Plaatsen van transgender gedetineerden en tablets op cel

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202624 587Justitiële InrichtingenNr. 1094 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE ENVEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 maart 2026Zoals toegezegd in het commissiedebat gevangeniswezen van 11 maart jl.stuur ik u een Kamerbrief voor het tweeminutendebat van PM maart. Uheeft mij verzocht u te informeren over de wettelijke basis voor hetplaatsen van transgender gedetineerden en over de vraag of de werkwijzevan de Dienst Justitiële instellingen (DJI) ten aanzien van het toepassenvan maatwerk bij het plaatsen van trans vrouwen in vrouwengevange-nissen conform de Penitentiaire beginselenwet (hierna Pbw) is. Ook ga ikin deze brief in op het gebruik van tablets in penitentiaire inrichtingen(PI’s).Plaatsen van transgender gedetineerdenArtikel 11 lid 1 van de Pbw stelt: «Mannelijke en vrouwelijke gedeti-neerden worden gescheiden ondergebracht.» De Pbw bepaalt niet opbasis van welke informatie het geslacht van een gedetineerde wordtvastgesteld.De DJI gaat bij de plaatsing van een gedetineerde in beginsel uit van hetformele geslacht – het geslacht zoals vermeld in het paspoort/identiteitsbewijs. Indien bekend is dat iemand transgender persoon isen/of in transitie is, wordt, zoals ik u ook heb laten weten in mijn brief d.d.8 maart 2026, maatwerk toegepast. Er wordt gekeken naar de meestgeschikte plek voor die persoon. Hierbij is altijd sprake van eenzorgvuldige afweging waarbij de veiligheid van alle betrokkenen vandoorslaggevend belang is. In deze afweging worden meerdere factorenmeegenomen, zoals fysieke kenmerken, de veiligheid van de desbetref-fende gedetineerde, de veiligheid van medewerkers, de veiligheid vanmedegedetineerden en zorgbehoeften. DJI kijkt ook na plaatsing goednaar houding en gedrag van gedetineerden om te bezien of een plaatsingpassend is geweest, en past deze plaatsing zo nodig aan. kst-24587-1094ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 10941 Met deze werkwijze wordt aangesloten bij de richtlijnen van het EuropeanCommittee for the Prevention of Torture (CPT). Het CPT hanteert alsuitgangspunt dat transgender personen in detentie in beginsel geplaatstmoeten worden op grond van het geslacht waarmee zij zich identificeren.Dit betekent overigens niet dat transgender personen hier steeds recht ophebben. Maatwerk is mogelijk.Er is sprake van een stelsel waarbinnen belangen op een zorgvuldigemanier worden gewogen en signalen serieus worden genomen. Allegedetineerden genieten dezelfde rechtsbescherming. Gedetineerdenkunnen een melding doen bij de Commissie van Toezicht bij ervarensociale onveiligheid. De Commissie van Toezicht kan hiervoor bemid-delend optreden. De directeur zal zich dan over de melding buigen.Tot slot is mij ook de vraag gesteld waarom niet wordt geregistreerdwanneer iemand transgender is. Het klopt dat dit niet wordt geregistreerd.Daartoe bestaat geen verplichting en geen noodzaak en personen hoevendit niet te melden.Gebruik van tabletsSinds najaar 2023 is sprake van een langdurig capaciteitsprobleem bij DJI.Naar aanleiding van de personeelstekorten is er door DJI intensief ingezetop werving en behoud van personeel. Daarbij is ook gekeken naarmogelijke manieren om bij personeelstekorten minder personeel in tezetten. Zo is DJI gestart met de pilot tablets op cel. Op dit moment loopter in vier inrichtingen een pilot, waar de problematiek met personeels-krapte groot is. Dit zijn de PI Alphen aan den Rijn, PI Nieuwegein,Justitieel Complex Schiphol, en PI Krimpen aan den IJssel. In de pilotontvangen gedetineerden een beveiligde en afschermde tablet op cel, tercompensatie van een deel van het dagprogramma. Het aanbieden van eendagprogramma bestaande uit verschillende activiteiten is verplicht. Degebruiksduur van de tablets komt overeen met de duur van het gemistedagprogramma. Door de inzet van tablets kan met minder personeel eenafdeling open blijven. De inzet van de tablets is een noodmaatregel dieDJI in staat moet stellen om snel en flexibel op tijdelijke personeletekorten te kunnen reageren. Het is daarmee geen maatregel omstructureel kosten of personeel te besparen, maar wel een proportionelecompensatie ter vervanging van tijdelijke uitval van delen van hetdagprogramma.DJI heeft op dit moment 364 tablets ter beschikking. De inzet van detablets varieert per inrichting. Afhankelijk van de lokale situatie en hetactuele personeelstekort en ziekteverzuim kan worden gekeken op welkeplek de tablets het meest noodzakelijk zijn.Specifiek in PI Alphen aan den Rijn is er een groot personeelstekort. Om tevoorkomen dat plekken uitvallen, wordt ingezet op tablets en hetcomprimeren van dagprogramma’s. Het dagprogramma wordt verdeeldover zes dagen in plaats van zeven dagen. Op de dag dat er geendagprogramma wordt gedraaid, wordt een tablet aangeboden tercompensatie. Dit betekent dat iedere dag een aantal afdelingen arres-tanten en Huis van Bewaring alleen luchten, en verder achter de deur zitmet de tablet. Daardoor is er dagelijks minder personele inzet nodig enkunnen zodoende meer afdelingen operationeel blijven. Van de 364tablets worden er 230 ingezet in de PI Alphen aan den Rijn. Deze inzetzorgt ervoor dat er 100 plekken in de sterkte kunnen blijven. Deze PI is degrootste inrichting van Nederland, en biedt daarom ook veel mogelijk-heden om tablets op grote schaal in te zetten en daarmee capaciteitsuitvalte voorkomen. In de andere genoemde inrichtingen worden tabletsingezet waar nodig. Verzuim en werving van personeel en de beschik-Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 10942 baarheid van inhuur van personeel fluctueert, en met de inzet van tabletskan hierop worden geanticipeerd. In 2025 heeft de inzet van tablets in degenoemde inrichtingen waar de pilot loopt ervoor gezorgd dat perso-neelskrapte ondervangen kon worden, waardoor er plekken operationeelkonden blijven.De content op de tablets bestaat onder andere uit e-learnings, e-boeken,documentaires en entertainment. De inzet van tablets als compensatievoor het niet kunnen volgen van een dagprogramma door tekort aanpersonele inzet, moet toereikend zijn in het aanbod om daarvoor door tegaan. Daarom is gekozen voor een combinatie van educatie enentertainment.Zoals toegezegd in de zevende voortgangsrapportage capaciteit DJI,informeer ik uw Kamer over de vervolgstappen van de pilot voor dezomer.De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,K.T. van BruggenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 587, nr. 10943