Plan van aanpak aangenomen ontraden moties ingediend tijdens het Wetgevingsoverleg Digitale Zaken op 30 juni 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202526 643Informatie- en communicatietechnologie (ICT)Nr. 1384 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKENEN KONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 28 augustus 2025Op 3 juli 2025 heeft uw Kamer vijf moties aangenomen die ik hebontraden tijdens het Wetgevingsoverleg Slotwet 2024, Jaarverslag 2024en rapporten resultaten verantwoordingsonderzoek 2024 ARK over deMinisteries van BZK en van EZK, voor zover het onderwerpen betreft diezien op digitalisering op 30 juni 2025. Zoals gebruikelijk laat ik middelsdeze brief weten op welke wijze ik voornemens ben deze moties uit tevoeren.Motie 1Ten eerste verzoekt de motie van de leden Kathmann en Six Dijkstra deregering om naar aanleiding van het beëindigen van de technischeondersteuning op Microsoft Exchange om het mailverkeer van alleoverheidsorganisaties in eigen beheer te houden.1ReactieUw Kamer heeft de motie van de leden Kathmann en Six Dijkstraaangenomen. De motie is door mij als ontijdig aangemerkt, aangezien inhet kader van de reeds door u gestelde Kamervragen op dat momentonderzocht werd wat de status was bij de departementen en hunICT-dienstverleners omtrent Microsoft Exchange. Daar wilde ik tijdens hetwetgevingsoverleg niet op vooruitlopen. Ik zal u de antwoorden hierop zosnel mogelijk toesturen.In de motie wordt gesteld dat «de rijksoverheid in grote mate afhankelijkis van Microsoft Exchange voor haar mailverkeer, maar technischeondersteuning voor deze dienst op 14 oktober 2025 afloopt». Zoals ik in debeantwoording van Kamervragen d.d. van 12 maart 2025 al heb aangeven1Kamerstuk 36 740 VII, nr. 20. kst-26643-1384ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 643, nr. 13841 betekent «end of support» niet automatisch dat deze systemen niet meergebruikt kunnen worden.2De leverancier, Microsoft, raadt klanten dan ook aan om voor die tijd dezeproducten een upgrade te geven naar Exchange Server SubscriptionEdition.3 Deze nieuwe versie van Exchange Server is op 1 juli 2025gelanceerd en daarmee kunnen bestaande installaties van een upgradeworden voorzien.4 De nieuwe Exchange Server Subscription Edition is netals oudere versies een «on-premise» product dat in eigen datacenters kanworden geïnstalleerd. Overheidsorganisaties behouden de keuze om hune-mailsystemen lokaal te blijven beheren. Na deze upgrade levertMicrosoft wederom technische ondersteuning op dit product.Hiermee is sprake van planmatig onderhoud aan een (Microsoft) serverproduct dat niet significant afwijkt van de praktijk in de afgelopen jaren.SSC ICT neemt dit, evenals andere ICT dienstverleners, mee in haarreguliere planning.Motie 2Ten tweede verzoekt de motie van de leden Kathmann en Six Dijkstra deregering om een plan uit te werken voor het gefaseerd verhogen van hetaandeel ICT-personeel in vaste dienst binnen de rijksoverheid, en duidelijkte maken hoe lopend beleid bijdraagt aan het opleiden van het soortICT’ers waar het grootste tekort aan is.5ReactieIk deel de zorgen rondom het tekort aan ICT personeel en wil daaromwerken aan een plan om de overheid nu en in de toekomst overvoldoende ICT capaciteit en expertise te voorzien. Om deze reden isDigitaal Vakmanschap één van de prioriteiten in de Nederlandse Digitali-seringsstrategie (NDS) die ik u op 4 juli 2025 heb toegestuurd.Wat betreft het eerste deel van de motie, het verbeteren van DigitaalVakmanschap binnen de overheid, heb ik in de NDS de doelstellingopgenomen om een personeelsstrategie voor digitalisering op te stellen.Deze strategie beschrijft waar de overheid heen gaat met digitalisering enwat dit betekent voor het personeel en de kennis die nodig is. Het kijktdaarbij ook naar welke kennis de overheid zelf in huis moet hebben enwelke kennis het uit de markt moet halen. Op deze manier kan deoverheid gerichter bepalen wat het aandeel ICT personeel in (vaste) dienstmoet zijn. In de uitvoering