Update vulgraden gasopslagen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 023Voorzienings- en leveringszekerheid energieNr. 600 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 november 2025In deze brief informeert het kabinet de Kamer over de actuele situatie opde gasmarkt en gasleveringszekerheid voor de komende winter.1De aanvoer van gas naar Europa en Nederland is stabiel en de prijzen opde groothandelsmarkt voor gas zijn al langere tijd relatief laag en stabiel.De gasopslagen in Nederland zijn voor een groot deel gevuld, maar devulgraden op 1 november lagen net onder de EU-vulverplichting voorNederland en het nationale vuldoel. Dit hangt vooral samen met recenteprijsontwikkelingen en het vertrouwen van marktpartijen in de beschik-baarheid van gas aankomende winter. Deze ontwikkeling was niet alleenzichtbaar in Nederland, maar ook in andere Europese lidstaten. Daarbijgeldt dat het beeld ten aanzien van de gasopslagen in Nederlandpositiever is dan in sommige andere Europese landen.Op basis van de huidige inzichten zijn er op dit moment geen zorgen tenaanzien van de leveringszekerheid. In een schriftelijke reactie aan hetMinisterie van Klimaat en Groene Groei heeft Gasunie Transport Services(GTS) laten weten dat Nederland over voldoende capaciteit beschikt omop een koude dag te voldoen aan de piekvraag. Er is ook genoeg volumeom de winter door te komen. Alleen in een extreem koude winter2 zou ereen beperkt tekort kunnen ontstaan. Het kabinet ziet mogelijkheden omdat op te vangen.Tegelijkertijd vraagt de internationale context om alertheid. In deze brieflicht het kabinet toe welke maatregelen het kabinet al heeft getroffen ende komende tijd neemt op weg naar volgend jaar. Ook gaat het kabinetdieper in op het actuele beeld en de factoren die aan de marktontwikke-lingen ten grondslag liggen.1In vervolg op de brief van 30 september jl, Kamerstuk 29 023, nr. 596.2Indien de winter zou verlopen zoals in het koudste jaar dat zich in de afgelopen dertig jaar heeftvoorgedaan (dat is de winter van 1995/1996). kst-29023-600ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 6001 Vuldoelen en huidige vulgraadPer 1 november was er in Nederland in totaal 102 TWh gas opgeslagen inde seizoensopslagen (Norg, Grijpskerk en Bergermeer) en de PGI Alkmaargezamenlijk. Dit is 8 TWh minder dan het nationale vuldoel van 110 TWhin deze gasopslagen gezamenlijk. Anders gezegd: er is een vulgraadbehaald van 74% van deze opslagen in plaats van het streefdoel van 80%van deze opslagen.Daarnaast was er op 1 november in totaal 3 TWh opgeslagen in decavernes3. In totaal was er dus ruim 105 TWh gas aanwezig in allegasopslagen in Nederland gezamenlijk. Dit komt neer op een totalevulgraad van ruim 73% berekend over alle gasopslagen in Nederlandgezamenlijk. Dat is op dit moment één procentpunt minder dan deEU-vulverplichting van 74%.Een uitsplitsing van deze cijfers is opgenomen in de tabel in de bijlage bijdeze brief.Inzet kabinet op de vuldoelenNationaal vuldoel 2025Jaarlijks analyseert GTS of er voldoende volume en capaciteit is enadviseert GTS over hoeveel gas (in TWh) er per 1 november in Nederlandwordt opgeslagen zodat er in de winter voldoende flexibiliteit is. Voor1 november 2025 heeft GTS geadviseerd dat er 110 TWh aan gas wordtopgeslagen in de seizoensopslagen (Norg, Grijpskerk, Bergermeer) en dePGI Alkmaar gezamenlijk.4 Dit komt neer op een vulpercentage van 80%van deze specifieke opslagen gezamenlijk. Het kabinet heeft dit advies op30 september 2024 overgenomen.5In de Kamerbrieven van 14 juli en 30 september jl. heeft het kabinettoegelicht dat in een publiek-private samenwerking wordt ingezet op hetrealiseren van het nationale vuldoel.6 In de brief van 14 juli is daarbij ookeen toelichting gegeven uitgesplitst per gasopslag.Concreet heeft het kabinet in 2025, net als in eerdere jaren, aan EnergieBeheer Nederland (EBN) de taak gegeven om gasopslagen te vullen voorzover de markt dat niet zou doen. Hierdoor kon het kabinet bijspringen inhet geval de relevante gasopslagen onvoldoende gevuld werden doormarktpartijen. Daarbij is de vultaak van EBN in 2025 verruimd van 20 TWhnaar 25 TWh en verbreed