Eerste resultaten en uitwerking maatregelen van de Landelijk Aanpak Beter Benutten

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202632 847Integrale visie op de woningmarktNr. 1494 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING EN RUIMTE-LIJKE ORDENING Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 juli 2026Met het beter benutten van bestaande gebouwen en bijbehorendeomgeving (hierna: Beter Benutten) kunnen snel veel woningen enwoonplekken worden gerealiseerd. Denk aan optoppen, splitsen,woningdelen, transformatie en hospitaverhuur. Daarmee levert BeterBenutten een belangrijke bijdrage aan het oplossen van de woningnood.1Deze extra toegevoegde woonruimte kan bovendien bijdragen aan deleefbaarheid van bestaande wijken en buurten, terwijl ruimte en materiaalwordt bespaard. Onderdeel van het Coalitieakkoord en de opdracht aan deTaskforce Versnelling Woningbouw is het eenvoudiger maken van BeterBenutten.Overal in het land zie ik dat er bij medeoverheden, verhuurders en andereinitiatiefnemers veel energie zit om werk te maken van Beter Benutten.Enkele voorbeelden die ik van harte toejuich: de gemeente Hilversum diewoningsplitsen stimuleert, de woningcorporaties Talis en Woonin diezogeheten deelwoningen aanbieden, de gemeente Amsterdam diehospitaverhuur stimuleert2 en de gemeente Rotterdam die de regels vooroptoppen versoepelt3. Ook op provinciaal niveau, zoals bij de provinciesGelderland, Noord-Brabant en Zuid-Holland, zie ik goede initiatieven.4Tegelijkertijd zie ik dat initiatiefnemers nog te vaak tegen onduidelijk-heden, belemmerende regels of complexe vergunningstrajectenaanlopen. Dat wil ik voorkomen. Daarom ga ik juridisch borgen datgemeenten optoppen, splitsen en woningdelen planologisch faciliteren,en daarmee belemmeringen wegnemen. Daarmee wordt Beter Benutten1Resultaat van de Landelijke Aanpak Beter Benutten is dat er jaarlijks 15.000 woningen wordengerealiseerd.2Zie praktijkverhalen op Beter benutten | Volkshuisvesting Nederland.3Zie Rotterdam Optoppen | www.rotterdam.nl.4Zie Beter Benutten van Bestaande Gebouwen, Aanpak beter benutten bestaande woningen engebouwen en Optoppen | Provincie Zuid-Holland. kst-32847-1494ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 847, nr. 14941 in heel Nederland makkelijker.5 Tegelijkertijd biedt dat nog geen garantievoor meer woonruimte. Het blijft nodig om ook verder te werken aanuitvoeringskracht, slimme inzet van bestaande middelen, werkwijzen, enhet helpen realiseren van kansrijke initiatieven. Dat doe ik met deLandelijke Aanpak Beter Benutten, die ik op 20 april jl. aan uw Kamer hebgestuurd,6 in samenwerking met onder andere de koplopergemeenten enbetrokken provincies, woningcorporaties en marktpartijen. In deze briefinformeer ik u over de eerste resultaten en de uitwerking van een aantalmaatregelen van mijn aanpak.Naast deze brief stuur ik binnen enkele dagen het wetsvoorstel Hospita-verhuur naar uw Kamer, waarmee drempels voor hospitaverhuur wordenverlaagd. In het debat over ouderenzorg op 4 juni jl. heb ik toegezegd indeze brief terug te komen op het creëren van meergeneratiewoningen. Ikzal dat echter doen in mijn brief over de voortgang ouderenhuisvesting,die ik mede namens de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sportvoor de zomer naar uw Kamer stuur.Duidelijkheid en juridische ruimteOm Beter Benutten verder op te schalen, werk ik aan meer duidelijkheiden (juridische) ruimte voor optoppen, splitsen, woningdelen enhospitaverhuur.De route naar eenvoudiger optoppen, splitsen en woningdelenIk ga juridisch borgen dat gemeenten optoppen, splitsen en woningdelenplanologisch faciliteren, om daarmee belemmeringen voor deze vormenvan Beter Benutten weg te nemen.Diverse gemeenten zijn al actief bezig om de juridische ruimte voor BeterBenutten te vergroten. De gemeente Utrecht heeft bijvoorbeeld woning-delen tot en met drie personen