Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 389Vergrijzing en het integrale ouderenbeleidNr. 156 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 juli 2025Het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO)1 isin juli van 2022 gepresenteerd door de toenmalige Minister. WOZO is eenvertaling van een al eerder ingezette beweging in het veld om de zorgvoor ouderen toekomstbestendig te maken. WOZO geeft aan de bewegingwoorden en ondersteunt deze. Inmiddels is de beweging zo ver gevorderddat deze een vertaling en vervolg kan krijgen in beleidsprogramma’s en inhet hoofdlijnenakkoord ouderenzorg (HLO)2. Daarmee wordt de bewegingdie met WOZO is ingezet met kracht doorgezet en vervalt de noodzaak omWOZO als afzonderlijk programma uit te voeren. Het programma WOZOwordt daarom met deze brief afgesloten.Dit Kabinet streeft naar goede ondersteuning en zorg voor (kwetsbare)ouderen, zoals past bij het leven van ouderen en zij zelf in regie over hunleven blijven. In het recent aan de Tweede Kamer gezonden Hoofdlijnen-akkoord Ouderenzorg (HLO)3 wordt voor de periode 2025–2028 daartoegefocust op de Wlz-verzekerde zorg, zijn afspraken gemaakt brederetoepassing van reablement en het versterken mantelzorgondersteuning.Ook zijn er rode draden voor de toekomst benoemd en zijn er concreteafspraken gemaakt voor aanpassingen in de Wlz met betrekking totgelijkwaardige toegang tot het verpleeghuis en de aanpassing van deleveringsvormen bij zorg zonder verblijf. Verder vindt onderzoek plaatsnaar de wenselijkheid / behoefte aan een tussenvorm tussen thuis en hetverpleeghuis waar ik u later dit jaar over ga informeren.Hierna blik ik kort terug op WOZO, ga ik in op de bereikte resultaten en ophet vervolg. Naast de resultaten van WOZO meld ik u ook de stand vanzaken met betrekking tot de Medisch generalistische zorg (MGZ), de1Kamerstuk 29 389, nr. 1112Kamerstuk 29 389, nr. 1523Kamerstuk 29 389, nr. 152 kst-29389-156ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 389, nr. 1561 domeinoverstijgende activiteiten in van de langdurige zorg enZorgbuurthuis ’t Hageltje.WOZOHet veld van de ouderenzorg is zich er al langer van bewust dat er nieuwewegen gevonden moeten worden om de kwaliteit en de toegankelijkheidvan ondersteuning en zorg te borgen. Het aantal zorgverleners neemt nietof nauwelijks meer toe, terwijl de vergrijzing pas over enkele decennia zijnhoogtepunt bereikt. Met name aanbieders van ondersteuning en zorg(vaak bijgestaan door inkopende partijen) hebben daarom al tal vaninitiatieven genomen om nieuwe wegen te verkennen. Doorsnijdend indeze initiatieven is dat zij allen streven naar meer zelfstandigheid vanouderen, ook als deze ouderen kwetsbaar worden. Zo lang mogelijkzelfstandig wonen in de vertrouwde omgeving past bij de voorkeuren vanouderen. Het vergt bovendien minder uren ondersteuning en zorg. WOZOgeeft woorden aan deze beweging door het formuleren van een drieslag:−We willen anders, om aan te blijven sluiten op de veranderendevoorkeuren van ouderen.−We moeten anders, omdat de groei in aantal zorgverleners geengelijke tred houdt met de groei van de vraag en de oplopende kosten.−We kunnen ook anders, omdat de vele initiatieven in het veld de wegwijzen.Mede gebaseerd op deze vele initiatieven zijn uitgangspunten voor detoekomst van ondersteuning en zorg benoemd:−Zelf als het kan, want ouderen willen zo lang mogelijk zelfstandigblijven.