Toezegging gedaan tijdens het commissiedebat Water van 24 september 2025, over officiële zwemwaterlocaties

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202627 625WaterbeleidNr. 733 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 23 januari 2026AanleidingTijdens het commissiedebat Water van 24 september 2025 heb iktoegezegd aan het lid Hertzberger om in het Bestuurlijk Overleg Water(BOW) de mogelijkheden voor meer zwemwater, waaronder in rivieren, tebespreken en daarbij aandacht te hebben voor mensen met een beperking(TZ202510-068).Met deze brief wordt de Kamer geïnformeerd over de uitkomsten van datoverleg. Daarnaast wordt geschetst hoe zwemwater in Nederland isgeregeld en welke stappen worden gezet om uitbreiding en toeganke-lijkheid verder te verkennen.Zwemwater in NederlandZwemwaterlocaties in oppervlaktewater dragen bij aan een gezonde,aantrekkelijke en inclusieve leefomgeving. Ze bieden ruimte voorontspanning, beweging en ontmoeting en zijn voor veel mensen eenlaagdrempelige manier om in de buitenruimte actief te zijn. Zwemmen inopen water is bovendien meestal vrij toegankelijk. Daarmee zijn dezeplekken belangrijk voor iedereen, ook voor mensen voor wie een bezoekaan een zwembad niet vanzelfsprekend is. Zeker in stedelijke gebieden,waar de druk op de openbare ruimte toeneemt, kunnen toegankelijkezwemplekken een waardevolle aanvulling zijn op bestaande sport- enrecreatievoorzieningen.Nederland kent ruim 800 aangewezen zwemwaterlocaties in oppervlakte-water. Deze locaties worden jaarlijks vastgesteld door de provincies.Tijdens het zwemseizoen wordt de waterkwaliteit regelmatig gecontro-leerd door de waterbeheerder (waterschappen of Rijkswaterstaat).Provincies zijn verantwoordelijk voor informatievoorziening aan hetpubliek, terwijl gemeenten verantwoordelijk zijn voor de fysieke veiligheid kst-27625-733ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 625, nr. 7331 op en rond de locatie. Jaarlijks wordt gerapporteerd richting de EuropeseCommissie conform de Europese Zwemwaterrichtlijn (Richtlijn2006/7/EG), die in Nederland is geïmplementeerd via het Besluit kwaliteitleefomgeving en de Omgevingswet.Door klimaatverandering en toenemende stedelijke hitte groeit debehoefte aan veilige en toegankelijke zwemwaterlocaties, met nametijdens langdurige warme perioden. Tegelijkertijd zien gemeenten enwaterbeheerders dat er vaker wordt gezwommen op plekken die (nog)niet officieel als zwemwaterlocatie zijn aangewezen. Dit vraagt omduidelijkheid en een goede balans tussen veiligheid, kwaliteit en gebruik.Zwemmen in stedenZwemmen in stedelijk open water kan een waardevolle bijdrage leverenaan een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving. Het biedt verkoelingtijdens warme perioden en geeft extra mogelijkheden voor recreatie dichtbij huis, juist in gebieden waar de druk op de openbare ruimte toeneemt.In verschillende steden, waaronder Amsterdam, Rotterdam en Utrecht,zijn al locaties waar in de stad gezwommen kan worden.In 2024 vond in Rotterdam de eerste Swimmable Cities Summit plaats.Het kunnen zwemmen in stedelijk water is niet alleen een indicatie vangoede waterkwaliteit, maar hangt ook samen met leefbaarheid enklimaatbestendigheid. Tegelijkertijd blijkt het in de praktijk niet altijdeenvoudig om zwemwaterlocaties in stedelijk gebied te realiseren,bijvoorbeeld door meervoudig ruimtegebruik, veiligheid, waterkwaliteit enbeheer.In het kader van de afspraak in het Bestuurlijk Overleg Water om teverkennen waar uitbreiding van zwemwaterlocaties mogelijk is, wordendaarom samen met Rijkswaterstaat, waterschappen, provincies,gemeenten en maatschappelijke partners de kansen en belemmeringenvoor zwemmen in stedelijk open water nader in beeld gebracht.PubliekscommunicatieGoede en actuele informatie is belangrijk om recreanten te helpen veiligekeuzes te maken. Daarbij is het van belang dat informatie begrijpelijk entoegankelijk is voor verschillende doelgroepen. Daarom wordt landelijkgecommuniceerd