Verkennende gesprekken aandelen EPZ

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202432 645KernenergieNr. 129 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR KLIMAAT EN ENERGIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 4 juni 2024Het kabinet heeft de ambitie om de kerncentrale in Borssele (hierna: KCB)open te houden na 2033. Om dit mogelijk te maken moet de Kernener-giewet gewijzigd worden. Ik heb samen met de Staatssecretaris vanInfrastructuur en Waterstaat (IenW) uw Kamer hierover geïnformeerd op25 maart jl. (Kamerstuk 32 645, nr. 124). Naast de bepalingen in deKernenergiewet is hierbij relevant dat in 2006 het convenant KCB isgesloten tussen het Rijk en EPZ en haar aandeelhouders. Hierin isafgesproken dat de KCB uiterlijk 31 december 2033 buiten bedrijf wordtgesteld. Nieuwe afspraken met de aandeelhouders zijn nodig ombedrijfsduurverlenging te kunnen realiseren.Zoals aangegeven in mijn Kamerbrief van 9 december 2022 (Kamerstuk32 645, nr. 116) heb ik in december 2022 samen met de Staatssecretarisvan IenW een intentieverklaring getekend met EPZ en haar aandeel-houders. Met deze intentieverklaring is afgesproken om op constructievewijze in overleg te treden over afspraken die nodig zijn om bedrijfsduur-verlenging na 2033 mogelijk te maken. Destijds is al duidelijk gewordendat de aandeelhouders van EPZ terughoudend zijn om mee te werken aanbedrijfsduurverlenging vanwege de marktrisico’s en politieke onzeker-heden die gepaard gaan met een verlengde bedrijfsduur. Zij zijn derhalveook niet bereid om de noodzakelijke haalbaarheidsonderzoeken tebekostigen die nodig zijn om te beoordelen of de KCB na 2033 veiliglanger open kan blijven. In mijn brief van 9 december 2022 had ik reedsaangegeven dat ik daarom het voornemen heb om deze onderzoeken tesubsidiëren onder voorbehoud van staatssteun. Inmiddels heeft deEuropese Commissie goedkeuring verleend voor deze subsidie omdat desteun verenigbaar is met de interne markt. De subsidiebeschikking is indecember 2023 afgegeven.Naast het verlenen van de subsidie voor haalbaarheidsonderzoeken ben iksindsdien ook in gesprek met de aandeelhouders van EPZ over de wijzewaarop bedrijfsduurverlenging mogelijk zou kunnen worden gemaakt. kst-32645-129ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 645, nr. 1291 Met deze brief informeer ik u over de stand van zaken van dezegesprekken.Gesprekken met de aandeelhoudersDe aandelen in EPZ worden voor 70 procent gehouden door de ZeeuwseEnergie Houderstermaatschappij (ZEH). De aandelen in ZEH zijn in handenvan decentrale overheden, waaronder de Provincie Zeeland en Zeeuwsegemeenten. De overige 30 procent van de aandelen in EPZ worden via deholding ERH (Energy Resources Holding) gehouden door RWE. Hierbijgeldt dat voor een besluit over bedrijfsduurverlenging goedkeuring vanbeide aandeelhouders nodig is.Samen met EPZ, ZEH en RWE heb ik vorig jaar verkend aan welkevoorwaarden voldaan moet worden om bedrijfsduurverlenging mogelijkte maken. Het is duidelijk geworden dat de aandeelhouders alleen bereidzijn om de bedrijfsduur te verlengen als een groot deel van de risico’shorende bij de bedrijfsvoering afgedekt wordt door de Staat.Herijking aandeelhoudersstrategie ZEHDe aandeelhouders van ZEH hebben hun aandeelhoudersstrategie eind2023 verder aangescherpt. In de vorige strategie uit 2017 was alopgenomen dat de commerciële activiteiten van EPZ qua risico- enrendementsprofiel niet bij lokale overheden passen en dat er volgens deaandeelhouders op lokaal niveau geen direct publiek belang meer is dataandeelhouderschap van EPZ rechtvaardigt. In de herijkte strategie is nuook opgenomen dat het de voorkeur heeft van de publieke aandeel-houders om de aandelen in EPZ te verkopen aan de Staat, met alsalternatief het vervreemden van de aandelen aan een private partij. ZEHheeft aangeven dat zij nu stappen wil zetten om de aandeelhoudersstra-tegie uit te voeren. ZEH heeft via een brief op 28 mei jl. aan mij latenweten dat ze met EZK wil verkennen of de aandelen in EPZ verkochtkunnen worden aan de Staat.Overwegingen vanuit het RijkEen overname van de aandelen in EPZ en daarmee het verkrijgen van eennieuwe beleidsdeelneming betekent een verregaande stap. Een dergelijkzwaar middel is alleen wenselijk als daarmee publieke