Informatieverzoek gedaan tijdens het Commissiedebat Mijnbouw van 11 december 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 849MijnbouwNr. 256 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 december 2024Op 11 december 2024 heeft de Commissievergadering Mijnbouwplaatsgevonden. Tijdens deze vergadering zijn enkele vragen gesteld entoezeggingen gedaan. In deze brief ga ik in op het informatieverzoek vanuw Kamer op de volgende terreinen:•Tijdlijn Ternaard – adviezen van de wettelijke adviseurs SodM, TNO enMijnraad.•Tijdlijn Ternaard – vergunning in het kader van de Wet natuurbescher-ming (Wnb).•Stand van zaken gaswinning uit het gasveld Warffum en het toepasse-lijke gedoogkader van SodM.Tijdlijn – adviezen van de adviseurs SodM, TNO en Mijnraad.Op 31 januari 2024 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raadvan State, aan de voormalig Staatssecretaris van Economische Zaken enKlimaat (verder: Staatssecretaris) opgedragen de RCR-procedure af teronden vóór 1 april 2024 op straffe van een dwangsom. Op 5 maart 2024heeft de voormalig Staatssecretaris aan de Tweede Kamer laten weten dathij, gelet op nieuwe zeespiegelstijgingsscenario’s – waardoor de ruimtevoor bestaande en nieuwe mijnbouwactiviteiten onder de Waddenzeewordt ingeperkt – niet aan de uitspraak van de Afdeling bestuursrecht-spraak van de Raad van State kon voldoen.Verder heeft de Staatssecretaris aangegeven dat hij voornemens was ominstemming met het winningsplan te weigeren. Dit gelet op het advies vanSodM van 29 februari 2024, dat bij de brief van 5 maart 2024 aan deKamer is toegezonden. In dezelfde brief is aangegeven dat de NAM in degelegenheid zou worden gesteld om aanvullende gegevens aan te leverenalvorens een definitief besluit genomen zou kunnen worden (Kamerstuk29 684, nrs. 262 en 272). kst-32849-256ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 849, nr. 2561 De NAM heeft op 12 maart 2024 de aanvullende gegevens aangeleverdover bodemdalingssnelheden bij verschillende winningsscenario’s.1 AanTNO, SodM en Mijnraad is vervolgens gevraagd om aanvullend advieshierover uit te brengen. Deze drie adviezen zijn ontvangen op:•29 maart 2024, het aanvullend advies van TNO.•22 april 2024, het aanvullend advies van SodM.•3 mei 2024, het aanvullend advies van de Mijnraad.Op 25 april 2024 heeft de Staatssecretaris het nieuwe Gebruiksruimtebe-sluit Waddenzee vastgesteld. Dit besluit is met terugwerkende kracht tot1 januari 2024 in werking getreden (Kamerstukken 29 684/33 529, nr. 273) –(Stcrt. nr. 14455, 26 april 2024).Op 16 augustus 2024 heeft SodM een aanvullende reflectie gegeven op deadviezen van TNO en Mijnraad. TNO heeft na 29 maart nog tweemaalaanvullend advies uitgebracht over de na-ijling inzake Ternaard en daarbijgereflecteerd op het advies van SodM over de nieuw aangeleverde datavanuit de NAM. Deze adviezen zijn uitgebracht op 3 juli 2024 en19 september 2024.Deze adviezen zijn gedurende het besluitvormingsproces vertrouwelijk enworden zoals door mij toegelicht in het debat van 11 december openbaargemaakt zodra alle besluiten in het kader van de rijkscoördinatieregeling-procedure definitief zijn genomen. Conform mijn toezegging in het debatvan 11 december, ben ik bereid deze adviezen vertrouwelijk ter inzage teleggen, zodat de commissieleden van de inhoud van deze adviezen kenniskunnen nemen.Snel na mijn aantreden als Minister van Klimaat en Groene Groei, heb ikop 26 augustus 2024 de bewoners van Ternaard bezocht en daarop-volgend diverse bestuurders van de provincie Fryslân, gemeenteNoard-East Fryslân, het Wetterskip Fryslân en ook de Waddenvereniginggesproken. Kort daarna, heb ik op 4 september gesproken met de