Zesde rapportage uitreizigers

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202429 754TerrorismebestrijdingNr. 715 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 17 juni 2024De grootste terroristische dreiging voor Nederland en de meeste andereEuropese landen blijft voortkomen uit het jihadisme. Voor Nederland isdeze dreiging de afgelopen periode toegenomen. Dit komt onder meerdoor actuele gebeurtenissen waaronder het aanhoudende gewelddadigeconflict in Israël en Hamas en de manier waarop mondiaal-jihadistischeorganisaties er in hun (online) propaganda op inspelen. Deze gebeurte-nissen kunnen een mobiliserende werking hebben op personen, zowelbinnen als buiten de jihadistische beweging.Het kabinet zet zich daarom voortdurend en samen met alle partners inom zo vroeg mogelijk signalen die kunnen wijzen op terrorisme teonderkennen en terroristische misdrijven te voorkomen. Op het gebiedvan opsporing, vervolging en berechting van IS’ers heeft het kabinet zichde afgelopen jaren ingespannen. Zo heeft Nederland zich onder meeringezet om opties voor berechting in de regio van uitreizigers teverkennen, worden bewijsvergaringsmechanismen ondersteund en zijnuitreizigers die teruggekeerd zijn naar Nederland direct na aankomstaangehouden. De meeste van hen zijn veroordeeld tot gevangenisstraffenof zitten nog in de strafrechtelijke procedure.Conform de motie van de leden Michon-Derkzen (VVD) en Bikker (CU)1ontvangt u hierbij, mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken ende Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, de zesde integralerapportage uitreizigers. De rapportage gaat in op recente ontwikkelingenomtrent het overzicht van het aantal uitreizigers, de overbrenging vantwee van terroristische misdrijven verdachte Nederlandse uitreizigstersmet hun twee kinderen, het mandaat van het UN Investigative Team toPromote Accountability for Crimes Committed by Da’esh/ISIL (UNITAD),de maatregel intrekken Nederlanderschap en de start van het LandelijkAfstemmingsoverleg Vertrek (LAOV).1Kamerstukken II, 2020–2021, 29 754, nr. 597. kst-29754-715ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 754, nr. 7151 In deze brief zal ik ook ingegaan op mijn toezegging aan het lidSix-Dijkstra (NSC) gedaan tijdens het commissiedebat terrorisme enextremisme van 20 december 2023 (Kamerstuk 29 754, nr. 709) om uwKamer te informeren of er een verschil is in het risico op recidive bijverdachten/veroordeelden voor een terroristisch misdrijf na verblijf in deTerroristenafdeling en verblijf in reguliere detentie.2Overzicht aantallen uitreizigers3De cijfers weerspiegelen de stand van zaken op 31 mei 2024. Per«categorie» worden de cijfers afgerond, omdat de exacte cijfers zichtkunnen geven op de informatiepositie van de AIVD.Aantallen volwassen uitreizigersOnderkende uitreizigers300Teruggekeerd naar Nederland90Teruggekeerd naar ander land15Overleden115 Volwassen uitreizigers in Syrië, Irak of TurkijeIn kampen of in detentie25Bij jihadistische groeperingen in NW Syrië25Mogelijk elders in Syrië15In Turkije10 Kinderen met een Nederlandse link4In Syrisch-Koerdische kampen of detentie30Bij jihadistische groeperingen in NW Syrië75Mogelijk elders in Syrië40In Turkije20Teruggekeerd naar Nederland85Teruggekeerd naar een ander land50Overleden30 Overbrenging van twee van terroristische misdrijven verdachte Neder-landse uitreizigsters met hun twee kinderenUw Kamer is op 7 mei jl. per brief geïnformeerd dat het kabinet twee vanterroristische misdrijven verdachte Nederlandse vrouwen (hierna:verdachten) ter berechting heeft overgebracht naar Nederland.5 De tweekinderen van deze verdachten zijn eveneens naar Nederland overge-bracht. In reactie op het verzoek van het lid Eerdmans (JA21) tijdens deregeling van werkzaamheden op 14 mei jl., informeer ik uw Kamer naderover het besluit om deze twee uitreizigsters met hun kinderen over tebrengen naar Nederland.Het kabinet weegt, voordat eventueel wordt overgegaan tot hetoverbrengen van een uitreiziger naar Nederland, aan de hand van diversebelangen en risico’s in elke individuele casus verschillende factoren2Geregistreerd onder nummer: TZ202312–033.3Bron: website AIVD.4Met link wordt bedoeld dat zij tenminste één ouder hebben met de Nederlandse nationaliteit ofouders die langere tijd in Nederland hebben gewoond.5Kamerstukken II 2023/2024, 29 754, nr. 712.