Inzet van Nederland voor de 79e jaarvergadering van de WHO

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 800 XVIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn enSport (XVI) voor het jaar 2026Nr. 192 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 mei 2026Hierbij informeer ik de Kamer, mede namens de Minister van Buiten-landse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, over de inzet vanNederland bij de 79e World Health Assembly (WHA), de jaarvergaderingvan de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). De WHA vindt van 18 tot enmet 23 mei 2026 plaats in Geneve. Ik zal namens het kabinet de eerstedagen als delegatieleider aanwezig zijn.Tijdens de WHA staan verschillende gezondheids-gerelateerde enbestuurlijke onderwerpen, geagendeerd. In deze brief gaat het kabinetnader in op de voor Nederland belangrijke onderwerpen en de inzetdaarop. De Nederlandse inbreng in de besluitvormende gremia van deWHO, zoals de jaarlijkse WHA, vindt zoveel mogelijk plaats in afstemmingmet de andere lidstaten van de Europese Unie (EU). Waar mogelijkspreekt de EU met één stem.Bij de toespraak tot de plenaire vergadering van de WHO zal Nederlandonder andere wijzen op het belang van:•Het werk van de WHO in algemene zin en de centrale rol van de WHOin de mondiale gezondheidsarchitectuur.•Het versterken van het vergader- en resolutieproces van WHO’sbestuursorganen, ten behoeve van de effectiviteit en efficiëntie van deorganisatie.•De noodzaak van een WHO die meerwaarde levert ten aanzien vangezondheidsweerbaarheid en -veiligheid, wat vraagt om strategische,internationale inzet, bijvoorbeeld ten aanzien van de beschikbaarheidvan medische producten, de veiligheid van gezondheidsdata en hetvoorkomen en tegengaan van grensoverschrijdende gezondheidsbe-dreigingen. kst-36800-XVI-192ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XVI, nr. 1921 Het kabinet zal de WHA ook gebruiken om bilaterale gesprekken te voerenmet collega-ministers van Volksgezondheid. Tevens zal het kabinetspreken op een side event van Indonesië over lokale productie vanmedische hulpmiddelen.Nederland zal verder tijdens de WHA samen met andere landen een sideevent organiseren over Global Health Financing.De WHODe WHO is in 1948 opgericht met als doel de gezondheid van mensenwereldwijd te bevorderen. Dit komt tot uiting in het ontwikkelen vangezondheidsbeleid, het coördineren van de wereldwijde inzet opgezondheidsuitdagingen, het ondersteunen van landen bij het versterkenvan hun gezondheidssystemen, het verbeteren van de gezondheid vankwetsbare groepen, het bevorderen van wetenschappelijk onderzoek eninnovatie, het verstrekken van (medische) noodhulp en het bevorderenvan complementaire samenwerkingsverbanden en partnerschappen. Eenbekend succesverhaal is het wereldwijd uitroeien van de pokken, deeerste ziekte in de geschiedenis die volledig is uitgebannen.Inmiddels is de wereld hard op weg om ook polio uit te roeien. Meerrecent speelt de WHO een centrale rol in de coördinatie van de wereld-wijde inzet om pandemische paraatheid en respons van landen teversterken.De Nederlandse inzetVoor Nederland is het van belang dat de volksgezondheid wereldwijd zogoed mogelijk is. Dit draagt bij aan (economische) stabiliteit in de werelden versterkt ook onze eigen veiligheid. Daarnaast biedt deze inzet ookkansen voor handel en kennisuitwisseling, voor onder meer de Neder-landse Life Sciences and Health sector. De WHO is voor het Nederlandsegezondheidsstelsel een centrale, technische, normerende en coördine-rende actor binnen de mondiale gezondheidsarchitectuur. Het kabinet zetdaarom in op een sterke, onafhankelijke en slagkrachtige WHO, metvoldoende financiële middelen, zoals aangegeven in de Nederlandsemondiale gezondheidsstrategie.Bij de inzet van Nederland tijdens deze WHA is de Nederlandse mondialegezondheidsstrategie leidend. Hieronder wordt per prioriteit van destrategie de inzet op een aantal relevante onderwerpen van deWHA-agenda nader toegelicht.Het versterken van de mondiale gezondheidsarchitectuur en nationalegezondheidssystemen•speerpunt: internationale coherentie en multilaterale samenwerking•speerpunt: verbeterde toegang tot primaire gezondheidszorg enSeksuele en Reproductieve Gezondheid en Rechten (SRGR)Tijdens deze WHA wordt lidstaten gevraagd in te stemmen met eentijdgebonden, inclusief, en door WHO gecoördineerd hervormingsproces,voor de mondiale gezondheidsarchitectuur, gericht op het verminderenvan fragmentatie en duplicatie tussen mondiale gezondheidsactoren. Ditis nodig gezien de vele uitdagingen voor de mondiale volksgezondheid ende afnemende financieringsstromen.Dit proces, dat zal lopen van juni 2026 tot mei 2027, zal gestructureerdworden rond verschillende thematische werkstromen en moet leiden totconcrete voorstellen voor een meer coherente en effectievere mondialeTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XVI, nr. 1922 gezondheidsarchitectuur. De uitkomsten van dit proces zullen voorliggentijdens de WHA in 2027.Nederland is voorstander van dit proces en een centrale rol van de WHOhierbinnen.Daarbij vindt Nederland het van belang dat de hervormde architectuurzich onder andere blijft inzetten op beheersing