Beleidsreactie Periodieke Rapportage cultuureducatiebeleid 2013-2022

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 820Nieuwe visie cultuurbeleidNr. 538 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR ENWETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 april 2025Een rijke leeromgeving is het fundament voor kinderen en jongeren omzich verder te kunnen ontwikkelen. Cultuureducatie maakt een belangrijkonderdeel uit van deze rijke leeromgeving en legt de basis voor deculturele en creatieve ontwikkeling. Het leert onder meer kritisch encreatief nadenken, het opent gesprekken die niet vanzelfsprekend zijn enhet doet (onvermoede) talenten ontdekken. Naast dat cultuureducatie inde vrije tijd plaatsvindt, is het ook een wettelijk verplicht onderdeel vanhet curriculum van het funderend onderwijs.Vaak vindt de eerste kennismaking met cultuureducatie plaats op of viaschool. Dit is van grote waarde, omdat niet ieder kind met diens ouders ineen museum komt, naar een toneelvoorstelling gaat of een muziekin-strument in handen krijgt.Kunst en cultuur kunnen direct of indirect bijdragen aan de basisvaardig-heden lezen, schrijven en rekenen. Het schrijven van een rap of lezen vaneen literaire klassieker verbindt verschillende vakgebieden en zorgt vooreen uitdagend en rijk curriculum voor leerlingen. Scholen zijn zelfregisseur van de wijze waarop zij uitvoering geven aan cultuureducatie inde klas. Met culturele partners aan hun zijde, zoals kunstvakdocenten,geven ze daaraan samen betekenis en invulling. Daarvoor is een stabielebasis en een goed samenspel tussen cultuur en onderwijs nodig.Op 26 maart 2024 ontving uw Kamer van de toenmalige Staatssecretarisvoor Cultuur en Media de Periodieke rapportage Cultuureducatiebeleid2013–2022, de Monitor Cultuureducatie primair onderwijs 2022–2023 ende Monitor Cultuureducatie voortgezet onderwijs 2022–2023 (Kamerstuk32 820, nr. 519). In bijlagen 1 tot en met 4 van deze brief vindt u eenbeknopte samenvatting van de Periodieke rapportage, het rapport zelf ende monitors. In bijlage 5 vindt u de eindrapportage van de evaluatie van kst-32820-538ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 820, nr. 5381 de pilot MBO Cultuurkaart 2022–2024.1 Op basis van de uitkomsten vandeze evaluatie concludeer ik dat de pilotfase voor de MBO Cultuurkaartsuccesvol is geweest. De evaluatie wijst uit dat de kaart een sterke impulsis voor mbo-studenten om met kunst en cultuur in aanraking te komen,waarbij het onderwijs wordt verrijkt. Op basis hiervan heb ik besloten omde MBO Cultuurkaart met budget ook de komende vier jaar voort tezetten, gezamenlijk met de Cultuurkaart in het voortgezet onderwijs. In deafweging voor het vervolg is meegenomen hoe op een zo efficiëntmogelijke manier en met juiste inzet van middelen een zo groot mogelijkedoelgroep bereikt kan worden. Hiermee blijft dit kabinet zich ook in2025–2028 inzetten voor de ondersteuning van cultuureducatie in het po,vo en mbo.Uit de rapporten en monitors zijn aanbevelingen gekomen die hetcultuureducatiebeleid kunnen versterken. Middels deze brief bied ik u mijnbeleidsreactie aan waarin ik inga op de uitkomsten en aanbevelingen uitdeze rapporten. Ik heb drie hoofdlijnen gedestilleerd waar ik mij dekomende periode voor wil gaan inzetten:1.Het aansluiten bij ontwikkelingen in het onderwijsveld (onder anderecurriculumherziening en focus op de basisvaardigheden).2.Het vergroten van de samenhang van de verschillende (stimulerings-)programma’s en tegengaan van versnippering.3.Het onderzoeken van een structurele aanpak voor Cultuureducatie metKwaliteit na 2028.Ik vind het van belang de ontwikkelingen op het gebied van cultuuredu-catie goed te blijven volgen. Dat geldt voor de uitvoering en organisatievan cultuureducatie op school, maar ook voor de monitoring van deculturele en creatieve ontwikkeling van kinderen en jongeren. Metleidende partijen uit het veld van cultuur en onderwijs wil ik bezien of wedit nog beter in kaart kunnen brengen.