Voortgang programma Duurzaam Gebruik Diepe Ondergrond

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 849MijnbouwNr. 268 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 27 maart 2025De diepe ondergrond speelt een belangrijke rol in hoe we in Nederlandenergie opwekken en opslaan. Dat is op dit moment zo en dat zal ook inde toekomst zo zijn. De winning van olie en gas neemt in de transitiepe-riode af en in het kader van de energietransitie ontstaan nieuwe toepas-singen, zoals geothermie en waterstofopslag. Ook hebben we de diepeondergrond nodig voor grondstoffenwinning. Bijvoorbeeld ten behoevevan medicijnontwikkeling, batterijen en industriële processen. Met hetnationaal programma Duurzaam Gebruik Diepe Ondergrond wil hetkabinet duidelijkheid en perspectief bieden over de ruimtelijke inrichtingvan de diepe ondergrond en welke randvoorwaarden daarbij horen.In januari van dit jaar heeft de Kamer een brief ontvangen met betrekkingtot de herziening van de Mijnbouwwet.1 Met voorliggende brief geef ik uaanvullend toelichting op de voortgang van het programma DuurzaamGebruik Diepe Ondergrond (hierna: programma DGDO).Het programma DGDODe ambitie van het programma DGDO is te zorgen voor voldoende ruimtevoor toepassingen in de diepe ondergrond die de energietransitie en onzegrondstoffenvoorziening faciliteren. Dit gebeurt op basis van eenruimtelijke en maatschappelijke afweging met andere opgaven enbelangen.In het programma worden de voorwaarden voor het maatschappelijk enruimtelijk verantwoord gebruik van de diepe ondergrond nader uitge-werkt. Dit sluit aan bij de aanbeveling van de Parlementaire enquêtecom-missie aardgaswinning Groningen waarin wordt opgeroepen tot meersturing op de ruimtelijke inrichting van de ondergrond.21Kamerstuk 32 849, nr. 2662Kamerstuk 35 561, nr. 6, aanbeveling 10 kst-32849-268ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 849, nr. 2681 Het programma DGDO is een traject dat nauw samenhangt met deherziening van de Mijnbouwwet. De uitkomsten van het programmakunnen resulteren in aanpassingen de Mijnbouwwet. Gezien desamenhang en afhankelijkheid tussen het programma DGDO (uitwerkingruimtelijk beleid) en de herziening van de Mijnbouwwet (wetgeving) laathet kabinet deze trajecten samen oplopen. Deze trajecten tezamen geveninvulling aan het veilig en verantwoord gebruik van de diepe ondergrond.Procedurele eisen voor vaststelling programmaHet programma DGDO is een beleidsprogramma onder de Omgevingsweten is bindend voor het Rijk. De Omgevingswet stelt een aantal proce-durele eisen aan de vaststellen van het programma, zoals een milieuef-fectrapportage (planMER rapport). Onderdeel van de plan-mer procedureis het opstellen van een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). Bij deNRD gaat het om welke milieuaspecten relevant zijn voor de besluit-vorming voor het programma DGDO.Ook het betrekken van burgers, bedrijven en maatschappelijke organi-saties bij de voorbereiding van een programma is verplicht bij detotstandkoming van programma’s onder de Omgevingswet.De publicatie van het ontwerpprogramma is voorzien in het tweedekwartaal van 2026. Het planMER rapport wordt als onderdeel van hetontwerp-programma tegelijkertijd ter kennisgeving gepubliceerd. Naformele inspraak volgt dan vaststelling en inwerkingtreding van hetprogramma.Raakvlakken andere beleidstrajecten met betrekking tot de diepeondergrondVoor nieuwe ontwikkelingen die de energietransitie mogelijk maken, zoalsde opslag van waterstof en geothermie, is ruimte nodig. De StructuurvisieOndergrond (STRONG) uit 2018, het huidige kader op dit punt, biedthiervoor onvoldoende kaders. Het nationaal programma DGDO wordt,samen met het nationaal programma Bodem, Ondergrond en Grondwater(BO&G) van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, een beleids-matige opvolger van de