Voortgang Noordzee natuur

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202633 450Mariene Strategie voor het Nederlandse deel vande NoordzeeNr. 141 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSEL-ZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 1 juni 2026Met deze brief informeer ik uw Kamer over de voortgang en ontwikke-lingen in een aantal dossiers over het Noordzee natuurbeleid. In deze briefga ik in op Noordzeeakkoord (NZA)(Kamerstuk 33 450, nr. 68) afspraak4.38 m.b.t. 1,2% bodembescherming waarmee ik ook invulling geef aanhet verzoek van de vaste Kamercommissie LVVN om het besluit van mijnvoorganger te heroverwegen. Daarnaast ga ik in op NZA-afspraak 4.34m.b.t. aanwijzing Natura 2000-gebied Hollandse Kust, waarmee ik ookreageer op de brief van de Noordzeeoverleg voorzitter van 18 december2025. Vervolgens geef ik een update over de NatuurcompensatieVoordelta en het wijzigingsbesluit Natura 2000-gebied Bruine Bank. Totslot zal ik ook stil staan bij de uitspraak rechtszaak handhavingsverzoekNatura 2000-gebied Doggersbank.Noordzeeakkoord afspraak 4.38: bodembescherming in 1,2% vanNoordzeeIn het Noordzeeakkoord is afgesproken om in 2030 15% van de Neder-landse Noordzee te vrijwaren van bodemberoerende visserij in ecologischwaardevolle gebieden. Deze maatregel draagt bij aan de wettelijkenatuurverplichtingen (o.a. de Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR) en Kader-richtlijn Mariene Strategie (KRM)). Voor 13,8% is in het NZA afgesprokenwaar deze bodembescherming plaatsvindt, voor 1,2% nog niet. Mijnvoorganger heeft besloten om de resterende 1,2% bodembescherming,die nodig is om te komen tot volledige 15% bodembescherming in 2030,in te vullen met de volgende gebieden:•Natura 2000-gebied Doggersbank: 0,5% van de Nederlandse Noordzee.•KRM-gebied Friese Front (uitbreiding): 0,3%.•Natuurcompensatie Voordelta (NCV): 0,4%. kst-33450-141ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 33 450, nr. 1411 Hiermee wordt tevens invulling gegeven aan de motie-Flach c.s1. Ditbesluit wijkt voor de locatie Fries Front (uitbreiding) af van de conclusiesvan het NZO, zijnde:•Natura 2000-gebied Doggersbank: 0,8% van de Nederlandse Noordzee.•Natuurcompensatie Voordelta (NCV): 0,4%.In dit besluit heeft de voormalig Staatssecretaris Landbouw, Visserij,Voedselzekerheid en Natuur (SLVVN) zo veel mogelijk rekening gehoudenmet de impact op de Nederlandse visserijsector, het beschermen vanecologische waardevolle gebieden, het aansluiten op het internationalenetwerk van beschermde gebieden, en de handhaafbaarheid van deafspraken over bodembescherming in deze gebieden.De vaste Kamercommissie2 van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid enNatuur (LVVN) heeft aan mij en SLVVN gevraagd of ik van plan ben deinzet van mijn ambtsvoorganger te volgen of de conclusies van hetNoordzeeoverleg van 24 september 2025 over te nemen. Via dezeKamerbrief reageer ik mede namens SLVVN en de Minister van Infra-structuur en Waterstaat (MIenW) op dit verzoek. Samen met de Staatsse-cretaris van LVVN wil ik allereerst benadrukken dat we veel waardehechten aan het Noordzeeoverleg waarin alle partijen zich hebben ingezetom tot gezamenlijke conclusies te komen. We willen onze dank uitsprekenaan de voorzitter van het NZO en alle partijen in het NZO die hebbenbijgedragen aan het proces van de afgelopen jaren. Wij zijn ons ervanbewust dat de NZO-conclusies na een lang proces en veel overleg totstand zijn gekomen. Aangezien de NZO-conclusies niet op consensuskonden rekenen, omdat de visserijsector ze niet kon steunen, heeft onzevoorganger besloten om op zoek te gaan naar een balans waarin zowelrecht wordt gedaan aan de te beschermen natuurwaarden maar ookrekening wordt gehouden met draagvlak vanuit de visserijsector. Daarin isbesloten een deel van de NZO-conclusies over te nemen waar wélconsensus over is en daarnaast ook tegemoet te komen aan de visserij-sector vanwege de impact op deze sector. Wij volgen dit besluit en vindenhet van belang dit besluit niet op zichzelf te laten staan, maar met dezebrief