c49eddcf-3f41-4161-a94d-b4cb91c4b4a6

Wadden

Minister Tieman: Dank u wel, voorzitter. Ik heb een aantal mapjes: bereikbaarheid, en daaronder valt ook kade, snel varen en concessie; een kopje, of mapje, dijken; en een mapje overig, waaronder ook het Woo-verzoek garnalen en het kustfonds, waarop ik zal ingaan. Voorzitter, met uw permissie wil ik beginnen met bereikbaarheid. Dat betreft een vraag van mevrouw Vellinga, maar ook van de heer Goudzwaard en mevrouw Van der Plas over Terschelling. Ik heb van de week al gesproken op het Waddendiner en daar heb ik dat onderwerp ook aangeraakt: dat Terschelling grotendeels onbereikbaar zou worden per 1 juli en dat dat onacceptabel zou zijn. Ik heb hier voor mij liggen de vier varianten die op dit moment nader onderzocht worden. We bekijken dit op dit moment met een commissie. U heeft ook een brief gekregen van de gemeente. In april willen we echt een besluit nemen. Dat wordt nu allemaal opgelijnd. U gaf 1 april aan, ik heb "april" staan. Daar wil ik graag aan vasthouden, maar dat betekent ook dat we met noodmaatregelen daar nog voor dit zomerseizoen een klap op kunnen geven, in een vorm die ook functioneel is. Maar als bijvoorbeeld optie 4 van de mogelijkheden onderzocht wordt — en die is dan voor de langere termijn — dan is dat niet voor de zomer klaar. Dat is ook 140 miljoen euro. Ik sluit daarmee ook een beetje aan bij wat de heer De Hoop aangeeft, met toch ook hier de financiële paragraaf van het coalitieakkoord. Op dit moment heb ik dat geld dus niet, vooralsnog. Ik zie dat de gemeente hard gespaard heeft. Ik zie ook dat we dit als Rijk echt breed moeten doen, dus niet alleen IenW. BZK is er dus ook bij betrokken. U geeft aan: wat is de kans dat het goed gaat aflopen? Nou, die kans schat ik op dit moment, met de signalen die ik heb gekregen, zeer hoog in; laat ook dat duidelijk zijn. Mevrouw Van der Plas heeft aangegeven dat het eigenlijk niet is te vergelijken met de kade in Maassluis, waar we ook een aantal perikelen hebben. Daar is maar één toegangsweg. Maar ik neem dit mee richting mijn opvolger. Ik zal dit ook in het overdrachtsmoment benadrukken. Dat zal niet met alle dossiers zo zijn, kan ik u hier vertellen. We hebben daar een halfuur voor, of een kwartier, maar ik zal deze meenemen in het mondelinge overdrachtsdossier, dat hier een streep onder moet. Dat zal ik trouwens ook doen met de dijknormeringen. Dat zijn twee punten die ik echt gewoon mondeling, face to face, met mijn opvolger wil adresseren. Daarmee heb ik eigenlijk best al veel gezegd over die vraag, voorzitter.