«Wat fijn aan de lessen van KIDD is, is de afwisseling tussenbewegen en luisteren. De lessen zijn hartstikke leuk en het bijzondereis dat iedereen meedoet. Zelfs als een kind zich niet direct aansluit bijeen les, kijken de kunstenaars hoe het op zijn of haar manier tochkan participeren. Je leert je gêne opzij te zetten en met respect naarelkaar te kijken. Alles wat je wilt doen is goed en is kunst! Je mag vrijbewegen en zijn wie je bent. Dit alles is ontzettend waardevol.»Leerkracht, groep ½Theatergezelschap BonteHond werkt sinds 2013 aan het verstevigenvan cultuureducatie in Almere via het programma «Kunst isDichterbij dan je Denkt» (KIDD). Sinds 2021 is Collage, Centrum voorcultuuronderwijs Almere, mede-penvoerder van het programma.KIDD draagt bij aan het ontwikkelen van sleutelvaardigheden als injezelf geloven, creatief zelfvertrouwen en het reguleren van emoties.Deze effecten werken nog tientallen jaren door in de ontwikkelingvan het kind. Het programma bezit ook de bijzondere eigenschap omhet verschil tussen kansrijke en kansarme jeugd te verkleinen. Hetduurzame karakter van KIDD heeft een positief effect op zelfcontroleen werkgeheugen. Dit heeft weer positief effect op gezondheid enwelzijn en vermindert crimineel gedrag. Jaarlijks worden binnen ditprogramma ruim 18.620 culturele activiteiten voor leerlingen op enbuiten de school in Almere georganiseerd.(https://kunstisdichterbijdanjedenkt.nl)1«Cultuureducatie in het mbo: Anders, meer; beter? Monitor en evaluatie pilot MBO Cultuurkaartmet budget», ResearchNed (2024).Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 820, nr. 5382 Hoofdlijnen voor de toekomst1. Het aansluiten bij ontwikkelingen in het onderwijsveld (onder anderecurriculumherziening en de focus op basisvaardigheden) De uitdagingen in het onderwijsveld zijn groot. Zoals genoemd in deKamerbrief van 11 oktober 2024 zet dit kabinet alle zeilen bij om dedalende prestaties op lezen, schrijven en rekenen te keren (Kamerstuk31 289, nr. 593). Dat begint bij de basis: een duidelijk curriculum met focusop lezen, schrijven en rekenen. De actualisering van het curriculum is eenuitgelezen kans om focus en richting in de kerndoelen aan te brengen. Datbetekent dat er ook kansen liggen om leergebieden integraal aan tebieden, want lezen, schrijven en rekenen krijgen pas echt betekenis incombinatie met bijvoorbeeld geschiedenis, technologie of cultuur.Daarnaast zijn kunst en cultuur uiteraard op zichzelf van waarde: hetbeoefenen van en deelnemen aan cultuur zijn een verrijking voor iedersleven en belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren.Daarom hebben de aangescherpte kerndoelen voor kunst en cultuur eeneigenstandige plek in het landelijk vastgelegde curriculum.De aanbevelingen uit de rapporten moeten worden geplaatst binnen debredere ontwikkelingen in het onderwijsveld: focus op de basis en hettegengaan van overladenheid in het curriculum. Daarom gaan we aan deslag met een integrale visie op onderwijs en cultuur die aansluit bij deprioriteiten van dit kabinet en bij de huidige uitdagingen waar hetonderwijsveld voor staat.•De aangescherpte kerndoelen zijn de komende jaren het uitgangspuntvoor het cultuureducatiebeleid en de aansluiting op de onderwijsprak-tijk. We gaan kijken hoe de samenhang tussen het wettelijk curriculumen het beleidsinstrumentarium voor cultuureducatie verder versterktkan worden.