onderdeel te maken van een bredere afweging die we op deNoordzee te maken hebben in het licht van het versterken van denatuurwaarden met voldoende maatschappelijk draagvlak. Wij zijnvoornemens de Europese procedure voor het daadwerkelijk komen vaninstandhoudingsmaatregelen in de gekozen gebieden conform devoorgaande Kamerbrief3 op te starten.Noordzeeakkoord afspraak 4.34: aanwijzing Hollandse KustIn het Noordzeeakkoord is afgesproken (afspraak 4.34) dat er onafhankelijkonderzoek wordt uitgevoerd om vast te stellen of bepaalde gebiedenkwalificeren onder de Vogelrichtlijn (Natura 2000), en indien dit het gevalis deze gebieden zo spoedig mogelijk aan te wijzen, uiterlijk in 2025.Vanuit de Europese wetgeving zijn lidstaten overigens ook verplicht omgebieden aan te wijzen die op basis van objectieve en wetenschappelijkecriteria van bijzonder belang zijn voor de bescherming van vogelsoorten.Uit eerder onderzoek is gebleken dat het gebied Hollandse Kust vansignificant belang is voor verschillende vogelsoorten en voldoet aan de1Kamerstuk, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XIV, nr. 882Aan Staatssecretaris LVVN - Verzoek om reactie over de brief Uitvoering Noordzeeakkoordafspraak m.b.t. 1,2% bodembescherming | Tweede Kamer der Staten-Generaal3Kamerbrief uitvoering Noordzeeakkoord afspraak over 1,2% bodembescherming | Kamerstuk |Rijksoverheid.nlTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 33 450, nr. 1412 criteria voor aanwijzing als Vogelrichtlijngebied.4, 5 Op 1 september 2025is met uw Kamer het vervolgonderzoek concentratiegebieden voor vogelsvan (inter)nationaal belang op zee gedeeld (Kamerstuk 33 450, nr. 134).Het bijbehorende rapport is met de Verzamelbrief Natuur januari 2026gepubliceerd.6 De aanwezigheid van relevante soorten en de ecologischefunctie van het gebied maken dat aanwijzing noodzakelijk is om tevoldoen aan de genoemde Europese verplichtingen.Op 18 december 2025 heeft de voorzitter van het Noordzeeoverleg eenbrief gestuurd aan de toenmalig SLVVN met het verzoek om het gebied zospoedig mogelijk aan te wijzen. Via deze brief reageer ik zoals ik met haarheb afgesproken op dit verzoek in afstemming met SLVVN en MIenW.Ik acht het van belang dat we op koers blijven en de noodzakelijkeNoordzeenatuur beschermen en herstellen waar nodig. Ik heb daarom deintentie om het gebied Hollandse Kust aan te wijzen als Vogelrichtlijn-gebied (Natura 2000), in lijn met het verzoek uit de brief van deNZO-voorzitter. Daartoe worden momenteel de benodigde voorberei-dingen getroffen. Ik ben voornemens om nog dit jaar een ontwerpbesluittot aanwijzing ter inzage te leggen. Dit ontwerpbesluit zal overeenkomstigde geldende procedures openstaan voor zienswijzen.Natuurcompensatie VoordeltaMet de landaanwinning voor de aanleg van de Tweede Maasvlakte zijnonder de Habitatrichtlijn (Natura 2000) beschermde natuurwaardenverloren gegaan in het Natura 2000-gebied Voordelta. In 2003 heeft deEuropese Commissie ingestemd met de compensatiemaatregelen, opgrond van de wettelijke verplichtingen, die het toenmalige kabinet hadvoorgesteld. In 2024 informeerde de toenmalige Minister voor Natuur enStikstof uw Kamer over het voorgenomen besluit over een alternatief voordat afgesproken maatregelenpakket. Dit alternatief heeft geleid tot demotie-Flach c.s.7, waarmee de regering onder meer wordt verzocht om tekomen tot een aangepast besluit. In navolging van die motie is mijnambtsvoorganger, Staatssecretaris van LVVN, gekomen tot een alterna-tieve invulling. Zoals de motie ook verzoekt, is het alternatief ter overeen-stemming voorgelegd aan Eurocommissaris Roswall.Ik ben in afwachting van een formele reactie van de Europese Commissieop dat alternatief. Na ontvangst van de reactie zal ik, afhankelijk van deruimte die daarvoor is, mij beraden op de vervolgstappen op dit dossier.Ik verwacht uw Kamer hierover kort na het zomerreces te kunneninformeren.Wijzigingsbesluit Natura 2000-vogelgebied Bruine BankDe Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft in juli 20258,in het kader van het hoger beroep over het