wat betreft de opslagen die EBN vult.7Vrijwel het gehele vulseizoen (dat is gestart op 1 april) lag het vullen opschema om het nationale vuldoel op 1 november te behalen. Echter, doorprijsontwikkelingen werd het in oktober voor marktpartijen economischaantrekkelijker om – eerder dan gewoonlijk – gas uit de opslagen teonttrekken dan te injecteren. Hierdoor steeg de vulgraad in die periodeminder snel, ondanks de inzet van EBN als gevolg van hun vultaak.3Cavernes zijn opslagen waaruit snel geproduceerd kan worden en die snel weer gevuld kunnenworden (multi-cycle). Zie ook bijlage 1 bij Kamerstuk 29 023, nr. 5634Kamerstuk 29 023, nr. 519. GTS heeft dit advies herbevestigd, zie Kamerbrief van 15 april 2025,Kamerstuk 29 023, nr. 563.5Kamerstuk 29 023, nr. 596 en uitgebreide toelichting op het nationale vuldoel in de Kamerbriefvan 14 februari 2025, Kamerstuk 29 023, nr. 532.6Kamerstuk 29 023, nr. 591 en Kamerstuk 29 023, nr. 596.7Verbreding van alleen de gasopslag Bergermeer naar tevens de PGI Alkmaar, Norg enGrijpskerk. Dit is mogelijk gemaakt door de extra middelen die beschikbaar zijn gemaakt bijMiljoenennota, zie Kamerstuk 29 023, nr. 591 en Kamerstuk 29 023, nr. 596.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 6002 Dit effect was niet alleen zichtbaar in Nederland, maar ook in andereEuropese lidstaten. Zo heeft de Europese Unie – in tegenstelling totvoorgaande jaren – ook haar vuldoel van 90% nog niet gehaald. Verderzijn er ook in Duitsland (75,1%), Denemarken (63,2%), en het VerenigdKoninkrijk (57,7%) lagere gemiddelde vulgraden dan in voorgaande jaren.In Denemarken was dit ook in 2024 reeds het geval (75%).Om de vulgraad zoveel als mogelijk te verhogen ondanks de marktbe-weging is in oktober de vultaak van EBN nogmaals uitgebreid van 25 naar28 TWh, het maximum dat mogelijk was gelet op de beschikbarefinanciële ruimte en de operationele mogelijkheden van de betreffendegasopslagen om nog bij te vullen voor 1 november. Hiermee kon EBN deafgelopen weken nog extra gas opslaan in de gasopslagen. Ter verge-lijking: in 2024 heeft EBN 12 TWh gevuld. Het gaat dus om een aanzien-lijke verruiming van de inzet door EBN.EU-vulverplichting voor NederlandOp 11 september is een wijziging van de EU Verordening gasleveringsze-kerheid in werking getreden, waarmee de bepalingen over de vulver-plichting op een aantal punten zijn gewijzigd.8 Op grond van dezebepalingen geldt voor Nederland een vulverplichting van 74% voor allegasopslagen in Nederland gezamenlijk.9 Dit betreft naast de hiervoorgenoemde seizoensopslagen en de PGI Alkmaar ook enkele cavernes. Intotaal gaat het om 107 TWh. De wijzigingen zien op de volgende punten:Aan deze vulverplichting moet op enig moment tussen 1 oktober en1 december worden voldaan (in tegenstelling tot voorheen op1 november). Daarnaast is het lidstaten nu toegestaan om in geval van«moeilijke omstandigheden» (zoals ongunstige prijsontwikkelingen diehet vullen bemoeilijken) tot 10 procentpunt af te wijken van de vulver-plichting. Met deze bepalingen in verordening gasleveringszekerheidwordt lidstaten meer flexibiliteit geboden. De huidige vulgraad valt binnendeze toegestane afwijking.Duiding en mogelijke gevolgen voor de leveringszekerheidDe hiervoor omschreven ontwikkelingen moeten in de context van dewerking van de interne gasmarkt worden bezien (zie bijlage). Leveranciersmoeten deze winter hun klanten beleveren. De gasprijzen zijn relatiefstabiel en laag, ook vooruitkijkend naar de winter. De combinatie van dezefactoren en de mate waarin marktpartijen gas hebben opgeslagen, duidterop, dat marktpartijen er vertrouwen in hebben dat zij aan hun verplich-tingen in de winter kunnen voldoen. Dit wordt bevestigd door ACER(Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators), dat hetafgelopen kwartaal als een van de meest stabiele periodes sinds 2020duidt, met lage prijsvolatiliteit en het uitblijven van hoge geopolitiekedruk. Lagere vulgraden zijn daarmee vooral een weerslag van vertrouwendat gas beschikbaar blijft10.Verder geldt dat wanneer het volume van gas dat nu in Nederland isopslagen wordt vergeleken met het verbruik van gas in Nederland, blijktdat