Verzamelbrief Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming Q4 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202525 422Opwerking van radioactief materiaalNr. 306 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 12 december 2024Hierbij ontvangt de Kamer de halfjaarlijkse voortgangsbrief over verschil-lende onderwerpen op het gebied van de nucleaire veiligheid enstralingsbescherming in Nederland.Financiële zekerheidsstelling HFR Petten en UrencoDe vergunninghouders van kernreactoren zijn op grond van de Kernener-giewet (Kew, artikel 15f) wettelijk verplicht tot het stellen van financiëlezekerheid voor de dekking van de kosten van de buitengebruikstelling enontmanteling van kernreactoren. Deze verplichting geldt ook voor andereinrichtingen die bij algemene maatregel van bestuur zijn aangewezen. Definanciële zekerheidsstelling heeft tot doel dat de vergunninghouders instaat zijn zelf deze toekomstige kosten te dekken en dat hiermee het risicodat de staat moet bijdragen aan de kosten zoveel als mogelijk wordtverkleind. Deze financiële zekerheidsstelling moet iedere vijf jaar wordengeactualiseerd. De Minister van Financiën en de Staatssecretaris vanInfrastructuur en Waterstaat beoordelen op grond van de Kernenergiewetde wijze waarop deze financiële zekerheid wordt gesteld.Hoge Flux Reactor (HFR) PettenIn het kader van de actualisering is de aanvraag voor een nieuwe periodevan vijf jaar ontvangen van Nuclear Research and consultancy Groupv.o.f. (NRG) voor de verwachte kosten voor buitengebruikstelling enontmanteling van de Hoge Flux Reactor. De aanvraag is door beidebewindspersonen goedgekeurd.De HFR is eigendom van de Europese Commissie/JRC (EC). Zij heeft zichper brief garant gesteld de ontmantelingskosten te dekken uit haar «JRCDecommissioning and waste management program» (D&WMP). Dezeverantwoordelijkheid is vastgelegd in een overeenkomst tussen deEuropese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom) en NRG. kst-25422-306ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 25 422, nr. 3061 Daarnaast is in de EU-verordening 2021/100 aangegeven dat deCommissie verantwoordelijk is voor de kosten van de ontmanteling vanhaar vier onderzoeksreactoren (waaronder de HFR), en dat ontmantelingconform nationale wetgeving wordt uitgevoerd. De commissie heefthiervoor ook middelen gereserveerd in haar lopende begroting.UrencoIn 2023 is de verplichting om financiële zekerheid te stellen ook gaangelden voor Urenco Nederland B.V. (UNL) als vergunninghouder van deinstallatie te Almelo. De aanvraag die UNL hiervoor heeft ingediend, isgoedgekeurd.UNL heeft financiële zekerheid gesteld voor de toekomstige kosten vanbuitengebruikstelling en ontmanteling van de installatie door hetperiodiek storten van gelden in een daartoe ingesteld fonds. Jaarlijksestortingen in dit fonds accumuleren samen met het rendement tot hetbedrag dat in de toekomst nodig is voor de buitengebruikstelling en deontmanteling. De Staat heeft een pandrecht gevestigd op de tegoeden inhet fonds.Motie Dassen1In de motie Dassen/Erkens van 20 december 2022 is het toenmaligekabinet gevraagd de voordelen van het recyclen van brandstofstaven inkerncentrales op Europees niveau te agenderen omdat het recyclen vanbrandstofstaven in kerncentrales en daarmee de hoeveelheid radioactiefafval per eenheid opgewekte elektriciteit kan verminderen, en de Kamerdaarover te informeren. In reactie hierop zijn door het departement in deafgelopen periode gesprekken gevoerd over dit onderwerp met hetDirectoraat-generaal Energie en met het Gemeenschappelijk Onderzoeks-centrum (Joint Research Centre – JRC) van de Europese Commissie.Uitkomst daarvan is dat de Europese Commissie het opnieuw kunneninzetten van bruikbare stoffen uit brandstofstaven afkomstig vankerncentrales een belangrijk thema vindt en dat hiervoor in onderzoeks-programma’s ten aanzien van radioactief afval aandacht aan wordtbesteed, maar dat de omgang