Minister Tieman: Nee, nog niet. Ik ga verder met de volgende vraag. De heer De Hoop: kijkt Rijkswaterstaat ook af en toe mee met de monitoring; zou dat geen goed idee zijn? Rijkswaterstaat doet dat nu niet. We hebben dat inderdaad overgedragen aan de gemeente. We doen op dit moment wel aan monitoring, of de gemeente doet dat. Die ziet wat daar gebeurt, per dag. Het gaat dan om millimeters — als ik mij goed heb laten informeren over die verzakking. En de monitoring is op dit moment door de gemeente uitbesteed aan een ingenieursbureau. Of dat een goed idee is, meneer De Hoop? Ja, natuurlijk, alle expertise is goed. We hebben regelmatig overleg met onze HID in de regio. Ik zou willen voorstellen dat we dat onderwerp daar nog een keer neerleggen. We hebben zo meteen ook te maken met een taakstelling. Met de coalitiedocumenten waarin dit staat, denk ik dat ik niks nieuws zeg met dat we binnen de huidige taakstelling echt te maken hebben met een uitvoeringsorganisatie die niet ontzien wordt. Dat vind ik jammer, maar dat is een persoonlijke noot. IenW-uitvoeringsorganisaties als Rijkswaterstaat worden niet ontzien. Dan is "wat kunnen wij?" ook wel een punt van aandacht, ook prioriteringen. Ik zou zeggen: laten we dit onderwerp naar de HID-tafel brengen. Die hebben we in de regio. Dan kunnen de gemeenten daarmee in overleg treden. Wanneer er assistentie nodig is, laten we het dan daar bespreekbaar maken. Wij willen die open dialoog uiteraard houden, maar ik wil hier nog even niet concreet de toezegging doen dat we structureel gaan meekijken, gelet op de enorme squeeze die er toch is. Ondanks het hele kleine beetje ademruimte dat we financieel hebben gekregen, is er toch echt ook een taakstelling voor Rijkswaterstaat. Mevrouw Van der Plas vroeg: kunnen er in de Voorjaarsnota direct middelen worden gereserveerd voor de haven van Terschelling? Ik heb al het een en ander aangegeven. Wij hebben nog geen zicht op die financiering. We hebben natuurlijk andere zaken. Daar gaat wel het gesprek over. Ik denk dat dat een groot onderdeel van het gesprek zal zijn en dan moeten we als Rijk ook ons huiswerk hebben gedaan. Met andere woorden, als wij dat bestuurlijk overleg zo meteen, in april, hebben en de spreekwoordelijke kogel door de kerk zou kunnen gaan, moeten we met BZK en Financiën goed weten wat wij kunnen betekenen, mede in relatie tot de opties die zo meteen op tafel liggen. Daar zit ook een prijskaartje bij. Financiën zal daar dus een groot onderdeel van zijn. Op korte termijn komen er noodmaatregelen, maar op de wat langere termijn zijn er ook een aantal zaken. Ik heb gehoord dat dit Kamerbreed gedeeld wordt. Laat dat hier ook gewoon helder zijn. U zegt het allemaal. Ik heb het ook ervaren. Ik heb het dossier natuurlijk ingekeken, maar ik heb ook gezien dat hier binnen het Mobiliteitsfonds en het Deltafonds op dit moment geen middelen voor zijn. We gaan dus heel creatief kijken wat we kunnen doen om dit euvel te beslechten op korte termijn. Ik heb ook al eerder toegezegd dat wij u daarna ook zullen informeren over de uitkomsten van dat overleg. Op dit moment staan alle seinen op groen. We zetten de schouders eronder om zo snel mogelijk duidelijkheid te hebben over die spanne van geld en over wat we kunnen doen op de korte termijn, maar ook voor de lange termijn, zodat dat gewoon geborgd is. We hebben het in het verleden inderdaad overgedragen voor een bedrag dat afgekocht is voor, uit mijn hoofd, tussen de 4 en 5 miljoen euro, heb ik me laten vertellen. De heer De Hoop vroeg of dat allemaal wel zo verstandig was. Het is de keuze die destijds is gemaakt om een aantal zaken over te dragen. Mevrouw Van der Plas vroeg: op welke manier zou de provincie Friesland kunnen helpen? Dat vind ik een hele interessante vraag. Die betrekken we uiteraard ook bij de discussie. Dat zou in financiële zin kunnen zijn, want er spelen op dit moment nog wel meer zaken in Friesland. We moeten daar ook nog iets aan de bruggen doen met elkaar, dus alle hens aan dek, zou ik zeggen. Dat geldt met name voor de vergunningverlening, als bevoegd gezag. We moeten daar echt met elkaar gaan zitten. Ik kan melden dat ook de provincie deelneemt aan de werkgroep onder regie van Rijkswaterstaat die op dit moment de maatregelen onderzoekt. We betrekken alle partijen daar dus bij. Mevrouw Van der Plas vroeg: kan het Waddenfonds worden betrokken bij het dekken van een deel van de kosten? Ik vind dat ook weer een interessante vraag. Het is niet mijn fonds. Wij hebben daar wel randvoorwaarden aan gesteld als Rijk. Het is ook echt het fonds van de regio. Daar zit nog zo'n 100 miljoen euro in. Laten we, kijkende naar de financiën, alle creativiteit hier op tafel leggen, zonder dat we daarvoor een potje plunderen; ik gebruik even iets andere woorden dan de heer Goudzwaard. Dat is echt bedacht voor iets anders dan onderhoud en herstel. Dat is een van de randvoorwaarden. Op dit moment is het antwoord dus nee, maar ik wil het nu eigenlijk ook niet helemaal uitsluiten. Dan zou het in een volgend verhaal echter wel weer gesuppleerd moeten worden.

Minister Tieman: Nee, ik ben nog niet aan het einde van het blokje, maar ik was in de veronderstelling dat er interrupties waren, want ik zag een aantal pennen omhooggaan. Het was dus een natuurlijke reflex dat ik even pauzeerde.

