Vierlandenoverleg OCW november 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 800 IVVaststelling van de begrotingsstaten vanKoninkrijksrelaties (IV) en het BES-fonds (H)voor het jaar 2026Nr. 42 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR ENWETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 5 februari 2026Ieder jaar ontmoeten de Ministers van onderwijs, cultuur en wetenschapvan Aruba, Curaçao, Sint Maarten en Nederland elkaar tijdens hetMinisterieel Vierlandenoverleg (M4LO). Tijdens het M4LO maken deMinisters van het Koninkrijk afspraken over de samenwerking op hunbeleidsterreinen en bespreken zij de ontwikkelingen van het afgelopenjaar. Nederland vertegenwoordigt hierbij ook Bonaire, Saba en SintEustatius.In 2025 was Nederland voorzitter van het M4LO. Deze editie in novembervond plaats in het Caribische deel van Nederland, op Bonaire. Dit wasmijn eerste M4LO, wat ook gold voor de Ministers van Aruba enSint Maarten. Het overleg bood de gelegenheid tot nadere kennismakingtussen de Koninkrijksministers onderling en heeft de banden binnen hetKoninkrijk verder versterkt. In het overleg werken wij met wederzijdsbegrip en betrokkenheid samen om kansen en uitdagingen op de eilandente adresseren. De gelijkwaardigheid van ieder land is het uitgangspuntvan de gemaakte afspraken. Onderwerpen die urgent zijn en alle landenbinnen het Koninkrijk aangaan kunnen worden geagendeerd en wordengezamenlijk opgepakt.Als bijlage van deze brief treft u de Koninkrijksbrede afspraken die wij metelkaar hebben gemaakt. Deze afspraken zijn grotendeels voortzetting vanbeleid. In deze brief zal ik in het bijzonder ingaan op het studiesucces vanCaribische studenten en de versterking van het onderwijs op de eilandenomdat dit blijvende inspanning vraagt. Verder licht ik een nieuwonderwerp toe, namelijk de inzet op «braingain», waaronder de samen-werking in het aanbod van (zorg)opleidingen die aansluiten op dearbeidsmarkt. Tot slot zal ik de voortgang toelichten op de cultuuronder-werpen. kst-36800-IV-42ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 IV, nr. 421 Studiesucces Caribische studentenCaribische studenten lopen vaak tegen uitdagingen aan bij het starten enafronden van een vervolgstudie in Europees Nederland of elders. Daaromis in 2023 de Strategic Education Alliance (SEA) door de vier landengezamenlijk in het leven geroepen: het Koninkrijksbrede samenwerkings-programma tussen overheden en onderwijsinstellingen richt zich op hetvergroten van het studiesucces en de kansen voor jonge mensen uit hetCaribisch deel van ons Koninkrijk. De activiteiten richten zich op decomplete cyclus die de student doorloopt: van studiekeuze tot en met deontvangst en de begeleiding in het vervolgonderwijs.1In het kader van SEA is reeds veel gebeurd. De Ministers hebben beslotenhet SEA-programma te verlengen tot en met 31 december 2028 omvoldoende tijd te hebben de eerder vastgestelde prioriteiten van hetprogramma af te ronden en te waarborgen. De Adviescommissie SEA isgevraagd om een concreet advies uit te brengen op welke wijze deactiviteiten van SEA per 2029 duurzaam verankerd kunnen worden binnenbestaande structuren.Een belangrijk initiatief uit het programma SEA betreft het CaribbeanAcademic Foundation Year (CAFY). Jonge Caribische studenten dietwijfelen over hun vervolgopleiding krijgen met dit programma de kansom in een periode van tien maanden onder begeleiding te werken aanpersoonlijke ontwikkeling, studie- en taalvaardigheid. Wegens het succesvan het programma op Aruba, Curaçao en sinds 2025 ook Sint Maarten,Saba en Sint Eustatius (inclusief een nieuwe CAFY in het beroepson-derwijs), hebben de vier Ministers het programmateam SEA verzocht demogelijkheden van een gelijkgestemd CAFY-programma op Bonaire teverkennen.Daarnaast hebben we kennisgenomen van de oprichting en de voortgangvan het Caribische Decanennetwerk, dat in het leven is geroepen vanuitde hulpvraag om schooldecanen in het voortgezet onderwijs verder teprofessionaliseren. In het verlengde daarvan hebben de Ministersverzocht om een actie-agenda op te stellen voor kennisuitwisseling tussendecanen over studiesucces van Caribische studenten.