Peer review over onderzoek naar directe effecten diepe bodemdaling

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202433 529GaswinningNr. 1243 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKENEN KONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 augustus 2024Op 7 november 2022 heeft mijn voorganger uw Kamer geïnformeerd overde onafhankelijke peer review van onderzoeken van TNO en TU Delft enDeltares naar de effecten van diepe bodemdaling- en stijging als gevolgvan de gaswinning uit het Groningenveld en de gasopslag bij Norg voorschade aan gebouwen.1 Deze peer review is onder meer aanleidinggeweest voor aanvullend onderzoek, waarover eveneens een review heeftplaatsgevonden. Met deze brief informeer ik uw Kamer over dezeontwikkelingen en de uitkomst van de vervolgreview.ContextIn 2021 besloot het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) om deschadeafhandeling stop te zetten in twee gebieden waar initieel rekeningwerd gehouden met de mogelijkheid van schade als gevolg van diepebodemdaling en -stijging door de gaswinning, rondom de gasopslag Norgen bij Winschoten. Het IMG besloot dit naar aanleiding van onderzoekdoor TNO en TU Delft en door Deltares waaruit volgde dat, behoudenseen aantal deelgebieden waar indirecte effecten niet uitgesloten zijn,diepe bodemdaling en -stijging als gevolg van de gaswinning ofgasopslag in deze gebieden niet tot schade aan gebouwen kon leiden.Mijn voorganger heeft daarop in nauw overleg met betrokken bewonersen decentrale overheden de opdracht gegeven tot een onafhankelijke peerreview, uitgevoerd onder coördinatie van onderzoeks- en ingenieurs-bureau Movares.Sindsdien is er veel gebeurd. Mede op verzoek van uw Kamer heeft hetvoorgaande kabinet, met de mogelijkheid die daartoe middels hetamendement Agnes Mulder c.s.2 is gecreëerd, het effectgebied waar hetIMG in ieder geval schade afhandelt met toepassing van het bewijsver-1Kamerstuk 33 529, nr. 10742Kamerstuk 36 094, nr. 18 kst-33529-1243ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 529, nr. 12431 moeden geografisch vastgelegd. Daarmee is de oorspronkelijkeafbakening hersteld. Ook zijn belangrijke versoepelingen in de schadeaf-handeling doorgevoerd voor het hele effectgebied, waarvoor inwonersmet schade in bovengenoemde gebieden dus ook in aanmerking komen:bewoners kunnen kiezen voor een vaste vergoeding van € 10.000,daadwerkelijk herstel van schades tot € 60.000 zonder onderzoek naar deschadeoorzaak of een maatwerkprocedure. De schadeafhandeling in hethele effectgebied wordt daarmee milder, menselijker en makkelijker. Degenoemde onderzoeken en het reviewtraject doen hier op geen enkelemanier afbreuk aan.Toelichting peer review en vervolgIn de peer review zijn kanttekeningen geplaatst bij de betrouwbaarheidvan de conclusies van het door TNO en TU Delft uitgevoerde onderzoeknaar directe effecten van diepe bodemdaling en -stijging op schade aangebouwen. De reviewers constateerden dat dit onderzoek goed wasuitgevoerd en geen evidente fouten bevatte, maar identificeerdenbeperkingen met betrekking tot de gebruikte gronddata en de mate waarinrekening was gehouden met onzekerheden in de berekeningen, die vaninvloed zouden kunnen zijn op de conclusies van het onderzoek.Naar aanleiding van deze peer review hebben TNO en TU Delft inopdracht van het IMG aanvullend onderzoek uitgevoerd dat de gemaakteopmerkingen adresseert, dat in december 2023 is opgeleverd.3 Ditaanvullende onderzoek heeft niet geleid tot herziening van de conclusievan het oorspronkelijke onderzoek dat diepe bodemdaling en -stijging alsdirect gevolg van de gaswinning op zichzelf niet tot gebouwschade leidt indeze gebieden. Bijgaande vervolgreview, eveneens uitgevoerd ondercoördinatie van Movares, gaat in op de mate waarin het vervolgonderzoektegemoetkomt aan de opmerkingen van het reviewpanel en concludeertdat deze voldoende geadresseerd zijn. Daarbij wordt opgemerkt dat dereikwijdte van het onderzoek inherente beperkingen kent, onder meeromdat het zich beperkt tot directe effecten en op basis daarvan niet goedte beoordelen is in hoeverre diepe- bodemdaling door de gaswinning uithet Groningenveld in combinatie met andere effecten tot schade kanleiden. Hieronder ga ik daar uitgebreider op in.Onderzoek naar indirecte en gecombineerde effectenIn het gebied waar het IMG schade afhandelt die mede het gevolg kan zijnvan de gaswinning uit het Groningerveld en de gasopslagen bij Norg enGrijpskerk, vinden ook andere mijnbouwactiviteiten plaats, zoalszoutwinning. Inzicht in mogelijke gecombineerde effecten van dezemijnbouwactiviteiten en de interactie met bijvoorbeeld grondwater-peilaanpassingen op de bodem is daarom ook van belang voor eengedegen afhandeling van de schade aan gebouwen. Dit onderwerp heeftmijn bijzondere aandacht en ik heb hier zelf ook nog vragen over.Het IMG laat in dit kader, in overleg met de landelijke CommissieMijnbouwschade (CM), verschillende onderzoeken uitvoeren diegezamenlijk een beeld moeten geven van de kans op gebouwschade alsgevolg van indirecte en gecombineerde effecten van mijnbouwactiviteitenin Groningen en Noord-Drenthe. Over de uitkomsten van deze onder-zoeken verwacht ik uw Kamer na de zomer uitgebreider te kunneninformeren, evenals over de verdere vormgeving van de één loket-werkwijze door het IMG en de CM. Met deze werkwijze wordt beoogd omin die gevallen waar de gecombineerde effecten tot schade kunnen leiden3Diepe bodemdaling (schadedoormijnbouw.nl)Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 529, nr. 12432 bewoners de mogelijkheid te geven de schadeafhandeling via één ingangplaats te laten vinden.Tot slotDe afgelopen jaren is er veel geïnvesteerd in kennisontwikkeling over deeffecten van mijnbouw, de ontwikkelingen in onze bodem en het ontstaanvan schade. Dit levert belangrijke inzichten op en dat geeft houvast. Als ertegelijkertijd één ding ook duidelijk naar voren komt uit onder meer de indeze brief beschreven ontwikkelingen, is het dat de praktijk van deschadeafhandeling weerbarstig kan zijn en dat het betrekken vanvoortschrijdende wetenschappelijke inzichten daarbij op gespannen voetkan staan met het waarborgen van zekerheid en betrouwbaarheid van deoverheid voor bewoners. Dat heeft in Groningen en Noord-Drenthe zijnsporen nagelaten. Met Nij begun is een nieuwe start gemaakt en zijnmaatregelen genomen die de schadeafhandeling voor bewonersfundamenteel zullen verbeteren en het daadwerkelijk herstel van hetgaswinningsgebied dichterbij brengen.De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,E. van MarumTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 529, nr. 12433