Voortgang Actieagenda OVV Industrie en Omwonenden

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202428 089Gezondheid en milieuNr. 319 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 5 september 2024Met de uitwerking van de actieagenda Industrie en Omwonenden werkthet kabinet aan een gezonde toekomst voor omwonenden van deindustrie. Hierbij ontvangt de Kamer de eerste voortgangsbrief met eenstand van zaken van deze actieagenda.Voortgang actieagenda voor de gezondheid van omwonendenHet kabinet werkt aan een schone, gezonde en veilige leefomgeving. Zoalsook in het debat over de regeringsverklaring is aangegeven, beschouwthet kabinet de actieagenda als een van de vertrekpunten richting eengezonde en veilige leefomgeving. Met deze brief gaat het kabinet in op detoezegging aan de Kamer om de actieagenda aan te vullen met een tijdlijnen streefdata voor afronding van de acties en u regelmatig te informerenover de voortgang van deze acties.1 Verder wordt uw Kamer over de standvan zaken van de afhandeling van een aantal moties en toezeggingengeïnformeerd.Aan uw Kamer is toegezegd om te reageren op de aanbevelingen diegedaan zijn door twee juridische experts in een technische briefing om dejuridische mogelijkheden met betrekking tot de gezondheid vanomwonenden rondom Tata Steel te verbeteren. Dit is als bijlage gevoegdaan deze brief. Hiermee wordt de toezegging aan het lid Kostic´2 afgedaan.Op dit moment zijn onderzoeksopdrachten gestart voor de invulling vanverschillende acties uit de actieagenda. In deze onderzoeksprojectenworden beleidsopties, met daarbij de voor- en nadelen en impact op debetrokken stakeholders, verkend. De verwachting is dat de eersteresultaten eind dit jaar opgeleverd zullen worden. De laatste resultatenworden eind volgend jaar verwacht. Het kabinet streeft ernaar u voor het1Kamerstukken II 2023/24. 28 089, nr. 285.2Toezegging TZ202403-075. kst-28089-319ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 089, nr. 3191 eind van het jaar een meer gedetailleerde planning te doen toekomen. Deuitkomsten van deze onderzoeken zullen uiteraard gedeeld worden met deKamer. Op basis van de uitkomsten zal het kabinet de vervolgstappenbepalen.Overleg met omwonenden, overheden en bedrijvenNaar aanleiding van het OVV-rapport is rond de drie door de OVVonderzochte bedrijven (Tata Steel IJmuiden, Chemours Dordrecht enAsfalt Productie Nijmegen) met betrokken omwonenden, decentraleoverheden en bedrijven gesproken. Alle partijen benadrukken het belangvan samenwerking, dialoog, kennis en een proactieve houding vanbedrijven en overheden. Het kabinet neemt daarom het initiatief en regievoor een structureel overleg op rijksniveau over industrie en een gezondeleefomgeving. Omwonenden, bedrijven en overheden gaan hiergezamenlijk aan tafel om kennis uit de dagelijkse praktijk snel voor hetvoetlicht te krijgen bij bedrijven en overheden. Het Overlegorgaan FysiekeLeefomgeving (OFL) heeft recent een uitgebreide verkenning hiertoegedaan.3 Er is behoefte aan dialoog, maar er is ook sprake van terughou-dendheid en «oud zeer». Het is dus zoeken naar de vorm. Het OFLadviseert een verdiepende verkenning onder begeleiding van de beoogdevoorzitter Johan van de Gronden om met de genoemde partijen(omwonenden, overheden, maatschappelijke organisaties en bedrijven)gezamenlijk een werkbaar ontwerp te maken voor de dialoog. Dezeontwikkelfase zal binnenkort starten en drie maanden in beslag nemen.Een groep bezorgde omwonenden van industrie heeft d.d. 26 augustus2024 aan het OFL, de Tweede Kamer en andere betrokken partijen eenbrief gestuurd met input voor het OFL-vervolgtraject. Deze brief onder-streept de behoefte aan een volgende fase waarin betrokken partijengezamenlijk vormgeven aan een nationaal overleg. Het OFL begeleidt ookdeze ontwikkelfase en heeft laten weten aan omwonenden deze brief tezien als waardevolle input voor het vervolgtraject en de uitgangspuntenvoor het vervolg op de genoemde bijeenkomst met omwonenden tebespreken.MotiesCumulatieve gezondheidseffectenDe Kamer heeft de regering met de motie Koekkoek verzocht middels deactieagenda inzicht te geven in cumulatieve gezondheidseffecten en dezete meten, zoals gevraagd in een brief aan mijn voorganger door deprovincies Noord- en Zuid-Holland.4 Hieraan zal uitvoering wordengegeven in de