−Thuis als het kan, omdat ouderen liefst zo lang mogelijk in hun eigenomgeving willen blijven wonen.−Digitaal als het kan, omdat digitale middelen helpen om de zorg vangoede kwaliteit en toegankelijk te houden.Deze analyse en uitgangspunten voor de toekomst vinden breedweerklank in het veld; in totaal hebben 37 partijen zich bij WOZOaangesloten.ResultatenSinds 2022 is er veel bereikt in WOZO. Enkele voorbeelden zijn:−De campagne Praat vandaag over morgen (PVOM) heeft vele seniorenbereikt en aan het denken gezet over hoe zij naar de toekomst kijken.Naast de campagne met de TV-spots, zijn er door onder andere deSeniorencoalitie, het Senioren Netwerk en BeBright tal van bijeenkom-sten georganiseerd om te spreken met ouderen. Vanaf dit jaarorganiseert ook MantelzorgNL bijeenkomsten.4−Op 26 januari 2024 is de visie eerstelijnszorg 2030 vastgesteld.5 Dezevisie komt voort uit het Integraal Zorg Akkoord. Deze visie houdt in datde eerstelijnszorg in 2030 toegankelijk is voor alle burgers die zorgnodig hebben, en draagt bij aan gelijke kansen op goede gezondheidvoor iedereen (incl. de aansluiting op het sociaal domein). Deimplementatie is regionaal en lokaal gaande.−Scheiden van wonen en zorg: er is ingezet op meer verpleegzorg thuis;een trend die al gaande was in de samenleving. Vanwege de sterketoename van verpleegzorg thuis, kon het aantal verpleeghuisplekkengemaximeerd worden.4https://praatvandaagovermorgen.nl/5https://open.overheid.nl/documenten/37969cd8-dcb4-4b38-a64b-65804eb2d8ac/fileTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 389, nr. 1562 −Door het veld is het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg vervangen doorhet Generieke kompas «Samen werken aan kwaliteit van bestaan», datde vraag van de oudere volgt, ongeacht uit welke wet de zorg wordtgefinancierd. Het kompas geldt zowel voor de wijkverpleging als voorde langdurige zorg.−Ruim 140 zorgaanbieders hebben een beroep gedaan op het pro-gramma «Waardigheid en Trots». Zij willen bijvoorbeeld ondersteu-ning om in de samenwerking met de informele zorg deze zorg meerruimte te geven, aanpassingen in de bedrijfsvoering te realiseren eninzet van technologie te vergroten. Dit geeft aan dat de beoogdevernieuwing volop gaande is.−In alle woondealregio’s zijn afspraken gemaakt over in totaal ca.290.000 woningen voor ouderen. Daarnaast is voor € 96,7 miljoensubsidie aangevraagd voor 6.482 zorggeschikte woningen.6−De Stimuleringsregeling Technologie in Ondersteuning en Zorg (STOZ)heeft tientallen projecten mogelijk gemaakt om technologie in tezetten, bijvoorbeeld met betrekking tot beeldschermzorg, telemonito-ring en medicatiegebruik7.−Er worden diverse initiatieven rondom reablement geïnitieerd doorzorgaanbieders, hierbij worden vaardigheden bij ouderen opnieuwaangeleerd. Ook is er door het Nivel een vragenlijstonderzoekuitgevoerd naar reablement onder ergotherapeuten (bijlage 1a) enfysiotherapeuten (bijlage 1b).In 2023 is met de partijen die vanwege hun positie een voorname rolspelen de regiegroep WOZO gevormd. Het gaat om de Seniorencoalitie,Sociaal Werk Nederland, V&VN, LHV samen met Verenso, VNG, ActiZ enZN. Gezamenlijk met VWS hebben zij een werkorganisatie vormgegeven,die aanvullende vraagstukken hebben uitgewerkt. Bijvoorbeeld: desamenwerking tussen formele en informele zorg, opschaling van goedevoorbeelden en oplossen van bekostigingsproblemen bij de inzet vantechnologie.Bij deze brief treft u