belangen geborgdworden die niet op een andere manier geborgd kunnen worden viabijvoorbeeld wet- en regelgeving of financiële instrumenten. Het procesom tot een uiteindelijk besluit over de overname van aandelen in EPZ tekomen zal zorgvuldig doorlopen moeten worden. Hierbij zal ik ookgebruikmaken van het afwegingskader uit de Nota Deelnemingenbeleid2022.De decentrale overheden geven aan dat aandeelhouderschap niet langeraansluit bij het risicoprofiel dat provincies en gemeenten bereid zijn tedragen. Zij zien de belangen van kernenergie meer nationaal dandecentraal. Op nationaal niveau is er voor kernenergie wel een directpubliek belang dat aandeelhouderschap in EPZ kan rechtvaardigen.Kernenergie draagt namelijk bij aan een stabiel, CO2-vrij en diversenergiesysteem, is niet weersafhankelijk en vermindert daarmee debehoefte voor flexibel vermogen en opslag, zoals ook in het NationaalPlan Energiesysteem (NPE) is aangegeven. Verlenging van de bedrijfsduurvan de KCB betekent het behoud van 485 MW vermogen aan CO2-vrijeelektriciteit na 2033. Daarnaast zou de nucleaire kennis en ervaring vanEPZ van waarde kunnen zijn voor het realiseren van nieuwe kerncentralesin Nederland. Om nu al gebruik te maken van deze kennis heb ik eenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 645, nr. 1292 samenwerkingsovereenkomst gesloten met EPZ, zoals reeds gemeld inmijn Kamerbrief van 1 februari jl. (Kamerstuk 32 645, nr. 121). Met eenbelang van de Staat in EPZ kan worden geborgd dat EZK gebruik kanblijven maken van deze kennis en met een bedrijfsduurverlenging wordtzeker gesteld dat ook na 2033 deze kennis behouden blijft.Ik heb daarom via een brief aan ZEH laten weten dat EZK bereid is omverkennende gesprekken te voeren over een mogelijke aandelenover-dracht. Ik heb hierbij echter wel de voorwaarde gesteld dat voor de Staateen overname alleen een optie is als de Staat tevens doorslaggevendezeggenschap verkrijgt over het besluit om de KCB langer open te houden.Ik heb ook als voorwaarde gesteld dat verkennende gesprekken over eeneventuele aandelentransactie alleen gevoerd kunnen worden als denoodzakelijke informatie over EPZ beschikbaar komt voor mijn ministerieen mijn externe adviseurs. Zonder deze informatie kan niet bepaaldworden wat de (financiële) consequenties zijn van een overname voor deStaat.Gesprekken leiden niet tot onomkeerbare stappenZoals hierboven aangegeven betekent een overname van de aandelen inEPZ een verregaande stap die goede onderbouwing behoeft, waar eenafweging ten opzichte van alternatieven om bedrijfsduurverlenging tebewerkstelligen bij hoort. Daarom hecht ik eraan te benadrukken dat dezegesprekken verkennend van aard zijn, zonder de bedoeling om te leidentot verplichtingen voor de partijen. Het doel van deze fase is om meerinzicht te krijgen in wat een overname betekent voor de Staat en of erpotentie is om tot afspraken te kunnen komen. Een uiteindelijk besluit totovername vergt een zorgvuldige afweging en is onderhevig aan randvoor-waarden zoals een redelijke prijs, acceptabele risico’s en de bijdrage aanhet publieke belang van een betrouwbare en duurzame energievoor-ziening. Hierbij geldt ook dat een overname alleen geen garantie geeft opbedrijfsduurverlenging. Een verlenging na 2033 is alleen mogelijk naaanpassing van de Kernenergiewet en onder de voorwaarden dat EPZbeschikt over de noodzakelijke vergunning(en) en de technische haalbaar-heidsonderzoeken uitwijzen dat de KCB veilig langer open kan blijven.Tevens is hierbij een financiële afweging van belang waarbij de kostenvan bedrijfsduurverlenging worden afgezet tegen verwachte stroompro-ductie en de baten daarvan.Om de afweging te kunnen maken wordt een gestructureerd procesopgezet met behulp van financiële en juridische adviseurs. Na hetafronden van de verkenningsfase zal ik u informeren, waarbij ik erop zaltoezien dat er in dit proces geen onomkeerbare stappen zullen zijn gezet.Een eventueel besluit tot overname zal ik aan het parlement voorleggendoor middel van een vereiste voorhangprocedure. Indien gewenst ben ikbereid om op korte termijn uw Kamer nader te informeren via eenvertrouwelijke technische briefing.De Minister voor Klimaat en Energie,R.A.A. JettenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 645, nr. 1293