Resultaten Interdepartementale Werkgroep Verduurzaming Mkb

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 637Bedrijfslevenbeleid32 813Kabinetsaanpak KlimaatbeleidNr. 695 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 mei 2025Mede namens de Minister van Economische Zaken, de Minister vanVolkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en de Staatssecretaris vanInfrastructuur en Waterstaat stuur ik u deze brief over de verduurzamingvan het mkb.Met ruim 400.000 mkb-bedrijven in Nederland, variërend van lokalekappers tot industriële bakkers en metaalbewerkingsbedrijven, speelt hetmkb niet alleen een cruciale rol op het vlak van werkgelegenheid en voorde lokale gemeenschap, maar ook in het behalen van de nationaleverduurzamingsdoelen. Het mkb is een belangrijk onderdeel van eentoekomst waarin Nederland zowel een welvarend als een duurzaam landis. Een toekomst waarin bedrijven en organisaties (zowel winst gedrevenals met een maatschappelijke doelstelling) succesvol zijn, voor werkgele-genheid zorgen en klimaatneutraal zijn. Een toekomst waarin innovatieve,duurzame en circulaire bedrijven en organisaties uit Nederland de wereldveroveren. Maar ook een toekomst waar de kledingwinkel om de hoek, degarage op het bedrijventerrein, het poppodium in het centrum en deglasfabriek net buiten het dorp succesvol kunnen ondernemen. Elke dagzien we weer nieuwe en oude bedrijven grote stappen maken naar dieduurzame toekomst. Tegelijkertijd moeten we ook niet onderschatten datdit grote aanpassingen en investeringen zijn voor bedrijven en organi-saties. Vooral omdat klimaatneutraal en circulair worden lang niet deenige uitdagingen zijn waar bedrijven zich toe moeten verhouden. Eenkrappe arbeidsmarkt, een vol stroomnet en internationale spanningen zijnmaar een kleine selectie van deze uitdagingen.Om te zorgen dat zoveel mogelijk bedrijven en maatschappelijkeorganisaties uit deze diverse groep de transitie naar een duurzame encirculaire bedrijfsvoering zo goed mogelijk kunnen maken, is op sommigeonderdelen ondersteuning vanuit de overheid nodig. Ondersteuning metinformatie over welke verduurzaming een bedrijf of organisatie kandoorvoeren en wat daarvoor nodig is. Ondersteuning bij het vinden vande juiste (gunstige) financiering. Maar soms ook directe financiële kst-32637-695ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6951 ondersteuning om een investering in een duurzame ontwikkeling welmogelijk te maken, of om de exploitatie van een duurzaam procesconcurrerend te maken ten opzichte van het fossiele alternatief.Op 14 mei 2024 stuurde het Kabinet een Kamerbrief over de stand vanzaken van de verduurzaming van het mkb.1 Daarin is aangegeven dat er infinanciële zin een aanzienlijke ondersteuning beschikbaar is voor het mkb,circa € 4,6 miljard per jaar. Tegelijkertijd kunnen ondernemers niet altijdde juiste ondersteuning vinden. Deels komt dit door het grote aantalregelingen, deels door hoe de Rijksoverheid de ondersteuning heeftgeorganiseerd of dat deze niet helemaal aansluit op de praktijk, en deelsdoordat er nog witte vlekken zitten in de ondersteuning. Het afgelopenjaar heeft daarom een interdepartementale werkgroep inzichtelijk gemaakthoe binnen het bestaande beleid de ondersteuning aan het mkb bij deverduurzaming effectiever en efficiënter kan. Daarbij is expliciet gekekennaar hoe we het voor ondernemers makkelijker kunnen maken om eenstap in de verduurzaming te zetten. Er is niet gekeken naar (nieuwe)normering. Op basis van de resultaten uit dit traject zijn acties geformu-leerd. Het komende jaar gaan we uitvoering geven aan deze acties met alsdoel om het voor bedrijven en organisaties in het mkb makkelijker enhaalbaarder te maken om stappen te zetten in de verduurzaming.Resultaten Interdepartementale Werkgroep Verduurzaming mkb(IWVM)In de onderstaande tekst beschrijven we de samenstelling, scope,uitvoering en resultaten van de IWVM.Samenstelling & scopeDe IWVM is een samenwerking tussen de Ministeries Klimaat en GroeneGroei (KGG), Economische Zaken (EZ), Volkshuisvesting en RuimtelijkeOrdening (VRO), Infrastructuur en Waterstaat (IenW), Landbouw, Visserij,Voedselzekerheid en Natuur (LVVN), Onderwijs, Cultuur en Wetenschap(OCW) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) aangevuld met deKamer van Koophandel (KVK) en de Rijksdienst voor OndernemendNederland (RVO). Daarnaast is er over de opzet, analyses en de conclusiesvan de werkgroep meerdere keren overleg geweest met en inputontvangen van een klankbordgroep. In deze klankbordgroep zijn MKBNederland, Ondernemend Nederland, de Land- en Tuinbouworganisatie(LTO), MVO Nederland, de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), hetInterprovinciaal Overleg (IPO) en het Nationaal Klimaat Platform (NKP)vertegenwoordigd.De opdracht aan de werkgroep was om tot verbeteringen te komen in hetbeleid dat mkb-ondernemers ondersteunt. Daarbij is dus alleen gekekennaar ondersteunende regelingen en programma’s. Normering is buiten descope gelaten van deze werkgroep. Om de opdracht gerichter te maken isook gekozen om binnen verduurzaming primair te kijken naar klimaatmiti-gatie en energievraagstukken en in mindere mate naar circulariteit enklimaatadaptatie. Ook is er voor gekozen om ZZP’ers buiten de scope vandeze werkgroep te houden, omdat er bij dit type ondernemers mindervaak sprake is van een eigen bedrijfsgebouw of een te verduurzamenbedrijfsproces.1Kamerstukken II 2023/24, 32 637, nr. 640.