Reactie op het verzoek van het lid Sneller, gedaan tijdens de Regeling van Werkzaamheden van 25 november 2025, over de nieuwe regels en de maatregelen naar aanleiding van de gewijzigde Penitentiaire Beginselenwet alsmede de stand van zaken met betrekking tot de staking van strafrechtadvocaten die op de EBI en AIT werkzaam zijn

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202624 587Justitiële InrichtingenNr. 1073 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE ENVEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 november 2025Op 25 november jl. heeft het lid Sneller (D66) verzocht om een briefwaarin duidelijkheid wordt gegeven over de nieuwe regels en maatre-gelen die volgen uit de wijziging van de penitentiaire beginselenwet(Pbw). Ook wordt gevraagd om de stand van zaken met betrekking tot destaking van de strafrechtadvocaten die gedetineerden bijstaan dieverblijven in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) en de Afdelingen IntensiefToezicht (AIT).Het wetsvoorstel tot wijziging van de Pbw heeft een zorgvuldig parle-mentair proces doorlopen en is met grote meerderheid van stemmenaangenomen in beide Kamers.1 Hierop is de gewijzigde Pbw op1 november 2025 in werking getreden met daarin aanvullende maatre-gelen voor het tegengaan van georganiseerde criminaliteit tijdensdetentie. Deze maatregelen zien op minimaal contact en maximaaltoezicht. Gelet op de macht en middelen waarover deze hoogrisicogedeti-neerden op de EBI en AIT beschikken, dient er op voorhand vanuit teworden gegaan dat zij iedere mogelijkheid tot contact en communicatiemet de buitenwereld zullen gebruiken om hun criminele praktijken voortte zetten. Het is daarom noodzakelijk om het contact met de buitenwereldzo veel als mogelijk te beperken, met uitzondering van het geprivilegieerdcontact met de rechtsbijstandverlener. Het beperken van de contactmoge-lijkheden van relationele aard, brengt in algemene zin een risico met zichmee dat contacten met een rechtsbijstandverlener zullen wordenmisbruikt ten behoeve van de voorzetting van crimineel handelen. Demaatregelen zijn noodzakelijk om een situatie waarin dwang en druk oprechtsbijstandverleners kan worden uitgeoefend om als boodschappervoor de gedetineerde te fungeren, zoveel als mogelijk te voorkomen. Demaatregelen zijn dan ook ingegeven door een veiligheidsbelang en dienenook ter bescherming van de rechtsbijstandverlener. Eén van de maatre-1Kamerstuk 36 372 kst-24587-1073ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 10731 gelen ziet op visueel toezicht op de gesprekken tussen de gedetineerde enhun rechtsbijstandverlener.Gedurende het parlementaire proces is geoordeeld dat het uitoefenen vanvisueel toezicht op gesprekken met een rechtsbijstandverlener, niet instrijd is met hoger recht. Uitvoering van het visueel toezicht vindt plaatsbinnen de kaders van de wet. In de Penitentiaire maatregel, die naaraanleiding van de wijziging van de Pbw is gewijzigd en gelijktijdig inwerking is getreden, zijn aanvullende regels opgenomen omtrent deuitvoering van het visueel toezicht.2 Hierin is onder andere opgenomendat de camerabeelden na het gesprek onmiddellijk zullen wordenverwijderd, tenzij er sprake is van ingrijpen in en het beëindigen van hetgesprek. In een dergelijke situatie zullen de camerabeelden wordenbewaard voor de duur van het instellen van eventuele rechtsmiddelendoor de gedetineerden. Het cameratoezicht is niet gericht op het volledigegelaat van de gedetineerde en zijn rechtsbijstandverlener en niet op hetdossier. Ook is het niet mogelijk om middels het cameratoezicht te kunnenliplezen.De Dienst Justitiele Inrichtingen (DJI) heeft alles op alles gezet om op tijdklaar te zijn voor de daadwerkelijk inwerkingtreding en voorafgaand debetrokken ketenpartners tijdig te informeren over de wijze van implemen-tatie van de maatregelen. Echter, onder andere door het leveren vanverkeerde apparatuur, was de apparatuur voor het visueel toezicht paseind oktober beschikbaar.Sinds augustus 2025 worden er door DJI gesprekken gevoerd met deNederlandse Orde van Advocaten (NOvA), als vertegenwoordiger van deberoepsgroep, over de uitvoering van het visuele toezicht. Tijdens dezegesprekken heeft de NOvA zorgen geuit over uitvoering van de maatregel.DJI heeft geprobeerd tijdens deze gesprekken tegemoet te komen aandeze zorgen door toe te lichten op welke wijze waarborgen wordengetroffen om de vertrouwelijkheid in het contact tussen de gedetineerdeen zijn rechtsbijstandverlener te verzekeren. Ook heeft DJI getrachtinzichtelijk te maken, onder andere door beschrijvingen en beeldmate-riaal, op welke wijze er uitvoering zou worden gegeven aan het visueeltoezicht. Vanwege de late levering kon pas eind oktober aan de NOvA hetfeitelijke beeldmateriaal van de spreekruimtes in de inrichtingen wordengetoond. Ook is de NOvA de gelegenheid geboden om op locatie dewerking van het visueel toezicht te komen bekijken. Op 18 november jl. isin een brief door een aantal individuele strafrechtadvocaten aangegevendat, ondanks de gesprekken tussen DJI en de NOvA, omtrent deuitvoering van deze maatregel onduidelijkheid blijft bestaan en hebbenook zijn hun zorgen geuit.3Op 24 november jl. heeft wederom een gesprek plaatsgevonden tussenDJI en de NOvA. Hierin is besproken dat de vragen die leven ten aanzienvan de uitvoering van het visuele toezicht zo spoedig mogelijk door DJIzullen worden beantwoord richting de NOvA. Daarnaast is besproken datzodra DJI en de NOvA tot een werkbare uitvoering van het visueel toezichtzijn gekomen, DJI een (onafhankelijke) partij zal verzoeken een audit uit tevoeren op het visueel toezicht. Ook zal het visueel toezicht onderdeel zijnvan de invoeringstoets die twee jaar na inwerkingtreding van de Pbwplaats zal vinden. Hierin zal worden bezien wat de werking van demaatregel in de praktijk is en of er onbedoelde effecten zijn.2https://wetten.overheid.nl/BWBR0009398/2025-11-01#Hoofdstuk5a3https://www.ad.nl/binnenland/topadvocaten-staken-hun-werk-in-de-ebi-om-cameratoezicht-chaos-in-zware-strafzaken-dreigt~a7bb927a/Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 10732 Naast het gesprek tussen DJI en de NOvA heb ook ik persoonlijk op24 november jl. gesproken met een afvaardiging van de strafrechtadvo-caten die de brief op 18 november jl. hebben gestuurd, in het bijzijn vande NOvA. Ik heb in dit gesprek aangegeven de zorgen vanuit de beroeps-groep zeer serieus te nemen en benadrukt het van belang te vinden dat zijerop kunnen vertrouwen dat het visueel toezicht binnen de kaders van dewet uitgevoerd wordt. De wijze waarop DJI aan de maatregelen uitvoeringgeeft moet waarborgen bieden voor het nakomen van deze wettelijkevoorwaarden.De geuite zorgen hebben mijn volle aandacht en ik vertrouw erop dat degesprekken met de NOvA voortvarend zullen worden voortgezet. Ikverwacht uw Kamer dan ook zo snel mogelijk doch uiterlijk begin volgendjaar te informeren over de voortgang van de gesprekken tussen DJI en deNOvA.De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,A.C.L. RutteTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 10733