Minister Tieman: De heer De Hoop vroeg: hoe kan het dat de staat waarin de havens verkeren pas zo laat naar boven is gekomen? Bij de overdracht van de havens in het kader van de zogenaamde Brokx-nat is in 2006 het eigendom van de havens in handen van de gemeente gekomen. Zodoende zijn ook beheer en onderhoud van de havens onder haar verantwoordelijkheid gekomen. Destijds is op verzoek van de gemeenteraad ook een second opinion gedaan over de overdracht en de voorwaarden. Daar is het naar terug te herleiden. Mevrouw Van der Plas had een vraag over de watertaxi. Zij vroeg of ik al een tijdpad kan schetsen. Ik kan een tijdpad schetsen. In juni hebben wij de passende beoordeling; daar heb ik afgelopen vrijdag ook met de staatssecretaris, hier aan mijn rechterzijde, over gesproken. Toch even out of the box, zoals ik u ook beloofd heb: kunnen we nou echt niks anders doen? Wij komen tot dezelfde conclusie. Laat dat ook helder zijn: wij spreken hier met één mond. De nieuwe minister heeft straks echt het handelingsperspectief om hier in de zomer, dus voor de donkerperiode, snel een besluit over te nemen op basis van het MARIN-rapport, waarin ik, met de kennis die ik had meegenomen als voormalig zeevarende, ook een aantal punten gewijzigd heb. De passende beoordeling is in juni voorzien. Dan heeft de minister ook zicht op en handelingsperspectief voor een pilot. Dat is het eerst mogelijke moment dat het ingezet kan worden. Dat is de tijdlijn die ik op dit moment voor ogen heb. Ik heb op dit moment geen signalen dat de passende beoordeling andere uitkomsten zal hebben. Met de kennis die wij hebben, staan alle lichten op groen, maar we moeten wel door die hoepel heen. De heer Goudzwaard vraagt: "Wat is de precieze juridische aanleiding voor de ecologische toets? Is er sprake van een nieuwe activiteit of nieuwe wetgeving?" Het 's nachts snel varen met snelle motorboten, wat de watertaxi volgens de verkeersregels is, is eigenlijk al heel lang verboden. Snel varen mag alleen overdag. Het is niet eerder gereguleerd geweest, dus we hebben te maken met een nieuwe activiteit. Daar hebben we ons aan te houden. Daarom moet die passende beoordeling ook gedaan worden in dit Natura 2000-gebied. Dat doen we dan ook op een zorgvuldige manier, zodat we dat gewoon geborgd hebben voor de toekomst. Wij doen dat niet alleen voor de verbinding Holwerd-Ameland, maar ook voor een viertal andere verbindingen. Dat zijn kostbare onderzoeken. Die doen we voor de ondernemers in de regio. Wij pakken die rekening op. Dan is het geborgd voor de toekomst en dan hebben we het hopelijk ook eens en voor altijd helemaal afgehecht. De heer Bevers vraagt: kan de minister toezeggen dat een en ander voor de zomer is afgerond? Ik gaf u net aan wat er in juni gebeurt. Ik heb op dit moment geen signalen dat er uit de passende beoordeling het een en ander gaat komen waardoor we weer in een vertraging terechtkomen. Dan hebben we echt een solide oplossing voor de jaren die gaan komen. Ik heb heel wat waddendossiers om mondeling toe te lichten, maar ook dit en het handelingsperspectief dat de minister in juni zal hebben, zal ik nog meenemen in mijn onderonsje met de heer Karremans. Dan de planning van de Waddenveren. Mevrouw Boelsma-Hoekstra vraagt: zijn er hiccups voorzien die de gunning van de nieuwe concessies voor de waddenveren verder zouden kunnen vertragen? De aanbestedingsprocedure start dit voorjaar. We treffen nu de laatste voorbereidingen. Daarbij verkiezen we zorgvuldigheid boven snelheid. Er is iets meer tijd benodigd gebleken om alle aanbestedingsstukken gereed te maken voor publicatie. Er wordt geen verdere vertraging in de planning voorzien. De heer De Hoop en mevrouw Boelsma-Hoekstra vragen: kan de minister een planning geven voor de aanbesteding en het MIRT-traject? De planning van de MIRT-verkenning bereikbaarheid Ameland is met de Kamer gedeeld in september 2025. Die verkenning loopt nu, conform het plan. De planning van de aanbesteding van de concessies voor de waddenveren is onlangs gedeeld met uw Kamer bij de recente waddenbrief. Een nieuwe brief lijkt mij op dit moment dan ook niet voor de hand liggen. De heer De Hoop vroeg: "De MIRT-verkenning voor de vaargeul naar Ameland is met een jaar uitgesteld. Komt de keuze over het wel of niet verplaatsen van de vaargeul voor of na de aanbesteding van een vorm van het vervoer?" De MIRT-verkenning bereikbaarheid Ameland loopt. Ik verwacht dat het voorkeursbesluit van de verkenning eind 2027 genomen kan worden. Dat is dus na de gunning van de waddenconcessie. Er wordt een kortlopende concessie verleend, tot aan het jaar 2035. Dit geeft de mogelijkheid om de uitkomst van de MIRT-verkenning in de daaropvolgende concessie mee te nemen. Mevrouw Boelsma-Hoekstra heeft zorg over het baggeren van de vaargeul bij Ameland door de nieuwe beheerplannen natuur. Harde zekerheden over de omvang van de vaargeul zijn op dit moment niet te geven vanwege de natuurlijke dynamiek van de verzanding van de Waddenzee. Voor de vaargeulen van de veerdiensten is besloten om tot en met het jaar 2035 de vaargeulen niet te versmallen of te verondiepen als gevolg van beleidswijzigingen. Dat is in lijn met de motie-Soepboer/Grinwis. Het Beleidskader Natuur Waddenzee geldt in algemene zin voor alle activiteiten. Hier zal gekeken worden naar de effecten op de bereikbaarheid. Mevrouw Boelsma-Hoekstra vroeg of de minister van IenW een interdepartementale regietafel gaat inrichten. Uit de routekaart hebben we geleerd dat juist met regionale en lokale inzet het vraagstuk verder wordt geholpen. Een nieuwe regionale regietafel is meer passend en dat zet ik voort. Dat gaan we doen. De heer De Hoop vroeg of het klopt dat het Rijk de vervoerders vraagt om vastgoed dat zij in eigendom hebben, niet over te dragen aan het Rijk. In de nieuwe concessies zullen de terminalgebouwen en de andere productiemiddelen door het Rijk aan de vervoerder ter beschikking worden gesteld. Op dit moment lopen er gesprekken met de vervoerders over een goede overgang van deze productiemiddelen. De heer De Hoop vroeg of de gebruikskosten voor zeehavens nog accuraat zijn en wie die dan moet betalen. Als ik deze vraag vanuit de Waddenverenconcessie benader, dan kom ik tot het volgende antwoord. De rederijen betalen een jaarlijkse vergoeding aan het Rijk om van de haveninfrastructuur gebruik te maken. Dat is bijvoorbeeld voor het onderhoud dat daaraan moet plaatsvinden. De gebruiksvergoeding is echter niet geheel kostendekkend. Naast dat rederijen een bijdrage leveren, wordt een groot deel door het Rijk betaald. Dat is echt met publiek geld. Voorzitter, tot zover dit kopje.

