Inzet ondersteuning regionale capaciteit t.b.v. medische evacuaties uit de Gazastrook

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202623 432De situatie in het Midden-OostenNr. 611 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN BUITEN-LANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 oktober 2025Met deze brief informeren wij uw Kamer over de inzet van het kabinetomtrent de ondersteuning van de regionale capaciteit voor medischeevacuaties uit de Gazastrook. In deze brief zal ook ingegaan worden op deinvulling van de extra bijdrage van 25 miljoen euro voor hulp aan mensenuit Gaza, die uit begrotingsartikel 4.1 voor humanitaire hulp komt, zoalstoegezegd tijdens het Commissiedebat Humanitaire Hulp d.d.25 september 2025.De humanitaire situatie in GazaHet groot menselijk leed dat zich in de Gazastrook voltrekt, baart hetkabinet grote zorgen. De maandenlange blokkade door Israël vanhumanitaire hulp is medio mei gedeeltelijk opgeheven, maar de toegangen distributie van humanitaire hulp blijft ruim onvoldoende. De intensi-vering van geweld in Gaza-stad verergert de humanitaire situatie, beperktde toegang tot hulp en vergroot de risico’s voor hulpverleners.Het langdurige conflict heeft geleid tot de bijna volledige ineenstortingvan de gezondheidsinfrastructuur in Gaza. Volgens de Wereldgezond-heidsorganisatie (WHO) waren er tot en met 11 september jl. in totaal 793aanvallen op de gezondheidszorg geregistreerd, waarvan 125 opgezondheidsinstellingen. De enkele ziekenhuizen en klinieken die nog ingebruik zijn, functioneren daardoor ver onder hun oorspronkelijkecapaciteit, medische voorraden zijn schaars en zorgpersoneel werkt onderlevensgevaarlijke omstandigheden.Het kabinet zet zich onverminderd in om de oorlog te beëindigen, degijzelaars vrij te krijgen en de Gazastrook grootschalig, ongehinderd enonvoorwaardelijk van humanitaire hulp te voorzien door gemandateerdehulporganisaties, waaronder de Verenigde Naties, de Rode Kruis- en RodeHalve Maanbeweging en andere internationale ngo’s. In dit kaderverwelkomt het kabinet de inspanningen van de Amerikaanse president kst-23432-611ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 23 432, nr. 6111 Trump die op 29 september jl. een plan ter beëindiging van het conflict inde Gazastrook presenteerde, waaronder de opschaling van humanitairehulp. Uw Kamer ontving op 1 oktober een appreciatie van het plan zoalstoegezegd door de Minister van Buitenlandse Zaken tijdens hetNotaoverleg Mensenrechten van 29 september jl.Medische evacuaties uit de GazastrookDoor de toestroom van grote aantallen patiënten, het gebrek aanmedische benodigdheden en het beperkt aantal medische evacuatiesloopt de druk op het gezondheidssysteem in Gaza steeds verder op. Uit demeest recente cijfers van de WHO blijkt dat op 17 september jl. in totaal15.600 patiënten geregistreerd stonden voor medische evacuatie,waaronder 3.800 kinderen. Het Palestijnse Ministerie van Volksgezondheiden de WHO gaan ervan uit dat het werkelijke aantal mensen dat eenmedische evacuatie nodig heeft drie tot vier keer hoger ligt dan degeregistreerde cijfers, door toegangsbarrières en onvolledige registratie.Tussen 7 oktober 2023 en 17 september 2025 zijn er volgens de WHO7.802 patiënten geëvacueerd, waaronder 5.369 kinderen.Volgens cijfers van de WHO ontvangen Egypte (3.995 patiënten), deVerenigde Arabische Emiraten (1.499 patiënten), Qatar (970 patiënten),Turkije (441 patiënten), EU-lidstaten (325 patiënten, met name Italië,Spanje en Roemenië) en Jordanië (254 patiënten) de meeste geëvacu-eerde patiënten. Al wordt het grootste deel van de patiënten in de regioopgevangen, de capaciteit staat in verschillende landen onder druk. Zokampt Egypte met tekorten en kiest Jordanië er, met name uit financiëleoverwegingen, voor om zich vooral te richten op minder complexe zorg.De behoefte aan ondersteuning in de regio is dan ook groot en urgent.Nederlandse