Beleidsreactie over Evaluatie Rijksinkoopstrategie Inkopen met Impact

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 800 VIIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Binnenlandse Zaken enKoninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2026Nr. 11 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN ENKONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 oktober 2025Met deze brief informeer ik u over de evaluatie van de rijksbredeinkoopstrategie Inkopen met Impact en de wijze waarop ik met debevindingen en aanbevelingen uit het evaluatierapport voornemens benom te gaan.Met een inkoopvolume van 18 miljard (2024) is inkoop door de rijks-overheid een belangrijke hefboom voor het creëren van maatschappelijkimpact. Naast inzet op klimaat, circulariteit, social return en de nalevingvan Internationale Sociale Voorwaarden – de huidige thema’s van Inkopenmet Impact – dragen wij met onze inkoop inmiddels ook steeds vaker bijaan veiligheid en economische ontwikkeling. We hebben te maken meteen toenemende behoefte aan strategische autonomie en leveringsze-kerheid in een geopolitiek roerige wereld. Ook op deze terreinen kunnenwe met inkoop impact maken, voor de EU en voor Nederland. Een steedsgrotere rol in de rijksinkoop speelt ook (kansen en risico’s van) dedigitalisering, inclusief het leveren van bijdragen aan digitaleweerbaarheid van de rijksoverheid en Nederland. Deze ontwikkelingenmaken het nodig de rijksinkoopstrategie te actualiseren en daarin, naastMaatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI), ookbovengenoemde onderwerpen een plaats te geven.De uitkomsten van de in 2024 uitgevoerde evaluatie van Inkopen metImpact vormen hiervoor een belangrijke basis. Bij het maken vanafwegingen betrek ik daarnaast ook andere relevante rapporten enafspraken. De belangrijkste zijn de Taakstellingsnota Rijksoverheid en hetrapport van de Algemene Rekenkamer (hierna: ARK) «Staat van deRijksverantwoording 2024» met het onderliggende deelrapport «Inkoopkan en moet eenvoudiger». kst-36800-VII-11ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 VII, nr. 111 1. Doel en aanpak van de evaluatie Als verantwoordelijk Minister voor de Rijksdienst ben ik systeemverant-woordelijk voor het rijksinkoopstelsel en het rijksinkoopbeleid, waar derijksinkoopstrategie Inkopen met Impact onderdeel van is. Het toenmaligkabinet bood die in 2019 aan de Tweede Kamer aan. Ik hecht eraan dat derijksinkoopstrategie relevantie houdt. In de zomer van 2024 is daaromopdracht gegeven aan Rebel Group om de effectiviteit ervan te onder-zoeken. Het evaluatierapport is op 17 december 2024 opgeleverd en op31 januari 2025 gepubliceerd.Rebel Group geeft antwoord op de vraag in hoeverre Inkopen met Impacteffectief is geïmplementeerd (terugblik) en geeft daarnaast aanbevelingenvoor de aanstaande actualisatie (vooruitblik). Omdat departementen, ende organisaties die daaronder vallen, zelf verantwoordelijk zijn voor deinkoop op de eigen begroting, zijn zij nauw betrokken geweest bij hetonderzoek. Een Begeleidingscommissie, met daarin interdepartementalevertegenwoordiging vanuit de inkoopuitvoering en het inkoopbeleid, zagtoe op een zorgvuldig proces en het bereiken van de onderzoeksdoelen.Uit de terugblik bleek onder meer dat er veel waardering is voor Inkopenmet Impact, maar dat er duidelijkheid nodig is waar het gaat om hoe dedoelen precies bereikt moeten worden. Ook in de sturing, verantwoorde-lijkheidsverdeling en samenwerking moet het duidelijker, met eenstevigere rol voor BZK. Tot slot constateerde Rebel Group dat MVOI dooropdrachtgevers nog niet altijd belangrijk genoeg gevonden wordt, wat detoepassing ervan bemoeilijkt.2. Beleidsreactie Hieronder reageer ik op de belangrijkste aanbevelingen. Ik maak daarbijeen onderscheid tussen aanbevelingen die worden opgepakt en aanbeve-lingen waarvoor eerst nadere verkenning nodig is. Zoals ook de ARKmeegeeft, weeg ik daarbij sterk mee wat de effecten voor de rijksinkoop-uitvoering zijn.2.1 Op te volgen aanbevelingen 1.Actualiseer de rijksinkoopstrategie met politiek draagvlakHet huidige Inkopen met Impact is per besluit van de ministerraad in2019 vastgesteld als kabinetsbeleid. Uit de evaluatie blijkt dat hetpolitiek draagvlak erg heeft geholpen bij de implementatie enuitvoering ervan. Ik ben voornemens ook de opvolger van Inkopen metImpact voor instemming aan de ministerraad voor te leggen voordat ikdie aan uw kamer toestuur.2.Concretiseer taken en verantwoordelijkheden in het geactualiseerderijksinkoopbeleidIk hecht waarde aan een helder en effectief werkend inkoopstelsel. Datstelsel gaat beter zijn werk doen als de rol van BZK wordt verstevigden verhelderd. Ook door uw Kamer is daar onlangs bij motie toeopgeroepen (motie Sneller c.s.), net zoals door de ARK in hun rapport.Binnen mijn departement wordt dan ook, samen met de departemen-ten, gewerkt aan een herinrichting van het stelsel. Ik houd hierbij oogvoor verbetering van samenwerking, met vereenvoudiging van deinkoopprocessen en het verminderen van de bureaucratie. Met dezemaatregelen werk ik aan meer wendbaarheid van het stelsel en eenheldere rijksinkoopstrategie, zodat opdrachtgevers én marktpartijenweten hoe zij kunnen bijdragen aan de ambities van het Rijk.