Minister Tieman: Ja, dank u wel. De eerste vraag zal ik in de tweede termijn neerzetten. U refereert aan een verslag en een uitspraak van de staatssecretaris. Dat wil ik dus echt even goed uitgezocht hebben. De tweede vraag gaat over de interdepartementale afstemming. Dat is een toezegging van mijn kant. Het lijkt me logisch dat ook andere departementen aangetakt worden. We gaan dus het gesprek aan over of daar capaciteit voor is. Ik wil dat wel. Dat lijkt me logisch. We praten op dit moment alleen met Rijkswaterstaat over andere zaken. Wanneer er met het Rijk gesproken wordt, lijkt het me gewoon goed als we daar een commissie of een werkgroep hebben die ook andere zaken adresseert. Voor scholen hebben we bijvoorbeeld te maken met een ander ministerie. Ik ga dus mee met uw oproep. Ik check ook nog even in hoeverre dat niet geregeld is. Ik neem het aan van u. Dan gaan we dat verstevigen. Dat is een toezegging van mijn kant, voorzitter.

Minister Tieman: Ik zit hier nog eventjes. Ik wil mijn opvolger niet voor de voeten lopen, maar ik wil mevrouw Van der Plas wel een heel duidelijk antwoord geven. Tijdens het Waddendiner heb ik dat ook uitgesproken en ook al bij een eerder overleg: ik zal echt tot het uiterste gaan, maar we hebben wel te maken met een aantal zaken die ik op dit moment nog niet kan invullen. Ik heb heel veel vertrouwen — op een schaal van 0 tot 10 is dat een 8 — dat we dit tot een goed einde gaan brengen. Waar zitten die twee punten dan nog in waardoor ik nog geen 10 kan geven? Dat heeft te maken met het gegeven van diverse departementen — daar voeren we het gesprek mee — en met het feit dat in de tabel van bijvoorbeeld het coalitieakkoord, dat op sommige punten heel regelspecifiek is, er geen koppeling is gemaakt. Ik geef u hier een eerlijk antwoord: we moeten hier creatief naar kijken. U noemde zelf het Waddenfonds al. Als we dat met de regio op tafel kunnen leggen, hebben we weer een handelingsperspectief. U kunt met een gerust gevoel zo meteen naar huis gaan, naar het Noorden, maar het antwoord blijft zoals ik het net heb gegeven.

Minister Tieman: Laat ik ook op dit punt een toezegging doen. Wij gaan onderzoeken wat mogelijk is. We doen een quickscan: hoe staat alles erbij? Zijn er onderling best practices uit te wisselen, zo van: die haven doet het op die manier en die haven op die manier? Tot zover kan ik op dit moment gaan. Regelmatig meekijken, waarbij wij de monitoring overnemen ... Ik heb een HID, een hoofdingenieur-directeur — in verschillende regio's hebben wij mensen die wij regelmatig spreken — waarmee ik periodiek overleg heb. In die periodieke overleggen wil ik dit op tafel leggen, dan is het daar ook geborgd. Ik ga kijken of we een quickscan oftewel een interactie tussen verschillende eilanden op dit onderwerp kunnen neerzetten. Of dat ook regelmatig terug gaat komen? Die toezegging doe ik niet, maar we gaan echt even kijken of we hier nog een slag kunnen maken met elkaar om de veiligheid beter borgen. Wat is de staat van de havens op dit moment? Als bepaalde gemeenten een zetje of hulp nodig hebben, zijn wij eigenlijk altijd beschikbaar.

Minister Tieman: Die vraag neem ik graag mee naar de tweede termijn.

