Nadere toelichting dagprogramma’s gevangeniswezen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202624 587Justitiële InrichtingenNr. 1116 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE ENVEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 7 april 2026Op 26 maart jl. informeerde ik uw Kamer over de pilot tablets op cel.1 Inde pilot ontvangen gedetineerden voor een bepaald tijdsblok eenbeveiligde en afgeschermde tablet op cel, ter compensatie van een deelvan het dagprogramma. Dit is een mogelijkheid om bij personeelstekortencapaciteit in de lucht te houden. In 2025 is het DJI hiermee geluktverschillende malen capaciteit inzetbaar te houden en op dit momentblijven 100 plaatsen beschikbaar door het gebruik van tablets. In hettweeminutendebat van 2 april jl. heeft uw Kamer vragen gesteld over hetjuridisch kader van het dagprogramma en de content op de tablets. Indeze brief geef ik hier extra toelichting rover. Daarbij wil ik benadrukkendat ik DJI heb gevraagd de evaluatie versneld op te leveren zodat uwKamer tijdig een volledig beeld heeft van de pilot en het beoogde vervolg.Begin juni zal ik deze met uw Kamer delen.Het bieden van een dagprogramma aan gedetineerden is verplicht enbelangrijk om rust, orde en veiligheid in de inrichtingen te houden. Wet-en regelgeving stelt eisen aan de invulling en uren van het dagpro-gramma. De Penitentiaire beginselenwet bepaalt bijvoorbeeld hetminimum aantal uren luchten, recreatie, bezoek, bellen en sport. Ookvloeit uit de wet de zorgplicht van de directeur voort om arbeid aan tebieden. In de Penitentiaire Maatregel2, welke voortvloeit uit de Peniten-tiaire beginselenwet, is de minimale hoeveelheid uren van het totaledagprogramma vastgelegd. Het reguliere basisprogramma bestaat uit42,5 uur per week, waarvan ten minste 22,5 uur aan activiteiten en1Kamerstukken II, 2025–2026, 24 587, nr. 1094. Daarnaast is uw Kamer eerder op verschillendemomenten geïnformeerd over de pilot in de periodieke voortgangsrapportages over decapaciteit bij DJI.2Artikel 3 Penitentiaire Maatregel. kst-24587-1116ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 11161 bezoek.3 Als uitgangspunt geldt verder dat naast de 22,5 aan activiteitenen bezoek, 20 uur arbeid wordt aangeboden.In een aantal penitentiaire inrichtingen met personeelskrapte is het nietmogelijk het basisprogramma te bieden dat volgt uit wet- en regelgeving.Dat leidt tot het dilemma om schaarse capaciteit uit de sterkte te halen ofde capaciteit in stand te houden en concessies te doen aan het basispro-gramma. Wanneer het basisprogramma niet kan worden aangeboden,dient de directeur deze vanuit zorgplicht te compenseren met in beginselactiviteiten buiten cel.4 In de pilot wordt deze compensatie geboden dooreen aanbod van e-learnings, e-boeken, documentaires en entertainmentop tablets. De tablets worden over het algemeen verstrekt voor de duurvan het gemiste basisprogramma, gemiddeld 4 tot 8 uren per week.Tijdens die uren zijn gedetineerden op cel en is minder personeel nodig.Bij het vormgeven van de pilot is door een groep penitentiaire experts eenafweging gemaakt welke content er op de tablets moet staan om tekunnen volstaan als compensatie voor het ontbrekende dagprogramma.Omdat de inzet van tablets niet wettelijk is geregeld, is er een vertaalslaggemaakt van de onderdelen die een dagprogramma moet bevattenvolgens wet- en regelgeving (zoals educatie en recreatie) naar het aanbodop een tablet. DJI schat in dat het gevarieerde aanbod op de tablets eencompensatie biedt voor de wettelijke uren aan regulier dagprogramma diegemist worden wegens personeelskrapte. Hierbij is dus enerzijds gekekennaar de minimale uren die wet- en regelgeving stelt aan het dagpro-gramma en de verschillende onderdelen hierin, zoals de uren betreffendedeelname aan recreatieve activiteiten.5 Anderzijds moet er ook inhoude-lijke compensatie plaatsvinden voor bij wet voorgeschreven onderdelenzoals het volgen van onderwijs, het deelnemen aan educatieve activiteitenen recreatie. Ondanks dat de inschatting op dit moment is dat de huidigecontent het minimaal noodzakelijke is of daar tegen aan zit, zal ik in deevaluatie van de pilot nog een keer kritisch naar deze vertaalslag kijkenom te zorgen dat deze doelmatig, sober en toereikend is en de uitkomsthiervan met u delen. Als dan blijkt dat er nog ruimte zit om te versoberen,dan ga ik daar graag met uw kamer over in gesprek. Gezien de discussieover soft erotische content en de definitie daarvan zou een uitkomst vande evaluatie bijvoorbeeld kunnen zijn om deze content te verwijderen.Ik heb blijvend aandacht voor een veilige en verantwoorde manier vanwerken voor het personeel van DJI en voor de samenleving. Door depersonele tekorten wordt veel van het personeel van DJI gevraagd. Denkdaarbij aan overwerk en het uitstellen van opleidingen. Daarnaast leidt hetschrappen van onderdelen van het dagprogramma tot extra spanningentussen gedetineerden en het personeel. Het uit de sterkte nemen vancapaciteit en het daarmee nog verder onder druk zetten van de tenuitvoer-legging van opgelegde straffen en maatregelen acht ik vanuit oogpuntvan slachtoffers en samenleving evenzeer onwenselijk. Dit maakt de pilottablets op cel urgent. Daarnaast past deze pilot in een wereld die in hoogtempo digitaliseert. Op internationaal gebiedt gaat dit al veel verder:bijvoorbeeld in Estland zijn veel voorzieningen digitaal en in de VerenigdeStaten kunnen gedetineerden videobellen op een tablet op cel. InNederland zetten we met deze pilot beperkt in op digitalisering en zijn deervaringen die we opdoen, ook in het licht van toekomstige (personeelbesparende) oplossingen op tablets, waardevol. Mocht de Kamerbeslissen de pilot te beëindigen, dan vind ik het belangrijk op te merken3Voor gedetineerden in het plusprogramma geldt een plusprogramma van ten minste 59 uur perweek, waarvan tenminste 28 uur aan activiteiten en bezoek.4Dit volgt uit artikel 3 Penitentiaire Maatregel.5Artikel 49 lid 2 Penitentiaire beginselwet.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 11162 dat bij een aantal inrichtingen er geen andere keuze is dan plekken uit desterkte te halen. Het is zeer aannemelijk dat dan andere maatregelen sneluitgebreid moeten worden.Zoals ik u reeds heb toegezegd ontvangt u de evaluatie van de pilot beginjuni. Graag ga ik dan met uw Kamer in gesprek over het vervolg van depilot.De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,K.T. van BruggenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 11163