Aanpak op maat voor de omgang met oude NAM/CVW-schade

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202533 529GaswinningNr. 1338 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKENEN KONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 12 september 2025Naar aanleiding van de eerder aangenomen motie Nijboer-Beckerman1 isonderzocht of en, zo ja, op welke wijze schade alsnog vergoed kan wordendie in het verleden door de NAM – of het daartoe behorende CentrumVeilig Wonen (hierna: CVW) – deels of geheel is afgewezen. De zogeheten«B- en C-schades». Er heeft een verkenning plaatsgevonden naarmogelijke oplossingsrichtingen voor de omgang met deze schades. Alsinwoner van het aardbevingsgebied heb ik gezien hoe zowel deze schadesals de afhandeling door de NAM of het CVW tot op de dag van vandaagdiepe sporen hebben achtergelaten in de Groningense en Noord-Drentsesamenleving.In de brief aan uw Kamer van 22 januari 20242 gaf mijn voorgangervoorafgaand aan deze verkenning al aan dat een volledige herbeoordelingvan alle oude NAM/CVW-schade helaas niet haalbaar is. Dit komt door deenorme complexiteit en omvang van de dossiers en het ontbreken vancomplete gegevens en een uniforme wijze van schadebeoordeling. Hetgaat hierbij om bijna 100.000 schademeldingen die door de NAM zijnafgehandeld. Het opnieuw laten beoordelen van deze schadedossiers, zoueen enorme belasting voor de reguliere schadeafhandeling betekenen,met lange procedures en wachttijden tot gevolg. Dit vind ik niet wenselijkomdat ik juist wil dat bewoners zo snel mogelijk worden geholpen.Daarnaast zijn de oplossingen – mede door de lange tijd die in veelgevallen al is verstreken – niet eenvoudig en onderling sterk verschillenwaardoor herbeoordeling tot ongelijkheid tussen bewoners kan leiden. Zohebben veel gedupeerden hun schade inmiddels zelf hersteld, zijn zeverhuisd, of hebben zij hun woning moeten verkopen of het eigendommoeten opgeven, bijvoorbeeld door ingrijpende persoonlijke omstandig-heden. Zoals eerder aangegeven is een eenvoudige, of «one size fits all»oplossing daarom simpelweg niet voorhanden.1Kamerstukken II 2023/24, 33 529, nr. 1181.2Kamerstukken II 2023/24, 33 529, nr. 1209. kst-33529-1338ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 13381 Met de Aanvullende Vaste Vergoeding (AVV), als onderdeel van de huidigeschadebehandeling door het Instituut Mijnbouwschade Groningen(hierna: IMG), wordt een betekenisvolle tegemoetkoming gedaan aan eengroot deel van de bewoners met schades uit het verleden op adressen inhet effectgebied door hen zonder herbeoordeling een compensatie tebieden. Met de AVV kunnen gedupeerden hun schadevergoeding latenaanvullen tot € 10.000 per adres, ook als het «B- en C-schades» betreft. DeAVV wordt momenteel gefaseerd opengesteld voor huidige eigenaren enstaat ook open voor huidige eigenaren met enkel eerdere melding(en) bijde NAM, mits deze inhoudelijk behandeld zijn. In 2026 wordt de voorbe-reiding gestart om de AVV open te stellen voor oud-eigenaren, onderdezelfde condities. Zo hoop ik een grote groep bewoners te helpen.Daarnaast worden bij andere regelingen van het IMG, zoals daadwerkelijkherstel en duurzaam herstel, onder bepaalde voorwaarden ook oudeNAM-schades meegenomen als dit noodzakelijk is voor het herstel van dehuidige toegekende schades. Ook wanneer scheuren die al door de NAMwerden beoordeeld verergerd zijn, kan IMG een vergoeding toekennen alsde verergering door mijnbouw is veroorzaakt. Daarnaast worden in deversterking schades meegenomen of opgelost omdat over wordt gegaantot sloop/nieuwbouw.Hoewel een substantieel deel van de gedupeerden met oude NAM- enCVW-schades met deze regelingen kan worden geholpen, zullen deze nietvoor iedereen een passende oplossing bieden. In het bijzonder geldt ditvoor de gedupeerde bewoners in het aardbevingsgebied, die nog altijdernstige hinder in het dagelijks leven ondervinden door uiteenlopendeomvangrijke en complexe mijnbouwschade die tot op heden niet ishersteld. Ook komt het voor dat een gedupeerde nog steeds geen(volledige) schadevergoeding heeft ontvangen, omdat de NAM specifiekevoorwaarden stelde aan de toekenning ervan waaraan de gedupeerde omwat voor reden dan ook niet kan voldoen. Daarnaast zijn sommigegedupeerden nog verwikkeld in langdurige onderhandelingen ofrechtszaken met NAM omdat er geen overeenstemming is bereikt over deschadevergoeding. Dit kan leiden tot een onevenredige mentale, fysiekeen financiële belasting van de gedupeerde terwijl de schade onver-minderd aanwezig blijft en door de jaren mogelijk is verergerd. Zoalsaangegeven in mijn eerdere brief3 over de