Verslag Energieraad (formeel) 15 december 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202621 501-33Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en EnergieNr. 1187 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 januari 2026Hierbij stuur ik u het verslag van de Energieraad die op 15 december 2025plaatsvond in Brussel.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S.Th.M. Hermans kst-21501-33-1187ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-33, nr. 11871 Verslag Energieraad 15 december 2025 Op 15 december jl. vond in Brussel de Energieraad plaats. Op de agendastonden: het bereiken van een gedeeltelijke algemene oriëntatie van deRaad over de Connecting Europe Facility (hierna: CEF), een beleidsdis-cussie over het Grids Package van de Europese Commissie (hierna: deCommissie) en een gedachtewisseling over de «energy-security nexus».Daarnaast werden enkele diversenpunten besproken.Eerder was de verwachting dat REPowerEU op de agenda van deEnergieraad zou staan, zoals vermeld in de geannoteerde agenda (GA)van 26 november 2025. Op 3 december jl. werd echter reeds door de Raaden het Europees Parlement een voorlopig akkoord bereikt over deREPowerEU-verordening, die op termijn voorziet in de volledige enpermanente uitfasering van Russisch gas uit de EU. Dit akkoord werd op10 december jl. bevestigd in Coreper. Zoals het kabinet in de beant-woording op het Schriftelijk Overleg (SO) voor de Energieraad van11 december jl. meldde, oordeelt het kabinet positief over het bereikteakkoord.Gedeeltelijke algemene oriëntatie Connecting Europe FacilityTijdens de Energieraad is een gedeeltelijke algemene oriëntatie (hierna:AO) bereikt over het Commissievoorstel over de Connecting EuropeFacility (CEF) Verordening.1 De CEF is het EU-instrument voor financieringvan grensoverschrijdende infrastructuur2 binnen het TEN-T en TEN-E3.Met deze gedeeltelijke AO zijn de inhoudelijke en procedurele randvoor-waarden vastgesteld waaronder EU-middelen beschikbaar kunnenworden gesteld voor grensoverschrijdende transport-, energie- enmilitaire mobiliteitsprojecten. Het betrof een gedeeltelijke AO, omdat debudgettaire bepalingen nog niet zijn uitonderhandeld. Deze zijn onderdeelvan de bredere onderhandelingen over het Meerjarig Financieel Kader(MFK). De Commissie lichtte tijdens de Raad toe dat grensoverschrijdendeinterconnectiviteit de energievoorziening in Europa versterkt en deveerkracht vergroot. In de CEF-verordening zijn de doelstellingen verbreednaar het belang van de bescherming van kritieke energie-infrastructuur,energieopslag en het beëindigen van energie-isolatie, onder meer vooreiland-lidstaten.Tijdens de Raad onderstreepten lidstaten het strategische belang van deCEF voor het EU-concurrentievermogen, de energietransitie en debescherming van kritieke infrastructuur. Over het transportdeel van deCEF bestond brede steun onder de lidstaten. Lidstaten benadrukten vooralhet belang van grensoverschrijdende infrastructuur en militaire mobiliteit.Over het energiedeel van de CEF deelden enkele lidstaten zorgen tenaanzien van de sterke focus op nieuwe interconnecties en de beperktefocus op een optimaal gebruik van bestaande netten. Enkele lidstatenbetreurden dat gasdiversificatieprojecten niet zijn opgenomen onder deCEF, omdat de TEN-E verordening geen ruimte laat voor fossieleprojecten.Ondanks de genoemde aandachtspunten konden vrijwel alle lidstaten deAO steunen. Ook Nederland sprak steun uit voor de tekst en specifiek voorhet feit dat de CEF zich richt op het verbeteren van interconnectiviteit via1De gedeeltelijke AO CEF stond ook als diversenpunt op de Transportraad van 5 december jl.waar de raad brede steun heeft uitgesproken.2Zie ook Fiche 13: «MFK – Connecting Europe Facility», Kamerstuk 22 112, nr. 4144.3Trans-European Networks for Transport (TEN-T) en Trans-European Networks for Energy(TEN-E).Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-33, nr. 11872 grensoverschrijdende transport, energie- en militaire mobiliteitsprojecten.Ook benadrukte Nederland het belang van de versterking en moderni-sering van grensoverschrijdende energie-infrastructuur met integratie vanschone, duurzame energiebronnen.Nu de Raad tot een AO is gekomen, zal onder leiding van een volgendvoorzitterschap de triloogonderhandeling met het Europees Parlementbeginnen. Zoals benoemd zullen de budgettaire aspecten onderdeel zijnvan de bredere MFK-onderhandeling. In het kader van deze onderhande-lingen riep de Commissie lidstaten op om het voorgestelde verhoogdeCEF-budget te behouden.Beleidsdiscussie European Grids PackageTijdens de Raad vond een beleidsdiscussie plaats over het European GridsPackage dat op 10 december jl. door de Commissie werd