inzet voor medische evacuaties binnen de regioDe interdepartementale Taskforce Medische Evacuaties van Gazanenbinnen de regio, waar zowel het Ministerie van Buitenlandse Zaken als hetMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in vertegenwoordigdzijn, coördineert het Nederlandse beleid langs drie sporen.Allereerst door medische en humanitaire hulp aan mensen uit Gaza teondersteunen via een additionele bijdrage van 25 miljoen euro. Daarnaastis er diplomatieke inzet richting Israël en landen in de regio, gericht opverruiming van de mogelijkheden voor medische evacuaties, humanitairetoegang voor onze humanitaire partners en het recht op terugkeer vanpatiënten. Nederland werkt hierbij nauw samen met andere Europese engelijkgezinde landen. Ten slotte wordt in kaart gebracht of aanbod vanNederlandse medische expertise en/of goederen kan aansluiten op dehulpbehoefte in de regio. Met deze brief informeer ik u over de voortgangop deze drie sporen.Het kabinet draagt met 25 miljoen euro direct bij aan de ondersteuningvan de medische hulp in Gaza en het verlichten van de overbelasting vande zorg in de regio, zoals in Egypte en Jordanië. Deze steun financiertmedische behandelingen, specialistische zorg, medicijnen en revalidatie-diensten, maar ook structurele elementen zoals training, versterking vanziekenhuizen, herstel van water- en sanitaire voorzieningen envoedselhulp. De Nederlandse bijdrage bereikt daarmee op korte termijnduizenden mensen die betere zorg krijgen en creëert tegelijkertijd ietsmeer ademruimte voor de zorgstelsels in Egypte en Jordanië die onderdruk staan door de toestroom van patiënten. Het snelste en meesteffectieve resultaat bereiken we door te investeren in onze betrouwbarehumanitaire partners die o.a. met Nederlandse steun reeds in Gaza en deTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 23 432, nr. 6112 regio (Egypte, Jordanië, de Westelijke Jordaanoever) actief zijn. Decomplementariteit tussen de verschillende expertises van deze partners,die hieronder wordt belicht, zorgt voor een breed bereik van mensen innood in zowel Gaza als in de regio:Allereerst is 5 miljoen euro gereserveerd voor concrete bilateraalgeïnitieerde steun aan de regio via de WHO. Hiermee wordt Egypteondersteund, in de vorm van medische goederen en daaraan gerelateerdetrainingen. Ook wordt Jordanië via de WHO met 1 miljoen euro onder-steund ten behoeve van de opvang van medische evacuees. Verder is2 miljoen euro direct beschikbaar voor de WHO, waarmee Nederland hetcentrale coördinatiesysteem van de WHO ondersteunt voor medischeevacuaties en begeleiding van Gazaanse patiënten naar ontvangendelanden.Save the Children ontvangt 0,8 miljoen euro voor behandeling in Egyptevan ongeveer zeshonderd patiënten, voornamelijk kinderen, uit Gaza.Deze patiënten en hun begeleiders krijgen medische behandeling inprivate klinieken, inclusief noodzakelijke nazorg zoals psychosociale zorg,protheses en fysiotherapie. Daarnaast zal Save the Children aanvullendediensten leveren ter versterking van het Egyptische gezondheidssysteem,zoals training van ambulancepersoneel dat evacuees uit Gaza ophaalt aande grens.De Dutch Relief Alliance (DRA) ontvangt 3 miljoen euro om haar humani-taire en medische inzet in Gaza uit te breiden. De bijdrage verlicht de drukop het overbelaste gezondheidssysteem door basiszorg te bieden,waaronder behandeling van verwondingen, infectieziekten, chronischeaandoeningen en zorg bij zwangerschap en bevallingen, aangevuld metpsychosociale hulp. Daarnaast wordt voedselhulp verstrekt, toegang totschoon water en sanitaire voorzieningen hersteld en gezinnen onder-steund in de vorm van cash transfers, waarmee zij zelf kunnen voorzien inbasisbehoeften en zorgkosten. Hiermee beoogt de DRA circa 197.000mensen direct te bereiken, waaronder kinderen, mensen met eenhandicap en door vrouwen of kinderen geleide huishoudens.Het Nederlandse Rode