Voortgang beleidsindicatorensystematiek in de begroting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 VIIIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Onderwijs, Cultuur enWetenschap (VIII) voor het jaar 2025Nr. 177 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VANONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 25 juni 2025InleidingIn deze brief informeren we u over de voortgang van de implementatievan de beleidsindicatorensystematiek in de begroting van het Ministerievan OCW. Deze brief is een vervolg op onze eerdere brieven over deinvoering van deze systematiek van 8 juni 2023, van 9 november 2022 envan 23 juni 20221.Met deze brief geven we ook, zo ver als nu mogelijk, uitvoering aan demotie Martens-America en de Kort2. Uw Kamer vroeg met deze motie omhet leggen van de expliciete koppeling in de begrotingscyclus tussenspecifieke doelstellingen van beleid en publieke middelen. We geven indeze brief aan op welke wijze we vanaf begroting 2026 viawww.ocwincijfers.nl de koppeling tussen doelen, maatregelen, beleidsin-dicatoren en publieke middelen nog inzichtelijker willen maken. En wathierbij ook (nog) niet mogelijk is en waarom.We willen nog beter kunnen monitoren en beoordelen of we onzebeleidsdoelen halen, niet alleen voor onszelf, maar ook voor uw Kamer énde samenleving. Dat is immers de basis van goed, doeltreffend endoelmatig beleid en het kunnen anticiperen op maatschappelijke enpolitieke ontwikkelingen. De beleidsindicatorensystematiek is initieelopgezet om de voortgang op beleidsdoelstellingen te kunnen monitoren.Beleidsindicatoren worden, na vaststelling van een prioritaire beleidsdoel-stelling uit een regeerakkoord, geïdentificeerd en ontwikkeld vanuit hetdepartement. Deze beleidsindicatoren worden zo gekozen dat deze zogoed mogelijk over de breedte inzicht geven in de voortgang op dieprioritaire beleidsdoelstellingen. Vervolgens worden deze beleidsindica-1Kamerstuk 36 200 VIII, nr. 11, Kamerstuk 36 200 VIII, nr. 227, Kamerstuk 35 925 VIII, nr. 185.2Kamerstuk 36 560 VIII, nr. 12. kst-36600-VIII-177ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VIII, nr. 1771 toren gekoppeld aan de beleidsdoelstelling in de begrotingscyclus. In debeleidsagenda van de begroting beschrijven we dan deze koppelingtussen doelstellingen en indicatoren om op die manier ook de potentiëlemaatschappelijke meerwaarde te onderbouwen. In het jaarverslagverantwoorden we dan over de voortgang. Op www.ocwincijfers.nlontsluiten wij voortgangsdata voor beleidsindicatoren.De werking en verdere implementatie van de systematiek is met uwKamer doorgesproken. In deze dialoog heeft uw Kamer aangegeven debeleidsindicatorensystematiek een goede basis te vinden voor hetmonitoren van de voortgang van beleid. Maar niet de enige. Middelsbeleidsbrieven informeren we uw Kamer ook over de voortgang opbeleidsdoelstellingen en voeren we daarover met uw Kamer een gesprek.Daarnaast gebruiken we monitorings- en evaluatieonderzoeken uit deStrategische Evaluatieagenda (SEA) om de voortgang van beleid temonitoren.Voordelen aan de systematiek met beleidsindicatorenHoewel de implementatie van de systematiek goed op gang is, hebben wijde ambitie om ons eigen beleid nóg beter te volgen en beter inzichtelijk temaken of en hoe we de publieke middelen goed besteden. Dit doen we opbasis van onze eigen bevindingen van het werken met de bovenge-noemde systematiek en hierbij worden de aanmoedigingen en suggestiesvan uw Kamer meegenomen.Er zijn vier duidelijke voordelen zichtbaar in de stapsgewijze implemen-tatie van de beleidsindicatoren. Ten eerste brengt de systematieksamenhang aan tussen de beleidsindicatoren behorend tot dezelfdebeleidsprioriteit en doelstelling in de begroting. Zo ontstaat er over debreedte van het beleidsinstrumentarium inzicht in de voortgang. Endaarmee bereikt de systematiek dus het doel waarvoor het opgezet is. Tentweede kunnen we door de geïmplementeerde systematiek nu snelleranticiperen op beleidsmatige ontwikkelingen met nieuwe of aangepasteindicatoren. Ten derde biedt www.ocwincijfers.nl, door beleidsindicatorenaan te bieden per begrotingsjaar, per beleidsprioriteit3 en per sectordoorlopend inzicht in het behalen van meerjarige beleidsdoelstellingen.Ten vierde stimuleert de werking van de systematiek het nader concreti-seren van beleidsdoelstellingen bij nieuwe regeerakkoorden. Het helptons immers de vraag te stellen welke data nodig zijn om beleidsdoelstel-lingen te volgen (en welke data gebruikt mogen worden op basis vanwettelijke grondslagen). Deze vraag is belangrijk