Nederland een groter deel van zijn jaarlijkse verbruik van gas heeft8Verordening (EU) 2025/1733 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2025 totwijziging van Verordening (EU) 2017/1938 wat betreft de rol van gasopslag voor het veilig-stellen van de gasvoorziening in de aanloop naar het winterseizoen (PbEU L 2025/1733).9Artikel 6 bis, eerste lid, van de verordening gasleveringszekerheid.10ACER (27 oktober 2025). Key development in European gas and wholesale markets – Q3 2025.Zie: https://www.acer.europa.eu/monitoring/key-developments-european-gas-wholesale-markets-q3-2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 6003 opgeslagen dan andere landen. In de Nederlandse gasopslagen zit op ditmoment 35% van ons jaarlijks verbruik (in een normaal temperatuurjaar),terwijl dit voor de EU als geheel 27% is. Nederlandse opslagen leverenook flexibiliteit aan buurlanden wanneer dat nodig is.Leveringszekerheid komende winterZoals benoemd, spelen bij de leveringszekerheid in de winter tweefactoren een rol: 1) de beschikbare capaciteit om op extreem koude dagen(piekdagen) voldoende gas te kunnen leveren en 2) het totale volume aangas dat nodig is om in een extreem koude winter te voorzien in de vraag.GTS heeft bevestigd11 dat de leveringscapaciteit op piekdagen in dekomende winter niet wordt beïnvloed door het al dan niet halen van hetvuldoel. Er is voldoende capaciteit beschikbaar om aan de vraag tevoldoen tijdens dagen van extreme kou.Wat betreft volume geldt dat in een gemiddelde winter (een zogenoemdnormaal temperatuurjaar) er voldoende gas beschikbaar is. Uit deleveringszekerheidsanalyse van GTS blijkt namelijk dat een vulniveau van71 TWh in de seizoensopslagen voldoende is om in de totale gasvraag ineen normaal temperatuurjaar te voorzien.12 De huidige vulgraad van 102TWh in de seizoensopslagen zit hier ruim boven. Indien de winter zouverlopen zoals in het koudste jaar dat zich in de afgelopen dertig jaar heeftvoorgedaan (dat is de winter van 1995/1996), is het volgens de GTSanalyse niet uit te sluiten dat er tijdelijk een beperkt volumetekort kanontstaan (van circa 8 TWh).Indien een dergelijke, extreme situatie zich voor zou doen, ziet het kabinetvoldoende manieren om dit in de praktijk op te vangen:•Gas uit de gascavernes: in de analyse van GTS heeft GTS de keuzegemaakt om het volume dat kan worden geleverd door de gascavernesniet mee te rekenen. Gascavernes kunnen gedurende het jaardoorlopend worden gevuld en geleegd. In de praktijk kunnen decavernes dus ook bijdragen aan het voorzien in de vraag.•Extra import van LNG naar Noord-West Europa: Door de toename vanwereldwijde LNG-productiecapaciteit, waaronder in de VS in het eerstekwartaal van 2026, en de uitbreiding van de LNG-importcapaciteit inEuropa, is extra import van LNG naar Europa mogelijk en ookwaarschijnlijk deze winter. Dit sluit aan bij de verwachtingen van hetInternationaal Energieagentschap (IEA).13•Afname van doorvoer naar het buitenland: In het geval dat het aanbodin Nederland krapper wordt, kan dat als gevolg hebben dat de prijs opde Nederlandse gashandelsplaats TTF toeneemt in vergelijking metprijzen op gashandelsplaatsen in buurlanden. Het wordt dan minderaantrekkelijk om gas uit Nederland te exporteren waardoor de exportdaalt. In een dergelijk geval is de verwachting dat door de dalendeexport er meer gas beschikbaar blijft voor afnemers in Nederland.•Daling van de binnenlandse vraag: Bij een krappe Nederlandse marktzal hetzelfde prijseffect mogelijk ook leiden tot minder gebruik of tothet omschakelen naar andere brandstoffen. Hoewel dit onderdeel isvan een goed functionerende markt waar vraag en aanbod in balanszijn, zijn stijgende gasprijzen met het oog op een betaalbare energie-voorziening uiteraard niet gewenst.11GTS advies leveringszekerheid 2025/2026. Te vinden als bijlage bij Kamerstuk 29 023, nr. 59612Tabel p. 26. In het GTS advies leveringszekerheid 2025/2026.13IEA, Gas 2025, 27 oktober 2025. Zie: Gas 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 6004 Waakzaamheid en voorbereidingen op volgend vulseizoenHet huidige vulseizoen is ten einde en er zijn voor het kabinet geenmogelijkheden