersop welk moment welk traject hebben afgelegd. Het systeem is recentontwikkeld en wordt door NS zelf beheerd.Op het omzetten van de nieuwe bodem- en streefwaarden van de PI’s,heeft Andersson Elffers Felix (AEF) een audit uitgevoerd. In het rapportBeoordeling van aanpassingen aan prestatie-indicatoren en bodem- enstreefwaarden uit de HRN-concessie 2025–2033 wordt positief geoordeeldover de ambitieneutrale omzetting van de bodem- en streefwaarden van10Kamerstukken 29 984, nr. 1205.11Stcrt. 2024, nr. 37630Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12166 de Zitplaatskans en Vermeden CO2-uitstoot. AEF concludeert verder dat demethodiek die NS voorstelt voor de omzetting van de bodem- enstreefwaarde van de prestatie-indicator Kwaliteit reisformatie inclusiefverstoringen niet de optimale is, en niet in alle gevallen leidt tot eenambitieneutrale omzetting. Er wordt een methode voorgesteld die welzorgt voor een ambitieneutrale omzetting. NS heeft deze methodeovergenomen, en op basis daarvan zijn de bodem- en streefwaarde voordeze PI aangepast.EvenementenstationsEén van de doelstellingen van de HRN-Concessie 2025–2033 is dat NS zichinzet om voldoende treinen te laten rijden om de reizigersstromen tefaciliteren. Door middel van artikel 8, vierde lid onderdeel c van deconcessie biedt IenW aan NS de mogelijkheid om extra treinen te rijden ingeval van evenementen. Daarbij hoort dat NS ook gerechtigd is testoppen op stations die geen onderdeel uitmaken van de normaledienstregeling, maar wel gebruikt worden bij evenementen. Deze stationszijn: Eindhoven Stadion, Rotterdam Stadion, Amsterdam Arena enHeerenveen IJsstadion. In de HRN-concessie 2025–2033 is dit onvol-doende helder opgeschreven. Bij een eventuele toekomstige wijziging vande concessie wordt dit verduidelijkt. Ook wordt de verwachting geëxplici-teerd dat NS in beginsel bij grootschalige evenementen ook rijdt, mits ditnodig is om de vervoervraag te bedienen, dit financieel verantwoord is enhet de uitvoering van de overige concessiebepalingen niet in de wegstaat.Tot slotIn het vervoerplan 2025 en het addendum op het beheerplan 2024–2025hebben ProRail en NS beschreven wat hun ambities zijn voor 2025. IenWheeft er vertrouwen in dat ProRail en NS er alles aan doen om debeschreven ambities en doelen te realiseren. Zoals gebruikelijk informeertIenW de Kamer via de (half)jaarrapportages over de voortgang van deuitvoering van het desbetreffende vervoer- en (addendum op het)beheerplan. Het eerstvolgende rapportagemoment is het voorjaar van2025, dan zal de Kamer de jaarrapportages van 2024 ontvangen.De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,C.A. JansenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 984, nr. 12167