een monitor aan, waarin meer in detail is ingegaan opde bereikte resultaten (bijlage 2 en 3). Een overzicht van de gezettestappen treft u aan in bijlage 4 in een infographic. Mede door de manierwaarop de overheid en betrokken organisaties hebben samengewerkt inde regiegroep en de werkorganisatie, zijn er goede resultaten bereikt. Ookzijn er nieuwe vormen van samenwerking ontstaan. Daarop wil ikvoortbouwen.Graag wil ik mijn waardering en respect uitspreken voor deze en de veleandere initiatieven. Het is heel inspirerend om te zien met welke energie,passie en vakbekwaamheid zorgverleners zich inzetten om het leven van(kwetsbare) ouderen kwaliteit van bestaan te geven.VervolgZoals aangegeven sluit WOZO aan op de energie en initiatieven vanbetrokken organisaties in het veld. Bij de WOZO-conferentie in 2024hebben diverse zorgaanbieders voorbeelden gepresenteerd aan departijen die zich bij WOZO hebben aangesloten. Een overzicht van dezevoorbeelden en de geleerde lessen treft u aan in de voortgangsbrief vanmei 20248. In de presentaties op het congres werd aangegeven dat doorgoed te luisteren naar ouderen, er altijd mogelijkheden zijn om op hun6www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2025/04/25/kamerbrief-over-voortgang-ouderenhuisvesting7www.rvo.nl/subsidies-financiering/stoz#doel8Kamerstuk 29 389, nr. 126Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 389, nr. 1563 wensen aan te sluiten. Dat wil niet zeggen dat het altijd makkelijk is omaan te sluiten op de wensen van ouderen. Daarom werd in de presentatiesgevraagd om beleidsmatige ondersteuning.De door het veld gewenste beleidsmatige ondersteuning bestaat veelal uitde vertaling naar wet- en regelgeving en financiering voor opschaling enbestendiging. Daartoe zijn of worden nu concrete afspraken gemaakt in:−het Integraal Zorgakkoord (IZA) (2022) bijvoorbeeld over de eerstelijns-zorg en samenwerking in de wijk;−de realisatie van 290.000 woningen voor ouderen in het programmaWonen en Zorg voor Ouderen (dit is een gezamenlijk programma vande Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de Minister vanVolkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening);−het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO)9 dat zich voor de periode2025–2028 focust op de Wlz-verzekerde zorg, alsook afspraken bevatover bredere inzet van reablement en het versterken mantelzorgonder-steuning. In het akkoord zijn gezamenlijk vastgestelde rode dradenbenoemd over de ondersteuning en zorg voor ouderen in de toekomst.Ook zijn er concrete afspraken gemaakt voor aanpassingen in de Wlzmet betrekking tot gelijkwaardige toegang tot het verpleeghuis en deaanpassing van de leveringsvormen bij zorg zonder verblijf.−daarnaast is het voornemen om in het Aanvullend Zorg en WelzijnAkkoord afspraken te maken over onder meer de voortgang van deuitvoering «Visie eerstelijnszorg 2030» en de samenwerking in de wijk.WOZO heeft een belangrijke aanjagende functie in de beweging naarmeer toekomstbestendigheid van de ouderenzorg. Tegelijkertijd is dezebeweging nu dusdanig ver dat er een zakelijke vertaling nodig is naarmeer concrete afspraken die in bovengenoemde akkoorden staan.Daarmee sluit ik WOZO als zelfstandig programma af.MonitoringWOZO wordt gemonitord op drie niveaus. Als eerste wordt gekeken of devoorgenomen beleidsmaatregelen zijn uitgevoerd (bijlage 2). Uit dezebijlage blijkt dat de in 2022 voorgenomen