Structurele aanpak Kansrijke Start en actieagenda 2026 t/m 2030 ‘Samen zorgen we voor de eerste 1000 dagen’

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202632 279Zorg rond zwangerschap en geboorteNr. 267 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 november 2025De eerste 1.000 levensdagen zijn cruciaal voor een goede start in hetleven. Toch is die niet voor alle kinderen vanzelfsprekend. Door op tijd dejuiste ondersteuning te bieden aan (toekomstige) gezinnen, zorgen wevoor het terugdringen van kansenongelijkheid en gezondheidsverschillen.Het actieprogramma Kansrijke Start heeft daarom de afgelopen zeven jaaringezet op de missie «Meer kinderen een kansrijke start». Onze inzet gaatdoor: met deze brief bied ik uw Kamer de structurele aanpak KansrijkeStart aan, met de titel «Samen zorgen we voor de eerste 1.000 dagen» (ziebijlage 1).In deze brief ga ik in op:•het belang van investeren in de eerste 1.000 dagen;•de inzet van de afgelopen jaren;•de structurele aanpak Kansrijke Start en actieagenda 2026 t/m 2030;•de rol van VWS;•waar we eind 2030 willen staan; en•de financieringHet belang van de eerste 1.000 dagenDe eerste 1.000 dagen – de omstandigheden vóór de zwangerschap,tijdens de zwangerschap en na de geboorte – bepalen in grote mate dekansen voor later. Het landelijk actieprogramma Kansrijke Start is in 2018gelanceerd vanuit de overtuiging dat ieder kind een goede start verdient.Hierbij staan (toekomstige) ouders, in het bijzonder (toekomstige)moeders en vaders in een kwetsbare situatie, centraal. De thuisomgevingis het belangrijkst voor het gezond, veilig en liefdevol opgroeien vankinderen. Daarbij is het van belang dat (toekomstige) ouders in eenkwetsbare situatie zich optimaal ondersteund voelen tijdens de eerste1.000 dagen, doordat zij vanuit hun hulpbehoefte tijdig passende zorg enondersteuning krijgen aangeboden. Op die manier worden zij versterkt inhun (toekomstig) ouderschap en bij het opvoeden en kunnen zij hun kind kst-32279-267ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 279, nr. 2671 een kansrijke start bieden. Professionals uit het medisch, sociaal eninformeel domein maken in lokale en regionale coalities Kansrijke Startgoede samenwerkingsafspraken om deze ondersteuning aan (toekom-stige) gezinnen te kunnen bieden.De inzet van de afgelopen jarenIn de afgelopen jaren is er landelijk, regionaal en lokaal een grotebeweging in gang gezet voor een kansrijke start tijdens de eerste 1.000dagen. De monitor Kansrijke Start 20241 van het RIVM laat zien dat 90%van de gemeenten werkt met een lokale en/of regionale coalitie KansrijkeStart. Professionals uit het sociaal domein (zoals jeugdgezondheidszorgen gemeenten), het medisch domein (zoals geboortezorg) en hetinformeel domein werken steeds beter samen, ook regionaal. Ook biedensteeds meer gemeenten interventies aan, zoals Nu Niet Zwanger (89% vangemeenten).Om in beeld te brengen wat de opbrengsten zijn van de afgelopen jarenen in hoeverre de doelen en beoogde impact zijn gerealiseerd, heeft hetMinisterie van VWS een kennissynthese2 laten uitvoeren. In de verhalen-bundel «Voor een kansrijke start zorgen we samen»3 vertellen ouders,professionals en bestuurders hoe zij vanuit hun eigen rol bijdragen aaneen Kansrijke Start. Deze verhalen laten zien dat samenwerking de sleutelis tot een kansrijke start voor ieder kind: met ouders, tussen domeinen engemeenten, regio’s en het Rijk. In bijlage 3 van bijgevoegde structureleaanpak is een terugblik op de afgelopen jaren en een overzicht van waarwe nu staan opgenomen.Structurele aanpak Kansrijke Start en actieagenda 2026 t/m 2030Het nut en de noodzaak van de Kansrijke Start-aanpak wordt duidelijkherkend en onderschreven door een groot aantal partijen. Aandacht voorhet belang van investeren in de eerste 1.000 dagen en wat daarbij nodig isblijft belangrijk. In de volgende fase maken we daarbij concreet wie oponderdelen van de Kansrijke Start-aanpak aan zet is en hoe we dit samenkunnen aanpakken. Een stevige samenwerking tussen domeinen en deverbinding met de landelijke inzet en de regionale en lokale coalities isdaarbij cruciaal. Net als de aandacht voor alle fases in de eerste 1.000dagen: vóór de zwangerschap, tijdens de zwangerschap en na degeboorte.De structurele aanpak en de actieagenda 2026 t/m 2030 zijn tot standgekomen in nauwe samenwerking met partners. Eerder zijn met betrokkenpartijen tien uitgangspunten geformuleerd voor een succesvolle KansrijkeStart-aanpak. Deze uitgangspunten vormen, samen met de geleerdelessen uit de afgelopen jaren en