•We volgen de ontwikkelingen in het onderwijsveld, het beproeven vande aangescherpte kerndoelen en de implementatie daarvan op de voet.In de komende periode dragen we er zorg voor dat Cultuureducatiemet Kwaliteit (CmK, zie ook onder 3) goed blijft aansluiten opontwikkelingen binnen en behoeften van het onderwijsveld. Naast datscholen en leerkrachten handvatten aangereikt krijgen om te werkenmet de nieuwe kerndoelen, willen we deze kennis ook overdragen aanhet culturele veld, zodat ook zij goed kunnen aansluiten op wat scholennodig hebben.«Door cultuureducatie te integreren in het burgerschapsonderwijscreëren we een onderwijsomgeving waarin cultuur en samenlevinghand in hand gaan, waardoor leerlingen niet alleen leren over dewereld, maar er ook actief onderdeel van uitmaken.»Abe Simao, onderwijsadviseurDe ontwikkeling van Cultuureducatie met Kwaliteit op Bonaire heeftaangetoond dat samenwerking, vastberadenheid en creativiteitessentieel zijn. Het succes van het programma heeft niet alleen dekwaliteit van het cultuuronderwijs verbeterd, maar ook de betrok-kenheid van leraren en leerlingen vergroot. Door Cultuureducatiemet Kwaliteit verder te integreren binnen het schoolcurriculumkunnen we ervoor zorgen dat kunst en cultuur een structureelonderdeel worden van het onderwijs op Bonaire.«Kijk eens wat er staat: terugblik op vier jaar CmK», LKCA-publicatie(2025)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 820, nr. 5383 2. Versimpeling en het vergroten van samenhang tussen de (stimulerings-)programma’s Het belangrijkste punt dat naar voren komt uit de periodieke rapportage isdat er door de jaren heen een ingewikkeld geheel aan beleidsmaatregelenis ontstaan. Scholen en culturele organisaties hebben te maken met eenveelheid aan stimulerende maatregelen voor cultuureducatie, die nietaltijd logisch op elkaar aansluiten. Er is een grote behoefte aan eenvou-diger en overzichtelijker beleid, met name aan een drastische vermin-dering in het aantal beleidsmaatregelen.Om het voor de uitvoerders, zijnde scholen en culturele organisaties,makkelijker te maken ga ik het volgende doen:•In 2026 wil ik komen tot een mogelijke aanpak voor de versimpelingvan het instrumentarium vanaf 2029. Dat kan vooral door naar desamenhang van alle regelingen te kijken. Ik denk daarbij aan deinstrumenten en programma’s als Cultuureducatie met Kwaliteit, decultuureducatieregelingen bij het Fonds voor Cultuurparticipatie,School & Omgeving, de Cultuurkaart voor het vo en mbo en de brederegeling combinatiefunctionarissen. Ik doe dit in samenspraak metmijn partners in het cultuur- en onderwijsveld.De samenwerking tussen Rijk, provincies en gemeenten is van grootbelang voor een goed werkend ecosysteem voor cultuureducatie. Metlandelijk, provinciaal en gemeentelijk beleid ondersteunen we alsoverheden gezamenlijk een omgeving waarbinnen cultuurmakers,kunstvakdocenten, leerkrachten en schoolleiders elkaar kunnen vinden,ontmoeten en samen kunnen werken aan de culturele en creatieveontwikkeling van kinderen en jongeren. De ambitie om hier de komendevier jaar aan te blijven werken staat beschreven in de BestuurlijkeAfspraken Cultuurbeoefening 2025–2028 (BAC), die op 10 januari in deStaatscourant zijn gepubliceerd (Stcrt. 2025, 1756). Cultuureducatie wordtdaarbij bezien in samenhang met aanverwante thema’s, zoals talentont-wikkeling en buitenschoolse cultuureducatie. De overheden spreken hierinde ambitie uit om beleid in samenhang te ontwikkelen, met aandacht voorwaardevolle verbindingen tussen domeinen, zoals cultuur en onderwijs.Een mooi voorbeeld hiervan is de ambitie om cultuureducatie opgemeentelijk niveau op te nemen in de Lokale Educatieve Agenda (LEA).3. Het onderzoeken van een structurele aanpak voor Cultuureducatie metKwaliteit In de periodieke rapportage wordt benoemd dat het belangrijk is om voormeer continuïteit en zekerheid te zorgen in de financiering van cultuuredu-catie. Veel stimulerende maatregelen zijn van tijdelijke aard, wat eenstructurele aanpak en inbedding van de