beleidsmaatregelen voor hetleeuwendeel zijn uitgevoerd.Als tweede wordt gekeken naar de resultaten van de beleidsmaatregelen(bijlage 3), zowel kwantitatief als de kwalitatief. Met het aanbieden vandeze monitor wordt uitvoering gegeven aan de Motie van het lidMohandis (GroenLinks-PvdA)10.Als derde wordt door het RIVM naar de effecten in de samenlevinggekeken. Deze monitor wordt eind van 2025 verwacht en zal ik u dan doentoekomen.Bijlagen«Waardigheid en Trots» is een reeds langer bestaand programmawaarmee zorgaanbieders worden ondersteund in de veranderbeweging.Uit bijgevoegde voortgangsrapportage blijkt dat inmiddels ruim140 zorgaanbieders worden ondersteund via dit het programma.Belangrijke onderwerpen voor deze zorgaanbieders zijn: samenwerkingmet de informele zorg, arbeidsmarkt, kwaliteit van zorg en gebruik vantechnologie (bijlage 5).9Kamerstuk 29 389, nr. 15210Kamerstuk 31 765, nr. 730Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 389, nr. 1564 Ook treft u een tweetal adviezen van de Raad voor Ouderen en mijnreactie daarop aan, te weten: «Ouderen aan de beleidstafel De afvinkparti-cipatie voorbij» (bijlagen 6a en 6b) en «Sociale participatie: smeerolievoor de samenleving» (bijlagen 7a en 7b).Het programma RegioKracht in de zorg werkt aan het versnellen van detransitie die nodig is om de ondersteuning en zorg voor onder neerouderen toegankelijk te houden. Dit doet het programma door onder-steuning te bieden aan regionale samenwerkingsverbanden en deopgedane kennis te verspreiden. In bijlage 8 treft u de voortgang aan.Overig onderwerpenMedisch generalistische zorg (MGZ)Bij MGZ gaat het om zorg zoals huisartsen, artsen verstandelijk gehandi-capten en specialisten ouderengeneeskunde (SO) deze bieden. Om debeschikbaarheid, toegankelijkheid en organiseerbaarheid van de MGZ tebevorderen, ondersteun ik het Vilans programma «MGZ in de regio».Daarnaast speelt het convenant MGZ dat door veldpartijen11 zelf isopgesteld een belangrijke rol in de bevordering van MGZ.Het programma «MGZ in de regio» bevordert (domeinoverstijgende)samenwerking van medisch generalistische zorg in de regio. Het werkenaan regionale oplossingen voor de toegang van MGZ wordt steeds meergemeengoed. Oplossingen zoals taakherschikking, gemeenschappelijketriage en inzet van de Specialist Ouderengeneeskunde in eerste lijnworden steeds meer gangbaar in de praktijk. Verder zien we dat waarMGZ aanvankelijk alleen prioriteit kreeg in de ouderenzorg, de gehandi-captensector nu ook volop aan de slag is met dit thema. Ook hier komtregionale samenwerking van de grond. Voorbeelden daarvan zijn deregiopoli’s voor arts Verstandelijk Gehandicapten en de inzet van deVerpleegkundig Specialist in de MGZ. De borging van nieuwe manierenvan (samen)werken blijft een uitdaging doordat structurele bekostigingniet altijd van de grond komt. Vilans zet hier de komende tijd op in. Inbijlage 9 treft u een rapportage van het programma MGZ in de regio aan.Het MGZ convenant dat in september 2024 is gesloten, wordt doorveldpartijen geëvalueerd in verschillende sessies, waarvan de eerstvol-gende deze zomer plaatsvindt. De betrokkenheid van niet gecontracteerdeinstellingen en pgb-instellingen is daarbij onderwerp van gesprek. Deintentie bij convenantspartijen is om dit onderwerp op te pakken. Ook demotie van Kamerlid De Korte12, waarin de regering verzocht wordt om teregelen dat alle niet gecontracteerde instellingen en