Reactie op verzoek commissie over position papers RIVM, IRAS en Stichting Tegengif t.b.v. rondetafelgesprek PFAS

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202535 334Problematiek rondom stikstof en PFASNr. 398 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 28 mei 2025De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft op 10 april jl.verzocht1 een reactie te geven op de position papers van het RIVM,Institute for Risk Assessment (IRAS) en Stichting Tegengif, die tenbehoeve van het rondetafeltafelgesprek PFAS d.d. 10 april 2025 zijningezonden. Hierbij kom ik aan dat verzoek tegemoet.In de drie papers worden diverse aspecten van de PFAS-problematiekaangehaald. Daarin zie ik samenvattend de thema’s 1) gezondheid enzorgkosten en 2) bronaanpak en milieu.1. Gezondheid en zorgkosten Het staat vast dat we in Nederland teveel aan PFAS worden blootgesteldvia voedsel en drinkwater. Op dit moment ontbreekt de informatie over deomvang van de totale blootstelling. De aandacht die hier in de positionpapers voor wordt gevraagd is dan ook terecht. Het RIVM werkt daarom inopdracht van de Ministeries van IenW, VWS en LVVN aan een meerjarigonderzoeksprogramma PFAS om de blootstelling van de Nederlandsebevolking in kaart te brengen. Het Rijk kan aan de hand daarvan gerichtemaatregelen nemen zodat we minder aan PFAS worden blootgesteld. Indat onderzoeksprogramma wordt ook biomonitoring uitgevoerd. DeKamer wordt jaarlijks geïnformeerd over de voortgang van hetprogramma2.Daarnaast heeft het kabinet specifieke aandacht voor de PFAS-pro-blematiek rondom de Westerschelde en de regio Chemours3. HetMinisterie van IenW is samen met het Ministerie van VWS bezig om voorbeide regio’s gezondheidsonderzoek in gang te zetten. In dat onderzoek1Kamerstuk 2025Z06496/2025D162012Kamerstuk 35 334, nr. 3033Kamerstuk 35 334, nr. 321 kst-35334-398ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 334, nr. 3981 zal er ook met name aandacht besteed worden aan de effecten die PFASop onze gezondheid kan hebben. De Tweede Kamer wordt hierover voorhet zomerreces geïnformeerd.Stichting Tegengif roept op tot een snelle invoering van humanebiomonitoring conform het advies van Gezondheidsraad. Op basis van hetadvies van de Gezondheidsraad uit 2024, waarin de raad adviseert om eenstructureel meetprogramma op te zetten voor meting van chemischestoffen, had het kabinet nog onvoldoende informatie over de besteinvulling van zo’n meetprogramma en de bijbehorende kosten. Om diereden heeft het kabinet het RIVM opdracht gegeven tot het uitvoeren vaneen modelleringsstudie, waarin verschillende varianten in kaart wordengebracht en een realistische inschatting wordt gemaakt van de bijbeho-rende kosten. Daarbij kan gebruik gemaakt worden van de ervaringen vanlopende meetprogramma’s in andere landen. Het RIVM verwacht demodelleringsstudie eind 2025 op te kunnen leveren. Op basis van diemodelleringsstudie zal het kabinet een afweging maken over het instellenvan een meetprogramma voor blootstelling aan chemische stoffen. Hetkabinet verwacht hier op zijn vroegst in de eerste helft van 2026 op terugte kunnen komen.4Zowel dhr. Jonker (IRAS) als stichting Tegengif gaan in op de impact vanPFAS op de zorgkosten. De verspreiding van PFAS in de wereld brengtrisico op gezondheidsschade met zich mee, wat kan leiden tot zorgkostenen sociaaleconomische kosten. Ook als het lukt om de uitstoot van PFASin Europa volledig te stoppen, worden we de komende jaren nogblootgesteld aan PFAS vanuit (consumenten)producten, voedsel en