NAM.Op 5 september hebben SodM, de Mijnraad en TNO hun adviezen aan mijtoegelicht. Op deze manier heb ik een goed beeld kunnen krijgen van ditcomplexe vraagstuk.Op verzoek van de Kamer, heeft op 13 november 2024 een technischebriefing plaatsgevonden door de inspecteur-generaal der mijnen. Centraaldaarbij stond het advies van het SodM over Ternaard van 29 februari2024.De dwangsom die de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van Stateheeft opgelegd is op 31 augustus verbeurd en inmiddels aan de NAMuitbetaald. Op 10 oktober 2024 heeft de Afdeling bestuursrechtsspraakvan de Raad van State mij opgelegd om uiterlijk 31 december 2024 eenbeslissing te nemen over de winning bij Ternaard, wederom op straffe vaneen dwangsom2. Die uitspraak leg ik niet graag naast mij neer, zeker nu ditde tweede keer is dat de Raad van State een deadline aan de besluit-vorming heeft verbonden. Het politieke en maatschappelijke draagvlakvoor die winning ontbreekt zowel regionaal als landelijk is mij gebleken inde vele gesprekken die ik heb gevoerd, maar het bestaande wettelijkekader laat mij onvoldoende ruimte om – gegeven de beschikbare adviezenen informatie – negatief te besluiten. Hierover is meermaals juridischadvies ingewonnen die dat beeld bevestigen. Omdat ik recht wil doen aan1De adviezen tot aan de terinzagelegging van de ontwerpbesluiten in 2021 zijn reeds openbaargemaakt. https://www.rvo.nl/onderwerpen/bureau-energieprojecten/lopende-projecten/gaswinning-ternaard2https://www.raadvanstate.nl/uitspraken/@146195/202405540-2-r4/Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 849, nr. 2562 de gevoelens die leven rondom deze mogelijke winning van gas onder deWaddenzee, is er in de laatste weken op verschillende momenten met deNAM en haar aandeelhouders gesproken. Om te bezien of er bij henruimte is om af te zien van de voorgenomen winning bij Ternaard. Hetkabinet wil het komende half jaar in goed overleg proberen met deaandeelhouders van NAM tot een oplossing te komen waarbij de NAMmogelijkerwijs zal afzien van de winning bij Ternaard en het kabinet deprincipe-bereidheid heeft om de bredere onderhandelingen, met oog voorhet Groningendossier en de andere activiteiten van de NAM op land, metde aandeelhouders van NAM te (her)openen. Dit zoals verwoord in mijnbrief aan de Kamer van 6 december.Tijdlijn – vergunning in het kader van de Wet natuurbescherming (Wnb).De NAM heeft op 21 augustus 2020 een vergunning aangevraagd opgrond van de Wet natuurbescherming (Wnb). Als bevoegd gezag moestde toenmalige Minister voor Natuur en Stikstof) toetsen of de vergunningkon worden verleend.Aan de aanvraag voor een natuurvergunning van de NAM ligt eenpassende beoordeling ten grondslag. Dit is een ecologische beoordelingvan de effecten, rekening houdend met de instandhoudingsdoelstellingenvan de betrokken Natura 2000-gebieden. Uit deze beoordeling enaanvullingen daarop en de onderliggende rapportages die door de NAMzijn aangeleverd, blijkt dat met mitigerende maatregelen en voorschriften(waaronder het Hand aan de kraan-principe) de zekerheid verkregen is datde voorgenomen gaswinning niet leidt tot significante gevolgen voor debetrokken Natura 2000-gebieden. Dit is het toetsingskader wat gehanteerdmoet worden bij vergunningverlening in het kader van de Wet natuurbe-scherming en kent dus een duidelijk ecologisch perspectief.Het ontwerpbesluit is op 27 augustus 2021 ter inzage gelegd. Op hetontwerpbesluit is een groot aantal zienswijzen ingediend. Ook is er doorde Tweede Kamer advies gevraagd aan de Waddenacademie en deRijksuniversiteit Groningen die zijn ingebracht als zienswijze. Het adviesvan de Waddenacademie betreft vooral een