van de strategie ga ik gerichte beleidsinter-venties inzetten zoals gerichte werving, omscholing en onderwijsontwikkelen op basis van waar de tekorten zijn. Ik zie de uitvoering van depersoneelsstrategie voor digitalisering dan ook als uitvoering van dezemotie. Ik verwacht de personeelsstrategie voor digitalisering uiterlijk 2027met de Kamer te kunnen delen.Voor het tweede deel van motie verwijs ik naar het Actieplan groene endigitale banen. Dit actieplan bevat de pijler Verhogen instroom inbètatechnisch onderwijs, waarbij de focus ligt op het verhogen vaninstroom in opleidingen waar tekorten aan zijn in onder andere de ICTsector. Waar het actieplan zich focust op de arbeidsmarkt voor ICTpersoneel in Nederland als geheel, wil ik dit met de personeelsstrategievoor digitalisering aanvullen voor de sector overheid.2Aanhangsel Handelingen II 2024/25, nr. 1598.3End of Support for Exchange Server 2016 and Exchange Server 2019: T-12 Months | MicrosoftCommunity Hub4Exchange Server Subscription Edition (SE) is now available | Microsoft Community Hub5Kamerstuk 36 740 VII, nr. 22Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 643, nr. 13842 Motie 3Ten derde verzoekt de motie van het lid Kathmann de regering omstructureel extra middelen beschikbaar te stellen aan gemeenten voor deuitvoering van de Informatiepunten Digitale Overheid (IDO’s) doorbibliotheken, en dit voor de komende jaren te dekken uit de vrij tebesteden middelen ten behoeve van betere overheidsdienstverlening enverzoekt de regering om een voorstel uit te werken dat tenminste dehuidige kosten en jaarlijkse indexering van de IDO’s dekt en dit teverwerken in de begroting van het komende jaar.6ReactieIn de uitvoering van de motie wordt er op ingezet dat gemeentenoverheidsbrede dienstverlening kunnen aanbieden op plekken waarmensen logischerwijs komen en op zoek gaan naar hulp. En dat mensenervaren dat ze goed worden geholpen en ondersteund. Ik ondersteungemeenten bij hun regierol in het versterken van het lokale netwerk en hetbeter inbedden van bestaande ingangen, waaronder IDO-dienstverlening,in dat lokale netwerk. Deze uitgangspunten zijn verankerd in de beleids-visie Persoonlijk en Dichtbij, die ik u gepresenteerd heb in de Verzamel-brief Digitalisering Q27. Deze visie is tot stand gekomen na een uitgebreidbeleidsontwikkeltraject waarbij de behoeften van mensen centraalstonden, en zet in op het versterken van het héle ecosysteem voorpublieke dienstverlening. De uitvoering van IDO-dienstverlening ligtdaarom niet exclusief bij de bibliotheek; ik zet ook in op andere formele eninformele netwerken en organisaties.8Extra middelenU verzoekt het kabinet om structureel extra middelen voor de uitvoeringvan Informatiepunten Digitale Overheid beschikbaar te stellen. De IDO’sworden gefinancierd uit de middelen die een direct gevolg zijn van deParlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag. Dezezogenaamde POK-middelen verwijzen naar middelen die gemeentenontvangen om de dienstverlening aan kwetsbare inwoners te verbeteren,met een focus op rechtsbescherming, leefbaarheid, veiligheid en digitaleinclusie. De door u voorgestelde dekking is daarom helaas niet mogelijk.De beschikbare middelen ten behoeve van betere dienstverlening zijnnamelijk reeds bestemd. Om toch uitvoering te kunnen geven aan uwmotie, zal ik op zoek gaan naar andere dekkingsmogelijkheden. Ik doehiervoor aan uw Kamer in de begroting van 2026 een voorstel.U doet uw verzoek mede naar aanleiding van het kabinetsbesluit om deSpecifieke Uitkering (SPUK) IDO om te zetten naar een fondsuitkering meteen budgetkorting van 10%. Voor de SPUK IDO geldt dat deze wordtomgezet naar een decentralisatie-uitkering (DU). Gelet op het verzoek vanuw Kamer, is het mijn inzet om de reeds ingeboekte 10% budgetkorting tecompenseren. Ik doe hiervoor aan uw Kamer in de begroting van 2026een voorstel.Door de afschaffing van de SPUK en de overheveling van de middelennaar het gemeentefonds krijgen gemeenten meer beleidsvrijheid om demiddelen in te