Structuurvisie Ondergrond (STRONG). Hetprogramma DGDO focust zich op de diepe ondergrond (met als wettelijkkader voor vergunningen de Mijnbouwwet), en het programma BO&Gfocust zich op de ondiepere ondergrond (met als wettelijk kader voorvergunningen de Omgevingswet). Het programma DGDO is daarmee hetinstrument voor meer regie door de rijksoverheid op de inrichting van dediepe ondergrond.Resultaten programma DGDOHet programma DGDO werkt aan een visie op het toekomstig gebruik vande diepe ondergrond. Het programma leidt tot inzicht in de potentie vanhet gebruik van de diepe ondergrond in relatie tot de verwachte toekom-stige vraag naar energie en grondstoffen. Inzicht in deze opgave maaktdat we het gebruik van de diepe ondergrond zorgvuldig kunnen afwegenten opzichte van andere nationale en regionale onder- en bovengrondseopgaven. Bestaand beleid wordt gebundeld, verduidelijkt en waar nodigaangescherpt. Dit kan bijvoorbeeld leiden tot een bepaalde voorkeurs-volgorde voor activiteiten dan wel prioriteringen in gebruik van de diepeondergrond. Het programma DGDO maakt daarmee inzichtelijk welketoekomstige activiteiten kunnen plaatsvinden en onder welkevoorwaarden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 849, nr. 2682 Betrokkenheid mede-overheden, brancheverenigingen, operators,maatschappelijke organisaties en burgersGezien de toegenomen maatschappelijke aandacht voor het gebruik vande diepe ondergrond vindt het kabinet het van groot belang om een bredegroep belanghebbenden te betrekken bij het ontwikkelen van een visie ophet toekomstig gebruik van de diepe ondergrond. Naast de formeleinspraak mogelijkheden organiseren we hiervoor binnen het programmaDGDO een zogenaamde maatschappelijke dialoog. In verschillendedialoogateliers worden het komende jaar gesprekken gevoerd metmedeoverheden, maatschappelijke organisaties en bedrijven. Hetorganiseren van de maatschappelijke dialoog is daarmee een belangrijkmiddel om in gesprek te zijn en te blijven over het toekomstig gebruik vande diepe ondergrond. De inzichten uit de dialoog wil het kabinetgebruiken om tot keuzes en prioriteringen in het gebruik van de onder-grond te komen, die worden vastgelegd in het programma DGDO. Demaatschappelijke dialoog gaat niet over concrete projecten maar overtoekomstige activiteiten in algemene zin en wordt gebruikt om tot eenvisie en afwegingskader hiervoor te komen.Het kabinet heeft bij de totstandkoming van het programma ook aandachtvoor de perspectieven en zorgen van inwoners. Door middel van eenParticipatieve Waarde Evaluatie (PWE) kunnen inwoners online hunmening geven over belangrijke randvoorwaarden voor het gebruik van dediepe ondergrond (het «waarom») alsmede over belangrijke aandachts-punten voor de ruimtelijke afweging (het «wat» en «waar»). Op basis vandeze uitkomsten worden de criteria voor maatschappelijke en ruimtelijkeafwegingen aangescherpt.Stand van zaken en informeren van de KamerHet kabinet werkt momenteel aan een zorgvuldige voorbereiding van deplan-mer procedure en de maatschappelijke dialoog Zo zijn vorig jaarverkennende gesprekken gevoerd met verschillende stakeholders. Opbasis van een stakeholderanalyse en omgevingsanalyse is de structuur enopzet van de maatschappelijke dialoog vormgegeven.Ik zal de Kamer conform de eerdere gedane toezegging tenminste jaarlijksen zo nodig vaker informeren over het programma DGDO. De eersteconcrete mijlpaal waarover het kabinet de Kamer zal informeren betreft deNotitie Reikwijdte en Detailniveau binnen de plan-mer-procedure komendnajaar. Ondertussen blijft natuurlijk ook de herziening van deMijnbouwwet doorlopen en zullen de inzichten uit het programma DGDOgebruikt worden om het wetsvoorstel te verbeteren.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S.Th.M. HermansTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 849, nr. 2683