Reactie op de motie van de leden Heutink en Vedder over inzetten op een vorm van toetsing op kennis van de Nederlandse verkeersregels in de rijbewijsregeling voor expats (Kamerstuk 29398-1117)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 398Maatregelen verkeersveiligheidNr. 1196 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 15 december 2025Met deze brief wordt de Kamer geïnformeerd over de uitvoering van demotie Heutink en Vedder over de omwisseling van de rijbewijzen vanexpats1. Deze motie verzoekt de regering om te onderzoeken uit welkelanden de expats komen die op basis van de 30%-regeling een Nederlandsrijbewijs krijgen, of deze landen daar geschikt voor zijn en of de kennis omaan het verkeer deel te nemen daar voldoende aanwezig is. De conclusieis dat het aantal omwisselingen sinds 2021 weliswaar is gestegen, maardat er geen aanwijzingen zijn dat dit bovenmatige risico’s voor deverkeersveiligheid met zich meebrengt.De uitvoering van de motie is grotendeels gebaseerd op het eerdereonderzoek naar de verkeersveiligheid van expats met omgewisselderijbewijzen op grond van de 30%-regeling.2 Op basis van dat onderzoek isin mei 2023 geconcludeerd dat er geen aanwijzingen zijn dat de omwisse-lingsregeling voor expats bovenmatige risico’s voor de verkeersveiligheidmet zich meebrengt.3De rijbewijsregeling voor expatsDe rijbewijsregeling voor expats is ingevoerd in 1995. In dat jaar is in deRegeling omwisseling niet-Nederlandse rijbewijzen bepaald dat expats diein het bezit zijn van een beschikking van de Belastingdienst voor detoepassing van de fiscale 30%-regeling, hun buitenlandse rijbewijs mogenomwisselen voor een Nederlands rijbewijs. Naast de expat zelf hebbenook de eventueel inwonende gezinsleden recht op omwisseling van hetbuitenlandse rijbewijs. De achtergrond van de omwisselingsregeling is,net als bij de fiscale faciliteiten van de 30%-regeling, het bijdragen aaneen gunstig vestigingsklimaat voor internationaal talent en het vergemak-1Kamerstuk 29 398, nr. 11172Kamerstuk 29 398, nr. 10333Kamerstuk 29 398, nr. 1059 kst-29398-1196ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 11961 kelijken van het aantrekken van dit talent door het bedrijfsleven en andereorganisaties. Het betreft werknemers in loondienst bij in Nederlandgevestigde bedrijven en andere organisaties, die in het buitenland wordengeworven. Bij de aanvraag van de fiscale faciliteiten is altijd de werkgeverbetrokken.Deze omwisselrechten zijn gebaseerd op omwisselrechten die al langerbestonden voor andere groepen: diplomaten, werknemers van interna-tionale organisaties in Nederland en in Nederland geplaatsteNAVO-militairen en -burgermedewerkers.Een expat die het rijbewijs omwisselt moet daarbij altijd een recenteverklaring van medische rijgeschiktheid van het CBR indienen. Deze wordtafgegeven op grond van de zogenaamde eigen verklaring of, afhankelijkvan de situatie, de uitkomst van een nieuwe medische keuring. Daarnaastcontroleert de RDW bij iedere omwisseling of er mogelijk sprake is vanfraude of vervalsing, onder meer aan de hand van de echtheidskenmerkenvan het buitenlandse rijbewijsdocument.Aantal omwisselingen minder dan 1% van totaal afgegevenrijbewijzenDe gegevens over het aantal omwisselingen op basis van de 30%-regelingworden door de RDW niet structureel bijgehouden in de administratierond het rijbewijsregister, omdat de betreffende dossiers maar een korteperiode worden bewaard. Na onderzoek door de RDW van de recentedossiers zijn de volgende aantallen te vermelden:jaaraantal rijbewijsomwisselingen onderde 30%-regelingtoelichting202110.223eerdere inventarisatie t.b.v. het RoyalHaskoningDHV rapport (2022)202414.380meest recente inventarisatie De eerder aan de Kamer gemelde reeks in de antwoorden voor hetschriftelijk