infrastructuur en samenwerkings-verbanden die de afgelopen jaren tussen cultuur en onderwijs zijnopgebouwd, in de weg staat.Het belangrijkste voorbeeld hiervan is het landelijk subsidieprogrammaCultuureducatie met Kwaliteit (CmK), dat wordt uitgevoerd door het Fondsvoor Cultuurparticipatie in samenwerking met het Landelijk Kennisin-stituut voor Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA). Twaalf jaar geledenis Cultuureducatie met Kwaliteit begonnen als een stimuleringsmaatregelom de kwaliteit van cultuureducatie een impuls te geven. Aanvankelijkalleen beschikbaar voor het primair onderwijs, is de regeling inmiddelsook beschikbaar voor het voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs. Alsstimuleringsmaatregel speelde Cultuureducatie met Kwaliteit makkelijk inop ontwikkelingen in het onderwijs. In de tussentijd is er een landelijkdekkende ondersteuningsstructuur voor cultuureducatie ontstaan, waarbijTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 820, nr. 5384 gemeenten en provincies de bijdrage van het Rijk aanvullen (zogeheten«matching»). Daarbij ondersteunen lokale culturele organisaties hetonderwijs bij de invulling en uitvoering van cultuureducatie, vanuit devraag van de school. In 2022 deed 57% van de scholen in het primaironderwijs mee aan Cultuureducatie met Kwaliteit. De deelname in hetvoortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs nam in deafgelopen jaren toe, blijkt uit de publicatie «Kijk eens wat er staat:terugblik op vier jaar CmK».2 Uit het onderzoek van het LKCA komt ooknaar voren, dat cultuureducatie door Cultuureducatie met Kwaliteit eengezamenlijke verantwoordelijkheid is geworden, niet alleen van deverschillende overheden, maar ook van culturele instellingen en scholen.Partners uit het cultuur- en onderwijsveld geven aan dat het nodig enwenselijk is om de stap te zetten richting een duurzame borging van delandelijke ondersteuningsstructuur die met Cultuureducatie met Kwaliteitis opgebouwd. Ook mijn bestuurlijke partners bij gemeenten enprovincies onderschrijven deze wens. Inmiddels staat het landelijksubsidieprogramma stevig aan de basis van cultuureducatie op scholen.Wat begonnen is als stimuleringsprogramma moet een structureleinbedding krijgen in het landelijk, regionaal en lokaal beleid om scholenen hun culturele partners blijvend te kunnen ondersteunen. Om teonderzoeken hoe dit mogelijk kan worden gemaakt, doe ik het volgende:•Om te bepalen wat er nodig is voor structurele borging van Cultuur-educatie met Kwaliteit in het landelijk, regionaal en lokaal beleid startik in 2025 een denktank met gemeenten, provincies en partners uit hetcultuur- en onderwijsveld, die dit vraagstuk gaan uitwerken. Hierbij laatik mij graag voeden door de behoeften uit het veld. Deze denktankkrijgt vorm binnen de ontwikkelagenda van de Bestuurlijke AfsprakenCultuurbeoefening (BAC).Tot slotDe afgelopen jaren is door partners uit het cultuur- en onderwijsveld eenstevige basis voor de versterking van cultuureducatie gelegd. Ook dekomende periode zal het kabinet blijven investeren in cultuureducatie,onder andere met programma’s als Cultuureducatie met Kwaliteit en deCultuurkaart in het vo en mbo. De komende vier jaar zet ik deze aanpakvoort en werk ik toe naar een nieuwe, structurele, beleidslijn vanaf 2029met inbedding van de in de afgelopen jaren opgebouwde infrastructuuren samenwerkingsverbanden. Met de in deze brief benoemde hoofdlijnenheb ik u geïnformeerd over de wijze waarop ik mij ervoor zal inzetten omdeze basis de komende jaren verder te verbeteren en te bestendigen.Mede namens de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,E.E.W. Bruins2«Kijk eens wat er staat: terugblik op vier jaar CmK», LKCA-publicatie (2025).Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 820, nr. 5385