Natura 2000-vogelgebiedBruine Bank, geoordeeld dat voor Vogelrichtlijngebieden instandhou-dingsdoelen moeten worden vastgesteld voor alle Vogelrichtlijn Bijlage4Voldoen huidige Habitatrichtlijn- en/of KRM gebieden ook aan de criteria voor aanwijzing onderde Vogelrichtlijn? Verkennend onderzoek voor de Vlakte van de Raan, Hollandse Kust,Borkumse Stenen, Klaverbank, Doggersbank en Centrale Oestergronden. Bureau Waardenburg,2022.5Geactualiseerd landelijk overzicht van vogelsoorten met concentraties van (inter)nationaalbelang, Sovon Vogelonderzoek, 20246https://open.overheid.nl/documenten/38fedde4-c602-4b4a-aa3f-10e7b635415e/file7Kamerstuk, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XIV, nr. 888ECLI:NL:RVS:2025:3212, Raad van State, 202306521/1/R2Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 33 450, nr. 1413 I-soorten en trekvogels die daar in «significante hoeveelheden» (oftewel in«meer dan verwaarloosbare mate») voorkomen.In navolging van deze uitspraak betekent dit dat er in het aanwijzingsbe-sluit voor het Vogelrichtlijngebied Bruine Bank meer instandhoudings-doelen zullen moeten worden opgenomen. Dit betekent dat er meervogelsoorten beschermd zullen worden in dit vogelgebied. Ik benvoornemens om conform de uitspraak van de rechter zeven vogelsoortenmet een instandhoudingsdoelstelling toe te voegen aan het aanwijzings-besluit voor de Bruine Bank. Daarnaast moeten er landelijke doelenkomen voor de soorten die nog niet eerder beschermd zijn in Vogelricht-lijngebieden, maar nu wel nieuw in beeld komen. Ik werk momenteel aande uitwerking van het ontwerpbesluit en de bijbehorende doelen. Ik benvoornemens om dit jaar het definitieve wijzigingsbesluit te publiceren.Uitspraak rechtszaak handhavingsverzoek Natura 2000-gebiedDoggersbankBij uitspraak van 11 mei 2026 heeft de rechtbank Den Haag de vrijstellingvan de natuurvergunningplicht voor visserijactiviteiten in de zin van hetGemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB) binnen de Nederlandse Exclu-sieve Economische Zone (EEZ) onverbindend verklaard. Dit betekent datalle Nederlandse vissers die willen vissen in de open gebieden van deDoggersbank moeten kunnen aantonen dat hun activiteiten niet kunnenleiden tot het in gevaar brengen van het halen van de Natura2000-instandhoudingsdoelstellingen (significante gevolgen). Zo niet, danis een natuurvergunning op basis van een Passende Beoordeling nodig.Dit geldt voor alle visserijactiviteiten in alle Natura 2000-gebieden, dusniet alleen de Doggersbank. Indien aantasting van de natuurlijkekenmerken van het betrokken Natura 2000-gebied blijkens de passendebeoordeling zijn uit te sluiten, kan de natuurvergunning worden verleend.Ik ga in hoger beroep tegen de uitspraak omdat het gaat om een princi-pieel vraagstuk; namelijk de juridische verhouding tussen het Gemeen-schappelijk Visserijbeleid en de Habitatrichtlijn. Daarnaast is het voor mijnu niet helder of de onverbindend verklaring van de vrijstelling van denatuurvergunningplicht geldt ten aanzien van alleen de activiteiten van deNederlandse vissers in de EEZ, of dat ook de activiteiten van de buiten-landse vissers gelet op de werking van de Habitatrichtlijn nu ook ondereen vergunningplicht zouden vallen. Dit is van belang om te kunnenzorgen voor een gelijk speelveld.Tot slotMet bovenstaande besluiten wil ik verdere stappen zetten in de voortgangen ontwikkeling van het Noordzee natuurbeleid. Daarbij zet ik mij in voorde benodigde stappen naar écht structureel natuurherstel en duide-lijkheid. Uiteindelijk hebben we allen belang bij de gezonde Noordzeenatuur. Als de Noordzee natuur gezond en veerkrachtig is kunnen weduurzame activiteiten een realistisch toekomstperspectief bieden. Dit iseen gezamenlijke opgave. Dit maakt ook dat ik oog heb voor maatschap-pelijk draagvlak en dit meeweeg in mijn beslissingen.Ik zal de Tweede Kamer op de hoogte houden van de voortgang op indeze brief benoemde dossiers.De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,J. van EssenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 33 450, nr. 1414