Toezeggingen over het rijksbrede integriteitsbeleid en over de rijksbrede dialoogreeks

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202628 844Integriteitsbeleid openbaar bestuur en politie31 490Vernieuwing van de rijksdienstNr. 299 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN ENKONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 september 2025Met deze brief informeer ik uw Kamer over twee toezeggingen. De eerstetoezegging gaat over het rijksbrede integriteitsbeleid en de tweedetoezegging gaat over de rijksbrede dialoogreeks.Rijksbrede integriteitsbeleidOm te komen tot een breed gedragen visie op de invulling van mijncoördinerende rol1 voor het rijksbrede integriteitsbeleid, zijn namens mijgesprekken met de ministeries gevoerd. In het commissiedebat IntegriteitOpenbaar Bestuur op 12 maart 2025 heeft het Kamerlid Van Waveren(NSC) gevraagd of de Kamer geïnformeerd kan worden over dezegespreksronde. Er is aangegeven dat de gesprekken voor de zomerzouden worden afgerond en dat uw Kamer hierover wordt geïnformeerd.De meeste gesprekken hebben inmiddels plaatsgevonden. In een enkelgeval is dit nog niet gelukt en vindt het gesprek in september plaats. Degespreksronde is dus nog niet helemaal afgerond. Wel heb ik inmiddelseen beeld bij de gesprekken kunnen krijgen.De gesprekken zijn gevoerd met integriteitscoördinatoren, adviseurs enbeleidsmedewerkers integriteit. Ook vanuit de uitvoeringsorganisaties DJIen de Arbeidsinspectie sloten gesprekspartners aan. De gesprekken zijnvertrouwelijk van aard en er worden geen notulen van gemaakt. In degespreksronde is de wijze besproken waarop ik mijn coördinerende rolvervul en waar dat steviger kan, de verwachtingen die de departementenhierbij hebben en wat dit betekent voor de verantwoordelijkheidsver-deling. Er zijn waardevolle beelden gedeeld die een goede basis voor eenvisie op mijn coördinerende rol vormen. Ik kan nog niet op de visievooruitlopen, maar ik kan u wel een impressie van de gesprekken geven.1Mijn coördinerende verantwoordelijkheid reikt niet tot het Ministerie van Defensie. kst-28844-299ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 844, nr. 2991 Er bestaan grote verschillen tussen de ministeries, alleen al qua omvang,waardoor de behoeften van ministeries verschillen. Ook zijn er verschillenin organisatorische positionering van de integriteitsfunctie. Het belangvan een goed uitgeruste integriteitsfunctie voor de organisatie wordtniettemin unaniem onderschreven. Mensen moeten erop kunnenvertrouwen dat de overheid eerlijk, transparant, open en betrouwbaar is.Integriteitskwesties doen afbreuk aan dit vertrouwen van de burger.Daarom is voor een goed functionerende rijksdienst gedegen integriteits-beleid nodig.De rol van de Minister van Binnenlandse Zaken kan hierin verder versterktworden, onder andere door integriteit rijksbreed krachtiger te agenderen.Ook is er steun voor een actieve invulling van de coördinerende rol,waarbij gestuurd wordt op robuuste kaders en compliance. De implemen-tatie van deze kaders is daarbij aan de afzonderlijke ministeries, zodat zijdeze kunnen laten passen bij hun organisatiestructuur en -cultuur.Uniformiteit in integriteitsbeleid is tot op zekere hoogte wenselijk, maartegelijkertijd lastig doordat de praktische invulling wordt ingekleurd doorde eigen organisatiestructuur en -cultuur van een organisatie. Uniformiteitmet behoud van ruimte voor eigen inkleuring blijft dan ook eenbalanceeract.Dit najaar leg ik een eerste conceptvisie van de visie op mijn coördine-rende rol aan experts voor en bespreek ik deze vervolgens in verschil-lende