hetmilieu.Het PFAS-onderzoeksprogramma zal een beeld geven van de huidigeaanwezigheid van PFAS in bloed en moedermelk van inwoners vanNederland, maar er zal naar verwachting op basis van die gegevens geendirecte relatie kunnen worden gelegd met verwachte gezondheidsschadeen -kosten. Meestal zal er ook geen causale relatie gelegd kunnen wordentussen specifieke gezondheidsklachten en de blootstelling aan PFAS,waardoor het beeld van de exacte omvang van de kosten als gevolg vande vervuiling van PFAS onduidelijk is.Het Ministerie van IenW heeft toegezegd om een methode te ontwikkelendie door overheden op alle niveaus gebruikt kan worden om te berekenenwelk aandeel van zorgkosten in hun regio veroorzaakt wordt door zwareindustrie. Dit onderzoek is onderdeel van de Actieagenda Industrie enOmwonenden5 en resultaten zijn eind 2025 voorzien.2. Bronaanpak en milieu Stichting Tegengif roept in de position paper op op tot steun aanEuropese PFAS-restrictievoorstel. De hoeveelheid PFAS in het milieu looptsteeds verder op waardoor steeds nadrukkelijker gezondheidseffectenkunnen optreden. De kraan moet daarom zo ver mogelijk dicht. Belangrijkdaarbij is dat de emissies naar het milieu ook op EU-niveau ver wordenteruggedrongen. Nederland is daarom samen met Duitsland,Denemarken, Noorwegen en Zweden initiatiefnemer om te komen tot eenEuropees restrictievoorstel. Het doel van dit voorstel is om de emissiesvan PFAS naar het milieu fors te reduceren. Ik blijf mij inzetten voor eenambitieuze restrictie op Europees niveau, via verbodsmaatregelen en zonodig via andere risicobeheersmaatregelen.4Kamerstuk 28 089, nr. 329, Vergaderjaar 2024–20255Kamerstuk 28 089, nr. 273Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 334, nr. 3982 Daarnaast wordt er opgeroepen tot het invoeren van een verbod op hetlozen van PFAS. Momenteel werkt het Ministerie van IenW aan het inbeeld brengen van de mogelijkheden van een lozingsverbod en eennationaal PFAS-productieverbod. De Minister van IenW zal de later ditvoorjaar de Tweede Kamer per informeren.Het RIVM benoemt dat door de historische emissies al een voorraad PFASin ons milieu is opgebouwd. De huidige PFAS-emissies dragen verder bijaan de opbouw van deze voorraad. Het kabinet streeft er dan ook naar omde PFAS-emissies zo ver als mogelijk te minimaliseren. Het is deverwachting dat de recente aanscherping van het ZZS-beleid eenbelangrijke bijdrage hieraan levert6. Het is belangrijk dat de bevoegdegezagen goed toezien op de emissievergunningen en, waar nodig, daarophandhaven.Er zijn verschillende manieren waarop PFAS in het milieu terechtkomt. HetMinisterie van IenW werkt samen met betrokken medeoverheden enuitvoeringsdiensten om deze bronnen steeds beter in beeld te krijgen.Dhr. Jonker noemt in dat verband ook de bijdrage van buitenlandsePFAS-bronnen aan onze grote rivieren. Nederland maakt zich in diverseEuropese en bilaterale overleggen met de buurlanden hard voor eengrensoverschrijdende aanpak van PFAS. Daarnaast zorgt het kabinet dater binnenlands grip komt op de diverse bronnen van PFAS. Het Ministerievan IenW is daarom gestart met het versterken van de afvalwaterketen.Dit is, zoals aangehaald in de paper van dhr. Jonker, een belangrijke bronvan PFAS aan het watersysteem. De Kamer is recent over deze en andererelevante ontwikkelingen op het gebied van PFAS geïnformeerd7.De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,Ch.A. Jansen6Kamerstuk 35 334, nr. 3217Kamerstuk 35 334, nr. 359Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 334, nr. 3983