De financiële invulling van humanitaire hulp in 2026

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 180Doen waar Nederland goed in is – Strategie voorBuitenlandse Handel enOntwikkelingssamenwerkingNr. 189 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 12 januari 2026In deze brief zet het kabinet uiteen hoe het budget voor humanitaire hulpin 2026 wordt verdeeld. Nederland blijft, een stabiele en betrouwbarehumanitaire donor, met een budget dat grotendeels op peil blijft. Ook blijfthet kabinet inzetten op meerjarige en flexibele voorfinanciering aangespecialiseerde hulporganisaties. Dit stelt partners in staat om snel,duurzaam, en op schaal hulp te verlenen, zowel in crises die veel(politieke) aandacht krijgen, als bij plotselinge natuurrampen oflangdurige, «vergeten» crises.De wereldwijde humanitaire noden blijven hoog door gewapendeconflicten zoals in Soedan, Gaza en Oekraïne, en door grootschaligenatuurrampen, zoals de recente overstromingen in Zuidoost-Azië. Volgensde Verenigde Naties (VN) zullen in 2026 wereldwijd naar schatting239 miljoen mensen humanitaire hulp nodig hebben.1 Omdat er onvol-doende middelen zijn om iedereen te helpen zijn hulporganisatiesgenoodzaakt te prioriteren en worden middelen in de eerste plaats ingezetvoor mensen met de meest acute en levensbedreigende behoeften.Tegen deze achtergrond werkt de VN in samenwerking met donoren ennon-gouvernementele organisaties (ngo’s) aan noodzakelijke hervor-mingen van het humanitaire systeem.2 Deze hervormingen richten zichnaast scherper prioriteren, ook op het terugdringen van kosten, bijvoor-beeld door het beter delen van data tussen organisaties en hetgezamenlijk gebruik maken van vluchten of vrachtwagens met hulpgoe-deren. In dat licht wordt ook steeds meer ingezet op het organiseren vanhulp op lokaal niveau, door gebruik te maken van lokale en nationaleorganisaties.1UNOCHA GHO 2026: https://humanitarianaction.info/document/global-humanitarian-overview-20262IASC: https://interagencystandingcommittee.org/humanitarian-reset kst-36180-189ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 180, nr. 1891 Bescherming van humanitaire ruimte en hulpverlenersVoor hulporganisaties wordt het steeds lastiger om de meest kwetsbarente bereiken en te beschermen. In verschillende landen staat de nalevingvan internationale humanitaire regels en de toegang voor hulporgani-saties onder druk. Humanitaire hulp wordt steeds meer gebruikt als eeninstrument voor politiek of militair gewin. Hulpverleners wordenbovendien geconfronteerd met geweld: in 2025 kwamen wereldwijd tenminste 329 hulpverleners om het leven, raakten 180 gewond en werden97 ontvoerd.3 Het kabinet blijft zich in 2026 op diplomatiek vlak actiefinzetten voor het behoud van humanitaire principes en het vergroten vanhumanitaire toegang, onder andere in Gaza, Soedan en de DemocratischeRepubliek Congo. Daarnaast blijft Nederland zich hard maken voor debescherming van hulpverleners, onder andere via de «Group of Friends»van de Declaration for the Protection of Humanitarian Personnel4 en doorbij te dragen aan het Global Initiative ter bevordering van het humanitairoorlogsrecht.5Naast levens redden met humanitaire hulp, levens verbeteren metontwikkelingshulpWaar Nederland met humanitaire hulp inzet op levensreddende en levensondersteunende hulp, beoogt het kabinet met ontwikkelingshulp desituatie van mensen op de lange termijn te verbeteren. Deze bredere inzetwordt beschreven in de 5 begrotingsartikelen uit de begroting voorBuitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp. Ontwikkelingshulp enhumanitaire hulp vullen elkaar aan. Zo draagt Nederland in de PalestijnseGebieden bij aan ontwikkelingsprogramma’s gericht op bijvoorbeeldvoedselzekerheid en de watervoorzieningen, waar de humanitaire hulpzich richt op het direct leveren van voedsel, bescherming en medischehulp. Ook in Syrië blijft levensreddende hulp essentieel, maar daarnaaststeunt Nederland sinds de val van Assad ook