over de kwaliteit en veiligheid van aangewezenzwemwaterlocaties via zwemwater.nl en de Zwemwater-app. Dezeinformatievoorziening is een gezamenlijke voorziening van Rijkswater-staat, provincies en waterschappen en biedt actuele informatie over alleofficiële zwemwaterlocaties.Tijdens het zwemseizoen (voor de meeste locaties van 1 mei tot30 september) worden meetresultaten en eventuele waarschuwingen ofverboden, bijvoorbeeld bij blauwalg, botulisme of bacteriologischeverontreiniging, via deze kanalen ontsloten. Daarnaast plaatsen provinciesop officiële zwemwaterlocaties informatieborden, zodat bezoekers ook terplekke kunnen zien of er waarschuwingen of beperkingen gelden.In 2026 wordt gestart met een verkenning naar de publiekscommunicatievan de toekomst. Daarbij wordt bezien hoe nieuwe technologischemogelijkheden kunnen bijdragen aan betere, snellere en meer doelgroep-gerichte informatievoorziening over zwemwater.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 625, nr. 7332 Veiligheid van zwemmenDe veiligheid van zwemmen in open water vraagt echter wel blijvendeaandacht. Jaarlijks overlijden in Nederland tussen de 100 en 150 mensendoor verdrinking.Driekwart van de verdrinkingen vond plaats in open water: een sloot,rivier, kanaal, gracht, recreatieplas, meer, vijver of in zee. Het overgrotedeel van de verdrinkingen vindt plaats onder ouderen en nieuwkomers.Om het risicobewustzijn te vergroten werken verschillende partijen samenbinnen het Nationaal Plan Zwemveiligheid. Vanuit deze samenwerking isde landelijke campagne «Wie checkt jou? – Veilig in en uit het water»ontwikkeld. De campagne benadrukt het belang van voorbereid het wateringaan, samen zwemmen en toezicht, bijvoorbeeld door een buddy in hetwater of iemand aan de kant. Ook vraagt de campagne aandacht voorspecifieke risico’s in open water, zoals stroming, plotselinge temperatuur-verschillen en veranderende omstandigheden.Deze inzet op risicobewustzijn en zwemvaardigheid is van belang, omdatzwemmen in open water vaak spontaan gebeurt op warme dagen, ook opplekken die niet altijd zijn aangewezen als zwemwaterlocatie. Juistdaarom is het belangrijk dat overheden, beheerders en lokale partnerszorgvuldig afwegen waar zwemmen verantwoord kan worden gefacili-teerd, en waar het nodig is om risico’s actief te beperken of zwemmen teontmoedigen.De Wegwijzer WildzwemmenOm overheden te ondersteunen bij het omgaan met recreatief zwemmenbuiten aangewezen zwemwaterlocaties is de Wegwijzer Wildzwemmenontwikkeld. Deze wegwijzer biedt een praktisch hulpmiddel om per locatiete beoordelen of en hoe zwemmen veilig en verantwoord mogelijk kanworden gemaakt en welke maatregelen daarvoor nodig zijn. Wanneer datniet mogelijk is, ondersteunt de wegwijzer ook bij het gemotiveerdontmoedigen van zwemmen, inclusief passende communicatie richtingrecreanten.De wegwijzer helpt om alle relevante aspecten in samenhang te bekijken,zoals fysieke veiligheid, waterkwaliteit, aanwezige scheepvaart, bereik-baarheid en de kenmerken van de omgeving. Daarmee biedt de wegwijzereen gezamenlijke basis voor gemeenten, provincies en waterbeheerdersom tot duidelijke keuzes en afspraken te komen. Dit is met name relevantin riviergebieden, waar het gebruik vaak snel verandert en meerderefuncties samenkomen.In het Bestuurlijk Overleg Water is afgesproken dat Rijkswaterstaat in 2026samen met provincies een pilot start om te verkennen waar in rivierge-bieden nieuwe zwemwaterlocaties kunnen worden aangewezen metbehulp van de Wegwijzer Wildzwemmen. Daarbij wordt nadrukkelijkaandacht besteed aan toegankelijkheid, waaronder voor mensen met eenbeperking.Project Connected RiversRijkswaterstaat ziet dat het gebruik van de Nederlandse grote rivieren isveranderd. Naast de beroepsvaart maken ook recreatievaart en zwemmerssteeds intensiever gebruik van dezelfde vaarwegen. Dit is vooral zichtbaarin en nabij stedelijke gebieden en bij knooppunten zoals bruggen ensluizen. Op warme dagen en bij lage waterstanden