zetten. Gemeenten hebben dus per 2026 niet langer dewettelijke plicht om een IDO in stand te houden. Wél wordt aan de DU hetdoel meegegeven waarvoor deze wordt verstrekt, evenals afspraken over6Kamerstuk 36 740 VII, nr. 357Kamerstuk 26 643, nr. 13718Brief aan Parlement – Verzamelbrief Digitalisering Q2 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 643, nr. 13843 het beoogde resultaat en monitoring van de behaalde effecten. Dit kanworden vastgelegd in bestuurlijke afspraken, bijvoorbeeld een convenant.Over de afspraken die ik hierover met gemeenten maak, zal ik uw kamer inQ4 van dit jaar informeren, waarbij de rol en verantwoordelijkheid van debibliotheeksector wordt meegenomen. Het uitgangspunt blijft dat publiekedienstverlening wordt aangeboden op plekken die voor mensen logischen dichtbij voelen. Dat kan in de bibliotheek zijn, maar ook andere plekkenzijn denkbaar.Huidige kosten en indexatieU verzoekt het kabinet om een voorstel te doen dat tenminste de huidigekosten en jaarlijkse indexering dekt. Uit onderzoek van KPMG blijkt dat degemiddelde exploitatiekosten van het IDO sterk uiteenlopen en dat ze eenreflectie zijn van de lokale inrichting van het IDO en keuzes in deuitvoering. De kosten van een IDO zijn met name afhankelijk van de inzetvan personeel voor het uitvoeren van IDO-activiteiten zoals het beant-woorden van vragen, het geven van cursussen, het onderhouden van hetnetwerk met partners en de promotie van het IDO. Een aandachtspunt isdat bibliotheekorganisaties de IDO-middelen voornamelijk in lijken tezetten voor de financiering van de directe uitvoeringskosten van de IDO’s.De indirecte kosten als overhead, huisvesting en automatisering wordendoor de bibliotheek veelal vanuit andere bronnen dan de SPUK gefinan-cierd. Een oorzaak hiervan is dat de IDO’s de afgelopen jaren zijntoegevoegd aan de dienstverlening van de bibliotheken, en dit niet altijdheeft geleid tot een toename van met name de indirecte kosten van debibliotheek.9 Het is daarom niet te bepalen wat de huidige, werkelijkekosten zijn voor IDO-dienstverlening.Gelet op het besluit om de middelen voor IDO-dienstverlening over tehevelen naar het gemeentefonds, geldt dat de ontwikkeling van deomvang (algemene uitkering (AO) en (DU’s) de ontwikkeling van het brutobinnenlands product (accres) volgt. Dit accres is, evenals alle middelen uithet gemeentefonds, vrij besteedbaar en wordt daarom niet toegerekendaan specifieke onderdelen van de AO en/of DU’s. Het is dan ook aangemeenten om te bepalen hoeveel van dit accres ze vervolgens willentoewijzen aan IDO-dienstverlening. Zoals reeds vermeld, wordt wél aan deDU het doel waarvoor deze wordt verstrekt meegegeven, evenalsafspraken over het beoogde resultaat en monitoring van de behaaldeeffecten. Over de afspraken die ik hierover met gemeenten maak, zal ik uwkamer in Q4 van dit jaar informeren.Motie 4Ten vierde verzoekt de motie van het Kamerlid Six Dijkstra c.s. de regeringde principes van een mensgerichte digitale overheid wettelijk te veran-keren en:1.te zorgen voor uniforme regels voor briefadressen zodat dak- enthuislozen niet op voorhand worden uitgesloten van socialevoorzieningen;2.te zorgen voor bemenste overheidsloketten, waarmee de één-loket-belofte niet alleen digitaal maar ook fysiek kan worden gerealiseerd;3.te zorgen dat taalniveau en -beheersing geen drempel zijn; en4.te zorgen dat digitale loketten eenvoudig te benaderen zijn.109Exploitatieonderzoek Informatiepunt Digitale Overheid10Kamerstuk 36 740 VII, nr. 24Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 643, nr. 13844 ReactieAls coördinerend Staatssecretaris op overheidsbrede (digitale) dienstver-lening zet ik mij in voor een toegankelijke, bereikbare en menselijkeoverheid. Gezamenlijk met publieke dienstverleners, departementen enmedeoverheden werk ik aan de transformatie van de overheid die nodig isom publieke dienstverlening te realiseren die aansluit bij de behoeften enleefwereld van mensen, betrouwbaar, persoonlijk en dichtbij. In deuitvoering van deze motie