meer om in het lopende opslagjaar nog iets te veranderenaan de actuele vulgraad.Tegelijkertijd blijft het kabinet deze winter waakzaam en monitort hetkabinet de leveringszekerheid en betaalbaarheid nauwlettend.Daarnaast heeft het kabinet volledige focus op het volgende vulseizoen. Inde Kamerbrief van 30 september jl. is toegelicht dat het kabinet het adviesvan GTS heeft overgenomen en een nationaal vuldoel heeft gesteld van115 TWh in de seizoensopslagen en de PGI Alkmaar gezamenlijk op1 november 2026.Om dat te realiseren treft het kabinet maatregelen:•EBN blijft een vultaak houden om te vullen voor zover de markt datniet doet. Eerder heeft het kabinet al aangegeven dat de taak voor EBNom de gasoplagen Bergermeer, Norg en Grijpskerk in het opslagjaar2026–2027 te vullen verruimd wordt naar maximaal 80 TWh. Dezeuitbreiding komt voort uit de beëindiging van de activiteiten vanGasTerra waardoor gasopslagen Norg en Grijpskerk volgend jaar nietdoor GasTerra gevuld worden.•Verder lopen er gesprekken met NAM en haar aandeelhouders over deinzet en toekomst van de gasopslagen Norg en Grijpskerk na beëindi-ging van GasTerra.•Daarnaast is op 3 oktober de «Regeling nadere invulling technische ofeconomische noodzaak derdentoegang gasopslaginstallaties»gepubliceerd, waarin wordt verduidelijkt wanneer de verplichting opgrond van de Gaswet (en straks de Energiewet)14om onderhandeldederdentoegang te bieden tot de gasopslagen van toepassing is. Dithelpt om in de toekomst marktpartijen in staat te stellen de gasopsla-gen, waaronder Norg en Grijpskerk, te vullen en indien nodig EBN instaat te stellen haar vultaak, waar nodig, ook concreet uit te voeren.Uiteraard blijft het kabinet de Kamer op de hoogte houden.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S.Th.M. Hermans14Artikel 18g, eerste lid, van de Gaswet, vanaf 1 januari 2026 artikel 3.100, eerste lid, van deEnergiewet.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 6005 BIJLAGE 1Vulgraden per 1 november 2025 in TWhGasopslag:Stand 1 novCapaciteitVulgraadNorg42,959,372,2%Grijpskerk15,823,966,4%Bergermeer38,749,877,6%PGI4,94,999,6%Totaal seizoensopslagen en PGI Alkmaar102,2137,974,1%Nationaal doel 80%Energystock1,83,651%Nuttermoor1,32,847,4%Totaal cavernes3,26,449,4%Totaal alle opslagen105,4144,373%Europees doel 74%Bron: Agsi.gie.eu Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 6006 BIJLAGE 2Gassysteem, gasleveringszekerheid en omstandigheden diehebben geleid tot de huidige vulgraadOp de gasmarkt moeten vraag en aanbod in balans zijn. Gasleveringsze-kerheid betekent daarbij dat er genoeg gas is om te voorzien in de vraag.Leveranciers kunnen op verschillende manieren voorzien in de vraag vanhun afnemers: zij kunnen op ieder moment (geïmporteerd of geprodu-ceerd) gas inkopen of zij kunnen in de zomer alvast gas inkopen enopslaan dat ze in de winter kunnen gebruiken. Gasopslag levert zoseizoensflexibiliteit bovenop het aanbod van productie en import.Belangrijk hierbij is dat er sprake is van een Europese interne gasmarktwaarbinnen gas vrij stroomt en de stroom niet mag worden beperkt.15 Datbetekent dat in Nederland geproduceerd of opgeslagen gas ook kanworden doorgevoerd buurlanden. Andersom importeren partijen inNederland ook gas, onder meer uit België, het Verenigd Koninkrijk enNoorwegen.Bij de afweging door marktpartijen is de prijs een belangrijke factor, in hetbijzonder het prijsverschil van vandaag ten opzichte van de winter – de«spread». Voor het opslaan van gas is van belang dat de spread(voldoende) positief is. Een negatieve spread maakt het voor marktpar-tijen namelijk potentieel verlieslatend om gas op te slaan of om gas in deopslag te houden.In de zomermaanden was sprake van een gunstige spread. Dit is echtersinds begin oktober niet meer het geval. Omdat de marktprijs in oktobersoms hoger lag dan de verwachte winterprijs was onttrekken aantrekke-lijker dan injecteren. Daarom stopten diverse marktpartijen met vullen enwerd gas op verschillende dagen onttrokken. De inzet van EBN was nietvoldoende om dit volledig te compenseren.15Zie ook Kamerstuk 29 023, nr. 453.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 6007