Kruis ontvangt 6 miljoen euro voor medische hulpaan patiënten uit Gaza in Jordanië en Egypte. Circa 1,4 miljoen euro gaatnaar het Palestine Hospital van de Palestijnse Rode Halve Maan, datgeëvacueerde patiënten opvangt in Egypte en spoedzorg, gespeciali-seerde behandelingen en revalidatie biedt. Daarnaast wordt 4,3 miljoeneuro ingezet via het Middle East Crisis Appeal van de InternationaleFederatie van Rode Kruis- en Rode Halve Maanverenigingen ter onder-steuning van de Egyptische en Jordaanse Rode Halve Maan. Daarmeeworden in Jordanië naar verwachting 200 medische-evacuees en 300begeleiders geholpen met specialistische zorg en psychosocialebegeleiding, en in Egypte circa 3.000 mensen, waaronder 2.000 patiëntendie revalidatiezorg ontvangen.Nederland draagt 2,5 miljoen euro bij aan de inzet van het InternationaalComité van het Rode Kruis (ICRC) in de Palestijnse gebieden. Deze steunmaakt het mogelijk medische zorg te combineren met beschermings- encoördinatieactiviteiten, waaronder veilige toegang tot spoedeisende hulpvoor de Palestijnse Rode Halve Maan. In Gaza ondersteunt het ICRC hetveldhospitaal in Rafah (120 bedden), twee ziekenhuizen en vijf eerstelijns-gezondheidscentra met (specialistische) zorg, training, apparatuur enmedicijnen. Daarnaast worden revalidatiediensten aangeboden via hetArtificial Limb and Polio Centre en krijgen patiënten psychosociale zorg.Het ICRC levert tevens brandstof en materialen om ziekenhuizen opera-tioneel te houden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 23 432, nr. 6113 De bijdrage van 4,7 miljoen euro aan het VN Humanitaire Fonds voor dePalestijnse Gebieden richt zich op levensreddende medische zorg en hetdraaiende houden van cruciale diensten in Gaza. Hiermee worden circa100.000 consultaties en 13.000 ziekenhuisopnames ondersteund metkritieke medische goederen voor 17 ziekenhuizen, evenals behandelingenvoor ondervoede kinderen en moeders. Ook voorziet de bijdrage inevacuaties, traumazorg, revalidatie, medicijnen en water- en sanitairevoorzieningen in zorginstellingen. Minstens de helft van de middelen gaatnaar lokale ngo’s, die met hun kennis en nabijheid een sleutelrol spelen inde uitvoering.Met de extra bijdrage van 3 miljoen euro kan UNICEF circa 140.000kinderen, moeders en andere patiënten in Gaza en op de WestelijkeJordaanoever bereiken met levensreddende zorg. De inzet richt zich opversterking van de zorgsystemen en acute medische hulp, onder meer viaondersteuning van prenatale en neonatale zorg in ziekenhuizen in Gazamet essentiële apparatuur en medicijnen. Daarnaast verstrekt UNICEFprotheses aan kinderen die wachten op revalidatie en zet het mobieleteams in voor basiszorg, waaronder vaccinaties, behandeling vanondervoeding, zorg voor zuigelingen en moederzorg.Diplomatieke inzet van het kabinetDe landen in de regio die medische evacuees ontvangen uit deGazastrook, geven aan baat te hebben bij diplomatieke steun. Zo is hetvan belang dat grensovergangen open zijn en de Israëlische autoriteitensnel toestemming verlenen aan de WHO voor de evacuatie van patiënten.Al verloopt die toestemming op dit moment relatief spoedig volgens deWHO, zijn er ook landen in de regio – die beschikken over extra medischecapaciteit – die signaleren dat uitreis- en terugkeer toestemming van deIsraëlische autoriteiten een obstakel vormt om verder op te schalen.Nederland zet zich daarom diplomatiek actief in richting Israël enomliggende landen, middels een combinatie van diplomatieke druk endialoog. Uw Kamer is op 9 september jl. geïnformeerd over de inspan-ningen die het kabinet tot dusver heeft verricht (Kamerstuk 2025Z15784).Zo dringt Nederland bijvoorbeeld aan op humanitaire toegang,verruiming van de mogelijkheden voor evacuaties uit de Gazastrook en ophet recht op terugkeer van Gazanen naar de Gazastrook.Er vindt voortdurend informatie-uitwisseling plaats over de situatie inGaza en benodigde steun voor