inzichten uit de monitors, de basis voorde actieagenda Kansrijke Start 2026 t/m 2030. We zijn gezamenlijkgekomen tot drie uitgangspunten waar de komende jaren de nadruk opmoet liggen voor het verder brengen van de Kansrijke Start-aanpak. Dezedrie uitgangspunten zijn: 1) het vergroten van eigenaarschap bij debetrokken partijen; 2) sterke ouders, kansrijke kinderen en 3) versterkenvan vroegsignalering. Per uitgangspunt zijn acties geformuleerd waarvoorpartijen elkaar in de samenwerking nodig hebben. De actieagenda isflexibel: acties die zijn afgerond kunnen van de agenda af en actieskunnen worden toegevoegd op basis van nieuwe ontwikkelingen.1Monitor Kansrijke Start 2024 | RIVM2Kennissynthese Kansrijke Start | Publicatie | Kansrijke Start3Verhalenbundel toont kracht van samenwerking voor een kansrijke start | Publicatie | KansrijkeStartTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 279, nr. 2672 In opdracht van VWS is ook een Gateway Review uitgevoerd, waarinknelpunten en kansen zijn opgehaald bij zorgprofessionals, beleid-smakers, bestuurders en vertegenwoordigers van verschillendedoelgroepen (zie bijlage 2). De resultaten en feedback die zijn opgehaaldvanuit de Gateway Review zijn verwerkt in de structurele aanpak KansrijkeStart.De rol van VWSVWS gaat de aanpak rondom Kansrijke Start verder versterken doorvanuit het stelsel te zorgen voor het op orde brengen en houden van dejuiste randvoorwaarden. Dat betekent een heldere ketenaanpak waarin debestuurlijke afspraken vanuit het GALA, IZA en AZWA verder wordenuitgewerkt en waarin de taken en verantwoordelijkheden van iedereen dieeen rol speelt in de eerste 1.000 dagen van een kind helder zijnbeschreven. Daaraan gekoppeld zijn er structurele financiële middelenvoor gemeenten om lokale en regionale samenwerking en interventies tebekostigen. Daarnaast verkennen we de mogelijkheid om onderdelen vanKansrijke Start wettelijk te verankeren. Ook blijven we monitoren enevalueren wat werkt, en investeren we in een communicatiestrategie dieonder de aandacht blijft brengen wat het belang is van de eerste 1.000dagen en de rol die verschillende beroepsgroepen daarbij kunnen spelen.Tot slot zetten we in op een integrale aanpak waarbij gezondheid, socialeondersteuning, opvoeding en armoedebestrijding samenkomen. Weverbinden Kansrijke Start met lopende trajecten zoals de Hervormingsa-genda Jeugd en andere (beleids)domeinen zoals armoede en geldzorgen,taalverwerving en -ontwikkeling en een gezonde leefomgeving.Waar willen we eind 2030 staanMet de structurele aanpak en de actieagenda streven we ernaar dat eind2030:•meer kinderen gezond worden geboren;•minder kinderen te maken hebben met een ongunstige start (zoalsvroeggeboorte, laag geboortegewicht of stressvolle omstandigheden);•lokale en regionale coalities Kansrijke Start in alle gemeentenstructureel zijn ingebed;•en (toekomstige) gezinnen zich gesteund weten bij het bieden van eenliefdevolle, veilige en gezonde basis voor hun kind.FinancieringSinds 2022 ontvangen gemeenten van het Rijk structureel financiëlemiddelen voor Kansrijke Start. Deze zijn bestemd voor het vormen,versterken en behouden van lokale coalities, het inzetten van effectieveinterventies en het maken van regionale samenwerkingsafspraken overKansrijke Start. Deze financiële middelen blijven beschikbaar voorgemeenten. Daarnaast komen middelen beschikbaar vanuit hetAanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord voor het verder implementeren vande ketenaanpak Kansrijke Start, met specifiek extra middelen voor Nu NietZwanger (middelen beschikbaar vanaf 2026) en de landelijke uitrol van deIntegrale Gezinspoli (middelen beschikbaar vanaf 2027). Tot slot heeftVWS middelen beschikbaar voor de coördinatie en uitvoering van delandelijke activiteiten uit de actieagenda, zoals monitoring en doorontwik-keling van de leerinfrastructuur Kansrijke Start. In de structurele aanpakstaat een overzicht van welke financiële middelen de komende jarenbeschikbaar zijn voor Kansrijke Start.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 279, nr. 2673 Tot slotUw Kamer wordt tijdens de looptijd van de actieagenda Kansrijke Start2026 t/m 2030 elke twee jaar geïnformeerd over de voortgang van deaanpak en de uitvoering van de actieagenda. Ik ben ervan overtuigd datwe met deze aanpak en de energie bij alle betrokken partijen, met elkaarstappen blijven zetten voor een kansrijke start voor ieder kind.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,J.Z.C.M. TielenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 279, nr. 2674