vergunningvrij gemaakt7 en de gemeenteZoetermeer wil optoppen faciliteren door altijd een extra bouwlaag toe testaan in het omgevingsplan8. En ik zie dat diverse gemeenten hun regelsrondom splitsen hebben versoepeld, zoals Den Haag en Rotterdam. Dezevoorbeelden laten zien dat gemeenten nu al meer ruimte maken voorBeter Benutten. Die beweging wil ik verder versterken en verbreden.Tegelijkertijd constateer ik namelijk dat initiatiefnemers nog vaak tegenonnodige belemmeringen aanlopen. Gemeenten willen deze vormen vanBeter Benutten veelal wel mogelijk maken, maar bestaande regels enbeoordelingskaders sluiten daar niet altijd op aan. Zo is het bij optoppenvaak vooraf onduidelijk onder welke voorwaarden een extra bouwlaagruimtelijk aanvaardbaar wordt gevonden, bijvoorbeeld als het gaat ombouwhoogte, stedenbouwkundige inpassing of welstand. Daardoor isvoor afzonderlijke projecten veelal een complex vergunningstraject nodig,met onzekerheid voor initiatiefnemers en langere doorlooptijden als5Hiermee geef ik ook invulling aan mijn toezegging om uw Kamer voor de zomer te informerenover het vereenvoudigen van woningdelen en woningsplitsen en het stimuleren van BeterBenutten, TZ202603-116, gedaan tijdens het commissiedebat Integrale visie op de woningmarktvan 11 maart 2026, Kamerstukken II 2025/26, 32 847, nr. 1446.6Kamerstukken II 2025/26, 32 847, nr. 1448.7In de huisvestingsverordening van de gemeente Utrecht is opgenomen dat voor het omzetten(of omgezet houden) van een zelfstandige naar onzelfstandige woonruimte voor maximaal driepersonen, de vergunningsplicht is uitgesloten. Daarnaast wordt woningdelen in het tijdelijkedeel van het omgevingsplan Utrecht toegestaan.8De gemeente Zoetermeer heeft dit opgenomen in haar volkshuisvestingsprogramma, waarinstaat dat zij altijd een extra bouwlaag op een bestaand gebouw toestaat in het omgevingsplan,mits de bouwkundige constructie dit aankan.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 847, nr. 14942 gevolg. Ook zie ik dat gemeenten regelmatig standaard in hunomgevingsplan hebben opgenomen dat er maar één huishouden in éénwoning mag wonen. Dit heeft als gevolg dat er een vergunning moetworden aangevraagd als bijvoorbeeld twee of drie volwassenen metelkaar willen samenwonen (en geen stel zijn). Dat belemmert woning-delen, terwijl dat niet altijd zo is beoogd.Daarom werk ik de komende periode in overleg met de VNG uit hoejuridisch kan worden geborgd dat gemeenten optoppen, splitsen enwoningdelen planologisch faciliteren en belemmeringen wordenweggenomen. Een instructieregel ligt daarvoor als instrument voor dehand. Ik weeg daarbij hoe belemmeringen het beste kunnen wordenweggenomen, inclusief de voor- en nadelen, de uitvoerbaarheid en deverwachte effectiviteit van mogelijke uitwerkingen. Ook maak ik gebruikvan de ervaringen die koplopergemeenten in de praktijk opdoen.Naast het omgevingsplan kunnen gemeenten op basis van de Huisves-tingswet 2014 ook vergunningsstelsels optuigen voor woningdelen ensplitsen in de huisvestingsverordening. Ook vanuit dat stelsel wil iktoewerken naar het uitgangspunt dat woningdelen en splitsen in beginseldoor gemeenten worden gefaciliteerd.Ter uitvoering van de motie-Van Leijen9 heb ik ook het landelijk introdu-ceren van het Utrechtse model verkend, waarbij overal woningdelen toten met drie personen vergunningvrij wordt toegestaan. Hoewel ik deUtrechtse aanpak omarm, vind ik het niet passend om dit modelverplichtend op te leggen aan alle gemeenten. Gemeenten moetennamelijk ruimte behouden om lokale afwegingen te maken en beper-kingen te stellen, bijvoorbeeld vanwege de leefbaarheid, als de lokaleomstandigheden daartoe aanleiding geven.Wetsvoorstel HospitaverhuurHospitaverhuur is een vorm van woningdelen waarmee nieuwe,betaalbare woonruimte wordt gecreëerd zonder woningen bij te bouwen.In het coalitieakkoord is afgesproken belemmeringen voor