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 754, nr. 7152 waarbij de nationale veiligheid en het voorkomen van straffeloosheid eenbelangrijke rol spelen. Uiteraard worden daarbij ook de andere feiten enspecifieke omstandigheden, zoals internationale betrekkingen, deveiligheidssituatie in het gebied en de veiligheid van de personenbetrokken bij de eventuele overbrenging, meegewogen.De verdachten zijn bij aankomst in Nederland aangehouden ten behoevevan strafrechtelijke vervolging. De meereizende kinderen zijn overge-dragen aan de Raad voor de Kinderbescherming. Met de overbrengingnaar Nederland beoogt het kabinet te voorkomen dat deze tweeverdachten straffeloos blijven. Hiermee geeft het kabinet tevensuitvoering aan de motie Van der Werff (D66) en Koekkoek (VOLT) die deregering verzoekt om zich maximaal in te spannen om ervoor te zorgendat uitgereisde terrorismeverdachten hun straf niet ontlopen.6Ontwikkelingen UNITADHet leed dat door IS aan alle slachtoffers – en in het bijzonder aan deJezidi-gemeenschap – is aangedaan is onbeschrijfelijk. Het is daarombelangrijk dat Nederland zich onverminderd blijft inzetten voor berechtingen steun aan alle slachtoffers van deze gruweldaden. In de jaarlijkserapportagebrief internationale misdrijven zal ik een nadere toelichtinggeven op de inzet van het kabinet ten aanzien van deze misdrijven. Ikverwacht de rapportagebrief zo spoedig mogelijk naar uw Kamer testuren.In de vorige halfjaarlijkse rapportage uitreizigers7 is uw Kamer geïnfor-meerd over het besluit van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties(VN) om het mandaat van het UN Investigative Team to PromoteAccountability for Crimes Committed by Da’esh/ISIL (UNITAD) naseptember 2024 niet meer te verlengen. Door UNITAD is in de loop derjaren veel bewijsmateriaal verzameld van misdrijven gepleegd door IS.Voor Nederland is het van groot belang dat dit bewijsmateriaalbeschikbaar blijft na afloop van het mandaat.De Secretaris-Generaal van de VN (VNSG) heeft een rapport metaanbevelingen ingediend bij de VN Veiligheidsraad met daarin mogelijkeopties van afwikkeling van deze missie. In het rapport wordt voorgesteldom, in overeenstemming met de bestaande mandaten, het bewijsmate-riaal over te dragen aan het Secretariaat van de VNSG. Op deze manierontstaat de mogelijkheid dat het bewijsmateriaal toegankelijk endoorzoekbaar blijft. Voor het kabinet is dit van groot belang. Dit wordtsamen met gelijkgestemde partners benadrukt bij de VN, UNITAD en deIraakse autoriteiten.Daarnaast heeft de Speciaal Adviseur van UNITAD in consultatie met Irakop 14 maart jl. een «completion roadmap» aangeboden. Daarin staat hoeen welke werkzaamheden van UNITAD worden afgerond. De roadmapgaat specifiek in op het bewijsbeheer, het overdragen van case assess-ments en analytische rapporten, capaciteitsopbouw en samenwerking metVN lidstaten. Nederland monitort samen met gelijkgestemde partners eenordentelijke overdracht van het beschikbare bewijsmateriaal.Ik verwacht na de zomer uw Kamer per brief nader te informeren over deafwikkeling van het UNITAD mandaat en welke stappen er worden gezetaan de hand van de completion roadmap. Daarin zal ik in meer detailtreden over mogelijke impact op het Nederlandse accountability beleid.6Kamerstukken II 2020/2021, 29 754, nr. 600.7Kamerstukken II, 2023–2024, 29 754, nr. 698.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 754, nr. 7153 Intrekken Nederlanderschap (stand per 1 juni)Het kabinet blijft zich, conform onder meer de motie Van der Staaij c.s.,inspannen voor het intrekken van het Nederlanderschap van uitreizigers.8Hiervoor maakt zij gebruik van de Rijkswet op het Nederlanderschap(RWN): van uitreizigers die naast de Nederlandse nationaliteit ook in hetbezit zijn van een andere nationaliteit kan het Nederlanderschap wordeningetrokken.Dit kan op grond van artikel 14, vierde lid RWN, indien zij zich nog in hetbuitenland bevinden en uit hun gedragingen is gebleken dat zij zichhebben aangesloten bij een terroristische organisatie die een bedreigingvormt voor de nationale veiligheid. Zo zijn alle dossiers van onderkendeNederlandse uitreizigers met een dubbele nationaliteit beoordeeld op demogelijkheid om het Nederlanderschap in te trekken en is dit waarmogelijk ook gebeurd.9 Gevallen die eerder niet in aanmerking kwamenvoor intrekking kunnen in de toekomst mogelijk wel hiervoor inaanmerking komen als er nieuwe informatie beschikbaar komt waarmeeaan de juridische voorwaarden kan worden voldaan. De betrokkenorganisaties blijven alert op eventuele nieuwe informatie waardoorintrekking alsnog tot de mogelijkheden kan gaan behoren.Indien Nederlandse uitreizigers voor hun berechting naar