Minister Tieman: De heer De Hoop is scherp. Ik was net iets te snel. Ik heb twee vragen niet beantwoord en die twee vragen zijn van u. Sluit de veerverbinding in de nieuwe concessie ook aan bij het leerlingenvervoer? In het programma van eisen voor de Waddenverenconcessie vanaf 2029 is het een eis dat de veerverbinding aansluit op het busvervoer. De dienstregeling wordt ieder jaar geconsulteerd door meerdere partijen, waaronder de consumentenorganisaties die speciaal zijn opgericht voor de veerdiensten en de eilandgemeenten. Zo wordt gewaarborgd dat de veerverbinding ook kan dienen voor het leerlingenvervoer. Als dat in het verleden wat minder goed is verlopen, gaan we dat rechtzetten. Dan was er nog een vraag. Wordt er gekeken naar de eisen van de vloot om te zorgen voor de minst invasieve vaargeul? De MIRT-Verkenning Bereikbaarheid Ameland loop op dit moment. Binnen de verkenning wordt breed gekeken naar de oplossingsrichtingen, waaronder de samenstelling van de vloot. Ik verwacht eind 2027 een voorkeursbesluit te nemen over die verkenning. Daar betrekken we dat ook bij, voor de minst invasieve vaargeul.

Minister Tieman: Ik kan die toezegging doen.

Minister Tieman: Dat kan ik zeggen. Binnen de gestelde kaders worden daarin voor de periode die ik net heb genoemd geen wijzigingen voorzien.

Minister Tieman: Ik moet dan toch even naar het proces gaan. We willen nu een robuust juridisch proces afronden. Het is op dit moment juridisch wankel. Ik ben gebonden. Gedogen was misschien ook meer iets van de jaren tachtig. Dit is op dit moment de juridische situatie waarin ik zit. Ik kan u ook een keer meenemen in wat we allemaal doen ten aanzien van Schiphol. De wereld is op dat gebied echt anders. We lopen daar echt het risico dat we zo meteen verder van huis zijn. Ik wil voorkomen dat we weer zaken in de prullenbak moeten gooien en dat we ons weer openzetten voor boetes et cetera et cetera. Laten we dit proces nu zo spoedig mogelijk … We zitten nu bijna in maart. Ik heb aangegeven dat we de stap in juni zetten; laat dat ook in de notulen terugkomen. Dat is in mijn optiek het beste perspectief voor wat ik kan doen. Dan hebben we het ook voor de toekomst geborgd voor alle juridische invloeden van buitenaf. Het is op dit moment ook belangrijk dat we piketpaaltjes slaan op het gebied van de juridificatie; helaas, zeg er ik bij. Dat is echter de situatie die ik heb aangetroffen in de wetgeving.