juridisch advies inzake Natura2000 en gaswinning onder de Waddenzee met betrekking tot de voorge-nomen gaswinning Ternaard. De Waddenacademie concludeert dat deontwerpvergunning en de daaraan ten grondslag liggende passendebeoordeling onvoldoende overtuigend aantonen dat redelijke weten-schappelijke twijfel over het ontstaan van nadelige gevolgen voor denatuurlijke kenmerken en doelen van de Waddenzee ontbreekt.In september 2023 heeft Unesco een State of Conservation-rapportuitgebracht over de bescherming van de Waddenzee. Daarin heeft Unescoopgeroepen om de voorgenomen gaswinning niet te vergunnen.Vervolgens is de landsadvocaat om advies gevraagd over de betekenisvan het Unesco-rapport voor de vergunningverlening. Uit het advies vande landsadvocaat blijkt dat de bescherming van het werelderfgoed nietvalt binnen het toetsingskader van de Wnb en dat uitsluitend moetworden beoordeeld of er sprake is van significante gevolgen van eenproject voor de instandhoudingsdoelstellingen van de in de omgevinggelegen Natura 2000-gebieden.Op 13 september 2023 heeft het Werelderfgoedcomité van Unesco inRiyad de Staat van Bescherming (SoC) voor de Trilaterale Waddenzeevastgesteld. Voormalig Minister voor Natuur en Stikstof heeft de TweedeKamer op 7 februari 2024 geïnformeerd met daarin een eerste reactie opdeze Staat van Bescherming (SoC) van het Werelderfgoed Waddenzee.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 849, nr. 2563 Ook de voorgenomen gaswinning Ternaard wordt daarin specifiekgenoemd, inclusief de beoordelingsprincipes.3Tijdens het commissiedebat Waddenzeebeleid van 13 maart 2024, inaanwezigheid van de voormalig Minister van Infrastructuur en Waterstaat,en de toenmalig Minister voor Natuur en Stikstof is kort stilgestaan bij devergunning in het kader van de Wet natuurbescherming (Wnb). Zoals ikook tijdens het Commissiedebat Mijnbouw d.d. 11 december 2024 hebaangegeven, is hier geen inhoudelijke uitspraak gedaan over dezezogenaamde natuurvergunning. Ik citeer: «ik heb mijn besluit genomenals het gaat om het deel Wet natuurbescherming (Wnb). Dat is aange-boden aan de Staatssecretaris Mijnbouw, en het is aan hem om in hetkader van die RCR-procedure de Kamer verder te informeren», (voormaligMinister voor Natuur en Stikstof).Op 20 februari 2024 heeft de toenmalig Minister voor Natuur en Stikstofbesloten de natuurvergunning te verlenen. Het besluit is derhalvegenomen, het treedt echter pas in werking na publicatie ervan.Op 29 maart 2024 is Unesco namens de voormalig Minister voor Natuuren Stikstof per brief geïnformeerd over het (voorlopig) niet vergunnen vanTernaard. Dit is gebeurd naar aanleiding van het uitstel van het besluit ophet winningsplan als weergegeven in de brief d.d. 5 maart 2024 van devoormalig Staatssecretaris Mijnbouw, zoals hierboven genoemd.Bij de besluitvorming is rekening gehouden met de ingediende ziens-wijzen, eerder uitgebrachte adviezen en gewijzigde inzichten op basis vande rechtspraak. Ook de later volgende adviezen van SodM van 29 februari,22 april en 16 augustus 2024 zijn in ogenschouw genomen. Deze gavengeen aanleiding om tot een ander besluit te komen op deWnb-vergunningaanvraag van de NAM toetsingskaders. De daarbijgehanteerde toetsingskaders zijn namelijk gericht op de instandhoudings-doelstellingen van de betreffende Natura 2000-gebieden.Tot slot zijn in de Wnb-vergunning monitoringsverplichtingen opgenomenbinnen het Hand-aan-de-kraanbeleid waardoor gaswinning veilig enverantwoord zou kunnen plaatsvinden en tijdig de gaswinning kanworden beperkt als de gebruiksruimte overschreden dreigt te worden.Alles overziend is er geen aanleiding om overwegingen opnieuw te doenin deze