Nederlandworden overgebracht, kunnen zij na een onherroepelijke veroordelingvoor een terroristisch misdrijf, op grond van artikel 14, tweede lid, RWN inaanmerking komen voor intrekking van het Nederlanderschap.Sinds de inwerkingtreding van de bevoegdheid tot intrekken Nederlander-schap op grond van artikel 14, vierde lid RWN is in 24 zaken besloten tothet intrekken van het Nederlanderschap in het belang van de nationaleveiligheid. Het betreft hier personen die zich in het buitenland hebbenaangesloten bij een terroristische organisatie die een bedreiging vormtvoor de nationale veiligheid. Vier van deze besluiten tot intrekking zijnvernietigd door de rechter. Vijf besluiten zijn in 2019 en 2020 door de INDingetrokken, omdat deze juridisch niet verdedigbaar bleken.Vijftien intrekkingen zijn inmiddels definitief.Naast de hierboven genoemde bevoegdheid is het ook mogelijk om opgrond van artikel 14, tweede lid RWN het Nederlanderschap in te trekkenna een onherroepelijke veroordeling in Nederland voor een terroristischmisdrijf. Sinds de inwerkingtreding van deze bevoegdheid is in 34 zakenbesloten tot het intrekken van het Nederlanderschap. Acht intrekkings-zaken zijn nog in behandeling bij de rechtbank en zes in hoger beroep bijde Raad van State. Tien intrekkingen zijn inmiddels definitief. De overigezaken bevinden zich nog in de bezwaarfase of er staat nog een bezwaar- ofberoepstermijn open. Bij deze cijfers wordt er geen onderscheid gemaakttussen uitreizigers en niet-uitreizigers.Update Landelijk Afstemmingsoverleg Vertrek (LAOV)In de vorige halfjaarlijkse rapportage uitreizigers heb ik uw Kamergeïnformeerd over de inrichting van het Landelijk AfstemmingsoverlegVertrek. Het is grotendeels een bestendiging van een bestaande samen-werking en betreft een operationeel afstemmingsoverleg gericht op hetzicht houden op de onrechtmatig verblijvende vreemdelingen dieveroordeeld zijn voor een terroristisch misdrijf ten behoeve van hetvertrekproces en het bevorderen van dit vertrek. Hierover heb ik ook8Kamerstukken II 2020/2021, 29 754, nr. 603.9Zie ook Kamerstukken 2020/2021, 29 754, nr. 520.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 754, nr. 7154 gesprekken met de G4-gemeenten. In de rapportage integrale aanpakterrorisme die uw Kamer op 11 juni jl. heeft ontvangen10, ga ik uitge-breider in op de totstandkoming van deze pilot.Een juridische validatie van de grondslag heeft plaatsgevonden waardoorde pilot van het Landelijk Afstemmingsoverleg Vertrek onder voorzitter-schap van Dienst Terugkeer en Vertrek op 6 juni 2024 van start is gegaan.De pilot loopt tot 1 augustus 2025. Halverwege de pilot zal een evaluatieplaatsvinden. Gedurende de pilot en bij de evaluatie zal, conform de motieMichon-Derkzen (VVD), worden onderzocht op welke wijze een ketenma-rinier een bijdrage kan leveren aan de aanpak van terrorismeveroor-deelden zonder rechtmatig verblijf.11 Uw Kamer alsook de G4-gemeentenzullen op de hoogte gehouden worden van eventuele ontwikkelingen.Toezegging risico op recidive TA’s t.o.v. landen om ons heen.12Om verspreiding van radicaal gedachtengoed tijdens detentie tegen tegaan, worden gedetineerden die verdacht worden van – of veroordeeldzijn voor – een terroristisch misdrijf op een zogeheten Terroristenafdelinggeplaatst.Dit concentratiemodel draagt bij aan het voorkomen van beïnvloeding enradicalisering van gedetineerden die in reguliere detentie verblijven.Tijdens het commissiedebat terrorisme en extremisme van 20 december2023 heeft het lid Six-Dijkstra (NSC) gevraagd of er ten aanzien vanverdachten of veroordeelden voor een terroristisch misdrijf verschilbestaat in recidivecijfers na verblijf in de Terroristenafdeling ten opzichtevan verblijf in reguliere detentie.Voor zover bekend is hier nog niet eerder onderzoek naar gedaan. Ik hebtoegezegd in contact te treden met enkele lidstaten die een anderdetentieregime hanteren met de vraag of zij hier ervaring mee hebben.Omdat er veel factoren zijn die van invloed kunnen zijn op recidive nadetentie, is niet zeker of het al dan niet bestaan van een verband tussendetentieregime en (risico op) recidive aangetoond kan worden.Bij de volgende voortgangsrapportage zal ik uw Kamer informeren overde stand van zaken met betrekking tot deze toezegging.De Minister van Justitie en Veiligheid,D. Yes¸ilgöz-Zegerius10Kamerstukken II, 2023–2024, 29 754, nr. 713.11Kamerstukken II, 2022–2023, 29 754, nr. 685.12Geregistreerd onder nummer: TZ202312–033.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 754, nr. 7155