Minister Tieman: Dijken. Dan kom ik bij een gevoelig onderwerp. Laat ik dat als voormalig hoogheemraad, die onder andere met dijken te maken heeft, ook duidelijk schetsen aan eenieder die meekijkt en op de tribune zit. We hebben het over een wijziging van het Besluit kwaliteit leefomgeving. Ik heb de vorige keer, in het WGO Water, genoemd dat het om een ministerieel besluit zou gaan. Dat is niet geheel correct geweest; excuses daarvoor. U krijgt nog een voorhang. Laat dat helder zijn. U heeft daar ook nog wat van te vinden. Ik heb ook de deltacommissaris in de arm genomen, want we willen een goed proces met elkaar doorlopen. Ik heb een tweetal bestuurlijke overleggen gevoerd met diverse partijen, maar ik wil ook echt wat meer in de haarvaten gaan en ook in de regio op bestuurlijk niveau dit gesprek verder voeren. Dat gaat ook over meerlaagse veiligheid en over hoe we tot bepaalde zaken zijn gekomen, met Deltares maar ook met veel meer ingenieursbureaus. Niet alles is natuurlijk op de tekentafel neer te zetten. Ik heb ook met windkracht 9 op de zee gevaren. Ik heb ook onder een helikopter gehangen met iets meer wind dan je zou willen. Ik heb er dus alle begrip voor dat we daar goed over moeten nadenken. De samenredzaamheid op het eiland, kijkend naar de hoogteverschillen, kijkend naar de evacuatiefractie, kijkend naar de kans op overlijden van 1 op 100.000, is ook een punt, maar die discussie wil ik gaan voeren. Deze normering heeft ook consequenties voor andere regio's in Nederland. Ik wil hier dus een zorgvuldig proces doorlopen. U heeft hier ook een motie over aangenomen. Ik heb u gehoord. Ik heb net al aangegeven dat ook dit onderdeel zal zijn van het kwartiertje overdracht en dat ik dit ook mondeling meegeef, want veiligheid is van groot belang. Ik wil dat iedereen meegenomen wordt in het denkproces hoe we tot zaken zijn gekomen. Ik wil hier echt zorgvuldig mee omgaan en dat geef ik aan mijn opvolger mee. De heer Bevers: grote gevolgen voor de … Afijn, ik heb daar net veel over gezegd, denk ik. Laten we het op die manier doen. De heer Goudzwaard vroeg: hoe verhouden de besluiten rondom de dijknormeringen zich tot het plan om de brede welvaart in de regio te versterken? U had het over de WoKT. Ik ga het even over de WoKT hebben. Ik heb net het een ander gezegd over dijkverzwaringen. Het kabinet mocht 2,5 miljard euro uitdelen van de WoMo-gelden, de gelden voor Woningbouw en Mobiliteit, wat fijn is, en daarvoor diverse andere kabinetten 7,5 miljard euro. Dat is logisch, want je moet ook kunnen bewegen alvorens je gaat bouwen. We hebben van die 2,5 miljard euro maar 6 miljoen euro naar Zeeland weten te brengen. Volgens mij was dat nog doordat ik een maand voor dat besluit mijn vinger opstak en vroeg of elke regio wel telt. We hebben te maken met een aantal zaken waartoe de ministerraad in het voorjaar heeft besloten en daar moet dat allemaal aan voldoen. Ik was ook erg verrast met deze uitkomst. Heeft die te maken met de kwaliteit van de projecten die zijn ingediend? Dat geldt ook voor het Noorden van Nederland. Hier gaan we een slag met elkaar maken. Zoals ik ook in de MIRT-overleggen heb aangegeven, bezien wij op korte termijn, binnen nu en een tweetal maanden, op bestuurlijk niveau — wellicht dus niet in deze Kamer, maar met de lokale bestuurders — of er additionele weegfactoren moeten komen om die bredewelvaartsaspecten, die "Elke regio telt!"-aspecten beter mee te nemen. Er komt meer geld beschikbaar, lees ik in de financiële bijsluiter van het coalitieakkoord, zodat we ook projecten in de haarvaten gaan zien. Als die niet van de juiste kwaliteit zijn, kunnen wij daar wellicht bij helpen, of we moeten tot de conclusie komen dat die €20.000 per woning ontoereikend is voor bijvoorbeeld Saba, de eilandentoets, of voor bijvoorbeeld een eiland, maar wellicht ook Vlissingen. Binnen nu en een paar maanden hebben we dat duidelijk inzichtelijk gemaakt. Er is ook al met de heer Brok over gesproken hoe we dat gaan doen. Zeeland en Noord-Nederland zijn op dit moment de punten die we daarin meenemen. Daar gaan we van leren met elkaar. In een volgend MIRT-overleg zullen we met de regio terugkomen op wat daar de uitkomsten van zullen zijn, maar in ieder geval voordat weer een volgende ronde van het WoMo beschikbaar komt. Dat was een goed punt van de heer Goudzwaard in mijn optiek; een beetje bezijden deze agenda, maar ik dacht ik geef u toch dit antwoord mee. De heer De Hoop over de dijknormeringen. Ik stel voor om de vragen die u heeft gesteld, voor het volgende tweeminutendebat te beantwoorden, ik denk over ongeveer drie weken. Als wij die drie weken kunnen krijgen, dan ga ik ervan uit dat beantwoording ervan mogelijk moet zijn. Dat zal ik dan ook gewoon doorgeven en dat zal ik niet mondeling doen. Het hele puntje dijknormeringen neem ik wel mondeling mee. Tot zover het kopje dijken, voorzitter.

Minister Tieman: Dank u wel voor de vraag. Ik moet hier echt bescheiden zijn in mijn reactie, helaas. Deze vraag moet ik overdragen aan mijn opvolger en aan de deltacommissaris die dit proces ingaan. Ik wil hen hier niet voor de voeten lopen.

Minister Tieman: Ik kan dat schriftelijk doen, maar dat is geen afweging geweest, laat dat helder zijn. Ik ben inderdaad links en rechts aan het schrapen geweest de laatste negen maanden. Maar op dat gebied is dat niet ter sprake gekomen. Qua geldspanne moet u denken aan een bedrag van rond de 60 à 70 miljoen euro voor het specifieke eiland in kwestie.

Minister Tieman: Mevrouw Van der Plas heeft een vierentwintigtal vragen ingediend op 19 december. Die vragen hadden beantwoord moeten zijn; laat ik dat gewoon duidelijk aangeven. Ik duik er nog even in, want het zijn wat complexere vragen. Ik wil uw vragen ook echt rechtdoen. Ik duik hier echt nog even in. Het heeft te maken met hoe we met een aantal zaken omgaan, maar laat ik het volgende wel even meegeven. Bij vergunningverlening staat voorop dat alle partijen vertrouwen moeten hebben in de manier waarop de overheid met hun belangen omgaat. Documenten die gedeeld zijn, met een formele of niet-formele status, zijn serieus. Dat was de strekking van een aantal van uw vragen. Naar die documenten wil ik goed kijken. Ik heb gisteravond laat een eerste concept gezien van de beantwoording van die vragen. Daardoor heb ik ook weer vragen in mijn hoofd gekregen. De antwoorden daarop wil ik echt nog even boven tafel halen. Ik doe dat op een zo kort mogelijke termijn, mevrouw Van der Plas. U wacht namelijk al sinds 19 december op een antwoord op uw vragen.