zet ik in op versterking, opschaling en, waarmogelijk, aanscherping van de reeds bestaande wettelijke verankering vanmensgerichte overheidsdienstverlening en uitvoering van bestaand ennieuw beleid en initiatieven.In de Algemene wet bestuursrecht (Awb) is sinds 1 juli 2004 bepaald datdigitale communicatie tussen burgers en overheid alleen plaats vindt alsde burger hiermee heeft ingestemd. Alleen als dat in een aparte wet wordtbepaald, kan digitale communicatie verplicht worden gesteld. De Awbwordt met ingang van 1 januari 2026 gewijzigd met de Wet moderniseringelektronisch bestuurlijk verkeer. Met die wijziging worden regels overdigitale communicatie aan de Awb toegevoegd en worden bestuursor-ganen verplicht gesteld om voor berichten over aanvragen, bezwaren enklachten een digitaal kanaal open te stellen. In de Awb is tevens voorge-schreven dat bestuursorganen een zorgplicht hebben voor passendeondersteuning in het contact met dat bestuursorgaan. De aangebodenondersteuning moet passend zijn voor de doelgroep en geldt zowel bijdigitale als bij andere communicatie.BriefadressenBij veel publieke dienstverlening is het van belang of iemand formeel inNederland woont, en vaak ook in welke gemeente iemand woont. Datwordt geregistreerd in de Basisregistratie Personen. Om te voorkomen datdak- en thuislozen van sociale voorzieningen worden uitgesloten omdat zegeen vast woon- of verblijfsplaats hebben waar ze op kunnen wordengeregistreerd, biedt de wet Basisregistratie Personen de mogelijkheidmensen in te schrijven op een briefadres. Naar aanleiding van signalendat dak- en thuislozen desondanks tegen problemen aanliepen met hetverkrijgen van een briefadres, en daarmee lastig toegang verkrijgen totpublieke dienstverlening, is per 1 januari 2022 de Wet basisregistratiepersonen gewijzigd. Door deze wetswijziging zijn gemeenten verplicht omburgers zonder vaste woon- en verblijfplaats, die niet zelf een briefadres11kunnen regelen een briefadres te verstrekken.Met deze wetswijziging zijn de regels omtrent het briefadres aange-scherpt. Het verstrekken van een briefadres stelt deze mensen in principedus in staat hun recht op sociale voorzieningen te behouden. Terondersteuning van gemeenten bij de invoering van de wetswijziging is in2022 een aantal zaken uitgevoerd, zoals de ontwikkeling en verspreidingvan in samenwerking met Divosa «de Handreiking briefadressen en hetvoorkomen van dakloosheid.» Desondanks blijven er signalen dat dak- enthuislozen geen BRP-inschrijving kunnen krijgen of als vertrokken naar hetbuitenland zijn geregistreerd. Uw Kamer is reeds geïnformeerd over de11Een briefadres is het adres van een persoon of instantie die als «briefadresgever» zorgt dat depersoon bereikbaar is voor de overheid. Post van de overheid gaat naar het adres van debriefadresgever. Daarmee is de persoon ingeschreven als inwoner van een gemeente (degemeente waar de briefadresgever is gevestigd) en bereikbaar voor de overheid.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 643, nr. 13845 voorgenomen evaluatie van deze wetswijziging12. De evaluatie ismomenteel in uitvoering en eind deze zomer zal uw Kamer wordengeïnformeerd over de bevindingen en eventuele vervolgacties. Daarbijwordt ook gekeken of aanvulling op de bestaande uniforme regels nodigen mogelijk is. Naast deze motie is ook de motie Beckerman C.S inbehandeling, die vraagt met concrete voorstellen te komen om ervoor tezorgen dat alle dakloze mensen binnen drie dagen na aanvraag eenbriefadres krijgen en indien gewenst zij actief geholpen worden met deaanvraag daarvan.Persoonlijk contactDit kabinet zet in op het verbeteren van het (persoonlijk) contact en detoegankelijkheid van de overheid. In de eerste plaats investeren organi-saties zelf in een betere bereikbaarheid, toegankelijkheid en nabijheid,zodat mensen met vragen direct bij de betreffende organisatie terechtkunnen. Daarnaast werken alle publieke dienstverleners, departementenen medeoverheden samen aan een overheid die menselijk, toegankelijken dichtbij