fase. Als er, ondanks de inzet op afzien van winning, toch beslotenzou worden om een positief besluit te nemen op het winningsplan, danstaan er tegen dit besluit en het onderliggende Wnb-besluit rechtsmid-delen open. In de beroepszaak die dan zal volgen, zal opnieuw aanne-melijk gemaakt moeten worden dat het besluit rechtmatig tot stand isgekomen. Daar zal ook een juridisch oordeel door de rechter gegevenworden over de verleende natuurvergunning en de gehanteerde ecolo-gische passende beoordeling.Stand van zaken gaswinning uit het gasveld WarffumHet huidige winningsplan van NAM en de instemming daarmee voorgaswinning uit het gasveld Warffum loopt op 31 december 2024 af. Omdeze reden heeft NAM in 2022 instemming voor een verlenging van hetwinningsplan aangevraagd. Hierover heb ik, op basis van de adviezen vanonder meer TNO en SodM, een positief ontwerpbesluit genomen. Ditbesluit ligt sinds 12 december 2024 tot en met 22 januari 2025 ter inzage.Dit betekent dat eenieder een zienswijze kan indienen op het ontwerpbe-3https://open.overheid.nl/documenten/030a058a-73c3-46a7-89c0-7f69b7e1e6bd/fileTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 849, nr. 2564 sluit. De ingediende zienswijzen worden betrokken bij het opstellen vanhet definitieve besluit. Het ontwerpbesluit en alle ontvangen adviezen zijnvanaf 12 december 2024 te vinden op www.mijnbouwvergunningen.nl/warffum. Een aankondiging hiervan heeft op 11 december 2024 in deStaatscourant gestaan. Tegen het definitieve besluit kan beroep wordeningesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.Mijnbouwondernemingen hebben een geldig winningsplan nodig om temogen winnen. Dat betekent dat NAM pas op het moment dat het besluittot instemming met het winningsplan definitief is, de gaswinning uit hetgasveld Warffum kan voortzetten na aflopen van het huidigewinningsplan. SodM ziet hierop toe. SodM heeft in 2022 in een brief die isgericht aan de mijnbouwondernemingen aangegeven hoe zij omgaat metverzoeken om tijdelijk af te zien van handhaving. Deze brief staat op dewebsite van SodM4 en heb ik als bijlage bij deze brief gevoegd. In dezebrief geeft SodM aan dat zij onder voorwaarden tijdelijk van handhavingaf kan zien. Deze voorwaarden betreffen:•Er is tijdig een actualisatie ingediend. Dit betekent dat uiterlijk 1,5 jaarvoor het aflopen van het winningsplan een actualisatie dient te zijningediend.•Er is zicht op legalisatie. In dit geval: er is een ontwerpbesluit genomenwaaruit blijkt dat wordt ingestemd met de aanvraag. Daarnaast dientSodM een positief advies te hebben gegeven over de aanvraag.•Er is gerechtvaardigd vertrouwen in toezicht. Hierbij wordt eenafweging gemaakt van alle betrokken belangen.Ik wil graag benadrukken dat het tijdelijk afzien van handhaving eenafweging is die SodM maakt, op verzoek van het betreffende mijnbouwbe-drijf. Ik heb hier geen rol in. Ik heb van SodM begrepen dat, mocht NAMeen verzoek indienen, er op basis van bovengenoemde voorwaarden,tijdelijk afgezien kan worden van handhaven. Mocht SodM niet afzien vanhandhaving, dan zal NAM de productie stil moeten leggen in afwachtingvan een definitief besluit op de aanvraag voor het verlengen van dewinning. Overigens, dit tijdelijk afzien van handhaving is geen definitiefstandpunt over de verhouding tussen de overtreding en de belangen vanderde(n). Indien een belanghebbende een verzoek doet om handhavingzal SodM de zaak opnieuw beoordelen.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S.T.M. Hermans4www.sodm.nl/documenten/brieven/2022/07/14/brief-aan-mijnbouwondernemingen-over-toezicht-geldigheid-winningsplannenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 849, nr. 2565