medische evacuaties met Ministers vanBuitenlandse Zaken uit de regio, inclusief de Golfstaten. De Minister vanBuitenlandse Zaken voerde bijvoorbeeld gesprekken voorafgaand aan entijdens de High Level Week van de Algemene Vergadering van de VN metJordanië, Egypte, Saoedi-Arabië, Qatar, Verenigde Arabische Emiraten,Duitsland, Frankrijk, Noorwegen, Denemarken, het Verenigd Koninkrijk,Finland en Zweden. In deze constructieve gesprekken werd bredewaardering uitgesproken voor de Nederlandse inzet, specifiek voor detoegezegde financiële bijdrage aan medische evacuaties naar de regio.Daarnaast sprak de Staatssecretaris Buitenlandse Handel en Ontwikke-lingshulp met verschillende hulporganisaties, zoals het Nederlandse RodeKruis en de Dutch Relief Alliance. Ook zijn de Nederlandse diplomatiekeposten actief betrokken in de outreach naar de landen in de regio.De Minister van Buitenlandse Zaken bezoekt volgende week Egypte waarhij met zijn evenknie zal spreken over de hoge humanitaire noden in deregio. Hij spreekt eveneens met zijn collega’s in de Golflanden tijdens deaanstaande EU-GCC ministeriële bijeenkomst in Koeweit. Hij spreekt daarbijvoorbeeld met Saudi-Arabië en Qatar over de mogelijkheden voor hetTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 23 432, nr. 6114 vergroten van hun opvangcapaciteit, zeker waar het complexe medischehulp aan kinderen betreft. De Minister van Buitenlandse Zaken en deStaatssecretaris Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp zijnvoornemens binnenkort af te reizen naar Saudi-Arabië waar dit ook tersprake zal komen.De diplomatieke inzet vindt plaats in nauwe samenwerking met gelijkge-stemde partners. Een voorbeeld hiervan is de recente aansluiting vanNederland bij een Deense ministeriële verklaring, samen met 22 anderelanden, waarin Israël wordt opgeroepen tot een staakt het vuren en deheropening van de medische corridor tussen Gaza en de WestelijkeJordaanoever en medische hulp tot Gaza toe te laten. In dit kader spreektde Staatssecretaris Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp op3 oktober met de Deense Minister van Buitenlandse Zaken over hoeNederland en Denemarken hierin verder samen kunnen optrekken.Match regionale behoefte met Nederlandse medische expertise engoederenZoals genoemd, besteedt het kabinet 5 miljoen euro aan concrete steunvoor de regio via de WHO. De noden voor wat betreft de medische hulpen opvang van medische evacuees zijn het hoogst in Egypte en Jordanië.Nederland is in gesprek met de verschillende hulporganisaties enautoriteiten binnen de regio, waaronder Egypte en Jordanië, om hunmedische behoefte in kaart te brengen zodat Nederland daar direct op kanaansluiten.Dit gaat in nauwe samenwerking met de WHO: de WHO is de spin in hetweb in de coördinatie van medische evacuaties en begeleiding vanGazaanse patiënten naar ontvangende landen. Op dit moment is de WHOde enige organisatie die medische evacuaties mogelijk kan maken vanuitGaza. Met de 5 miljoen euro ondersteunt Nederland de coördinerendetaken van de WHO en zorgsystemen in Egypte en Jordanië.Op basis van een brede navraag als onderdeel van diplomatieke contactenbinnen de regio, is gebleken dat er momenteel geen directe behoeftebestaat aan concrete medische expertise. Als zich een specifieke behoeftevoordoet, kan alsnog worden gekeken naar mogelijkheden om deze teaccommoderen. Nederlandse artsen zijn weliswaar werkzaam in Gaza ende regio, maar vanuit hun contractuele betrekkingen met daar aanwezigeinternationale hulporganisaties.Complexe medische hulp voor de meest kwetsbare patiëntenVoor kinderen uit Gaza die complexe zorg nodig hebben, betekent dit datzij vaak afhankelijk zijn van medische evacuatie naar ziekenhuizen buitenGaza. Tegelijkertijd leggen complexe gevallen extra druk op zorgsystemenin de regio, omdat er vaak meerdere operaties nodig zijn om patiënten tebehandelen, of meerdere behandelingstrajecten en -experts. In een aantallanden is die capaciteit beperkt, waardoor een land als Jordanië bijvoor-beeld de keuze maakt om complexe gevallen op dit moment niet op tenemen.Het is helder dat de behandeling van complexe gevallen een geïntegreerdzorgsysteem nodig heeft, wat een lange termijn benadering vraagt. Hetkabinet tracht via humanitaire partners en bilateraal geïnitieerde steun bijte dragen aan het herstel en de versterking van de beschikbare capaciteit,zowel binnen Gaza als in opvanglanden zoals Egypte en Jordanië. Demedische hulp die hulporganisaties, mede in private klinieken, kunnenleveren, verlicht hiermee de druk op het reguliere zorgsysteem. HiermeeTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 23 432, nr. 6115 kan een aanzienlijke bijdrage worden geleverd om kwetsbare patiëntensneller toegang te geven tot complexe en tot urgente zorg.Uit ervaringen van andere Europese landen valt op te merken dat deorganisatie van evacuaties van patiënten naar eigen land over veleschijven gaat en niet op stel en sprong kan worden georganiseerd.Belemmeringen lijken te liggen bij onder andere de screening vanpatiënten, de emotionele impact van scheiding van families en kinderenen het niet kunnen of mogen terugkeren naar de Gazastrook.Inzet van gelijkgestemde landenNederland behoort tot de koplopers met de bijdrage van 25 miljoen voorhulp aan mensen uit Gaza en levert daarmee een substantiële bijdrageaan humanitaire en medische ondersteuning in Gaza en de regio. Hetkabinet meent dat steun aan hulporganisaties die reeds in de regio actiefzijn de snelste en meest zinvolle manier is om zoveel mogelijk patiënten tehelpen.Een rondgang met de vraag over bijdragen van gelijkgestemde landen,laat zien dat Denemarken (6,7 miljoen), Duitsland (30 miljoen), Italië(16 miljoen), het Verenigd Koninkrijk (1 miljoen) en Zweden (38 miljoen)additionele financiering hebben vrijgemaakt. Dit zijn bedragen mede terondersteuning van de medische capaciteit in Gaza en de regio. Hetkabinet onderzoekt mogelijkheden om krachten te bundelen met dezelanden.Alles afwegende is het kabinet van mening dat we met de hierbovengeschetste inzet een groot verschil kunnen maken bij het verbeteren vande medische hulp in de regio. Op één spoor is het, na extensievecontacten met organisaties en landen in de regio, echter niet mogelijkgebleken op korte termijn een significant verschil te maken of acutetekorten te lenigen; dat betreft de complexe hoog-specialistischemedische zorg. In verband met gebrek aan capaciteit in enkele landen enobstakels v.w.b. toegankelijkheid of politieke wil in andere landen isgebleken dat nu sprake is van een tekort in de regio. Aan beide aspectenzal het kabinet met voorrang werken. Tegelijkertijd zal het kabinet in detussenliggende termijn bezien in hoeverre enkele kinderen die complexehoog-specialistische zorg nodig hebben, die in direct levensgevaarverkeren, waarvoor nu in de regio geen onmiddellijke hulp beschikbaar is,tijdelijk in Nederland kunnen worden geholpen. Daarbij zal het kabinetgebruik maken van de kennis en triage van het WHO alsook van deervaring die andere Europese landen in dit kader hebben opgedaan.Daarbij heeft het kabinet tevens aandacht voor preventieve veiligheids-aspecten, zoals de screening van de patiënten en een beperkt aantalmeereizende begeleiders, alsook de sociale impact die gepaard gaat methet overbrengen van kinderen uit hun thuissituatie. Het aantal gevallendat Nederland zal kunnen en gaat opnemen zal overigens zeer beperkt zijnen er zal ook rekening worden gehouden met de beschikbare zorgcapa-citeit voor Nederlandse kinderen. We blijven primair focussen op opvangin de regio en blijven álle landen in de regio oproepen om een bijdrage televeren.De Minister van Buitenlandse Zaken,D.M. van WeelDe Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,A. de VriesTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 23 432, nr. 6116