Geannoteerde Agenda formele Energieraad van 30 mei 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202421 501-33Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en EnergieNr. 1070 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR KLIMAAT EN ENERGIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 mei 2024Bijgevoegd vindt u de Geannoteerde Agenda voor de formele Energieraadvan 30 mei a.s.De Minister voor Klimaat en Energie,R.A.A. Jetten kst-21501-33-1070ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-33, nr. 10701 Geannoteerde Agenda formele Energieraad 30 mei Op 30 mei a.s. vindt in Brussel de formele Energieraad plaats onder hetBelgische EU-voorzitterschap. Tijdens de Raad zullen naar verwachtingRaadsconclusies over elektriciteitsinfrastructuur worden aangenomen.Tevens zullen twee beleidsdebatten plaatsvinden over de Green Deal enhet over RepowerEU pakket. Op het moment van schrijven is de exactestrekking van deze twee agendapunten nog niet bekend. Tot slot staannog een aantal diversenpunten op de agenda waar geen beleidsdiscussiewordt voorzien, namelijk een update vanuit de Europese Commissie(hierna: Commissie) over de Integrale Nationale Energie- en Klimaat-plannen (hierna: INEK’s), een update vanuit de Commissie over capaci-teitsmechanismen en een toelichting van de Hongaarse delegatie over deprioriteiten voor hun inkomende EU-voorzitterschap (tweede helft van ditkalenderjaar). Op het moment van schrijven is de exacte invulling vandeze diversenpunten nog niet bekend. Op basis van de huidige informatiewordt verwacht dat Nederland deze punten kan aanhoren.Raadsconclusies elektriciteitsinfrastructuurTijdens de informele Energieraad van 15-16 april jl. heeft een beleidsdebatplaatsgevonden ter voorbereiding op de Raadsconclusies over elektrici-teitsinfrastructuur, die op basis van unanimiteit moeten worden vastge-steld1. Het is goed om te benadrukken dat Raadsconclusies geen (nieuwe)wetgevende verplichtingen met zich meebrengen, maar kunnen wordenbeschouwd als een niet-bindende oproep naar de EU-instellingen, metaandachtspunten en prioriteiten voor de beleidsagenda. In deze Geanno-teerde Agenda zet ik uiteen wat de prioriteiten voor Nederland zijn voordeze Raadsconclusies. Deze zijn al eerder met uw Kamer gecommuni-ceerd middels de Geannoteerde Agenda van de informele Energieraadvan 15 en 16 april jl. en in de non-papers die ik met het verslag van deEnergieraad van 4 maart jl. heb meegestuurd2.De concept Raadsconclusies over elektriciteitsinfrastructuur benoemenhet belang van een sterker gecoördineerde lange-termijn planning van hetEuropese elektriciteitsnetwerk. Ook wordt er aandacht besteed aan debenodigde investeringen, de veiligheid en weerbaarheid en het versnellenvan de uitrol van energie-infrastructuur. Nederland kan zich goed vindenin de lijn van de concept conclusies. In het algemeen beschouwt hetkabinet deze Raadsconclusies als een oproep tot een uitvoeringsagendavoor de energietransitie en de bijbehorende uitrol van elektriciteitsinfra-structuur, conform motie Erkens3.Nederland pleit in de nog lopende onderhandelingen over de Raadscon-clusies voor een oproep aan de Commissie om de mogelijkheid vanversnelde (vergunning)procedures nader te onderzoeken, bovenop destappen die reeds gezet zijn. Hierbij is het noodzakelijk te onderzoekenhoe vergunningsprocedures voor energie-infrastructuur meer gestroom-lijnd kunnen worden, maar ook hoe daarbij voldoende rekening kanworden gehouden met natuur- en milieuregelgeving. Daarnaast wil ik deRaadsconclusies benutten om een oproep aan de Commissie te doen omandere belemmeringen voor de energietransitie weg te nemen, onderandere door met een aanpak voor netcongestie te komen. Dit is nu inNederland al een groot probleem en heeft ook de potentie om in anderelidstaten problematisch te worden in het elektriciteitsnetwerk. Het isdaarbij van belang dat er voldoende opties en prikkels voor flexibel1Kamerstuk 21 501-33, nr. 1066.2Kamerstuk 21 501-33, nr. 1061; Kamerstuk 21 501-33, nr. 1066.3Kamerstuk 31 793, nr. 257.