Depositie-onderzoek IJmond najaar 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202528 089Gezondheid en milieu29 826IndustriebeleidNr. 336 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 15 april 2025Het RIVM heeft in het najaar van 2024 onderzoek gedaan naar de depositievan neergedaald grof stof in de IJmond en in de omgeving van Tata Steel.Dit is een onderzoek in opdracht van provincie Noord-Holland, hetMinisterie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), en de IJmondge-meenten Heemskerk, Beverwijk en Velsen. Dit is het vierde depositie-onderzoek dat heeft plaatsgevonden: het eerste onderzoek vond plaats in2020. U treft het onderzoek als bijlage bij deze brief.Samenvatting van de onderzoeksuitkomstenHet RIVM meet sinds 2020 in de IJmond hoeveel polycyclischearomatische koolwaterstoffen (PAK) en metalen er zit in grof stof datis neergedaald op de bodem. Een belangrijke bron van dit stof is TataSteel. Het stof veroorzaakt hinder in verschillende dorpen rond destaalfabriek. PAK en lood in het stof zijn ongewenst voor degezondheid van jonge kinderen. In het najaar van 2024 heeft hetRIVM voor de vierde keer metingen gedaan en de resultaten metelkaar vergeleken.Ook dit keer blijkt dat er in de IJmond meer PAK en metalen zijnneergedaald dan in gebieden zonder industrie in de buurt. Dat geldtvooral in Wijk aan Zee. Wel was de hoeveelheid PAK en aluminium,lood en zink in het stof in de meeste dorpen iets lager dan in 2020.De hoeveelheid ijzer is sinds 2020 flink gedaald.Het is niet duidelijk of de dalingen structureel zijn en wat de oorzaakervan is. Dat komt doordat verschillende factoren invloed hebben opde hoeveelheid stof die in de omgeving neerdaalt. Een daarvan is dehoeveelheid stof die door Tata Steel wordt uitgestoten. Maar ook dewindsterkte en windrichting hebben invloed op de hoeveelheid stofdie neerdaalt. Omdat het weer (wind en neerslag) sterk verschilde in kst-28089-336ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 3361 de onderzochte jaren, is niet duidelijk wat de invloed van dezefactoren precies is geweest.Ook kan het RIVM op basis van de metingen van 2024 niet zeggen ofde maatregelen die Tata Steel heeft genomen, effect hebben. Zoalshet windscherm dat vlak voor de start van deze meetronde isgeplaatst rondom een deel van het industrieterrein. De bedoeling isdat grof stof van het opslagterrein en uit de fabriek zich hierdoor veelminder naar de omgeving verspreidt.Het onderzoek maakt duidelijk dat het nuttig is om de situatie in deIJmond de komende jaren met metingen in de gaten te blijvenhouden. Het RIVM wil daarbij meer zicht krijgen op de factoren dieinvloed hebben op de hoeveelheid neergedaald grof stof.DuidingZoals hierboven aangeven, is dit het vierde depositie-onderzoek IJmond.Een belangrijke vraag, die ook achter de voorgaande depositie-onderzoeken vandaan kwam, is of de maatregelen die Tata Steel heeftgenomen effectief zijn als het gaat om het beperken van grof stof in deomgeving.De metingen van RIVM tonen aan dat er nog steeds sprake is vanstructureel verhoogde depositie aan PAK en een groot aantal metalen inde IJmond ten opzichte van de achtergrondlocaties. Wel was dehoeveelheid PAK en aluminium, lood en zink in het stof in de meestedorpen iets lager dan in 2020. De hoeveelheid ijzer is sinds 2020 flinkgedaald.RIVM noemt in haar rapport een aantal factoren die invloed hebben op dehoeveelheid depositie. Bijvoorbeeld de (variaties in) emissies uit debronnen op het terrein van Tata Steel, terrein- en weersinvloeden en hetopwaaien van (historisch verontreinigd) bodemstof. RIVM kan op basisvan dit onderzoek niet goed inzichtelijk maken hoeveel invloed dezefactoren hebben op de gevonden depositie. Dat leidt er toe dat op basisvan de data uit dit depositie-onderzoek niet gespecificeerd kan wordenwelk aandeel PAK en metalen precies van het Tata Steel terrein afkomstigis, en welk deel van andere bronnen of door het opnieuw opwaaien vanbodemstof afkomstig is.Dat betekent ook dat vanwege de bovengenoemde factoren het RIVMgeen conclusies kan trekken over een af- of toename van de emissies vanPAK en veel van de gemeten metalen uit (grof) stofbronnen op het terreinvan Tata Steel sinds de metingen in 2020 en 2022. Het houdt ook in datgeen conclusies kunnen worden getrokken in hoeverre de genomenmaatregelen van Tata Steel, zoals het geplaatste windscherm, effecthebben op de hoeveelheid depositie. Het is mogelijk dat de uitstoot vanstoffen, zoals fijnstof en PAK, uit een aantal bronnen is verminderd doorde maatregelen. Maar op basis van de recente bevindingen, waarbij inverschillende woonclusters voor PAK en verschillende metalen een(zwakke) afname te zien is, is niet vast te stellen dat dit komt door degenomen maatregelen.VervolgstappenOm de ontwikkelingen van grof stof in de IJmond en de effectiviteit vande maatregelen die door Tata Steel zijn genomen te blijven volgen, zalIenW dit jaar wederom een depositie-onderzoek laten uitvoeren insamenwerking met het provincie Noord-Holland en de IJmondgemeenten.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 3362 De verwachting is dat ook in latere jaren depositie-onderzoek uitgevoerdzal worden om een trend te kunnen ontwaren. Dit sluit aan bij deaanbevelingen van het RIVM in hun rapportage over het depositie-onderzoek, en in hun recente evaluatie van het provinciale luchtmeetnet1.Voortzetting van het monitoren van depositie van grof stof sluit ook aanop aanbevelingen uit het tweede advies van de Expertgroep GezondheidIJmond2. Aanvullend daarop is het plan om, in lijn met de aanbevelingvan RIVM, gerichter te zoeken naar de bijdrage van de verschillendefactoren op depositie en naar bronherleiding om duidelijker de bijdragevan Tata Steel Nederland aan de depositie in de IJmond te kunnenbepalen.De onderzoeksuitkomsten maken duidelijk dat de beleidsinzet om tewerken aan merkbare en meetbare verbetering van de directe leefom-geving, onverminderd van belang is. Vorige week heb ik u in eenvoortgangsbrief uitgebreid geïnformeerd over de stand van zaken op ditgebied3.Op termijn zal het uitfaseren van het gebruik van kolen voor de kookgasfa-brieken bij de transitie naar Groen Staal ook moeten gaan bijdragen aande uitstoot van minder grof stof. Dit is één van de redenen waarom hetkabinet zo snel mogelijk wil komen tot een maatwerkafspraak met hetbedrijf4. De door Tata Steel voorgestelde bovenwettelijke overkappingenbij de grondstoffenlogistiek, die onderdeel vormen van de onderhande-lingen over de maatwerkafspraak, zullen naar verwachting ook eenmerkbaar en meetbaar effect in de directe leefomgeving hebben.De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,Ch.A. Jansen1https://www.rivm.nl/publicaties/evaluatie-luchtmeetnetten-provincie-noord-holland2Bijlage bij Kamerstuk 28 089, nr. 3243Kamerstuk 28 089, nr. 3344Kamerstuk 29 826, nr. 209Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 089, nr. 3363