interdepartementale gremia. Ik verwacht eind van dit jaar dit procesaf te ronden, waarna ik uw Kamer nader zal informeren.Rijksbrede dialoogreeksIn het commissiedebat Functioneren Rijksdienst op 24 april 2025 heeftmijn voorganger aangegeven dat samen met de medezeggenschap isgestart met een rijksbrede dialoogreeks: Je uitspreken als ambtenaar.Professioneel intern uitspreken, wetende dat de politiek beslist, hoort bijhet vak van ambtenaar. Het doel van de samen met de medezeggenschapgestarte rijksbrede dialoogreeks is om veilig uitspreken te kunnenwaarborgen, knelpunten op te halen en daar een vervolg aan te geven alsdat nodig is. Het Kamerlid Van Waveren (NSC) heeft gevraagd of er openig moment een terugkoppeling komt en of er conclusies aan wordenverbonden en of en hoe het wordt gecodificeerd. Mijn voorganger heeftuw Kamer toegezegd daarover een brief te sturen. Met deze brief wordtdaar invulling aan gegeven.De dialoogreeks loopt sinds eind vorig jaar. Ambtenaren voeren onderbegeleiding met elkaar wezenlijke gesprekken over het goede handelen,bijvoorbeeld over wanneer je je uitspreekt en op welke manier. De variatiein aanbod van gespreksvormen (zoals een filmlezing, moreel beraad ofdialoog ambtelijk vakmanschap) maakt dat ambtenaren eengespreksvorm kunnen kiezen die aanspreekt. In elke vorm wordt ingezetop een concrete ervaring en op welke manieren daar mee omgegaan kanworden. Ook deze gesprekken zijn van vertrouwelijke aard. Uit deterugkoppelingen komt naar voren dat die gesprekken ambtenarenhouvast geven in hun werkpraktijk en als nuttig worden ervaren.In de gesprekken komt een aantal onderwerpen regelmatig terug zoalsneutraliteit, algemeen belang, het verschil tussen je mening geven entegenspraak bieden en rolvastheid. Ook de wens om zich gehoord tevoelen, een veilige werkomgeving en de neiging om «voor de ander tedenken» zijn thema’s die aan bod komen. In de gesprekken ontstaat vaakeen ruimer begrip van het handelingsrepertoire: niet de vraag óf je je maguitspreken, maar wat de goede vorm is, en daar ontstaat ruimte. EenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 844, nr. 2992 belangrijk inzicht is dat het continue gesprek met elkaar een helpendinstrument is. En dat de behoefte daaraan groot is. Door met elkaar heelconcreet situaties te doorleven, ontstaat bewustwording van eigen denkenen handelen en kunnen we leren, op alle niveaus in de organisaties.Uiteraard worden ook inzichten van wetenschappers en andere expertsvan buiten de organisatie hierbij betrokken. De gesprekken wordengecontinueerd. Overigens in aanvulling op de vele gesprekken die in derijksorganisaties ook al langer plaatsvinden over vakmanschap, ethiek entegenspraak. We zien ook dat de dialoogreeks een aanjagende werkingheeft en vervolg krijgt in gesprekken binnen de eigen organisatie.Samen met de deelnemers en de medezeggenschap worden inzichtenverzameld en wordt onderzocht of er nader instrumentarium nodig is omhet uitspreken te bevorderen en te ondersteunen, en zo ja, in welke vorm.Bijvoorbeeld door gerichte trainingen, als thema in de personeelsge-sprekken, en door het delen van goede voorbeelden.Ook ten aanzien van lopende trajecten, zoals de actualisering van deGedragscode Integriteit Rijk, wordt bezien of, en zo ja in hoeverre, dezemeer ondersteunend kunnen zijn. De werkgever Rijk en de medezeggen-schap bezien dat samen gaandeweg, als onderdeel van de bredereambitie het ambtelijk vakmanschap te versterken.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,F. RijkaartTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 844, nr. 2993