gepresenteerd.De Commissie lichtte tijdens de Raad toe dat de voorstellen in het GridsPackage moeten bijdragen aan de verlaging van de energieprijzen, hetversterken van de Europese energieonafhankelijkheid en het decarboni-seren van het energiesysteem. Ten eerste benadrukte de Commissie hetbelang van meer top-down netwerkplanning en scenario-ontwikkeling opEuropees niveau in lijn met de Europese klimaat- en energie doelen. Ditbevordert een optimale en kosteneffectieve planning op Europees niveau,ook voor grensoverschrijdende projecten. Volgens de Commissie gaat ditniet ten koste van nationale bevoegdheden van lidstaten. Ten tweede wilde Commissie vergunningstermijnen voor energieprojecten forsverkorten, met oog voor natuurbehoud. Ten derde onderstreepte deCommissie dat veiligheid integraal onderdeel moet zijn van toekomstigeenergie-infrastructuurprojecten.Het merendeel van de lidstaten verwelkomde het pakket en onderschreefde voorstellen. Gezien de recente publicatie maakten lidstaten veelal eenstudievoorbehoud. Lidstaten waren verdeeld over de noodzaak van eenmeer top-down benadering. Sommige lidstaten zien dit als noodzakelijkvoor coördinatie en het wegnemen van knelpunten, terwijl anderen vrezendat het de nationale zeggenschap beperkt en flexibiliteit bij netwerk-planning vermindert. Sommige lidstaten uitten zorgen dat bepaaldevoorstellen kunnen leiden tot hogere nettarieven en extra lasten, vooralvoor landen die al veel hebben geïnvesteerd in hun eigen infrastructuur.Voorstellen voor kostendeling moeten daarom volgens deze lidstatentransparant en goed uitlegbaar zijn. Ten aanzien van vergunningverleningsteunden lidstaten de versnelling van procedures, maar benadrukten hetbelang van milieubescherming en de coherentie tussen Europese ennationale wetgeving. Enkele lidstaten vroegen aandacht voor het behoudvan fossiele infrastructuur in het licht van de uitfasering van Russisch gasen olie onder REPowerEU.Nederland verwelkomde, onder een studievoorbehoud, het voorstel engaf aan dit als kans te zien de energienetten te moderniseren en deEuropese energiemarkt te versterken. Nederland verwelkomde hetvereenvoudigen van vergunningverlening en specifiek de verduidelijkingrond stikstofemissies tijdens de aanleg van elektriciteitsinfrastructuur. Ookwerd het belang van een eerlijk en transparant kostendelingsmechanismebenadrukt. Ook ondersteunde Nederland het voorstel voor een top-downnetwerkplanning. Tot slot prees Nederland de opname van een toolboxom netcongestie te verminderen en de toegang tot het netwerk teverbeteren.In de komende periode zullen onderhandelingen plaatsvinden over devoorstellen om uiteindelijk te komen tot AO’s van de Raad op het GridsTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-33, nr. 11873 Package. Het kabinet informeert binnenkort de Kamer via een BNC-ficheover de kabinetspositie op deze voorstellen.Energy-security nexusTijdens de Raad vond een gedachtewisseling plaats over de energy-security nexus, in bijzijn van de plaatsvervangend secretaris-generaal vande Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO). Deze «nexus» ziet opde verwevenheid tussen de thema’s collectieve verdediging, energieze-kerheid en energieveiligheid. De plv. NAVO SG benadrukte de verhoogdeaandacht voor veiligheid vanwege geopolitieke spanningen en specifiekde oorlog op het Europese continent. De geopolitieke situatie gaatgepaard met een hogere energiebehoefte vanuit de defensiesector, terwijlparallel hieraan het energiesysteem sterk verandert door de energietran-sitie en door het wegvallen van voormalige energieleveranciers, zoalsRusland. In dit kader riep de plaatsvervangend SG van de NAVO op totdiversificatie van importstromen, zodat de EU strategisch onafhankelijkkan worden. Ten tweede onderstreepte zij de noodzaak van een weerbareenergie-infrastructuur en verwees daarbij naar Russische aanvallen op deenergie-infrastructuur in Oekraïne en sabotage in EU-lidstaten. Ten derdebenadrukte ze het belang van een structurele dialoog tussen de NAVO enEU op dit thema.Lidstaten, waaronder Nederland, onderschreven de boodschap van deplaatsvervangend SG van de NAVO om meer integraal te kijken naarenergiebeleid en collectieve verdediging en veiligheid. Ook noemden velelidstaten, inclusief Nederland, dat de energietransitie een belangrijkvehikel is om strategische afhankelijkheden te verminderen, zoals vanRussische fossiele brandstoffen en van kritieke technologieën engrondstoffen uit bijvoorbeeld China. Daarbij werd gewaarschuwd om inde energietransitie geen nieuwe afhankelijkheden te creëren. Tegelijkertijderkenden veel lidstaten dat fossiele brandstoffen, met name vloeibarebrandstoffen en gas, op de middellange termijn onmisbaar