«Braingain» en aansluiting onderwijs en arbeidsmarktVeel studenten kiezen ervoor om een vervolgopleiding te volgen buiten deeilanden, bijvoorbeeld in Europees Nederland, Latijns-Amerika of deVerenigde Staten. Na het afronden van een studie in het buitenland, kerenCaribische studenten vaak niet terug naar huis. De Caribische eilandenzien hierdoor talloze talentvolle jongeren de eilanden verlaten, waardoorkennis, talent, maar ook capaciteit verloren gaan (braindrain).De landen erkennen daarom het gezamenlijke belang van het stimulerenvan braingain/brain circulation. Het is een complex thema op verschil-lende inhoudelijke terreinen en dat vraagt om een integrale aanpak.Zodoende lag in 2025 de focus op het bijeenbrengen van de benodigdestakeholders in het kader van de aansluiting tussen onderwijs enarbeidsmarkt. Er is namelijk een nauwe samenhang tussen braingain enhet aanbod van opleidingen die aansluiten op de behoeften van dearbeidsmarkt, een onderwerp waarover uw Kamer in de brief overEconomische ontwikkeling Caribisch deel van het Koninkrijk is geïnfor-meerd.2 Om de uitkomsten uit de eerder opgestelde arbeidsmarktanalyses1Strategic Education Alliance (SEA) | Caribisch gebied & Nederland2Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2025, 36 800 IV, nr. 29Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 IV, nr. 422 te valideren, heeft het programmateam SEA samen met de TijdelijkeWerkorganisatie (TWO) en lokale stakeholders rondetafelbijeenkomstengeorganiseerd rondom dit thema met overheden, onderwijsinstellingenen werkgevers. In het verlengde hiervan zijn en worden op Curaçao enSint Maarten Raden Onderwijs Arbeidsmarkt (ROA’s) opgericht, innavolging van de ROA in Caribisch Nederland en het Platform Education& Labor (PEL) op Aruba. De ROA’s zijn de Caribische expertisebureaus diede link leggen tussen het beroepsonderwijs en de arbeidsmarkt, onderandere door het erkennen en begeleiden van leerbedrijven, het adviserenvan scholen over arbeidsmarktrelevantie van specifieke opleidingen endoor op te treden als spil tussen het bedrijfsleven en het beroepson-derwijs. Het programmateam van SEA is verzocht samen met dezeCaribische platforms een plan van aanpak op te stellen om kennisuitwis-seling tussen deze platforms te bevorderen. Bovendien hebben deMinisters naar aanleiding van het rapport van de adviescommissie SEA3een werkgroep aangesteld, die belast is met de taak een plan van aanpakte ontwikkelen om braingain in het onderwijs te bevorderen.Een belangrijke randvoorwaarde voor het stimuleren van braingain is hetonderhouden van contact met Caribische studenten over onder anderehet verloop van hun studie en loopbaan. Het verzamelen van dezegegevens is een ingewikkeld juridisch proces in verband met privacy. Inhet M4LO hebben de Ministers daarom gevraagd om een datasysteem inte richten waarbij de juiste waarborging van privacy en vrijwilligedeelname centraal staat.Braindrain wordt onder andere sterk ervaren in de zorgsector op deeilanden. Om die reden werken het M4LO Onderwijs en het M4LO Zorgsinds 2023 samen om de aansluiting tussen de instroom van Caribischestudenten in de zorgopleidingen op hbo- of wo-niveau in Nederland en deuitstroom naar de arbeidsmarkt in de zorg in het Caribisch Gebied teverbeteren. Eerder is uw Kamer geïnformeerd over de voorgesteldegezamenlijke aanpak van OCW en VWS.4 Voor de uitvoering van dezeaanpak is in het najaar van 2025 een programmamanager in het CaribischGebied aangesteld. De opdracht van deze programmamanager richt zichop zorgopleidingen op hbo- en wo-niveau met numerus fixus, metspecifiek Geneeskunde als prioriteit.Versterking van het onderwijs op de eilandenKibrahachaTijdens het M4LO van 2019 is het partnerschap Samen Opleiden «Kibra-hacha» opgericht. Kibrahacha is een samenwerkingsverband tussen hogeronderwijsinstellingen, scholen en schoolbesturen op Aruba, Curaçao enBonaire waarbinnen nieuwe leerkrachten in de praktijk worden opgeleidvolgens het onderwijsconcept Samen Opleiden en Professionaliseren enrekening wordt gehouden met de Caribische onderwijscontext, cultuur entaal. Tijdens het M4LO is de noodzaak