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 VII, nr. 112 3.Concretiseer definities en doelstellingen en breng de thema’s van hetNationaal Plan MVI (overheidsbreed) en het rijksinkoopbeleid metelkaar in lijn, rekening houdend met Europese regelgeving.Eenduidigheid voor de uitvoeringspraktijk en de markt is van grootbelang, ook met het oog op efficiënt werken. Dit betekent dat ik dezeaanbeveling als volgt overneem:−Daar waar gelijke thema’s aan de orde zijn, wordt via het overheids-brede project «Regie op de Monitoring» onder meer gewerkt aaneenduidige definities, en waar mogelijk eenduidige doelstellingenen KPI’s. Dit project wordt uitgevoerd onder mijn coördinatie, insamenwerking met vertegenwoordiging uit de overheidsbredeMVOI-werkgroep van het Nationaal Plan MVI. Voor de voortgang enplanning over dit project verwijs ik kortheidshalve naar deKamerbrief Voortgangsrapportage Regie op de Monitoring MVOI.−Verder worden in de opvolger van Inkopen met Impact naderebeleidskaders opgenomen waar die nu nog ontbreken. Het gaat danbijvoorbeeld over Diversiteit en Inclusie, Milieu en Biodiversiteit,Circulair inkopen en Klimaatvriendelijk inkopen. Bestaandebeleidskaders worden geactualiseerd, als dat nodig is.4.Verbeter de coördinerende rol van BZK en zet steviger in op hetcategoriemanagement.Kortheidshalve verwijs ik naar de reactie op de tweede aanbeveling.5.Stel goede tooling beschikbaar voor monitoring van de voortgang tenopzichte van de doelen (per thema).Het project Regie op de Monitoring (zie aanbeveling 3) levert ookaanbevelingen op voor tooling. Ik verwijs dan ook naar de reactie bijaanbeveling 3.2.2 Nader onderzoeken 1.Maak Inkopen met Impact onderdeel van een rijksbrede verduurza-mingsopgaveIk ben het eens met de constatering dat er overlap is tussen MVOI ende rijksbrede verduurzamingsopgave, maar merk daarbij op dat inkoopslechts één van de instrumenten is voor de realisatie van de verduurza-mingsopgave van de rijksdienst, naast andere. Níet inkopen isbijvoorbeeld vaak het meest duurzaam. Het is nodig om voor debijdrage van inkoop aan duurzaamheidsdoelen van de rijksbedrijfsvoe-ring aparte inkoopdoelen te stellen. Het vraagt enige verkenning om dejuiste «knip» en de juiste samenhang vast te stellen. Dit doe ik insamenhang met het «zwaartepuntprincipe», dat ik hieronder (bij detweede aanbeveling) toelicht.2.Bepaal gezamenlijk de focus en bijdrage van de verschillendedepartementen aan de rijksbrede duurzame doelen.In het ARK-rapport «Staat van de Rijksverantwoording 2024» staat dater veel doelen tegelijk moeten worden gerealiseerd in de inkoop. Ikverken daarom of het mogelijk is om inkoopdoelen (als bijdrage aanduurzame doelen) beter te verdelen over departementen (projectZwaartepuntprincipe). Achterliggende gedachte van deze verkenning isom in kaart te brengen bij welk ministerie de kansen en risico’s in detoeleveringsketen, in relatie tot de inkoopuitgaven, het grootst zijn. Opbasis hiervan is beter te bepalen wie zich focust op welk duurzaam-heidsdoel. Deze focus brengt naar verwachting efficiencywinst voor de(inkoop)uitvoering met zich mee. De inkoopuitvoering (van inkoper totcontractmanager) hoeft zich dan namelijk niet op álle MVOI thema’stoe te leggen en kan op basis van de departementale verdeling meergericht te werk gaan.3.Verplicht vanuit Inkopen met Impact om doelen en acties voor inkoopte concretiseren in actieplannen en categorieplannen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 VII, nr. 113 Deze verplichting staat reeds in Inkopen met Impact. Sterker toezien opnaleving van deze en andere afspraken past bij de aanbeveling om derol van BZK in het stelsel te versterken, maar moet haalbaar enuitvoerbaar zijn gezien taakstellingen en passend zijn bij mijn rol enmandaat.3. Vervolg Op de opvolging van bovenstaande aanbevelingen legt mijn ministerie nude focus. Het restant van de aanbevelingen in de categorie «overig» vanhet rapport, worden niet opgevolgd. Dit omdat een aantal van devoorgestelde maatregelen buiten mijn mandaat valt en ik deze dus niet uitkan voeren. In andere gevallen omdat de uitkomsten van andere in dezebrief genoemde trajecten eerst afgewacht moeten worden.Dit en volgend jaar vindt uitwerking, afstemming en vaststelling van degeactualiseerde rijksinkoopstrategie plaats. MVOI maakt hier, zoalsgezegd, onderdeel van uit. Omdat Rebel Group pleit voor nadereconcretisering en breed (politiek en bestuurlijk) draagvlak, gebeurt dit innauwe samenspraak met stakeholders. Daarbij wordt uitdrukkelijk ook deuitvoerbaarheid getoetst. Het perspectief van de markt neem ik hierinmee.Ik streef ernaar uw Kamer in het derde kwartaal van 2026 de vastgesteldeinkoopstrategie op het gebied van MVOI voor het Rijk te kunnen sturen.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,F. RijkaartTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 VII, nr. 114