Eindrapportage SPUK Kansrijke Wijk monitor eerste tranche

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202630 995Aanpak WijkenNr. 122 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING EN RUIMTE-LIJKE ORDENING Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 juli 2026Sinds 2022 wordt in 20 stedelijke gebieden, de zogeheten focusgebiedenbinnen het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV),gedurende 20 jaar gewerkt aan stelselmatige verbeteringen die elkaarversterken: betere woningen en wijken, veiligere buurten en meerbewoners mee laten doen in de samenleving in de vorm van school enwerk. Het blijvend verbeteren van het toekomstperspectief van bewonersin deze gebieden vraagt om structurele investeringen, intensievesamenwerking en additionele inzet op het bestaande beleid.De Specifieke Uitkering (SPUK) Kansrijke Wijk(hierna: SPUK KW) is eenregeling binnen het NPLV voor het sociaal domein. In de eerste tranchevan deze regeling zijn voor de periode 2023–2025 middelen gebundeldvan de Ministeries VRO, SZW, OCW en VWS op de hoofdthema’spreventie armoede en schulden, re-integratie, veerkracht enweerbaarheid, de ontwikkeling van het jonge kind, school en omgeving enplanvorming voor een gezonde leefomgeving. Daarbij zijn ook integralemiddelen beschikbaar.Vanuit kennisinstituut Movisie en het Verwey-Jonker Instituut is onder devlag van kennisplatform WijkWijzer in opdracht van de ministeries eenoverkoepelende monitor en evaluatie uitgevoerd. De monitor geeft inzichtin de uitvoering, de resultaten en de werking van de interventies op deafzonderlijke hoofdthema’s, de integrale aanpak en samenwerking in defocusgebieden.1 Met deze brief bied ik u de eindrapportage van demonitor SPUK Kansrijke Wijk eerste tranche aan. Dit doe ik mede namensde Minister van Werk en Participatie en de Staatssecretaris van Onderwijsen Emancipatie. Ik zal daarnaast in deze brief ook invulling geven aan1In deze monitor komt de planvorming rond een gezonde leefomgeving niet aan bod vanwegede beperkte omvang. Het hoofdthema school en omgeving wordt ook niet beschreven in dezerapportage omdat dit onderwerp een eigen monitoring heeft. kst-30995-122ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 30 995, nr. 1221 enkele toezeggingen uit het commissiedebat Leefbaarheid en Veiligheidvan 8 april jl. Op de overige toezeggingen zal ik in het najaar terugkomen.De belangrijkste bevindingen van de monitor SPUK KansrijkeWijkDe monitor laat zien dat de integrale inzet vanuit het NPLV en specifiek deSPUK KW werkt. In vrijwel alle domeinen is het bereik van doelgroepenmerkbaar vergroot, met name onder groepen die eerder moeilijk in beeldkwamen.Het bereik van voorschoolse educatie is in veel gebieden toegenomendoor betere samenwerking tussen partners en de inzet van toeleidings-consulenten. Het bereik in de gebieden ligt inmiddels gemiddeld op 80%,waar het landelijk in 2024 op 76% lag. Op het gebied van re-integratieleiden de interventies tot meer participatie en betrokkenheid onderbewoners, zowel richting werk en opleiding als maatschappelijkeactiviteiten. In totaal hebben bij benadering ruim 5.000 inwonersre-integratiebegeleiding ontvangen. Ook zijn er 300 opstap- of instap-banen gerealiseerd en nog eens 77 buurtbanen. Voor al deze activiteitengeldt dat deze mede bekostigd worden vanuit de SPUK KW, naast dereguliere inzet. Binnen het thema preventie armoede en schulden zijn eronder andere financiële educatieve activiteiten georganiseerd voor 2.700kinderen en jongeren. Om inwoners met financiële zorgen