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-33, nr. 10702 gebruik van het net zijn. Ook blijft het voor Nederland van belang dat ervoldoende prijssignalen voor elektriciteit zijn en dat een gelijk speelveld inde energiemarkt behouden blijft.De Raadsconclusies zullen toegespitst zijn op elektriciteitsinfrastructuur.Daarnaast blijft Nederland oproepen tot de bevordering van een meergeïntegreerde planning voor het energiesysteem. Dit is nodig om detransitie zo efficiënt en georganiseerd mogelijk in te richten. Ik zal tevensblijven benadrukken dat grensoverschrijdende infrastructuur en opslagvan waterstof en groen gas eveneens belangrijk zijn voor de energietran-sitie. Ook zal Nederland bewaken dat de Europese energie-infrastructuurweerbaar is tegen externe dreigingen en dat dit ook landt in deRaadsconclusies.Nederland hecht met name aan een eerlijke transitie waarin kosten voorenergie-infrastructuur naar enige mate van evenredigheid wordenverdeeld. Daarom pleit ik voor de ontwikkeling van een mechanismebinnen de huidige beleidskaders waarmee de kosten tussen lidstaten voorde aanleg van grootschalige infrastructuur op zee op objectieve wijzeverdeeld kunnen worden. Ook pleit Nederland voor meer duidelijkheidover offshore gebiedzones binnen het huidige marktkader. Daarnaast roepik op om te onderzoeken hoe de systematiek in netwerktarieven kanworden verbeterd. Bij het verslag van de formele Energieraad van 4 maartjl. heb ik een non-paper met uw Kamer gedeeld over verdere harmonisatievan nettarieven4. Hierin roept Nederland op tot meer sturing van deCommissie en ACER om netwerktarieven meer te harmoniseren om zoeen gelijker speelveld te creëren tussen lidstaten.Beleidsdebatten Green Deal en RepowerEUOp het moment van schrijven is de strekking van beide beleidsdebattenover de Green Deal en RepowerEU nog niet bekend. Naar verwachting zalde Commissie terugblikken op wat de afgelopen twee jaar allemaal isbereikt binnen deze twee pakketten en wat eventueel nodig is quaimplementatie. In dit verband heeft de Commissie reeds twee informe-rende mededelingen gedeeld. Nederland steunt de doelen en inhoud vandeze beleidsagenda’s en heeft daarom ook de wetgeving uit het Fit-for-55-pakket gesteund dat dient ter invulling van de Green Deal en RepowerEU.Nederland werkt nu aan de nationale implementatie van dit pakket,waarover uw Kamer separaat is geïnformeerd.Sinds de lancering van de Europese Green Deal in december 2019 heeft ureeds verschillende appreciaties ontvangen over de doelstellingen enbeleidsinitiatieven die helpen met de groene transitie, met als einddoelklimaatneutraliteit uiterlijk in 2050. Onder andere het Fit for 55-pakket, deEU biodiversiteitsstrategie en het «Zero Pollution» Actieplan zijn hieronderdeel van. De afgelopen jaren heeft het kabinet zich ingezet voor eenbrede en ambitieuze aanpak van de Green Deal. Nu een groot deel van dewetgeving onder de Green Deal is aangenomen, zou de discussie zichmoeten richten op implementatie, waarbij een conflicterende uitwerkingtussen verschillende wetten voorkomen dient te worden. EventueleEuropese acties op het gebied van biodiversiteit, natuur en milieu zoudenvoldoende in goede samenhang moeten zijn met de energietransitie,bijvoorbeeld bij de uitrol van nieuwe energie-infrastructuur en energie-opwek, en de verduurzaming van de industrie.Na de publicatie van de mededeling rondom RepowerEU heeft u reedseen appreciatie ontvangen waarin Nederland steun uitsprak voor de4Kamerstuk 21 501-33, nr. 1060.