neemt de drukte toe enTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 625, nr. 7333 worden veiligheidsrisico’s groter. Daarom werkt Rijkswaterstaat samenmet gebruikers en lokale partners aan concrete oplossingen ommeervoudig gebruik veilig en werkbaar te houden.In 2022 is hiervoor het internationale project Connected Rivers gestart,waarin 13 organisaties uit zes Europese landen kennis en ervaringuitwisselen over hetomgaan met snel veranderend gebruik van rivieren. In meerdere landenworden experimenten uitgevoerd om tot lokaal werkbare oplossingen tekomen, die ook breder toepasbaar zijn. Nederlandse experimenten vindenplaats in de Spiegelwaal bij Nijmegen en op het IJ in Amsterdam.De experimenten laten zien dat monitoring en gerichte communicatiedirect kunnen bijdragen aan meer veiligheid. Op het IJ in Amsterdam zijnvaarbewegingen met camera’s en sensoren in beeld gebracht. Hierdoorwerd zichtbaar dat recreatievaarders onbedoeld de minst veilige routeskozen. In overleg met gebruikers zijn vervolgens nieuwe informatiebordenontwikkeld. Herhaalde monitoring liet zien dat het aantal bijna-incidentenis afgenomen.In de Spiegelwaal is monitoring van brugspringers ingezet. Daarbij bleekdat dit op zomerse dagen kan oplopen tot circa 1.000 keer per dag en leidttot tientallen risicovolle situaties. Dit inzicht helpt om samen metbetrokken partijen gerichte afspraken te maken en maatregelen te nemenom de veiligheid van recreanten te verbeteren.Uit de internationale samenwerking blijkt dat de groei van recreatie enzwemmers in rivieren en steden een bredere Europese trend is.Connected Rivers draagt bij aan kennisontwikkeling rond gedeeldeverantwoordelijkheid, effectieve communicatie, monitoring en digitali-sering. In maart 2026 organiseert het project een internationale confe-rentie op de Nederlandse ambassade in Parijs om ervaringen te delen ende samenwerking te versterken. De opgedane inzichten kunnen tevensbijdragen aan de verdere ontwikkeling van de EU Zwemwaterrichtlijn.Project Het Strand VeiligIn 2021 is het project Het Strand Veilig gestart. Dit project is een samen-werking tussen onder meer de Nationale Raad Zwemveiligheid (NRZ),Reddingsbrigade Nederland, de Koninklijke Nederlandse ReddingMaatschappij (KNRM) en het Nederlands Instituut Veiligheid Zwemwater-locaties (NIVZ), in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid,Welzijn en Sport en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Hetproject is gestart naar aanleiding van het grote aantal verdrinkingen in dezomer van 2020.Het project heeft als doel het zwem- en strandveiligheidsniveau aan deNederlandse kust te versterken. In dat kader is onder meer de CodeLifeguarding ontwikkeld als kwaliteitstandaard voor meer uniformiteit enduidelijkheid in het toezicht en de hulpverlening langs de kust. Ook zijnvernieuwde waarschuwingsvlaggen ontwikkeld en landelijk ingevoerd,met als doel strandbezoekers beter en eenduidiger te informeren.Het project wordt voortgezet tot en met 2028. Daarmee wordt ook in 2026ingezet op verdere professionalisering, samenwerking tussen partners enhet versterken van de strandveiligheidsaanpak.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 625, nr. 7334 Vervolg en toezeggingIn het Bestuurlijk Overleg Water is afgesproken dat provincies,gemeenten, waterschappen en Rijkswaterstaat gezamenlijk verkennenwaar uitbreiding van zwemwaterlocaties mogelijk is. Daarbij wordt deWegwijzer Wildzwemmen ingezet als praktisch hulpmiddel om per locatiezorgvuldig te beoordelen wat veilig en verantwoord kan.Als onderdeel hiervan start Rijkswaterstaat in 2026 samen met provincieseen pilot in riviergebieden. In de pilot wordt tevens aandacht besteed aantoegankelijkheid, waaronder voor mensen met een beperking. De Kamerwordt in de tweede helft van 2026 geïnformeerd over de voortgang en deeerste resultaten.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,R. TiemanTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 625, nr. 7335