is, met als uitgangspunt: «iedere deur is juist». Het maakt nietuit bij welke instantie of organisatie iemand aanklopt; de overheid werktcollectief aan de oplossing vanuit de beleving van mensen, ongeacht hoede overheid zelf is georganiseerd. Door mensen direct te helpen of doorwarm door te verwijzen. Dit doen we bijvoorbeeld bij 28 praktijkinitia-tieven met overheidsbrede dienstverlening. Op basis van mijn recent aanuw Kamer gepresenteerde beleidsvisie «Persoonlijk en Dichtbij» zet ikdaarnaast in op empathische en laagdrempelige ondersteuning voormensen die zaken moeten regelen met de overheid.In het eerste kwartaal van 2026 zal ik uw Kamer informeren over deopschaling van overheidsbrede dienstverlening, de uitwerking van debeleidsvisie op persoonlijke en empathische dienstverlening en deverbinding met interdepartementale initiatieven.Overheidscommunicatie en toegankelijke lokettenHet belang van de aandacht voor taalniveau- en beheersing bij persoon-lijke dienstverlening onderschrijf ik. Professionals van hierbovengenoemde overheidsbrede loketten hebben ook de tijd, ruimte envaardigheden voor het goede gesprek en kunnen direct helpen bij meerpersoonlijke vraagstukken en regelzaken. Ik laat onderzoeken hoeoverheidsprofessionals, bijvoorbeeld door de inzet van nieuwe techno-logie, ondersteund kunnen worden in hun overheidsbrede rol en hoe datkan helpen bij taalbarrières.Daarnaast ondersteunt mijn departement initiatieven op het terrein vanbegrijpelijke overheidscommunicatie, zodat overheidsdienstverlening encommunicatie voor iedereen begrijpelijk is, ongeacht taalniveau en-beheersing. We vergroten de bewustwording op begrijpelijke taal bijoverheden door praktische handvatten, inspirerende voorbeelden eninzichten uit onderzoek te delen.Om de aandacht voor begrijpelijke taal minder vrijblijvend te maken, is inhet conceptwetsvoorstel Wet versterking waarborgfunctie Awbopgenomen dat bestuursorganen ook wettelijk verplicht worden ombesluiten op een begrijpelijke manier toe te lichten.12Zie Kabinetsreactie initiatiefnota «Dakloosheid», bijlage bij Kamerbrief van de StaatssecretarisLangdurige en Maatschappelijke Zorg van 16 december 2024 over aanpak dakloosheid(Kamerstuk 29 325, nr. 170).Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 643, nr. 13846 Digitale loketten moeten eenvoudig benaderbaar zijn. Daaraan geven wesamen met burgers en ondernemers vorm en dat toetsen we continu. Ookzorgen we dat ze aan de wettelijke toegankelijkheidseisen voldoen zoals isopgenomen in het Besluit digitale toegankelijkheid overheid. Toegankelijk-heidsverklaringen van overheidsorganisaties worden gepubliceerd enkrijgen een status in het Dashboard DigiToegankelijk.13 Ik zal uw Kamer inhet vierde kwartaal 2025 informeren over de voortgang op het gebied vanbegrijpelijke overheidscommunicatie en de toegankelijkheid van digitaleloketten.Motie 5Tot slot verzoekt de motie van de leden Buijsse en Kathmann het kabinetom vóór Prinsjesdag te onderzoeken en de Kamer te informeren of er,gebruikmakende van de NDS, tot een stelsel van regels voor de financiëleadministratie bij departementen gekomen kan worden waarbij digitali-sering wél is meegenomen.14ReactieIk heb deze motie om verschillende reden ontraden. In de eerste plaatsvanwege de koppeling met de NDS, omdat de NDS een overheidsbredescope heeft en dit vraagstuk zich beperkt tot de Rijksoverheid. In detweede plaats heb ik aangegeven dat het verzoek niet binnen de gesteldetermijn uitgevoerd kan worden, daar is meer tijd voor nodig. Ik hebaangegeven bereid te zijn om in gesprek te gaan met het Ministerie vanFinanciën over de mogelijkheden van het programma Toekomst Finan-ciële Administratie (TFA). Ik informeer u graag later dit jaar over deuitkomsten van dat gesprek.De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,E. van Marum13Dashboard DigiToegankelijk voor toegankelijkheidsverklaringen:https://dashboard.digitoegankelijk.nl/14Kamerstuk 36 740 VII, nr. 29Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 643, nr. 13847