voortgang van de schadeafhan-deling heb ik daarom gewerkt aan een aanpak op maat voor dezespecifieke groep particuliere gedupeerden. Daarbij ben ik mij goed bewustvan het feit dat het volledig wegnemen van het leed dat deze bewoners isaangedaan niet mogelijk is. Hoewel ik mij iedere dag onverminderd blijfinzetten voor een ruimhartig schadebeleid laten het onrecht en degevolgen van de oude NAM- en CVW-schades zich niet eenvoudigongedaan maken. Met een aanpak op maat verwacht ik wel meer ruimteen flexibiliteit te creëren om oplossingen te bieden die juist aansluiten opde persoonlijke situaties van deze groep bewoners. Hierbij is het vanbelang te constateren dat NAM bij de afhandeling van meldingen geenonderscheid heeft gemaakt tussen de benodigde versterking vanwoningen of het herstellen van schade aan woningen. In de gekozenaanpak maak ik daarin ook geen onderscheid.In gesprekken met regionale partijen, waaronder maatschappelijkeorganisaties4, bewonerssteunpunten5 en aardbevingsgemeenten6 alsook3Kamerstukken II 2024/25, 35 561, nr. 67.4Groninger Bodem Beweging, Groninger Gasberaad5Stut en Steun, Ons laand, ons lu6De gemeenten Eemsdelta, Groningen, Het Hogeland, Midden-Groningen en Oldambt,vertegenwoordigd in de werkgroep Schade van de Provincie.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 13382 IMG en de vangnetten7, heb ik de afgelopen periode meer inzichtgekregen in de kenmerken en omvang van gedupeerden met oudeNAM-schades die zich in schrijnende situaties bevinden. Zowel via deervaringen en verhalen die betrokken partijen hebben gedeeld, als doorde concrete casussen die zijn aangeleverd om een beeld van de proble-matiek te vormen. Tot op heden is een twintigtal casussen aangereikt,waarbij de mogelijkheid tot het aanleveren van aanvullende casussen nogopenstaat. Op basis van dit aantal kan worden verondersteld dat hetprobleem mogelijk relatief beperkt van omvang is. Uit gesprekken metbetrokken partijen komt echter ook het beeld naar voren dat er een groepgedupeerden met oude NAM-schades is, die zich mogelijk niet (meer)meldt bij ondersteunende instanties in de regio of bij het IMG. Op basisvan de voorbeelden die ik heb ontvangen heb ik gekeken hoe beschikbareinstrumenten toegankelijker en breder inzetbaar kunnen worden gemaaktom zo snel mogelijk tot een oplossing te komen voor deze groepparticulieren. In deze brief ga ik nader in op deze mogelijkheden.1. Integrale oplossing van vastgelopen situaties als gevolg van deschadeafhandeling door NAM/CVW door het Interventieteam VastgelopenSituatiesHet Interventieteam Vastgelopen Situaties (IVS) biedt maatwerkoplos-singen aan bewoners die vastlopen in de versterkingsopgave en/ofschadeafhandeling wanneer bestaande regelingen geen passendeoplossing bieden. Het IVS richt zich vooral op schrijnende gevallen enhanteert daarbij een aantal criteria8 om te bepalen of een zaak inbehandeling kan worden genomen. De toegangscriteria voor het IVS zijnruim geformuleerd. Dit betekent dat ook schrijnende schadezaken die inhet verleden door NAM of CVW zijn behandeld, door het IVS tot eenoplossing gebracht kunnen worden. De aanpak op maat sluit hierop aandoor per situatie te bekijken welke specifieke problematiek speelt, zodat ervoor elke schrijnende situatie een passende, op maat gemaakte oplossingwordt gevonden. Het kan gaan om coördinatie om te komen tot eenanalyse en bouwplan, het opstellen van een plan van aanpak metsamenhangende maatregelen (bijvoorbeeld verplaatsing, sloop enalternatieve nieuwbouw) of een financiële bijdrage naast regulieremiddelen om het plan te kunnen uitvoeren.De burgemeesters van de gemeenten in het aardbevingsgebied kunnenvastgelopen situaties aandragen bij het IVS. Ook vanuit het IMG en deNCG kunnen vastgelopen situaties aangedragen worden.Zoals eerder in deze brief vermeld, hebben verschillende betrokkenregionale partijen casussen aangeleverd om een beter inzicht te verkrijgenin de aard en omvang van de problematiek waarmee gedupeerden vanoude NAM/CVW-schade worden geconfronteerd. Ook hebben zich eentiental bewoners gemeld bij het loket eigen gemaakte kosten bij deversterking. Van de aangereikte casussen van bewoners met oudeNAM/CVW-schade worden er momenteel drie door het IVS opgepakt.9Tegelijkertijd voer ik overleg met IVS, gemeenten en IMG om te zorgen datpotentieel schrijnende situaties uit de NAM/CVW-periode beter onder de7Commissie Bijzondere Situaties, Interventieteam Vastgelopen Situaties8Artikel 1a.1, derde lid, van de Regeling Tijdelijke wet Groningen.9Eén casus is naar CBS doorverwezen omdat de bewoner in kwestie eerder al een traject metCBS had doorlopen. Van één casus wordt beoordeeld of IVS een rol kan spelen bij het oplossenvan de ontstane situatie. Daarnaast heb ik de uitvoeringsorganisaties gevraagd te kijken naarde meldingen van eigen gemaakte kosten in de versterking van bewoners die niet door IVSkunnen worden opgepakt.