blijven voordefensie, mobiliteit en leveringszekerheid, vooral aan de oostflank vanEuropa. Lidstaten steunden een pragmatische benadering van deenergietransitie in relatie tot veiligheid, waarbij de kansen van deenergietransitie ook bij defensie worden benut, zonder de operationeleinzetbaarheid en leveringszekerheid te beperken. Daarnaast benadrukteNederland het belang van de bescherming van kritieke energie-infrastructuur en pleitte Nederland voor het onderzoeken van mogelijk-heden op Europees niveau om deze infrastructuur te beschermen en terepareren. Tot slot was er brede consensus voor nauwere samenwerkingen informatie-uitwisseling tussen de EU en de NAVO over dit onderwerp.DiversenpuntenEnergy Union Task ForceDe Commissie lichtte de Energy Union Task Force toe, die in juni 2025 isopgericht als platform voor informele thematische uitwisseling metlidstaten over het vervolmaken van de Energie Unie. Sinds de oprichtingis gesproken over onder meer energieprijzen, regionale prijsverschillen,netuitbreiding, staatssteun, energiebelasting en de implementatie van deMethaanverordening. De Commissie kondigde aan in 2026 een overzichtvan best practices te zullen presenteren.MethaanverordeningDe Methaanverordening verplicht olie- en gasimporteurs om emissies bijproductie te rapporteren, wat lastig is bij complexe leveringsketensTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-33, nr. 11874 waarbij de oorsprong van productie niet altijd duidelijk is. De EuropeseCommissie wil pragmatische oplossingen invoeren zonder de verordeningte heropenen, zoals het toestaan van eenvoudige methodes voorimporteurs en het rekening houden met leveringszekerheid bij sancties,bijvoorbeeld door boetes tijdelijk op te schorten bij risico op verstoringen.Nederland, tezamen met meerdere lidstaten, sprak steun uit voor dezeaanpak, en benadrukte hierbij de urgentie om snel tot werkbare oplos-singen te komen.Prijssteun en staatssteunPortugal, Spanje, Finland en Ierland wezen erop dat in recente jarenverschillende lidstaten steunmaatregelen hebben ingevoerd om hogeenergiekosten, vooral voor de industrie, te beperken. De verschillen vande maatregelen tussen lidstaten (schaal, duur en vorm) kunnen leiden totprijsverschillen en verstoring van het gelijke speelveld binnen de interneenergiemarkt. Deze lidstaten vroegen de Europese Commissie om meertransparantie en betere coördinatie op dit punt. Er was brede steun voordeze verklaring, waaronder van Nederland. De Commissie erkende hetbelang van een gelijk speelveld en wees op lopende en aangekondigderichtsnoeren in het kader van het CISAF4 en het Actieplan BetaalbareEnergieprijzen.CBAM en elektriciteitsimport uit OekraïnePolen, Estland en Litouwen wezen tijdens de Energieraad op het belangvoor een vrijstelling en compensatie van het CBAM5 voor niet-commerciële elektriciteitsimport vanuit Oekraïne in het geval vanoperationele noodsituaties. Dit punt hebben dezelfde lidstaten ookingediend op de Milieuraad van 16 december jl. De Commissie gaf aan hetgesprek met lidstaten voort te zetten.Staatssteun en sociale huisvestingFrankrijk uitte zorgen over voorgenomen aanpassingen van staatssteun-regels voor sociale huisvesting en riep op tot meer flexibiliteit en respectvoor subsidiariteit. Dit kreeg steun van meerdere lidstaten. De Commissiegaf aan in de voorgenomen aanpassingen rekening te houden met dezorgen van deze lidstaten en te waarborgen dat nationale steunmaatre-gelen mogelijk blijven.Warmte en koeling strategieLetland, gesteund door een groep lidstaten, riep de Commissie op tot eenaparte EU-strategie voor warmte en koeling. Dit gezien het grote aandeelin het energieverbruik en de diversiteit aan technologieën. De Commissiebevestigde dat een dergelijke strategie in voorbereiding is met voorzienepublicatie in het eerste kwartaal van 2026, conform het Commissiewerk-programma.Regionale leveringszekerheid Zuidoost-EuropaGriekenland en andere lidstaten benadrukten het belang van regionalesamenwerking en infrastructuur voor gasleveringszekerheid in Zuidoost-Europa, ook voor doorvoer van gas uit Oekraïne en Griekenlands rol alsdoorvoerland. De Commissie zegde toe de ontwikkelingen in deze regio teblijven volgen.4Clean Industrial Deal State Aid Framework.5Het Europese Mechanisme voor Koolstofcorrectie aan de Europese Grens.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-33, nr. 11875 Werkprogramma inkomend Cypriotisch voorzitterschapCyprus presenteerde de prioriteiten van het komende EU-voorzitterschap,met focus op betaalbaarheid, concurrentievermogen, interconnectie,opslag en modernisering van het net. De Commissie en lidstaten namenhier kennis van.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-33, nr. 11876