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-33, nr. 10703 doelstellingen, zoals versnelling van de energietransitie, diversificatie vanenergiebronnen en -import, en vergroten van de risicoparaatheid voormogelijke verstoringen in de energievoorziening. Inmiddels zijn dedoelstellingen van RePowerEU geïntegreerd in nieuwe Europeseregelgeving5. Zo zijn op Europees niveau akkoorden bereikt op deherziening van de hernieuwbare energierichtlijn (RED) en de Energie-Efficiëntierichtlijn (EED). Ook heeft de EU in 2022 meerdere noodverorde-ningen aangenomen om de schokken ten gevolge van de Russische invalin Oekraïne in de energievoorziening op te vangen. Verder zijn er grotestappen gezet op verdere ontwikkeling van de energiemarkt met onderandere het gas- en decarbonisatiepakket (ten behoeve van leveringsze-kerheid en marktordening voor gas en waterstof) en de hervorming vande elektriciteitsmarkt (onder andere om hernieuwbare energie beter teintegreren in het elektriciteitsnet). De EU heeft ook aanvullende actieondernemen richting derde landen in het kader van diversificatie vanenergiebronnen en import. De Nederlandse strategie ten aanzien vanenergiediplomatie op het vlak van leveringszekerheid en diversificatie isbeschreven in de Kamerbrief Energiediplomatie van 8 mei jl.6De doelen uit de Green Deal en RepowerEU zijn onderdeel geworden vande geldende Europese regelgeving en vormen daarmee de kern van hetNederlandse beleid voor de transitie. Echter, het blijft van groot belangom aandacht te hebben voor het wegnemen van belemmeringen voor deuitvoering van de transitie, zoals hierboven reeds beschreven. Doormiddel van de Raadsconclusies over elektriciteits-infrastructuur wordt deCommissie opgeroepen om hiermee aan de slag te gaan. Nederland zalzich blijven inzetten om aandacht te hebben voor de uitvoering en deCommissie oproepen om de lidstaten hierin te ondersteunen. Tijdens deEnergieraad zal ik oproepen om gezamenlijk te werken aan een uitvoe-ringsagenda voor de energietransitie om de gezamenlijke doelen van deGreen Deal en RepowerEU te bereiken, conform de eerder met uw Kamergecommuniceerde prioriteiten.DiversenpuntenTijdens de Energieraad zal de Europese Commissie een stand van zakenrondom de Integrale Nationale Energie- en Klimaatplannen geven.Momenteel werkt het kabinet aan de update van de INEK die eind juni bijde Europese Commissie ingediend moet worden. Hier wordt uw Kamerop korte termijn nader over geïnformeerd.Tevens zal de Commissie informatie verstrekken over het vaststellen vanmechanismen voor capaciteitsvergoeding. In lijn met de Kamerbrief van11 maart 2024 over leveringszekerheid elektriciteit7 zal ik met belang-stelling kennis nemen van de update van de Commissie op dit thema. Ikacht de inzet van een capaciteitsmechanisme of het anderszins ingrijpenin de markt ter borging van de leveringszekerheid op dit moment nietnodig, en daarom niet gewenst. Voor de (middel)lange termijn zie ik welhet belang van het nader en grondig verkennen en bezien van instru-menten die kunnen bijdragen aan de borging van de leveringszekerheid.Ik zal de Kamer uiterlijk eind 2024 verder informeren over de mogelijk-heden om de leveringszekerheid na 2030 te versterken.5Kamerstuk 22 112, nr. 3438.6Kamerbrief 29 023, nr. 512.7Kamerstuk 29 023, nr. 487.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-33, nr. 10704