van grensoverschrijdendegezondheidsdreigingen en verbeterde toegang tot primaire gezond-heidszorg, inclusief SRGR.Het verbeteren van internationale pandemische paraatheid en hetminimaliseren van grensoverschrijdende gezondheidsdreigingenCspeerpunt: wereldwijde toegang tot medicijnen en medischehulpmiddelen;Cspeerpunt: versterkte internationale inzet op antimicrobiële resistentie(AMR) en zoönose beleid.Bij deze WHA ligt het ontwerp van een actieplan inzake antimicrobiëleresistentie voor. Doel hiervan is de nationale en mondiale reacties op deAMR-crisis te versterken. Nederland steunt de inzet op dit actieplan.Tijdens de WHA zal worden stilgestaan bij de voortgang van de onderhan-delingen over de bijlage bij het Pandemieverdrag, waarvan de basisteksttijdens de 78e WHA in mei 2025 is vastgesteld. De onderhandelingenliepen door omdat een belangrijke bijlage bij het verdrag nog niet wasafgerond. Hierover is de Kamer in de brief met de uitkomsten van deWHA78 van 30 juni 20251 geïnformeerd. Het afgelopen jaar is over dezebijlage, waarin praktische invulling wordt gegeven aan het zogenaamde«Pathogen Access and Benefit Sharing» mechanisme, verder onder-handeld in de daarvoor opgerichte Intergovernmental Working Group(IGWG).2 Na acht onderhandelingssessies sinds de WHA78 in 2025 is ernog geen overeenstemming bereikt over de tekst. Tijdens de aankomendeWHA bijeenkomst zal de stand van zaken worden gepresenteerd. Deonderhandelingen zullen in juli 2026 worden voortgezet met als nieuwedeadline de 80e WHA in 2027. Zoals eerder aan de Kamer is toegezegd, zalhet gehele verdrag na afronding en vaststelling door de WHA op grondvan de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen via deuitdrukkelijke goedkeuringsprocedure aan de Staten-Generaal terbeoordeling worden voorgelegd. Mochten er zich belangrijke nieuweontwikkelingen voordoen, dan zal het kabinet de Kamer hieroverinformeren.Het adresseren van de impact van klimaatverandering op volksge-zondheid en vice versaCspeerpunt: internationale verduurzaming en klimaatbestendig makenvan de zorg;Cspeerpunt: internationale actie op klimaat, water en voedsel.1Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1952PABS-mechanisme: via dit mechanisme zullen WHO-lidstaten zonder vertraging pathogeenmaterialen en/of genetische sequentie data over ziekmakende pathogenen delen met eenlaboratoriumnetwerk dat door de WHO gecoördineerd wordt, terwijl de data worden gedeeldvia een netwerk van bestaande databases. («access»). In ruil hiervoor delen deze landen ook inde voordelen («benefit sharing») zoals nieuwe vaccins, geneesmiddelen en diagnostica die opbasis van die pathogenen door bedrijven worden ontwikkeld die zich vrijwillig bij het mecha-nisme aansluiten.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XVI, nr. 1923 Vorig jaar heeft de WHA het actieplan op het gebied van klimaatveran-dering en gezondheid aangenomen. De concrete uitwerking hiervan zal inde komende jaren periodiek terug komen op de WHA agenda.Overige inzet WHAGelet op de verschillende conflictsituaties in de wereld, is er deze WHAnaar verwachting veel aandacht voor geopolitieke vraagstukken.Nederland zal (via de EU) steun uitspreken voor de inzet van de WHO incrisisgebieden. Onder meer in Oekraïne, dit jaar opnieuw geagendeerd alssub-item onder het werk van WHO in noodsituaties. Ter behandeling ligteen rapport voor over de implementatie van de resolutie over degezondheidsgevolgen van de Russische invasie in Oekraïne endaarbuiten. De bijbehorende resolutie, geactualiseerd op basis vanontwikkelingen van het afgelopen jaar, kan Nederland steunen.De gezondheidssituatie in de Palestijnse Gebieden komt aan bod ondertwee agendapunten: 1) het jaarlijks terugkerende agendapunt waar hetrapport over de gezondheidssituatie in de bezette Palestijnse Gebieden,inclusief Oost-Jeruzalem, en de Golanhoogten geagendeerd staat; en2) als sub-item onder het werk van WHO in noodsituaties, waar – sindseen Speciale Sessie van de WHO beheersraad op 10 december 2023 overGaza – een rapport over de gezondheidssituatie in de bezette PalestijnseGebieden, inclusief Oost-Jeruzalem wordt behandeld. Gebruikelijk wordenonder beide agendapunten resoluties gepresenteerd. Deze resolutieszullen op merites en of ze in lijn zijn met Nederlands beleid, wordenbeoordeeld.Verder is van belang dat Nederland, conform de motie van het lid Van derBurg (VVD)3, met een aantal gelijkgezinde landen meermaals bij de WHOheeft aangedrongen op betekenisvolle deelname van Taiwan aanbijeenkomsten in WHO-verband, waaronder deelname van Taiwan alswaarnemer bij de WHA.Youth delegateOm toekomstige gezondheidsprofessionals te betrekken bij internationaalgezondheidsbeleid en de bredere Nederlandse inzet op betekenisvollejongerenparticipatie in (multilaterale) besluitvorming te bevorderen, zalzoals voorgaande jaren, ook een studente geneeskunde als «youthdelegate» onderdeel zijn van de Nederlandse delegatie.In navolging van deze brief zal het kabinet de Kamer na de WHA over deuitkomsten informeren.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,S.T.M. Hermans3Kamerstukken II 2024/25, 35 207, nr. 94.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XVI, nr. 1924