te onder-steunen wordt mede ingezet op het informele circuit. Binnen het themaveerkracht en weerbaarheid dragen de interventies bij aan een positieveidentiteitsontwikkeling van jongeren en zorgen voor een nieuwe verbin-dingen in de wijk tussen jongeren, organisaties en voorzieningen.Hierdoor ontstaat een beter beeld van wat nodig is en kan eerder wordenbijgestuurd indien nodig.Daarnaast zien we dat interventies vaak meervoudige effecten hebben,wat betekent dat investering in een onderwerp zich ook uitbetaalt inresultaten voor andere onderwerpen. Het creëren van wijkbanen draagtbijvoorbeeld bij aan het onderhoud van de wijk en organiseren vanbuurtactiviteiten wat de sociale cohesie weer stimuleert. Ouders die hunkind naar de voorschoolse educatie kunnen brengen krijgen de ruimte omdeel te nemen aan leerwerktrajecten, dit draagt bij aan de ontwikkel-kansen van ouder en kind.Succesvolle aanpakken kenmerken zich op alle domeinen door nabijheiden ruimte voor maatwerk. Aanwezig zijn en net wat meer aandacht makenhet verschil voor inwoners van de NPLV-gebieden. In deze gebieden metgestapelde problematiek werkt een gebiedsgerichte aanpak waaraanmeerdere partners zich committeren, zowel in het publieke als privatedomein en door samenwerking tussen formele en informele partijen.De monitor laat bovendien zien dat interventies vaak functionerenondanks het systeem in plaats van dankzij. Bredere knelpunten zoalsverkokering, complexiteit van systemen en samenwerking tussenorganisaties en informele netwerken worden geadresseerd. Het NPLVbiedt – mede door de SPUK KW – een werkwijze die deze knelpunten nietalleen kan signaleren maar ook daadwerkelijk kan doorbreken. De SPUKKW helpt lokale partners beter samen te werken en biedt een financieelfundament om de opgave in de gebieden aan te pakken. De inzichten uitdeze monitor zullen worden meegenomen bij de uitvoering van de SPUKKW tweede tranche.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 30 995, nr. 1222 Bredere kennisdeling binnen en buiten het NPLVDe monitor van de SPUK KW is onderdeel van de bredere kennisinfra-structuur van het NPLV. Onder de vlag van WijkWijzer werken diversekennisorganisaties samen om kennis, leren en netwerkontwikkeling vanleefbaarheids- en veiligheidsopgaven te stimuleren en breder toegankelijkte maken. Tijdens het commissiedebat Leefbaarheid en Veiligheid van8 april jl. (Kamerstuk 30 995, nr. 121) heb ik toegezegd2 uw Kamer teinformeren over hoe goede voorbeelden en resultaten extra aandachtkunnen krijgen en hoe gemeenten buiten het NPLV hier ook van kunnenprofiteren.3Goede voorbeelden en veelbelovende interventies in de NPLV-gebiedenworden actief ontsloten via onder meer WijkWijzer en de websiteleefbaarenveilig.nl. Dat geldt tevens voor goede voorbeelden om dedeelname aan voorschoolse educatie te vergroten, waartoe een motie vande leden Armut en Rooderkerk oproept die de Staatssecretaris vanOnderwijs en Emancipatie in het debat van 17 juni jl. heeft overgenomen.4Het gaat hierbij om praktijkverhalen, artikelen, handreiking en monito-ringsrapportages. De opgedane kennis wordt niet alleen binnen deNPLV-gebieden gedeeld, maar ook beschikbaar gemaakt voor anderegemeenten en samenwerkingspartners die werken aan leefbaarheids- enveiligheidsvraagstukken. Een voorbeeld hiervan zijn de zogenoemdeAandeBak-garanties in Rotterdam-Zuid, waarbij jongeren worden begeleidnaar werk met als sluitstuk een baangarantie. Deze aanpak wordtinmiddels in meerdere NPLV-gebieden toegepast.Waar mogelijk worden inzichten met elkaar verbonden. Zo