pgb-instellingen voor24 uurs-Wlz-zorg zich eveneens verbinden aan het convenant samen-werking medisch generalistische zorg, en de Kamer hierover binnen viermaanden te informeren, haakt hierop in. Het is niet aan VWS maar aan deconvenantspartijen om te beslissen over het convenant en de toepas-baarheid daarvan. Ik ben blij dat BVKZ en SPOT hebben aangegevenconstructieve gesprekken met de convenantspartijen te willen voeren overhoe de niet gecontracteerde en pgb-instellingen bij de uitwerking van hetconvenant betrokken kunnen worden. Ik informeer u over de voortgang inde brief over het pgb die ik in het najaar naar de Tweede Kamer stuur.Daarmee geef ik uitvoering aan de motie.11ZN, Actiz, VGN, Verenso, LHV, NVAVG, InEen12Kamerstuk 34 104, nr. 434Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 389, nr. 1565 Domeinoverstijgende activiteiten langdurige zorgMet de specifieke uitkering Domeinoverstijgende samenwerking (SPUKDOS) zijn er in 2023 en 2024 diverse experimenten uitgevoerd waarvaneen groot deel in 2025 een vervolg heeft gekregen. Deze experimentenzijn erop gericht om zorg op grond van de Wlz te voorkomen, te vermin-deren dan wel uit te stellen. Voorafgaand aan de aanvraagrondes zijn eronline en fysiek bijeenkomsten en webinars georganiseerd voorgemeenten, zorgkantoren en zorgaanbieders. Daarnaast is er onder-steuning aangeboden door een implementatieadviseur om partijen tehelpen tot een complete aanvraag te komen. In de eerste ronde van 2025zijn er 34 aanvragen ingediend.Sinds 2024 worden de DOS-projecten door de Vrije Universiteit vanAmsterdam gemonitord. Er wordt gekeken naar uitstel van beroep op deWlz en onderwerpen zoals mantelzorgbelasting en kwaliteit van leven. Inbijlage 10 vindt u de publieksversie experimenten SPUK DOS 2025. Dit iseen overzicht van de tot nu toe toegekende experimenten in 2025 met eeninhoudelijke beschrijving om een beeld te krijgen van de experimentendie plaatsvinden onder de SPUK DOS.Zorgbuurthuis ‘t HageltjeDe afgelopen drie maanden zijn gesprekken gevoerd met hetzorgbuurthuis, de zorgaanbieder, de gemeente en het zorgkantoor, waarbijmijn ambtsvoorganger ook zelf betrokken is geweest. Daarbij zijnverschillende oplossingsrichtingen verkend. Inmiddels hebben degemeente en het betrokken zorgkantoor de handen in één geslagen omgezamenlijk een SPUK DOS aanvraag te doen. Met de wet DOS (Domeinoverstijgende samenwerking) krijgen initiatieven zoals zorgbuurthuizenmeer ruimte om zich te ontwikkelen. Hiermee zie ik deze opgave alsvervult en doe ik de motie het lid Dobbe over het wegnemen vanbelemmeringen bij het opzetten van zorgbuurthuizen af.13Tot slotWOZO heeft een belangrijke rol gespeeld in de beweging naar meerzelfstandigheid van ouderen, ook als zij meer ondersteuning en zorgnodig hebben. Er zijn vele initiatieven genomen door cliëntenorganisaties,zorgvragers, zorgaanbieders en inkopende partijen om ouderen teondersteunen. De beleidsmatige ondersteuning daarvan, zoals hiervoorgeschetst, moet hen helpen om hun initiatieven te borgen en uit tedragen. Daarnaast wil ik alle organisatie betrokken bij WOZO, waaronderdie in de regiegroep, bedanken voor de hechte samenwerking. Ik rekenerop dat wij in de verschillende akkoorden nauw kunnen blijvensamenwerken.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,N.J.F. Pouw-Verweij13Kamerstuk 36 410 XVI, nr. 84Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 389, nr. 1566