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 13383 aandacht komen bij IVS zodat bewoners sneller perspectief op eenoplossing krijgen en de situatie niet verder verslechtert. In hetwetsvoorstel ter uitvoering van diverse maatregelen uit Nij Begun(«PEGA-wetsvoorstel), dat binnenkort zal worden ingediend, wordtvoorgesteld een grondslag te creëren waarmee het IMG de mogelijkheidkrijgt om deze groepen eerder te benaderen, zodat preventief eenoplossing kan worden gevonden om schrijnende en onveilige situaties tevoorkomen.2. Alsnog uitkeren eerder overeengekomen schadevergoeding met NAMIn de Tijdelijke wet Groningen10 (hierna: TwG) is geregeld dat schadewaarvoor vaststellingsovereenkomsten (VSO’s) tussen bewoners en NAMof CVW zijn gesloten, in principe niet door het IMG wordt afgehandeld.Gebleken is dat sommige bewoners door uiteenlopende omstandighedenniet aan de in de VSO opgenomen voorwaarden kunnen voldoen.Hierdoor is de schade en een eventuele extra vergoeding in deze gevallenfeitelijk niet afgehandeld, ondanks de eerdere erkenning. Om tot eenpassende oplossing te komen, ga ik de komende periode in overleg metNAM over het alsnog uitkeren van de vergoeding die particulierebewoners eerder met NAM zijn overeengekomen voor fysieke schade. Deoplossing kan er dan uit bestaan dat de bewoner alsnog aan devoorwaarden voldoet en daar zo nodig bij geholpen wordt ofwel dat deNAM accepteert dat de bewoner niet aan de voorwaarden zal voldoen enalsnog tot verstrekking van de vergoeding overgaat, zonder dat dit leidttot onverklaarbare nieuwe verschillen. Ik heb de NAM gevraagd hieroverin overleg te gaan met de bewoners en de NAM heeft aangegevenconstructief mee te willen denken over een oplossing.3. Beëindiging van onderhandelingen of juridische procedures met deNAMHet uitgangspunt van het schadevergoedingsrecht is dat elke schadeslechts eenmaal voor een vergoeding in aanmerking komt. Er zijn echteroude schadedossiers van gedupeerden waarbij nooit een schadever-goeding is uitgekeerd, maar de NAM of de Arbiter wel de aansprake-lijkheid heeft erkend. Hierbij valt te denken aan de situatie dat de NAMheeft aangegeven dat de schade mijnbouw gerelateerd is en wordtgemonitord of dat een uitspraak van de Arbiter niet tot sluiting van hetdossier heeft geleid. Het IMG heeft aangegeven deze voorbeelden in depraktijk tegen te komen en via de hardheidsclausule deze te kunnenoplossen. De TwG11 voorziet in dat geval in de mogelijkheid dat zo’nschadegeval, dat dus nog niet is afgedaan, alsnog door het IMG wordtopgepakt.Daarnaast zijn er bewoners die een schadebesluit of geschil over deschadevergoeding momenteel nog hebben voorliggen bij de civielerechter. Waar het IMG niet bevoegd is om schadedossiers opnieuw tebehandelen wanneer de civiele rechter al een uitspraak heeft gedaan overeen schadevergoeding, is dit wel mogelijk als een nog lopende procedurewordt beëindigd met wederzijdse instemming. NAM heeft bij mijaangegeven mee te willen denken over de afronding van deze zaken en opkorte termijn gaan we hierover in overleg. Als een dergelijke rechtszaakwordt beëindigd, komt de reguliere schadeafhandeling door het IMGbeschikbaar en zal het IMG deze situaties conform het geldende kaderbeoordelen. Dit betekent dus dat het IMG niet automatisch alle geclaimdeschade zal vergoeden of herstellen.10artikel 2, lid 4 Tijdelijke Wet Groningen11artikel 2, lid 5 Tijdelijke Wet GroningenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 13384 ConclusieHoewel de aanvullende vaste vergoeding voor veel bewoners op adressenbinnen het effectgebied een betekenisvolle tegemoetkoming kan zijn vooroude NAM/CVW-schades, blijven sommige bewoners helaas geconfron-teerd met problematiek door (deels) niet vergoede schade. Zoals eerderaangegeven is het niet mogelijk om iedereen volledig te compenseren.Met de voorgestelde routes wil ik er in elk geval voor zorgen dat schrij-nende situaties van bewoners worden opgelost en dat lopende proce-dures op een goede wijze kunnen worden afgerond. Dat vind ik tegelijkmet de implementatie van de reguliere schadeafhandeling van grootbelang en daar blijf ik mij met volle energie voor inzetten. Zo wil ik dezeGroningers weer toekomstperspectief bieden.De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,E. van MarumTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 13385