overleg verkeersveiligheid in juni 20244, waarin voor 2023 hetgetal 26.264 werd vermeld, bleek bij nadere analyse te hoog. In dezecijfers zaten ook omwisselingen die op een andere grondslag dan de30%-regeling plaatsvinden. Omdat deze gegevens maar korte tijd bewaardworden is het voor de RDW niet mogelijk om voor voorgaande jarenalsnog een overzicht te maken.In Nederland hebben zo’n 12 miljoen mensen een autorijbewijs. Als hetaantal omgewisselde rijbewijzen voor expats in 2024 wordt afgezet tegenhet totale aantal nieuw afgegeven en vernieuwde rijbewijzen (1.464.850)dan is het aandeel hierin minder dan 1%.4Kamerstuk 29 398, nr. 1109Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 11962 Meeste omwisselingen voor rijbewijshouders uit India,Zuid-Afrika en TurkijeEen uitsplitsing van het totale aantal van 14.380 omwisselingen in 2024per land geeft de volgende top-25 te zien:positieland (herkomstlandrijbewijs)aantal omwisselingenexpats 30%-regeling2024aantal omwisselingenexpats 30%-regeling2021 (positie)1India3.0532.634 (1)2Zuid-Afrika2.1061.173 (3)3Turkije1.9521.204 (2)4Rusland859493 (6)5China841362 (8)6VS836879 (4)7Brazilië707749 (5)8Iran598423 (7)9Oekraïne300215 (9)10Suriname24211Australië213193 (10)12Egypte18513Mexico16814Pakistan16315Argentinië13316Colombia12917Filipijnen12518Verenigde ArabischeEmiraten12219Canada10320Nieuw-Zeeland8521Belarus8222Indonesië7223Sri Lanka6824Servië6625Maleisië64 Op basis van deze cijfers kan worden geconcludeerd dat ongeveer de helftvan alle omwisselingen voor expats in 2024 rijbewijzen uit India,Zuid-Afrika en Turkije betrof. Als een onderverdeling gemaakt wordt naarregio, dan is deze ruwweg: Azië ca. 35%, Europa incl. Turkije ca. 20%,Latijns-Amerika ca. 10%, VS en Canada ca. 6,5%.Omwisseling niet-EU rijbewijzen in EU nog niet geharmoniseerdOndanks dat het rijbewijs binnen de EU in hoge mate is geharmoniseerd,valt het beleid voor het omwisselen van rijbewijzen van niet-EU-landen opdit moment nog steeds volledig binnen de nationale competentie. Ditheeft in de praktijk geleid tot grote verschillen tussen de EU-landen in hetomgaan met deze rijbewijzen, met op de achtergrond verschillen in visieop de verkeersveiligheidswaarde van het rijbewijs. Sommige EU-landenzijn heel beperkt met het geven van omwisselrechten, maar andere landenwisselen rijbewijzen uit meer dan 100 landen, deelstaten of gebieden om.Vaak liggen hier samenwerkingsrelaties of historische banden aan tengrondslag. Met name Duitsland (ca. 80 landen of deelstaten), België enFrankrijk (ieder ca. 130) springen daarbij in het oog.Deze diversiteit in omwisselrechten is de afgelopen jaren aan de ordegekomen bij het opstellen van de vierde Europese rijbewijsrichtlijn. Dezemoet over drie jaar in alle EU-landen zijn geïmplementeerd. Op voorstelvan de Europese Commissie bevat de nieuwe richtlijn een regeling die optermijn waarschijnlijk een vergaande harmonisatie van de omwissel-rechten brengt. De Commissie kan, na raadpleging van de lidstaten, hetbesluit nemen dat een rijbewijs van een niet-EU-land of -deelstaat quaTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 11963 verkeersveiligheidswaarde gelijk is aan het EU-rijbewijs. Vervolgens zijnde EU-lidstaten verplicht om het desbetreffende rijbewijs om te wisselenals de houder ervan zich duurzaam in de lidstaat vestigt. Hoewel het nogonduidelijk is hoe actief de Commissie deze bevoegdheid gaat invullen, ishet de verwachting dat het afsluiten van nieuwe bilaterale akkoorden overomwisseling snel zal teruglopen en het besluit van de EuropeseCommissie als een standaard gaat fungeren.Verkeersveiligheidsaspecten: geen aanwijzing voor verhoogdrisicoVoor de beantwoording van de vragen in de motie over de verkeersveilig-heidsaspecten van de omwisselingen kan in de eerste