koppelt hetNPLV-gebied Tilburg Noordwest de AandeBak-aanpak aan de interventieBoost Impact uit het programma Preventie met Gezag van het Ministerievan Justitie en Veiligheid. Jongeren die risico lopen af te glijden naarcriminaliteit worden daarbij begeleid naar werk en toekomstperspectief. In2025 hebben 57 jongeren in Tilburg Noordwest zich aangemeld voor eenBoost Impact-traject: 30 jongeren hebben het traject afgerond, 11jongeren zijn uitgestroomd naar werk.Daarnaast wordt kennis gedeeld over het verbeteren van de fysiekeleefomgeving, woningkwaliteit en woningbouw in NPLV-wijken. Voorbeeldhiervan is het project De Mix in Utrecht Overvecht, waar wordt gewerktaan het behouden van bewoners die willen doorstromen naar eenduurdere woning in de wijk. Dit doen ze door 179 middeldure huurwo-ningen aan te bouwen voor de 80 gesloopte sociale huurwoningenwaarvoor er elders in de stad 135 terug geplaatst worden. Of Vrieheide inHeerlen-Noord waar met behulp van het Volkshuisvestingfonds 51verpauperde woningen zijn gerenoveerd.Bundeling van middelen richting de NPLV-gebiedenTijdens het commissiedebat van 8 april verzocht het lid Grinwis5 om uwKamer te informeren over wat er nodig is budgetten per gebied tebundelen.De NPLV-gebieden ontvangen verschillende regelingen op het gebied vanwonen, veiligheid en het sociaal domein. Zoals in deze brief beschrevenwordt een deel van deze middelen in het sociaal domein gebundeld in de2TZ202604-154.3TZ202604-150.4Kamerstuk 36 800 VIII, nr. 169.5TZ202604-152.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 30 995, nr. 1223 SPUK KW. Van 2026 tot en met 2028 loopt de tweede tranche van dezeregeling. Het bundelen van deze middelen stelt de allianties in staat omop een integrale wijze de gestapelde problematiek aan te pakken. Ookbeperkt het de administratieve lasten met betrekking tot de aanvraag enverantwoording. Als coördinerend bewindspersoon verken ik in overlegmet de departementen en de gebieden welke mogelijkheden er zijn ombudgetten toe te voegen aan de SPUK KW. Daarbij neem ik ook hetvereenvoudigen van de uitvoering van de regeling mee. Zo is bijvoor-beeld op basis van de ervaringen uit de gebieden een wijziging van deregeling in voorbereiding die de administratieve lasten van de SPUK KWverder vermindert.Daarnaast zijn ook middelen op het veiligheidsdomein beschikbaar uit deSPUK Preventie met Gezag 2026–2029 van het Ministerie van JenV. Ookop het fysieke domein zijn er verschillende regelingen die neerslaan in deNPLV-gebieden zoals het Volkshuisvestingsfonds (VHF) en de Realisatiesti-mulans. Binnen de Realisatiestimulans zijn voor de NPLV-gebiedenspeciale opslagen voorzien voor openbare ruimte en collectief maatschap-pelijke voorzieningen en capaciteitsondersteuning. Op het gebied vanverduurzaming heeft het kabinet de ambitie uitgesproken om via het NPLVde wijken met de grootste energiearmoede te helpen. Momenteel wordtonderzocht of de SPUK KW ook benut kan worden voor de langetermijnaanpak van het verminderen van energiearmoede. Hierbij moet hetbundelen van middelen op zichzelf geen doel zijn, maar een middel om deproblematiek effectief aan te pakken. Het onderbrengen van verschillendefinanciële middelen in één brede regeling vraagt om een gerichte enzorgvuldige afweging. De hierboven genoemde regelingen beslaanverschillende beleidsdomeinen en doelstellingen en kennen anderebestedingseisen of verantwoordingsverplichtingen. Waar domeinen elkaaronvoldoende versterken ten behoeve van een integrale aanpak of devereiste mate van beleids- en bestedingsruimte