Geannoteerde Agenda formele Energieraad van 16 december 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202521 501-33Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en EnergieNr. 1098 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 december 2024Bijgevoegd vindt u de geannoteerde agenda voor de Formele Energieraadvan 16 december 2024 in Brussel.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S.T.M. Hermans kst-21501-33-1098ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 10981 Geannoteerde Agenda Formele Energieraad 16 december Op 16 december a.s. vindt in Brussel de formele Energieraad plaats onderhet Hongaarse voorzitterschap (hierna: het voorzitterschap). De agendavan de Energieraad bestaat uit het vaststellen van de Raadsconclusiesover geothermie en een beleidsdebat over de prioriteiten uit het werkpro-gramma van de nieuwe Eurocommissaris voor Energie en Wonen, DanJørgensen.Raadsconclusies GeothermieTijdens de Raad is het voorzitterschap voornemens om Raadsconclusiesaan te nemen over geothermie. Op het moment van schrijven wordt nogonderhandeld over de Raadsconclusies. De Raadsconclusies gaan in ophet potentieel van geothermische energie als lokale en hernieuwbareenergiebron. Tijdens de informele Energieraad van 15–16 juli jl. heeft eenbeleidsdebat over geothermie plaatsgevonden ter voorbereiding op deRaadsconclusies. Het is goed om te benadrukken dat Raadsconclusiesgeen (nieuwe) wetgevende verplichtingen met zich meebrengen, maarkunnen worden beschouwd als een niet-bindende oproep aan deEU-instellingen. Nederland heeft zich in de, nog lopende onderhande-lingen, ingezet langs de lijnen zoals deze eerder aan de Kamer zijngecommuniceerd.1De concept Raadsconclusies over geothermie benoemen het potentieelvan geothermie als lokale hernieuwbare energiebron in termen vanenergiezekerheid, duurzaamheid en betaalbaarheid. Zo kan geothermiebijdragen aan de strategische doelstellingen van de Europese Unie om deenergieafhankelijkheid en de import van fossiele brandstoffen teverminderen. Nederland kan zich goed vinden in de lijn van de conceptconclusies. De Europese Commissie (hierna: Commissie) deed een oproepvoor een meer holistische aanpak van verduurzaming van warmte enkoeling, waarbij zij stelde dat een specifiek geothermie actieplan niet moetafleiden van de bredere verduurzamingsopgave voor warmte en koeling.Nederland steunde deze oproep en voegde hieraan toe dat bredereaandacht voor de warmteketen en systeemintegratie wenselijk is. Ookdeden meerdere lidstaten de oproep aan de Commissie om het ActieplanWarmtepompen te publiceren en de warmte en koeling strategie teupdaten, Nederland sloot zich hierbij aan.Nederland pleit in de onderhandelingen voor een oproep aan deCommissie om kennisdeling- en ontwikkeling op het gebied van aardbe-vingsrisico bij geothermie te stimuleren. Ook spreekt Nederland steun uitvoor verbetering van vergunningverlening met voldoende aandacht voorveiligheid. Om het kennishiaat omtrent witte gebieden2 in Nederland teadresseren is een landelijke data acquisitie gaande om zoveel mogelijkgegevens te verzamelen over de potentie van deze gebieden. Nederlandheeft tijdens het debat het belang van een dergelijke acquisitie opEuropees niveau benadrukt. Tot slot heeft Nederland benoemd dat het vanbelang is om niet enkel te kijken naar geothermie voor de verduurzamingvan warmtevoorzieningen, maar ook naar de warmteketen in zijn geheelen hoe deze optimaal ingericht kan worden. Hierbij heeft Nederland ookverwezen naar de rol van warmte en warmteopslag in het energie-systeem, zoals het bevorderen van systeemintegratie en het voorkomenvan netcongestie. Tot nu toe zijn alle suggesties van Nederland overge-nomen in de conceptteksten. Nederland zal zich tijdens de onderhandeling1Kamerstuk 21 501-33, nr. 1076.2Witte gebieden zijn gebieden waar aanzienlijk minder bekend is over de ondergrondstructuur.Hierdoor is het moeilijk in te schatten wat het geothermisch potentieel zou kunnen zijn.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 10982 blijven inzetten om deze teksten te laten landen in de finale Raadscon-clusies en kan naar verwachting instemmen met de tekst.Beleidsdebat met Eurocommissaris Dan Jørgensen over priori-teiten in het CommissiewerkprogrammaTijdens de Energieraad vindt een beleidsdebat plaats over de prioriteitenvan de Eurocommissaris voor Energie en Wonen, Dan Jørgensen, voorhet werkprogramma van de nieuwe Europese Commissie.Op 17 september jl. heeft de Voorzitter van de Commissie, Ursula von derLeyen, de 27 kandidaat-Commissarissen en hun bijbehorende politiekeagenda’s gepresenteerd. Eén van deze 27 Commissarissen is devoormalige Deense energieminister Dan Jørgensen. In de zogenoemdeMission Letter (politieke agenda) van Jørgensen wordt een beeldgeschetst van de Europese energieagenda voor de aankomende 5 jaar.3Hij zal, in samenwerking met andere Eurocommissarissen, zich inzettenvoor de Clean Industrial Deal (hierna: CID). Jørgensen zal bijdragen