Minister Tieman: Nee, sorry.

Minister Tieman: Ik zit even met de kalender in mijn hoofd. Volgende week zitten we ook nog in Genève met de ICT — dat is de Inland Transport Committee — maar ik ga de antwoorden op die vragen binnen nu en een week beantwoorden en naar de Kamer sturen.

Minister Tieman: Voorzitter. Mevrouw Vellinga-Beemsterboer en mevrouw Boelsma-Hoekstra zeiden dat het op korte termijn zou helpen om de Waddentoets vaker en meer gestructureerd in te zetten. "Dit zou ook een eilandentoets kunnen worden. Ook de BES-eilanden zouden daar dan een onderdeel van kunnen zijn en daar voordeel van kunnen hebben. Is de minister bereid om de nu nog relatief vrijblijvende samenwerkingsafspraken rondom de Waddentoets verder te ontwikkelen, zodat het een eilandentoets wordt?" De Waddentoets is een verantwoordelijkheid van de minister van BZK. De Waddentoets heeft het bewustzijn van eilandspecifieke effecten vergroot en draagt bij aan maatwerk. Samen met BZK ga ik eraan werken dat de Waddentoets onderdeel wordt van de UDO, de Uitvoerbaarheidstoets Decentrale Overheden voor de Waddeneilanden. Ik zal u samen met het ministerie van BZK informeren over het daar neerzetten van het onderdeel. Ik hoor ook wat opmerkingen met de strekking dat het onvoldoende geborgd zou zijn. Destijds is er een motie ingediend met het voorstel van mevrouw Lutz Jacobi — zij komt ook uit de regio — om te kijken of we dit beter neer zouden kunnen zetten. Geeft u mij dus nog even de tijd om dit met BZK te bespreken. Dan informeren wij u over de uitkomsten daaromtrent. Daar betrek ik dan ook de beantwoording bij van de vraag of het ook voor de BES-eilanden geborgd kan worden, maar die vallen ook al onder een UDO. Ik ga ermee aan de slag om dit wat robuuster te maken en ook even het net op te halen om te kijken hoe goed dit instrumentarium nu functioneert, of we er blij mee zijn en of er nog verbeterpunten zijn. Maar ik heb ook echt even een haakje te maken naar BZK, want dat is echt het eerste aanspreekpunt voor de Waddentoets. Zowel mevrouw Vellinga-Beemsterboer als mevrouw Boelsma vroeg of de minister bereid is om te onderzoeken hoe een integraal kustfonds vorm zou kunnen krijgen. Ik wil niet vooruitlopen op de uitkomsten van het evaluatierapport dat de heer De Graeff heeft uitgebracht. Ik wil dat eerst nog bestuurlijk bespreken in het eerste BOW-overleg. Ik koppel dan de uitkomsten terug naar aanleiding van dat BOW-overleg, dat gepland staat op 26 maart. De heer Goudzwaard vroeg hoe we voorkomen dat Noord-Nederland het sluitstuk van de verdeling van de middelen wordt. Ik heb daar net ook al het een en ander over aangegeven, bijvoorbeeld wat betreft de WoKT-gelden. Ik denk dat zo'n Waddentoets daar ook bij zou kunnen helpen en daarom ga ik dat met BZK oppakken. De heer De Hoop zei: we zien dat het kabinet de deur een beetje openzet voor de winning uit kleinere gasvelden in Noord-Nederland. "Kunnen de eilandbewoners er gerust op zijn dat er geen gasboringen meer worden toegestaan bij Ternaard?" Ja, er gaat geen gaswinning meer plaatsvinden bij Ternaard. Daar is overeenstemming over gekomen met de NAM. Uw Kamer is hier vorig jaar ook over geïnformeerd. Conform de nieuwe Mijnbouwwet zullen er daarnaast geen nieuwe vergunningen meer worden afgegeven voor fossiele winning in de Waddenzee. Verder is dat aan de minister van KGG. De heer Goudzwaard stelt dat sommige stukjes haven met een paar meter uitbreiding richting zee veel beter toegankelijk kunnen zijn. Je hebt daar natuurlijk ook te maken met de Natura 2000-wetgeving. De gemeente Harlingen is verantwoordelijk voor de nautische veiligheid binnen de haven van Harlingen. Het Wetterskip Fryslân is verantwoordelijk voor de dijkversterking. Het Wetterskip is bezig met de voorbereiding van het dijkversterkingstraject en wil de koppelkans in de havenmond verbreden om de toegankelijkheid en de nautische veiligheid te verbeteren. Rijkswaterstaat is gevraagd om hier als adviseur in te participeren. Dit project, dat nog in de verkenningsfase zit, moet uiteindelijk binnen het Natura 2000-beheerplan en de wetgeving passen. U heeft misschien signalen gekregen dat dat niet zou passen. Ik heb die signalen nog niet gekregen. We werken wel met elkaar samen. Dit zou een optie kunnen zijn, maar ik heb hierbij wel te maken met de kaders uit die beheerplannen. Die zijn ook niet altijd resoluut of absoluut, want Natura 2000 geeft ook gewoon mogelijkheden. Maar ik zou wel binnen een beheerplan en de wetgeving moeten opereren. De heer De Hoop vroeg of de minister kan toezeggen dat hij voor het volgende commissiedebat Wadden met de KNRM in gesprek gaat over de knelpunten en dat hij daarover rapporteert. Ja, dat kan ik toezeggen. Heel duidelijk. Dat is een mooie organisatie die afhankelijk is van donaties. Als u nog geen lid bent: word lid van de KNRM. Ik ben drie maanden geleden lid geworden. De vraag van mevrouw Vellinga-Beemsterboer bewaar ik liever voor de tweede termijn, maar ik kan hem ook nu beantwoorden, als u dat wil. Ja? Oké. Mevrouw Vellinga-Beemsterboer zei dat er eerder door de staatssecretaris zou zijn gezegd dat we nu al over de productiemiddelen uit zouden zijn en vroeg hoe dat nu zit. De staatssecretaris heeft aangegeven dat we de productiemiddelen in de havens vanuit de Staat ter beschikking zullen stellen aan de nieuwe concessiehouders. Dat is nog steeds het geval. We hebben dit, in lijn met het verslag van het debat van 1 oktober, goed geregeld voor de nieuwe concessieperiode en de aanbesteding. We moeten nog wel goede afspraken maken met de huidige concessiehouders over de overgang. Ook moeten we nog bekijken hoe we omgaan met de in het verleden gedane investeringen in die productiemiddelen. Maar de aanbesteding hoeft daar niet op te wachten. De heer de Hoop vroeg of de rederijen niet meer kunnen gaan betalen voor het gebruik van de haveninfrastructuur. De essentie van het antwoord is: vanaf 2029. Het Rijk moet op grond van de wet- en regelgeving een marktconforme vergoeding vragen voor het gebruik van de haveninfrastructuur. Op dit moment wordt geen marktconforme vergoeding betaald. In de nieuwe concessies wordt dit wel gevraagd. Vanaf 2029 zullen de toekomstige concessiehouders iets meer gaan betalen.