projecten op onder anderehet gebied van ontmijning, wederopbouw en economisch herstel. InOekraïne draagt Nederland zowel bij aan de verlichting van urgente nodenvia humanitaire inzet, als aan ontwikkelingsprogramma’s die zichbijvoorbeeld richten op het vergroten van de capaciteit van lokaleOekraïense autoriteiten om dat zelf te doen. In de DemocratischeRepubliek Congo wordt humanitaire hulp vooral geleverd in Noord- enZuid-Kivu. Met ontwikkelingsmiddelen draagt Nederland daarnaast bij aanveiligheid en stabiliteit in de regio, bijvoorbeeld via partnerschappen diehet maatschappelijk middenveld ondersteunen bij lokale en regionaleconflictbemiddeling.Financiële invulling voor humanitaire hulp 2026Gelet op de grote humanitaire noden en de wereldwijd afnemendefinanciering is het belangrijk om te kijken hoe hulp slimmer kan wordengeorganiseerd en hoe beschikbare middelen zo effectief mogelijk kunnenworden ingezet. Meerjarige en flexibele voorfinanciering, die vroeg in hetjaar beschikbaar komt, geeft humanitaire partners de ruimte om vooruit teplannen, sneller te handelen wanneer dat nodig is, alsook zich snel aan tekunnen passen aan veranderende omstandigheden. Nederland geldthierin als voorbeeld richting andere donoren en wil andere landen blijveninspireren dit voorbeeld te volgen. Daarom zet Nederland deze maniervan financieren ook in 2026 zelf voort.3Humanitarian Outcomes: https://www.aidworkersecurity.org/4Australisch initiatief: https://protect-humanitarian-personnel.org/about5Global Initiative ICRC: https://www.upholdhumanityinwar.org/Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 180, nr. 1892 Het kabinet financiert een selectie van organisaties dat elkaar aanvult:VN-organisaties en fondsen, de Rode Kruis- en Rode Halve Maanbe-weging, en de Dutch Relief Alliance. Met ieder hun specifieke rol,gebaseerd op mandaat en toegevoegde waarde, vullen deze organisatieselkaar aan en dragen zo bij aan een effectieve humanitaire respons. Naastbilaterale kanalen, draagt Nederland als EU-lidstaat bij aan de humanitaireinzet van de Europese Unie.Verdeling van middelenHet totale Nederlandse budget voor humanitaire hulp (artikel 4.1) in 2026bedraagt EUR 474,9 miljoen. Dit bedrag is exclusief EUR 18 miljoenspecifieke bijdragen (artikel 5.3) voor humanitaire hulp in Oekraïne. Demiddelen worden verdeeld over vier kanalen. Voor de kanalen 1, 3 en 4liggen de bijdragen grotendeels meerjarig vast, en zijn deze veelalongeoormerkt. Dat wil zeggen dat Nederland aan partners niet vooraf eenopdracht geeft om specifieke activiteiten uit te voeren in een bepaald land,maar dat zij de ruimte krijgen om op basis van een objectieve methode tebepalen waar humanitaire hulp het meest nodig is, en welke vorm vanhulp op dat moment het meest noodzakelijk is. Nederlandse hulp volgt opdie manier de mensen het meest in nood, ook over landgrenzen heen.Deze methode van financiering leidt ertoe dat de middelen die besteedworden aan mensen in nood via de Verenigde Naties (tabel 1), de DutchRelief Alliance en het Nederlandse Rode Kruis (tabel 3) ook grotendeels inde grootste crisis contexten terechtkomen, zoals in de PalestijnseGebieden en Soedan. De Nederlandse bijdrage aan de mensen in nood inde grootste crises zal dus hoger zijn dan de bijdragen voor hulpverleningin specifieke humanitaire contexten (kanaal 2) alleen.1. Bijdragen aan gespecialiseerde internationale hulporganisaties van deVerenigde Naties (VN) en de Rode KruisbewegingEUR mln.Central Emergency Response Fund (CERF)48UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (UN OCHA)7United Nations International Children’s Emergency Fund (UNICEF)17United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR)35United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees is the Near East(UNRWA)11World Food Programme (WFP)60UN Humanitarian Air Service (UNHAS)3International Committee of the Red Cross (ICRC)55International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC), via hetNederlandse