hospitaverhuurweg te nemen. Hier zet ik op in middels het wetsvoorstel Hospitaverhuur.Het wordt onder andere mogelijk om een tijdelijk huurcontract vanmaximaal vijf jaar af te sluiten met een proeftijd van negen maanden. Ookwordt het mogelijk om het contract te beëindigen bij (executie)verkoop,verhuizing en overlijden. Ik stuur dit wetsvoorstel binnen enkele dagennaar uw Kamer ter parlementaire behandeling.Om het potentieel van hospitaverhuur ten volle benutten wil ik rondom deinwerkingtreding een informatiecampagne starten, die aansluit bij deeerdere campagne uit 2024.10 Deze campagne zal zich richten op hetverder vergroten van de bekendheid van hospitaverhuur, omdat veelpotentiële hospitahuurders en -verhuurders nog onvoldoende bekend metde mogelijkheden en voordelen.Beter Benutten als standaard werkprocesNaast deze juridische maatregelen ondersteun ik met de LandelijkeAanpak Beter Benutten gemeenten en initiatiefnemers met kennis,uitvoeringskracht en praktische hulpmiddelen om van Beter Benutten eenstandaard werkproces te maken. Voor veel partijen is Beter Benuttennamelijk geen reguliere uitvoeringspraktijk, waardoor het veel tijd en9Kamerstukken II, 2025/26, 32 847, nr. 1425.10Zie «informatiecampagne hospitaverhuur».Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 847, nr. 14943 capaciteit vraagt. Hieronder informeer ik uw Kamer over een aantalmaatregelen uit deze aanpak.In het Koploperprogramma Gebiedsgericht Beter Benutten werk ik samenmet tien koplopergemeenten aan praktische instrumenten en werkwijzenvoor alle gemeenten in Nederland. Zo wordt een potentiescan ontwikkeldwaarmee gemeenten inzicht kunnen krijgen in de potentie voor BeterBenutten op hun grondgebied. Ook wordt gewerkt aan werkwijzenwaarmee gemeenten de vergunningverlening kunnen versnellen,bijvoorbeeld met een programma onder de Omgevingswet. Dit zorgtervoor dat gemeenten niet hoeven te wachten op de hierboven aangekon-digde juridische maatregelen, maar direct aan de slag kunnen. Daarnaastwordt onder meer gewerkt aan werkwijzen voor samenwerking met VvE’s,marktpartijen en corporaties, en voor het aanpakken van veelvoorko-mende obstakels in de praktijk, zoals knellende parkeernormen. Uiterlijkeind 2027 zijn alle werkwijzen en instrumenten beschikbaar.Kennis, werkwijzen en instrumenten die de uitvoeringspraktijk voor BeterBenutten ondersteunen en versnellen wil ik via het Nationaal Expertise-centrum Woningbouw (NEW) van het programma Uitvoeringskrachtverspreiden. Met dit programma wordt ook de ambtelijke capaciteit endeskundigheid bij medeoverheden versterkt. Na de zomer informeer ik uwKamer over het programma Uitvoeringskracht.WoningdelenIk wil woningcorporaties ondersteunen om woningdelen verder testimuleren. Uit een haalbaarheidsonderzoek dat ik op 23 april jl. aan uwKamer heb gestuurd, blijkt dat zij hiermee aan de slag willen.11 Derespondenten geven aan plannen te hebben voor minimaal 13.000 extrakamers via woningdelen, maar tegen diverse belemmeringen aan telopen, zoals het ontbreken van een efficiënt ICT-systeem voor registratie,matching en toewijzing van deelwoningen. Ik ben voornemens de sectorverder te ondersteunen bij de oplossingen die zij voor ogen hebben enonderzoek momenteel hoe dit het beste kan.HospitaverhuurOm hospitaverhuur te verankeren als reguliere woonvorm subsidieer ikGeef Tijdelijk Thuis. Dit is een samenwerkingsverband van drie landelijkebemiddelingsorganisaties dat gemeenten en corporaties helpt omhospitaverhuur in de praktijk beter uitvoerbaar te maken, onder meer doorkennis te delen over juridische en uitvoeringsvraagstukken en mee tedenken bij het opstellen en uitvoeren van beleid. De huidige subsidieloopt tot en met 31 juli 2026. Momenteel wordt bezien of en hoe dezeondersteuning kan worden voortgezet. Ook de nieuwe handreiking van deVNG over hospitaverhuur draagt hieraan bij, door gemeenten praktischehandvatten te bieden om hospitaverhuur lokaal mogelijk te maken en inbeleid en uitvoering te verankeren.12Wonen op ervenBeter Benutten is niet alleen een stedelijke opgave maar ook een kans inhet landelijke gebied, door middel van wonen op erven. Dit komt echterlastig van de grond. Daarom is in 2025 een actieleerprogramma gestartom de juiste voorwaarden te scheppen voor erftransformaties, en11Kamerstukken II 2025/26, 32 847, nr. 1449.12Zie de pagina «VNG-handreiking: zo maken gemeenten hospitaverhuur mogelijk» op dewebsite van de VNG.