actielijn «Meten en Weten» van de actieagenda. In datkader is een onderzoek uitgezet met als doel om te bekijken of hetmogelijk is om cumulatieve gezondheidseffecten kwalitatief en kwanti-tatief te beschouwen bij industriële emissies en wat hiervan de voor- ennadelen zijn. Naar verwachting zullen de uitkomsten van dit onderzoek hetderde kwartaal van 2025 bekend zijn.Onafhankelijke emissiemeting als standaard en bij Tata SteelDe motie Teunissen5 verzoekt de regering om zo snel mogelijk te zorgenvoor onafhankelijk, continu en fijnmazig meten van gevaarlijke stoffen bij3https://www.overlegorgaanfysiekeleefomgeving.nl/actuele+projecten/actuele+projecten+overzicht/leefomgeving-en-industrie-dialoog/default.aspx.4Kamerstukken II 2023/24. 28 089, nr. 292.5Kamerstukken II 2023/24. 28 089, nr. 302.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 089, nr. 3192 Tata Steel, inclusief het voor handhaving benodigde cameratoezicht endeze data zo veel mogelijk openbaar beschikbaar te maken.Het kabinet vindt het belangrijk dat betrouwbare gegevens beschikbaarzijn voor goede en tijdige handhaving; daarmee kan een bijdrage wordengeleverd aan het beter beschermen van de gezondheid van omwonenden,ook rond Tata Steel. Als onderdeel van de actieagenda Industrie enOmwonenden wordt mede naar aanleiding van de motie Bamenga6 eenonderzoek uitgevoerd wat in kaart brengt wat nodig is om onafhankelijkeemissiemetingen de standaard te maken binnen het VTH-stelsel, welkeverbeteringen er mogelijk zijn ten aanzien van het meten en controlerenvan schadelijke emissies bij bedrijven die de gezondheid vanomwonenden nadelig kunnen beïnvloeden en wat hiervan de voor- ennadelen zijn. Dit betreft zowel metingen bij de bedrijven zelf als specifiekemetingen in de omgeving van bedrijven. Ook wordt gevraagd te onder-zoeken welke verbeteringen er mogelijk zijn ten aanzien van de transpa-rantie van de meetdata.De geldende wetgeving legt de verantwoordelijkheid voor het (laten)uitvoeren van geaccrediteerde metingen bij bedrijven zelf. Daarmee is opvoorhand al duidelijk dat het aanpassen van de systematiek – zowellandelijk als specifiek voor Tata Steel – een groot aantal technische,financiële, juridische en operationele uitdagingen kent. Daarom wil hetkabinet eerst bovengenoemde onderzoeksuitkomsten afwachten voorverdere stappen worden gezet in de uitvoering van deze motie.De overheid voert rondom en bij Tata Steel momenteel al veel metingenzelf uit. Zo staat rondom Tata Steel momenteel al het meest fijnmazigecontinue luchtmeetnet van Nederland beheerd door de GGD Amsterdam.In het najaar wordt door het RIVM een nieuw stofdepositieonderzoekuitgevoerd. Ook voert de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebiedregelmatig controlemetingen uit, zoals bijvoorbeeld recent bij een aantaldiffuse metingen bij Kooksfabriek 2.Uitstoot minimaliseren van schadelijke stoffen door grote vervuilersDe motie Kostic´ verzoekt de regering het bevoegd gezag te helpen om zosnel mogelijk alle passende en preventieve maatregelen te nemen om deuitstoot van schadelijke stoffen door grote vervuilers te minimaliserenteneinde de gezondheid van omwonenden en medewerkers tebeschermen.7 Hieraan wordt uitvoering gegeven door verschillendeprogramma’s. Met de uitvoering van deze actieagenda en het impulspro-gramma chemische stoffen wordt aan deze motie invulling gegeven.Onderzoek aanpassing regelgevingDe motie Beckerman c.s. verzoekt de regering om wet- en regelgeving aante passen om de gezondheid van omwonenden beter te garanderen.8Voordat overgegaan kan worden tot aanpassing, dienen de gevolgengoed in kaart te zijn gebracht. Een onderzoek is uitgezet naar hoegezondheid kan worden meegenomen in het kader van de Omgevingswetom omwonenden beter te beschermen en wat hiervan de voor- ennadelen zijn. Daarnaast heeft reeds een juridische expertsessie plaatsge-vonden. Binnenkort zal in dat kader ook een praktijksessie plaatsvinden.Eind dit jaar zal dit onderzoek afgerond zijn en wordt de Kamer over de6Kamerstukken II 2023/24. 28 089, nr. 279.7Kamerstukken II 2023/24. 28 089, nr. 294.8Kamerstukken II 2023/24. 33 118, nr. 268.