Rode Kruis1,9Totaal237,9 VN-organisaties kunnen door hun wereldwijde aanwezigheid en capaciteitsnel opschalen en grootschalige hulp bieden, en vervullen een crucialecoördinerende rol die zorgt voor samenhang in de wereldwijde humani-taire inzet. Het mandaat van de VN-organisaties wordt door het voltalligeVN-lidmaatschap verleend wat hen bijzondere legitimiteit geeft en hun rolals erkende humanitaire actor versterkt. De organisaties die in de tabelgenoemd worden hebben allemaal een eigen mandaat en specifieketoegevoegde waarde waardoor ze elkaar versterken.De Rode Kruis- en Rode Halve Maanbeweging is van groot belangvanwege de rol van het ICRC als onafhankelijk hoeder van het humanitairoorlogsrecht, vastgelegd in de Verdragen van Genève. In dat kaderfaciliteert ICRC onder andere gevangenenruil en gezinshereniging.Daarnaast is de IFRC, via hun nationale verenigingen, zoals het Neder-landse Rode Kruis, in 191 landen met 17 miljoen vrijwilligers diepTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 180, nr. 1893 verankerd in lokale gemeenschappen. Daardoor kunnen zij snel encontext-specifiek hulp bieden: vóór, tijdens en na een crisis.2. Bijdragen voor hulpverlening in specifieke humanitaire contexten, incl.reserveEUR mln.Financiering aan de humanitaire landenfondsen van de VN voor:Palestijnse Gebieden16Soedan16Syrië14Jemen11Afghanistan11Zuid-Soedan11Democratische Republiek Congo8Ethiopië8Somalië8Tsjaad5Reserve waarmee een extra bijdrage gedaan kan worden in noodsituatiesgedurende het jaar.29,1Totaal137,1 Nederland levert via de humanitaire landenfondsen van de VN steun aanhumanitaire crises waar de noden het hoogst zijn. De landenfondsen zijntoegankelijk voor internationale, nationale en lokale organisaties enspelen een belangrijke rol in de coördinatie en uitvoering van hulp in demeest complexe humanitaire contexten. In 2026 zal Nederland bijdragenaan de humanitaire landenfondsen voor de Palestijnse Gebieden, Soedan,Syrië, Afghanistan, Jemen, Zuid-Soedan, Democratische RepubliekCongo, Ethiopië, Somalië, Tsjaad en Oekraïne. De selectie van debetreffende landenfondsen en de hoogte van de Nederlandse bijdragen in2026 zijn gebaseerd op een rangschikking met behulp van internationaalerkende data en indicatoren die weergeven per land hoeveel mensen innood zijn, hoeveel financiering nodig is om die mensen van hulp tekunnen voorzien, en wat de financiële dekkingsgraad van een betreffendlandenfonds is.Daarnaast houdt Nederland in 2026 zoals altijd een financiële reserve aan.Met de reserve kan Nederland een extra bijdrage doen in noodsituatiesgedurende het jaar, boven op de uitkeringen uit de noodfondsen van deVN en de Rode Kruisverenigingen, en naast bijdragen die de organisatieszelf al doen per crisis.3. Subsidies voor de partnerschappen met de Dutch Relief Alliance en hetNederlandse Rode KruisEUR mln.Dutch Relief Alliance67,8Nederlandse Rode Kruis14,2Totaal82 Via de Dutch Relief Alliance en het Nederlandse Rode Kruis investeertNederland in professionele en ervaren organisaties die snel kunnenopschalen, wereldwijd flexibel kunnen inspelen op acute en veranderendenoden, en diep verankerd zijn in de lokale context. Daarbij is er explicieteaandacht voor de bescherming en ondersteuning van vrouwen, meisjesen andere kwetsbare groepen. De Dutch Relief Alliance bundelt daarbij dekrachten van veertien Nederlandse hulporganisaties en werkt samen metmeer dan negentig lokale partners, ook in gebieden waar anderehulporganisaties niet altijd aanwezig zijn. Het Nederlandse Rode Kruisheeft de mogelijkheid te werken met 191 andere nationale verenigingenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 180, nr. 1894 wereldwijd op het gebied van rampenrespons en het versterken van deweerbaarheid van gemeenschappen.4. Bijdragen voor diverse hulporganisaties die zich inzetten voor belangrijkehumanitaire thema’s, zoals lokaal geleide hulp, de bescherming van hulpver-leners, anticiperende hulp in conflictgebieden, geestelijke