plaats verwezenworden naar het in 2022 verrichte onderzoek van Royal HaskoningDHV,Kennismigrantenregeling en risico’s voor de verkeersveiligheid, en deconclusies die naar aanleiding hiervan aan de Kamer zijn bericht in deeerdere verzamelbrief verkeersveiligheid.5 Er zijn geen aanwijzingen datde omwisselingsregeling bovenmatige risico’s voor de verkeersveiligheidmet zich meebrengt. Bij raadpleging van een aantal partijen op het gebiedvan de verkeersveiligheid, waaronder verzekeraars, politie en hetOpenbaar Ministerie, zijn er geen signalen geuit over een bovenmatigrisico met betrekking tot de expats met omgewisselde rijbewijzen.Daarnaast was een belangrijk gegeven in het onderzoek dat er tweefactoren in de groep zijn die geassocieerd worden met een lager verkeers-veiligheidsrisico: de gemiddelde leeftijd van de expats met omgewisselderijbewijzen is 35 jaar en gemiddeld beschikte de groep in 2021 over 11 jaarrijervaring. De RDW heeft opnieuw een analyse uitgevoerd op dezefactoren met betrekking tot de omwisselingen die in 2024 zijn uitgevoerd.De uitkomst is dat er geen grote verschuivingen zijn waar te nemen indeze factoren.Een andere conclusie uit het onderzoek van 2022 was dat de overgangnaar een nieuwe verkeersomgeving en gewenning hieraan een rol kunnenspelen, onder meer vanuit een gebrek aan kennis over de verkeerssituatieen verkeersregels in ons land. Daarom was de maatregel aangekondigdom werkgevers en andere betrokken organisaties te ondersteunen bij devoorlichting aan expats. Deze maatregel is in 2024 uitgevoerd met depublicatie van twee Engelstalige brochures op de website van deRijksoverheid: Participating in Dutch traffic en Road Traffic Signs andRegulations in The Netherlands.6Ten slotte kan er voor wat betreft de verkeersveiligheid van de expats metomgewisselde rijbewijzen nog worden gewezen op het vangnet dat wordtgevormd door de politiecontroles op de weg en eventuele vervolgmaatre-gelen daarop. Wanneer er zware verkeersovertredingen worden geconsta-teerd, kan de politie een mededeling over de betrokken bestuurderuitbrengen bij het CBR. Het CBR kan dan een lichte educatieve maatregelgedrag (LEMG) of een educatieve maatregel gedrag (EMG) opleggen.ConclusieEr is geen aanleiding om de omwisselingsregeling voor rijbewijzen vanexpats die vallen onder de 30%-regeling aan te passen. Het aantalomwisselingen stijgt weliswaar, maar betreft nog steeds minder dan 1%van het aantal rijbewijzen dat de RDW jaarlijks nieuw afgeeft of vernieuwt.Daarnaast zijn er geen aanwijzingen dat de regeling bovenmatige risico’svoor de verkeersveiligheid met zich meebrengt. Onlangs bleek uit een5Kamerstuk 29 398, nrs. 1033 en 10596https://www.government.nl/documents/reports/2024/02/09/participating-in-dutch-trafficTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 11964 evaluatie van de 30%-regeling dat de regeling bijdraagt bij aan eengunstig vestigingsklimaat voor schaars internationaal talent7. Het kabinetwil de kenniseconomie, innovatie en (digitale) infrastructuur verderversterken, wat belangrijk is voor ons toekomstig verdienvermogen. Deinzet op het aantrekken van internationaal talent is en blijft hiervoor vanessentieel belang. Het grote aantal aanpassingen in de 30%-faciliteitenheeft een negatief effect op het vestigingsklimaat, mede door het gebrekaan voorspelbaarheid en stabiliteit. Met het oog hierop is het kabinet geenvoorstander van nieuwe aanpassingen.De motie van de leden Heutink en Vedder wordt met deze brief alsafgedaan beschouwd.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,R. Tieman7Kunde, kosten en keuzes; Evaluatie 30%-regeling, extraterritoriale kostenregeling & partiëlebuitenlandse belastingplicht 2016-2022 - SEO Economisch OnderzoekTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 11965