met verbruikte splijtstof met name eennationale verantwoordelijkheid en keuze is.Het recyclen en opnieuw inzetten van bruikbare delen van verbruiktesplijtstoffen kent vanwege het minimaliseren van het ontstaan vanradioactief afval, een verminderd gebruik van grondstoffen en hetbevorderen van de circulariteit meerdere voordelen. Om die reden gaat devoorkeur, evenals die van ambtsvoorgangers, uit naar het zogenoemdeopwerken van verbruikte splijtstof. Op dit moment wordt reeds deverbruikte splijtstof vanuit de kerncentrale Borssele opgewerkt in Frankrijkdoor het bedrijf Orano. Gezien de nucleaire ambitie van het kabinet is hetvan belang na te gaan of opwerking van de verbruikte splijtstof ook voornieuwe kerncentrales in de toekomst mogelijk blijft. Daartoe worden methet bedrijf Orano gesprekken gevoerd wat toekomstige mogelijkhedenzijn. Dit maakt onderdeel uit van een traject dat met het Ministerie vanKlimaat en Groene Groei is gestart om te bezien onder welkevoorwaarden opwerking van verbruikte splijtstofstaven in de toekomstkan blijven plaatsvinden. Over de uitkomst van dit traject zal de Kamer inde tweede helft van 2025 nader geïnformeerd worden.Daarnaast is in Benelux verband overlegd om te komen tot samenwerkingin het streven om het ontstaan van radioactief afval zoveel mogelijk te1Kamerstuk 32 645, nr. 112Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 25 422, nr. 3062 voorkomen waarbij tevens het opwerken van verbruikte splijtstofonderwerp van gesprek is geweest. Het is de bedoeling dat deze samen-werking in de toekomst verder ingevuld en nader uitgewerkt zal worden.Hiermee wordt aan de motie Dassen/Erkens uitvoering gegeven.Participatieve stapsgewijze aanpak richting EindbergingOp 4 september 2024 is bij het aanbieden aan de Kamer van het rapportvan Rathenau Instituuut «Nu samen stappen maken» aangegeven2 devoorbereiding van de besluitvorming over berging van radioactief afvalnu in gang te gaan zetten. Daarmee wordt het eerdere beleid, te wetenrond 2100 een besluit te nemen over een eindberging van het radioactiefafval die in 2130 gerealiseerd moet zijn, losgelaten. Eind 2027 volgt eenPlan van Aanpak om te komen tot een keuze voor de locatie en technischeopzet van de eindberging. Dit Plan van Aanpak zal ook een concrete tijdlijnbevatten.Zoals toegezegd3 tijdens het commissiedebat op 16 oktober 2024 zal deKamer elk half jaar geïnformeerd worden over de stand van zaken vandeze aanpak. Op dit moment wordt de aanpak vormgegeven. AanCentrale Organisatie voor radioactief Afval (COVRA) is gevraagd te startenmet nader onderzoek naar geologische aardlagen voor de eindberging ennaar de beheermethode diepe boorgaten. De rapporten dragen bij aan deverdere kennisontwikkeling naar de eindberging van radioactief afval.Deze rapporten zullen begin 2025 gereed zijn en met de Kamer gedeeldworden.Vervalopslag ziekenhuisafvalIn de eerdere Kamerbrief4 is aangegeven dat COVRA een verkenning wasgestart naar de mogelijkheden om (in eerste aanzet) ziekenhuizen actief demogelijkheid aan te bieden voor vervalopslag bij COVRA. COVRA heeft,na een gedegen verkenning van de mogelijkheden, laten weten dat ditbinnen de bestaande opslagfaciliteiten en de daaruit afgeleide kosten-structuur niet mogelijk is tegen een tarief dat concurrerend is met dehuidige kosten die ziekenhuizen moeten maken voor hun eigenopslagfaciliteiten.In gesprekken die het ministerie heeft gehad met ziekenhuizen is door hende wens geuit te onderzoeken of het binnen de huidige internationalekaders voor stralingsbescherming mogelijk is de termijn voorvervalopslag (nu twee jaar) te verlengen zodat het afval in hun opslag kanvervallen. Ik verwacht de Kamer begin 2026 te kunnen berichten over deuitkomsten van dit onderzoek.De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,C.A. Jansen2Kamerstuk 25 422, nr. 3023TZ202410-1394Kamerstuk 25 422, nr. 289Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 25 422, nr. 3063