opnieuw onderstreept omvoldoende bekwame leraren in het Caribisch deel van het Koninkrijk op teleiden om in de lokale vraag te voorzien. De Ministers van de landenhebben waardering uitgesproken voor de werkzaamheden van Kibrahachaen onderkennen het belang van het partnerschap Kibrahacha bij hetopleiden van nieuwe leraren en het professionaliseren van zittendeleraren op Aruba, Curaçao en Bonaire. Daarom is besloten om debestaande samenwerking voort te zetten. Ook inventariseren Sint Maartenen Nederland in het komende jaar de behoefte om het concept van Samen3Over Braindrain en Braingain: een bespiegeling – Aruba Teamweek4Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 282, nr. 618Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 IV, nr. 423 Opleiden en Professionaliseren van leraren uit te breiden naar deBovenwindse eilanden.5Nederlands als Vreemde Taal (NVT)Nederlands is een officiële taal in het Caribische deel van het Koninkrijk,terwijl het voor de meeste inwoners op de eilanden een tweede ofvreemde taal is. Op de ABC-eilanden (Aruba, Bonaire en Curaçao) isPapiaments de omgangstaal, en op de SSS-eilanden (Saba, Sint Eustatiusen Sint Maarten) wordt voornamelijk Engels gesproken. Het NetwerkNederlands als Vreemde Taal (NVT) faciliteert en stimuleert de onderlingesamenwerking tussen de zes eilanden en de Taalunie, en zet zich in voorkennisuitwisseling, deskundigheidsbevordering, lesmateriaal en-methoden die de verschuiving van een moedertaalbenadering naar eenNVT-benadering ondersteunen. Deze didactiek past beter bij de meertaligerealiteit van Caribische leerlingen en vergroot hun kansen op studiesucceswanneer zij in Europees Nederland een studie zullen volgen. In 2025 is hetactiviteitenplan herijkt met activiteiten ter bevordering van effectiefleesonderwijs, sensibilisering van schoolleiders en schoolbesturen envergroting van de kennis. Deze doelen worden voor 2026 voortgezet. Inhet M4LO is afgesproken om op basis van een evaluatie de brederebehoefte aan samenwerking op het gebied van taal te verkennen.CultuurDe zes Caribische eilanden werken al langere tijd samen op het gebiedvan immaterieel cultureel erfgoed en de implementatie van het UNESCO-verdrag immaterieel erfgoed. De werkgroep immaterieel cultureel erfgoedheeft gewerkt aan een nieuwe nominatieprocedure voor de internationalelijsten van het UNESCO-verdrag. Deze procedure is tijdens het M4LOvastgesteld. De nieuwe nominatieprocedure vormt een evenwichtigebasis voor samenwerking binnen het Koninkrijk rond nominaties,waarmee gewerkt wordt aan een gelijkwaardige representatie van alleonderdelen van het Koninkrijk op de internationale lijsten van UNESCO.In gesprekken met de Caribische landen over erfgoed en musea is eentoenemende vraag om het onderwerp «cultuurgoederen die in dekoloniale tijd onvrijwillig zijn afgestaan» te agenderen. Om die redenhebben de Ministers tijdens het M4LO kenbaar gemaakt het initiatief vaneen Koninkrijksbrede werkgroep koloniale collecties te ondersteunen.Deze werkgroep gaat dit jaar in beraad met de museale- en erfgoedsectoren andere belanghebbenden voor een plan voor museale samenwerking,collectiebeheer en het proces van teruggave van koloniale collecties,zodat deze ook aansluit bij de activiteiten van de eilanden in het kader vandoorwerking slavernijverleden.VervolgHet voorzitterschap is overgedragen aan Sint Maarten en het volgendeM4LO zal plaatsvinden in november 2026. Tot het volgende M4LOmonitoren Aruba, Curaçao, Sint Maarten en Nederland gezamenlijk devoortgang van de afspraken over onderwijs en cultuur. Het was mij een5Onderlinge regeling inzake Samen Opleiden en Professionaliseren van Leraren in Opleiding inhet Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden: Staatscourant 2025, 41021 | Overheid.nl> Officiële bekendmakingenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 IV, nr. 424 genoegen om samen met de Caribische landen de banden en desamenwerking binnen het Koninkrijk op onderwijs, cultuur en wetenschapverder te versterken.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,G. MoesTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 IV, nr. 425