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 847, nr. 14944 beleidsuitgangspunten te formuleren voor het toestaan daarvan waarwenselijk. Op 20 mei is als resultaat hiervan de inspiratiegids «Wonen operven, voor een vitaal buitengebied» gepubliceerd.13 De gids inspireert,informeert en activeert gemeenten en provincies beleid te maken op ditonderwerp. Ik werk aan een vervolg om de gids verder onder de aandachtte brengen en toepassing ervan in de praktijk te stimuleren.Toegankelijke financiële ondersteuningVoor de opschaling van Beter Benutten is het ook van belang datprojecten financieel haalbaar zijn. Daarvoor is een samenhangend pakketaan bestaande financiële regelingen beschikbaar. Zo kunnen gemeentenvoor de realisatie van betaalbare optop-, transformatie- en splitswoningengebruikmaken van de Stimuleringsregeling Flex- en Transformatiewo-ningen (SFT), en voor betaalbare woningen een beroep doen op deRealisatiestimulans. De Woningbouwimpuls kan worden ingezet voorprojecten vanaf 200 woningen die – al dan niet gedeeltelijk – uit BeterBenutten-woningen bestaan.Om woningdelen meer te stimuleren, maak ik de realisatie van onzelf-standige woonruimte binnen de financiële kaders van het Coalitieakkoordonderdeel van verschillende bestaande subsidieregelingen. Zo zijn erspecifiek voor aanvullende woonvormen waarin statushouders en/ofOekraïense ontheemden worden gehuisvest middelen beschikbaar via deDoelgroepflexibele Regeling (DFR). Ook voor de verhuur van onzelf-standige woonruimten kan straks onder voorwaarden de DFR wordenbenut. De regeling treedt op 1 juli 2026 in werking.14 Daarnaast gaat deRegeling Huisvesting Aandachtsgroepen (RHA) gelden voor verbouwings-kosten om woningen geschikt te maken voor woningdelen. Deze nieuwetranche van de regeling is open tussen 1 juli en 18 september 2026.In de motie van het Eerste Kamerlid Kemperman15 wordt verzocht om aante dringen bij de Staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst dat defiscale beperkingen op woningsplitsing en -deling (de voordeurdelersre-geling, d.w.z. de kostendelersnorm) worden weggenomen. Uit onderzoekblijkt dat het niet-toepassen van de kostendelersnorm bij uitkeringsge-rechtigden slechts zeer beperkt bijdraagt aan het delen van woonruimteen aan het verminderen van het woningtekort.16 Bovendien heeft hetniet-toepassen van de kostendelersnorm een negatief effect op dearbeidsparticipatie van uitkeringsgerechtigden. Daarom zal het kabinethier nu niet verder op inzetten. Dit laat onverlet dat als de omstandig-heden in de toekomst wijzigen, opnieuw een belangenafweging gemaaktkan worden of aanpassing van de reikwijdte van de kostendelersnorm insamenhang met andere maatregelen een passende maatregel is om hetwoningtekort terug te dringen.Tot slotDe komende periode werk ik samen met alle betrokken partijen verder aande uitwerking van deze en andere acties uit de Landelijke Aanpak BeterBenutten. Ik zal uw Kamer jaarlijks informeren over de voortgang.De Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,E. Boekholt-O’Sullivan13De inspiratiegids is gepubliceerd op de pagina «Wonen op erven» op de website Volkshuis-vesting Nederland.14Kamerstukken II, 2025/2026, 19 637, nr. 3568.15Kamerstuk I 2023/24, 36 410 VII, nr. F.16Kamerstukken II, 2025/26, 32 847, nr. 1403.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 847, nr. 14945