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 089, nr. 3193 uitkomsten geïnformeerd. Hiermee beschouw ik de motie van het lidBeckerman c.s. als afgehandeld.Vergunnen aan de onderkant van de BBT-rangeDe motie Bamenga c.s. verzoekt de regering om wettelijk vast te leggendat bevoegde gezagen verplicht aan de onderkant van deBBT-bandbreedtes moeten vergunnen. De Richtlijn industriële emissiesverplicht het bevoegd gezag de emissiegrenswaarden op het strengsthaalbare niveau voor de specifieke installatie vast te stellen, rekeninghoudend met de volledige bandbreedte van de best beschikbaretechnieken (BBT) en eventuele effecten op andere milieucompartimenten.Uitzonderingen zijn mogelijk, maar de bewijslast ligt bij het bedrijf om aante tonen dat er gegronde redenen om af te zien van een vergunning aande onderkant van de BBT-range. Vergunnen aan de onderkant van BBTwordt hiermee in de wet vastgelegd bij de uiteindelijke implementatie injuni 2026. Hiermee is uitvoering gegeven aan de motie van het lidBamenga c.s.9 De bijlage bij deze brief gaat hier verder op in.Samenloop andere trajectenDe actieagenda staat niet op zichzelf. Het kabinet zet zich ook via anderetrajecten in voor een gezonde leefomgeving voor de omwonenden van deindustrie.Zo is de Kamer op 18 juni 2024 geïnformeerd over de voortgang van hetImpulsprogramma Chemische Stoffen. Daarin is onder ander gemeld dathet RIVM op verzoek van de Staatssecretaris van IenW een samenvattingheeft gemaakt van de risico’s van PFAS (inclusief F-gassen). Dezesamenvatting is op 4 juli jl. door het RIVM gepubliceerd.10 Deze opdrachtis aan het RIVM gegeven om zo bevoegde gezagen te kunnen onder-steunen bij het opstellen van adequate voorschriften over emissies vanPFAS en F-gassen die zich voordoen bij een bedrijf. In vervolg op hetRIVM-rapport wordt met de koepels VNG, IPO en UvW, bevoegde gezagenen uitvoerende omgevingsdiensten vanuit het ImpulsprogrammaChemische Stoffen besproken hoe zij in concrete gevallen met dezeonderbouwing omgaan. Er wordt gewerkt aan een praktische onder-steuning voor vergunningstrajecten en bij maatwerkvoorschriften.Verzoek reactie op brief omwonenden ChemoursOp 10 april 2024 heeft de vaste commissie voor IenW een verzoek gedaanom een reactie te ontvangen op de brief van omwonenden van Chemoursvan 3 april 2024. Deze brief is geschreven in het kader van de actieagendaIndustrie en Omwonenden.De omwonenden stellen in de brief dat de actieagenda het besef vanurgentie en van de onrust binnen de samenleving niet weerspiegelt. Zijervaren onvoldoende directe acties, zijn van mening dat onderwerpen tevooral via langdurende processen worden benaderd terwijl ondertussende emissies en het lozen onverminderd doorgaan. Ook vinden ze datgemeenten en provincies financieel en juridisch meer ondersteundzouden moeten worden. Het kabinet vindt dit soort signalen vanomwonenden belangrijk en dat deze moeten worden meegenomen bij deuitvoering van het beleid.9Kamerstukken II 2023/24. 28 089, nr. 280.10Zie: https://www.rivm.nl/publicaties/risicos-van-pfas-inclusief-f-gassen-emissies-samenvatting-van-onderbouwing-van-reach.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 089, nr. 3194 Op 2 juli en 29 augustus 2024 is een gesprek gevoerd met de schrijversvan de brief waarin de opgebrachte punten zijn doorgesproken. Deproblematiek bij Chemours raakt aan verschillende acties die IenW inuitvoering heeft, van de Nederlandse inzet op de aankomende EuropesePFAS-restrictie, de gezondheidsrisico-inschatting van de vervuiling doorChemours tot de uitvoering van de Actieagenda Industrie enOmwonenden. Besproken is dat veel van de acties in de Actieagendastarten met een verkenning of onderzoek. Niet vanwege een gebrek aanambitie of urgentie, maar omdat een dergelijke verkenning vaak essen-tieel is om tot effectieve maatregelen te kunnen nemen. De omwonendengaven in reactie daarop aan dat ze gezien de aangetoonde negatievegezondheidseffecten van PFAS van mening blijven dat er sneller actienoodzakelijk is.Het kabinet is voornemens periodiek met omwonenden te overleggen. Deomwonenden zullen ook worden uitgenodigd om deel te nemen aan deklankbordgroep van het actieprogramma.Tot slotHet kabinet zet zich blijvend in voor een schone industrie in Nederland. Dekomende periode zal de actieagenda verder worden uitgevoerd. UwKamer zal hier periodiek over worden geïnformeerd.De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,Ch.A. JansenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 089, nr. 3195