vanwege de afhanke-lijkheid van data van derden en het kunnen toezien op de kwaliteitdaarvan.Huidige beperkingen aan de systematiek met beleidsindicatorenDe systematiek kent ook haar beperkingen. Deze beperkingen gelden nietalleen voor OCW, maar betreffen rijksbrede uitdagingen in de begrotings-cyclus. Het is niet altijd mogelijk om concrete beleidsdoelstellingen tekoppelen aan maatregelen én publieke middelen. Dat moeten weonderkennen.Immers, het is niet altijd mogelijk om resultaten van beleid toe teschrijven aan één ingezette maatregel en daarvoor bestemde publiekemiddelen. Ook hebben maatregelen geregeld invloed op meerderedoelstellingen, waardoor je gelden per maatregel niet simpelweg kuntoptellen. Voor complexe maatschappelijke vraagstukken is vaak een mix3Beleidsindicatoren bij de Beleidsagenda 2025 | Begroten en verantwoorden | OCW in cijfers.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VIII, nr. 1772 aan maatregelen nodig. En hebben ook externe factoren invloed op deresultaten.Een belangrijk kenmerk van de begroting binnen veel sectoren, en zo ookOCW, is dat instellingen bewust veel autonomie hebben. Grondwettelijk isbijvoorbeeld geborgd dat scholen en onderwijsinstellingen de vrijheidgenieten om de inhoud van hun onderwijs zelf vorm te geven. Ze kunnenvanuit die basis vaak niet-geoormerkt geld naar eigen inzicht besteden.Dat vraagt natuurlijk om goede verantwoording. Daarbij moeten we welde balans blijven zoeken tussen de verantwoording voor het besteden vanbelastinggeld en het vermijden van te grote administratieve enverantwoordingslasten.Daarnaast is er vaak een lange adem nodig om beleidsresultaat meetbaarte realiseren. Dit geldt zeker voor brede beleidsdoelstellingen diebijdragen aan het oplossen van maatschappelijke opgaven. Doormeerjarige evaluatie- en monitoringonderzoeken, zoals de stelselrap-portage hoger onderwijs, krijgen we meetbaar inzicht over meerderejaren. We ontwikkelen de systematiek door, rekening houdend met dezeuitdagingen. Daar waar mogelijk, voeren we vanaf begrotingsjaar 2026 alverbeteringen door. Bijvoorbeeld door www.ocwincijfers.nl anders in terichten, zodat beleidsindicatoren ook kunnen worden benut ommeerjarige doelstellingen, over een begrotingsjaar heen, te monitoren.Vervolgstappen vanaf begroting 2026Per begroting 2026 zetten we extra stappen die beogen het inzicht teverbeteren in de koppeling tussen doelstellingen, financiële middelen enresultaat.Ten eerste kunnen gegevens doorlopend geüpdatet worden. Ten tweedekrijgen we inzicht in doelstellingen die langer nodig hebben om meetbaarte worden. Door over begrotingsjaren heen te kijken, kan er op weg naarevaluatie- en monitoringsonderzoeken inzicht worden geboden in demeerjarige ontwikkeling. Ten derde kunnen we eerder gefragmenteerdeinformatie over doelstellingen, middelen en resultaat overzichtelijk samenpresenteren op www.ocwincijfers.nl. Juist de samenhang van deinformatie geeft inzicht in doeltreffendheid en doelmatigheid zie bijlages 1en 2). Ten vierde maken we in de nieuwe beleidsagenda geen voorselectievoor de beleidsindicatoren meer, maar verwijzen we naar het completeoverzicht op de website. Dit zorgt dat we in het jaarverslag ook over dezevolledige set indicatoren kunnen verantwoorden.In de komende jaren gaan we in elk geval meer inzicht bieden in devoortgang op beleidsdoelstellingen met een langere horizon. Wel moetenwe over de complexiteit van doelstellingen en de autonomie vaninstellingen met uw Kamer in dialoog te blijven.Tot slotDe afgelopen jaren hebben we de systematiek met beleidsindicatorenverder ontwikkeld vanuit het belang om de koppeling tussen doelen,maatregelen, financiële middelen en resultaten van beleid te monitoren.In de begroting 2026 zetten we de ontwikkeling van de systematiek dooren voorzien we verdere verbeterslagen, ondanks de beperkingen die erTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VIII, nr. 1773 (rijks-breed) zijn. Het nog beter benutten van www.ocwincijfers.nl draagtbij aan beter inzicht in de voortgang op de meerjarige doelstellingenwaaraan wij ons gezamenlijk committeren.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,E.E.W. BruinsDe Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M.L.J. PaulTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VIII, nr. 1774 Voorbeeld mogelijke nieuwe weergave op www.ocwincijfers.nlBijlage 1:Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VIII, nr. 1775 Voorbeeld oude weergave op www.ocwincijfers.nlBijlage 2:Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 VIII, nr. 1776