te veel verschilt, kan hetbundelen van middelen juist meer bureaucratie opleveren voor zowelNPLV-gebieden als het Rijk.Kinderopvang en vaccinatiegraad in NPLV-gebiedenTijdens het commissiedebat van 8 april jl. verzocht het lid Moorman omuw Kamer te informeren over de afname van kinderopvanglocaties in deNPLV-gebieden en de mogelijkheid om gratis kinderopvang aan tebieden.6 Naar aanleiding van het signaal van lid Moorman is bij deNPLV-gebieden nagegaan of zij zich herkennen in het beeld dat er eenafname is van kinderopvanglocaties doordat commerciële aanbiedersnaar andere wijken trekken. Het beeld dat hieruit naar voren komt,verschilt per gebied. Hierbij is het goed om op te merken dat gemeentenkunnen sturen op passende huisvesting voor kinderopvangaanbieders enop die manier kunnen bijdragen aan het kinderopvangaanbod inNPLV-gebieden.Buiten kijf staat dat goede kinderopvang essentieel is voor de doelstel-lingen van het NPLV. Kinderopvang maakt het voor ouders mogelijk omarbeid en zorg voor hun kinderen te combineren en het stimuleertkinderen in hun ontwikkeling. Met het programma Jonge Kind, onderdeelvan de SPUK KW, werken we gericht aan het verhogen van het bereik vanvoorschoolse educatie. Daarnaast zetten gemeenten vaak aanvullend inop toeleiding naar kinderopvang. Ook zijn er gemeenten die in bepaalde(NPLV-) wijken of op bepaalde locaties binnen de huidige kaders gezinnengratis kinderopvang aanbieden, ongeacht of ouders wel of niet werken.Het kabinet werkt aan een wetsvoorstel voor een nieuw financierings-6TZ202604-153.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 30 995, nr. 1224 stelsel voor kinderopvang. Dit nieuwe stelsel is eenvoudiger voor ouders,biedt hun (financiële) zekerheid en maakt kinderopvang betaalbaarder.Ook het nieuwe stelsel blijft kinderopvang gericht op werkende ouders.Wel biedt dit wetsvoorstel gemeenten meer ruimte om inwoners extra tecompenseren in de kosten van kinderopvang, bijvoorbeeld ouders metlagere inkomens of gezinnen in een kwetsbare positie. Gemeenten kunnenhierin eigen keuzes maken en zo gericht ondersteuningsbeleid voeren,ook in de NPLV-gebieden. Het kabinet onderzoekt mogelijkheden omgemeenten eerder al meer ruimte te geven voor het vergoeden van deeigen bijdrage. De Tweede Kamer wordt hier na de zomer nader overgeïnformeerd.Lid van Asten verzocht mij om met mijn collega van VWS in gesprek tegaan over de aanpak om de vaccinatiegraad in de NPLV-gebieden teverhogen.7 Tijdens het bestuurlijk overleg NPLV van 22 juni jl. isafgesproken om gezamenlijk te kijken hoe een goede aanpak op devaccinatiegraad in de gebieden kan worden opgezet. Daarnaast isafgesproken dat goede regionale aanpakken op het gebied van kraamzorgworden verzameld en breder worden verspreid om van elkaar te leren.Hiermee wordt invulling gegeven aan de toezegging aan lid Moorman8om extra aandacht te hebben voor kraamzorg. Tijdens het tweeminuten-debat Leefbaarheid en Veiligheid van 3 juni jl. is een motie aangehoudendoor de leden Grinwis, Moorman, Clemminck en van Asten9 om decontinuïteit van School en Omgeving te borgen als onderdeel van deSPUK KW. Op het bestuurlijk overleg NPLV heeft de Staatssecretaris vanOnderwijs en Emancipatie afgesproken om met enkele burgemeesters vande NPLV-gebieden in gesprek te gaan over de continuïteit van hetprogramma in de gebieden vanaf 2029.De Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,E. Boekholt-O’Sullivan7TZ202604-155.8TZ202604-158.9Kamerstuk 30 995, nr. 118.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 30 995, nr. 1225