Minister Tieman: Die toezegging kan ik doen.

Minister Tieman: Ik snap de vraag, maar kijkende naar de tijdspanne is dit echt een vraag die ik, weliswaar als coördinerend minister, met KGG oppak. Dat heeft dan wellicht een volgende naam, maar dat weet ik nog niet goed. Ik kan daar op dit moment gewoon niet op ingaan. Ik wil mijn opvolger niet voor de voeten lopen en ook de nieuwe minister van KGG niet. U mag de minister die hierin coördinerend is — dat is deze minister — daar wel te allen tijde over bevragen, maar op deze vraag kan ik nu niet ingaan, een week en twee dagen voor de wissel.

Minister Tieman: Op het gebied van de productiemiddelen stel ik voor dat ik daar op korte termijn gewoon even schriftelijk op reageer. Ik hoop dat u dat ook een goed idee vindt. Dan weten we duidelijk wat er nou precies onder valt, zoals schepen en terminals, en in hoeverre dat elkaar raakt. Dan hebben we dat ook gewoon goed geborgd. Ik doe dat dan binnen nu en een maand. De andere twee vragen laat ik over aan de staatssecretaris.

Minister Tieman: Ik ga binnen nu en een week de vragen beantwoorden en ik neem dit punt daarin schriftelijk mee.

Minister Tieman: Als het gewoon kan binnen de wettelijke kaders van Natura 2000, die daar in mijn optiek wel ruimte voor bieden, dan nemen we dat zeker mee. Bij de snelheid op Ameland heb ik nu ook te maken met Natura 2000, maar daar is wel ruimte. Maar dat is even het spel van regels dat er is. Als er een ontheffing kan komen vanwege de nautische veiligheid, dan nemen we dat ook mee; dat lijkt mij logisch. Maar ik heb daarbij te werken binnen de kaders van de Natura 2000-wetgeving.

Minister Tieman: Laten we gewoon het net hierover ophalen. Hoeveel projecten lopen er stuk op dit onderwerp? Dat zou ik dan willen weten. Dan kunnen we het ook adresseren. U geeft nu aan: 2 meter. Ik heb geen signalen dat er op dit moment projecten stuklopen op het gebied van een uitbreiding van 2 meter, waarbij we nautische veiligheid prioriteit kunnen geven. Laten we dit wellicht als stukje huiswerk meegeven: inventariseren. Dat kunnen wij doen; dat kunt u wellicht zelf ook doen. Dan weten we wat meer en hebben we concrete voorbeelden. Dan kunnen we kijken of we dit moeten opschalen, als het een individuele casus is die u beschrijft. Ik heb geen informatie over projecten die nu stuklopen op 1 of 2 meter.