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6952 ResultatenDe resultaten van de werkgroep zijn gegroepeerd in drie thema’s:1.Verbeter de randvoorwaarden voor verduurzaming.2.Verbeter het aanbod van regelingen.3.Verbeter de ondersteuning aan groepen of collectieven.Elk thema is verder uitgewerkt in een aantal acties. Hieronder beschrijvenwe kort de drie verschillende thema’s. In bijlage 1 gaan we dieper in opdeze thema’s en beschrijven we de concrete acties die de werkgroep dekomende periode gaat uitvoeren.Thema 1: Verbeter de randvoorwaarden voor verduurzaming.Om de stap naar een duurzame bedrijfsvoering succesvol te kunnenzetten is het belangrijk dat: de mogelijkheden om te verduurzamen er zijn,het duidelijk is wat verduurzaming betekent voor de onderneming en dathet duidelijk welke ondersteuning er voor verduurzaming is. Met anderewoorden de randvoorwaarden voor verduurzaming moeten op orde zijn.De werkgroep concludeert dat hier verbetering mogelijk is. Zo kunnendoelen waar bedrijven naar toe werken helderder en consequenter en isde informatieverstrekking aan ondernemingen over verduurzaming somsdiffuus. Verder is het handelingsperspectief bij netcongestie niet altijdduidelijk en kan de samenwerking met medeoverheden bij het onder-steunen van het mkb beter. Daarom heeft de werkgroep vijf actiesuitgewerkt die deze randvoorwaarde voor verduurzaming van onderne-mingen verbeteren.Thema 2: Verbeter het aanbod van regelingen.Verduurzamen betekent voor veel ondernemingen investeren. Investerenin isolatie, zonnepanelen, (industriële) warmtepompen, elektrische ovens,elektrisch vervoer enz. Dit zijn investeringen die een onderneming nietaltijd (direct) kan opbrengen en die niet in alle gevallen al concurrerendzijn met fossiele processen. Daarom biedt het Rijk een breed scala aanprogramma’s en regelingen aan die ondernemingen helpen bij het doenvan deze investeringen. Tegelijkertijd zien we ook dat door het groteaantal regelingen en programma’s het aanbod niet altijd goed te overzienis. Daarnaast past nog niet elke vraag op dit moment goed in debestaande regelingen. Zo worden ondernemingen nu ondersteund bij hetopstellen van een verduurzamingsplan voor het gebouw en het proces,maar zit mobiliteit hier nog niet in. Ook vallen investeringen die efficiëntiestimuleren en die helpen duurzamer gedrag van klanten, medewerkers entoeleveranciers te stimuleren niet altijd binnen regelingen. Daarom heeftde werkgroep vier acties geformuleerd om het aanbod van regelingen teverbeteren.Thema 3: Verbeter de ondersteuning aan groepen of collectieven.De ondersteuning bij verduurzaming is nu vaak gericht op individuelebedrijven of organisaties, terwijl ondersteuning aan groepen of collec-tieven van bedrijven of organisaties vaak efficiënter is. Zowel voor debedrijven of organisaties zelf als voor de overheid. Daarom is het goedom collectieve verduurzaming van ondernemingen te stimuleren en tebelonen én om het netwerk van dienstverleners rond een ondernemer(accountants, installateurs, brancheverenigingen) beter bij de verduur-zaming te betrekken. Ook kunnen de programma’s voor verduurzamingvan bedrijventerreinen meer worden gestroomlijnd zodat het helderder isvoor welke vraag men bij welk programma terecht kan en kan ookaandacht voor bedrijven en bedrijventerreinen binnen de lokale warmte-Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6953 transitie worden verbeterd. Daarom heeft de werkgroep vier actiesgeformuleerd om de ondersteuning aan collectieven te verbeteren.UitvoeringHet komende jaar gaat het Kabinet aan de slag met de uitvoering van dedrie thema’s zoals ze hiervoor en in de bijbehorende notitie uit bijlage 1staan beschreven. Alle daarbij behorende acties worden opgepakt, maargezien het aantal acties zal daar wel een prioritering in de tijd in aange-bracht worden. De uitvoering vindt plaats binnen de hiervoor gereser-veerde middelen. In de uitvoering van deze thema’s wordt samengewerktmet andere programma’s die het mkb raken waaronder een nauwesamenwerking met het Actieagenda Mkb Dienstverlening van hetMinisterie van Economische Zaken.Overzicht huidige regelingen en programma’sBijlage 2 van deze brief is een bijgewerkt overzicht van alle regelingen enprogramma’s die er op dit moment zijn die het mkb ondersteunen bijverduurzaming. Bij het opstellen van dit overzicht maken we gebruik vande onderverdeling van deze ondersteuning zoals beschreven in de eersteKamerbrief verduurzaming mkb van 6 april 2023.2VervolgEfficiënte en effectieve ondersteuning aan het mkb bij verduurzaming isessentieel. Gezien haar belangrijke rol in de transitie naar een klimaatneu-trale samenleving verdient het mkb namelijk de best mogelijk onder-steuning bij deze cruciale transitie. Daarom gaat het Kabinet voortvarendaan de slag met de thema’s en acties die in deze brief en bijlagebeschreven zijn. In de reguliere brieven over de verduurzaming van hetmkb houden we de Kamer op de hoogte van de voortgang van dit proces.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S.Th.M. Hermans2Kamerstukken II 2022/23, 32 637, nr. 562.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 637, nr. 6954