en psychosocialesteun en water-gerelateerde rampenEUR mln.Totaal17,9 Deze bijdragen worden ingezet voor het veiliger en nog effectiever makenvan humanitaire hulp, zoals lokaal geleide hulp, de bescherming vanhulpverleners en anticiperende hulp in conflictgebieden. Een voorbeeld isde bijdrage aan de International NGO-Safety Organisation, die veiligheids-trainingen verzorgt en wereldwijd actuele informatie verzamelt en deeltter bescherming van hulpverleners. Daarnaast ondersteunt Nederlandpartners die zich richten op geestelijke en psychosociale hulp en expertiseop het gebied van water-gerelateerde rampen, waar Nederland goed in is.Tot slot is er budget voor trainingen, kennisuitwisseling en daarmee hetversterken van de benodigde diplomatieke inzet om bijvoorbeeld toegangte onderhandelen.Nederlandse Humanitaire hulp aan OekraïneEUR mln.Humanitair landenfonds van de VN9International Committee of the Red Cross (ICRC)6World Health Organisation (WHO)3Totaal18 Naast de middelen die via de vier bovenstaande kanalen uit artikel 4.1 vande BHO begroting worden ingezet, stelt Nederland voor Oekraïne extramiddelen beschikbaar voor het lenigen van humanitaire noden, zoals aanuw Kamer gemeld in brief met Kamerstuk 36 045, nr. 239 d.d. 3 oktober2025, Deze steun komt niet uit artikel 4.1., maar maakt onderdeel uit vanhet Nederlandse generaal gefinancierde pakket aan niet-militaire steunvoor Oekraïne in 2026 en is in de memorie van toelichting bij de Rijksbe-groting van 2026 in brief met Kamerstuk 36 000 V, nr. 2 terug te vindenonder artikel 5.3. Deze middelen worden verdeeld tussen het humanitairlandenfonds van de VN en het ICRC. Daarnaast wordt EUR 3 miljoenbeschikbaar gesteld aan de Wereldgezondheidsorganisatie voor geeste-lijke en psychosociale steun.NGO-Monitor rapportHet kabinet komt middels deze brief ook terug op het verzoek van de vastecommissie Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp van 13 maart 2025voor een aanvullende reactie op het NGO Monitor-rapport «A StrategicApproach to Deradicalization of Palestinian Society», gepubliceerd in juli2024.6 De kabinetsreactie op dit rapport werd door de voormalig Ministervoor Buitenlandse handel en ontwikkelingshulp als afdoendebeschouwd.7 In de procedurevergadering van de vaste KamercommissieBuitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp van 18 december 2025 is hiernogmaals om gevraagd.Het kabinet deelt de mening van NGO-monitor over het belang van goededue dilligence. Direct na 7 oktober 2023 heeft een doorlichting van de623432–559/2025D111577Kamerstuk 23 432, nr. 559Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 180, nr. 1895 Nederlandse en EU-ontwikkelingshulp voor de Palestijnse gebiedenplaatsgevonden. Hieruit is gebleken dat de due diligence processen dieervoor waken dat geld niet (in)direct ten goede komt van terroristischeorganisaties, op orde zijn. Ook zijn er geen signalen naar voren gekomendat Nederlands of Europees geld terecht is gekomen bij onbedoeldebestemmingen. Ik verwijs hierbij naar beantwoording van Kamervragenover dit onderwerp8.Aanvullend onderstreept het kabinet nogmaals altijd zeer serieus om tegaan met signalen over misbruik van ontwikkelingshulpgelden ofaantijgingen die wijzen op banden tussen hulporganisaties en terroris-tische organisaties, zo ook rapporten van NGO Monitor. Gezien de ernstvan de beschuldiging en de mogelijke gevolgen als iemand of eenorganisatie beschuldigd wordt van steun aan terrorisme, hecht het kabinetin elk afzonderlijk geval groot belang aan onderbouwing van eeneventuele beschuldiging, met bewijs dat inzichtelijk is voor de beschul-digde en zijn of haar advocaten, en dat getoetst wordt door een rechter.Voor Nederland zijn de terrorisme sanctielijsten van de VN en de EUleidend bij het bepalen welke organisaties als terroristisch wordenbeschouwd.De Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,A. de Vries82024Z09908Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 180, nr. 1896