aan deenergiedimensie van de CID, waaronder een Actieplan voor BetaalbareEnergieprijzen om de prijzen voor huishoudens en bedrijven te verlagenen industrieën en bedrijven te ondersteunen tijdens de transitie. Ook zalhij een routekaart presenteren voor het beëindigen van de Russischeenergie-importen en de volledige implementatie van RepowerEU. Ookgaat hij werken aan een herziening van het kader voor leveringszekerheid.Daarnaast zal hij het juridisch kader voor Europese elektriciteitsnetwerkenonderzoeken met als doel netwerken te verbeteren en uit te breiden envergunningverlening te versnellen. Ook dient hij lidstaten te ondersteunenom het wetgevend kader voor de doelen voor 2030 te implementeren.Hiervoor moet hij met een initiatief komen om de uitrol van hernieuwbareenergie te stimuleren, flexibiliteit te versterken en te werken aan deverdere implementatie van het energie-efficiëntie eerst principe. Ook staatJørgensen aan de lat voor de versnelling van de ontwikkeling en uitrolvan kleinschalige kernreactoren, Small Modular Reactors (SMRs), inEuropa tussen 2030 en 2040.Na deze eerste presentatie van de politieke agenda van de kandidaat-commissaris vond op 11 november de hoorzitting van Dan Jørgensenplaats in het Europees parlement. Tijdens de hoorzitting herbevestigdeJørgensen de bovengenoemde prioriteiten. Hij noemde concurrentiever-mogen en de hoge energieprijzen, de oorlog en energiesituatie inOekraïne inclusief het afbouwen van Russische fossiele brandstoffen, enhet tegengaan van klimaatverandering als grootste uitdagingen. Deverbinding tussen concurrentievermogen en verduurzaming vraagtvolgens Jørgensen om energie-efficiëntie, een versnelling van de uitrolvan duurzame energie, het uitbreiden van elektriciteitsnetwerken,digitalisering, het verminderen van bureaucratie en snellere vergunnings-procedures. Ook benadrukte Jørgensen de rol van kernenergie in deEuropese energietransitie. Tot slot kondigde Jørgensen aan om in deeerste 100 dagen na het aantreden van de nieuwe Commissie met een«Action plan for Affordable Energy Prices» te komen als input voor deCID, evenals een routekaart voor afbouw van Russische fossiele brand-stoffen en een Elektrificatie Actieplan.Veel van de genoemde prioriteiten van de nieuwe Commissaris voorEnergie zijn in lijn met de Nederlandse prioriteiten. De Nederlandseinbreng tijdens het debat zal dan ook gericht zijn op het benadrukken vandeze prioriteiten en steun uitspreken voor de verdere uitwerking van de3De Mission Letter aan Dan Jørgensen is hier te vinden: 1c203799-0137-482e-bd18-4f6813535986_en (europa.eu)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 10983 aangekondigde initiatieven. Nederland verwelkomt het streven van deCommissie om de energieprijzen voor bedrijven en huishoudens teverlagen met het aangekondigde Actieplan voor Betaalbare Energie-prijzen. Nederland zal in zijn inbreng aandacht vragen voor de nodigestructurele maatregelen om energieprijzen te verlagen, zoals een sterkereintegratie van de Europese energiemarkt met voldoende interconnecties,opschaling van eigen schone energieproductie, energiebesparing,flexibiliteit, een importstrategie met diversificatie van bronnen en hetverminderen van risicovolle strategische afhankelijkheden. Nederland zalin het bijzonder aandacht vragen voor het aanpakken van de stijgendenetwerktarieven, het behouden van het gelijke speelveld in de EuropeseUnie en het versnellen van vergunningprocedures. Om dit te borgen zetNederland in op sterkere harmonisatie van de nettariefmethodologie eneen rechtvaardige kostendeling voor aanleg van nieuwe energie-infrastructuur zoals wind-op-zee. Prijs- en marktprikkels en de efficiëntewerking van de interne markt zijn cruciaal om energiekosten betaalbaar tehouden en efficiënte investeringen te stimuleren. Onnodig ingrijpen op dewerking van de energiemarkt, bijvoorbeeld door het instellen vanprijslimieten, een infra-marginale elektriciteitsheffing of gerichte prijs-steun voor de industrie beziet het kabinet daarom kritisch. Ook zalNederland pleiten voor tijdige implementatie van de gemaakte afsprakenin Fit for 55% en een uitvoeringsagenda in lijn met Motie Erkens, onderandere door in te zetten op het versnellen en vereenvoudigen vanvergunningverlening en de aanpak van netcongestie.4 Ook zal Nederlandsteun uitspreken voor de aangekondigde routekaart voor de afbouw vanRussische fossiele brandstoffen in lijn met de langdurende inzet vanNederland hiervoor. Nederland zal daarbij de oproep doen dat dezeroutekaart concrete maatregelen moet bevatten met betrekking tot deimport van Russisch LNG op grond van bestaande, langlopende capaci-teitscontracten. Tot slot zal Nederland inbrengen dat het Europees kadervoor gasleveringszekerheid herzien moet worden, inclusief een verbeterdekostendeling voor gasopslag, in overeenstemming met de eerder met deKamer gedeelde non-paper.54Kamerstuk 31 793, nr. 2575Kamerstuk 21 501-33, nr. 1075Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 10984