Kabinetsreactie op Periodieke rapportage ‘Beschikbaarheid in Perspectief, Beschikbaarheid medische producten, 2017 t/m 2023’

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 477GeneesmiddelenbeleidNr. 970 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 april 2026Met deze brief biedt het kabinet u de Periodieke rapportage «Beschik-baarheid in Perspectief, Beschikbaarheid medische producten, 2017 t/m2023» aan (bijlage 1). In de periodieke rapportage worden de doelma-tigheid en doeltreffendheid van ongeveer dertig instrumenten geëva-lueerd die zijn ingezet op de beleidsterreinen geneesmiddelen, medischetechnologie en lichaamsmaterialen. De instrumenten zijn geëvalueerd inrelatie tot de bijdrage die ze leveren aan primair de beschikbaarheid, maarook aan de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van deze zorg enondersteuning. Gupta Strategists heeft de rapportage uitgevoerd in hetkader van de Strategische Evaluatie Agenda (SEA) 2024–2030. Derapportage is oktober 2025 afgerond. Bijgevoegd vindt u een samen-vatting in het SEA format (bijlage 2). Conform de Regeling PeriodiekeRapportage ontvangt u daarnaast een beoordeling van de rapportagedoor een onafhankelijk deskundige (bijlage 3).De Kamer is eerder, op 26 september 2023, geïnformeerd over de opzet envraagstelling van deze rapportage.1 In deze brief geeft het kabinet eenappreciatie van de rapportage en van de aanbevelingen op hoofdlijnen.Bijgevoegd vindt u tot slot de appreciatie van de aanbevelingen voor dedrie afzonderlijke productgroepen, te weten geneesmiddelen, medischetechnologie en lichaamsmaterialen (bijlage 4).1. Inleiding AanleidingDe Rijksoverheid heeft de verantwoordelijkheid om inzicht te bieden in dedoeltreffendheid en doelmatigheid van overheidsuitgaven. Het verkrijgenvan meer inzicht in de doeltreffendheid en doelmatigheid van overheids-uitgaven begint met het beter in kaart brengen welke inzichten er al zijn en1Kamerstuk II, vergaderjaar 2023–2024, 32 772, nr. 37. kst-29477-970ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 9701 welke nog ontbreken. Daardoor kan meer relevante informatie wordenverzameld om beleid (tussentijds) te verbeteren en hierover verant-woording af te leggen.De SEA is erop gericht hiertoe als vliegwiel te dienen. In 2025 heeft in hetkader van deze agenda een evaluatie plaatsgevonden van het beleidsin-strumentarium ten behoeve van, of met een effect op, de beschikbaarheidvan geneesmiddelen, medische hulpmiddelen en lichaamsmaterialen(hierna wanneer tezamen genoemd: medische producten).De aanleiding om dit instrumentarium te evalueren, en om dat voor devolle breedte van het domein van de medische producten te doen, wasdat de beschikbaarheid van medische producten in de afgelopen jaren eensteeds dominanter thema binnen het beleid op het gebied van medischeproducten is geworden. Dat geldt in meer of mindere mate voor alle driede productgroepen. Dat de overheid daarbij in de drie deelsectoren heelverschillende beleidsinstrumenten inzet ten aanzien van beschikbaarheid,maakt het uitvoeren van de evaluatie des te interessanter en leerzamer.Daarbij geldt bovendien dat het thema beschikbaarheid niet alleen raaktaan de publieke waarde toegankelijkheid, maar evengoed de publiekewaarden kwaliteit en betaalbaarheid.OnderzoeksvraagDe onderzoekers van Gupta Strategists hebben als hoofdvraag meege-kregen in welke mate de beleidsinstrumenten ten behoeve van, of meteen effect op, de beschikbaarheid van geneesmiddelen, medischehulpmiddelen en lichaamsmaterialen doeltreffend en doelmatig zijn. Henis gevraagd dit te beschouwen in relatie tot de bijdrage die deze beleidsin-strumenten leveren aan de toegankelijkheid, veiligheid, kwaliteit enbetaalbaarheid.ScopeIn de opzet voor deze periodieke rapportage is er bewust voor gekozenom een bredere evaluatie uit te laten voeren dan alleen op de specifiekebegrotingsartikelen, te weten de onderdelen van artikel 2 en 6 van debegroting van het Ministerie van VWS die betrekking hebben op dedirectie Geneesmiddelen en Medische Technologie. Met de periodiekerapportage worden de doelmatigheid en doeltreffendheid van deverschillende instrumenten geëvalueerd ten aanzien van beschikbaarheidvan medische producten in zijn geheel bezien, in relatie tot de toeganke-lijkheid, veiligheid, kwaliteit en betaalbaarheid.De belangrijkste kaders waarbinnen deze evaluatie heeft plaatsgevondenwaren de volgende:•Beschikbaarheid is eng gedefinieerd als de aanwezigheid (fysiek) vanhet medisch product in Nederland, na toelating tot de markt;•De evaluatie betreft alleen beleidsinstrumenten die zijn ontwikkeld eningezet door de directie Geneesmiddelen en Medische Technologievan het Ministerie van VWS;Cvoor geneesmiddelen geldt dat het geneesmiddelen betreffen, dievallen onder de Zorgverzekeringswet, met uitzondering van duregeneesmiddelen, medische isotopen en vaccins;Cvoor medische hulpmiddelen gaat het om hulpmiddelen die zijntoegelaten tot de Europese Nederlandse markt (CE markering);Cvoor lichaamsmaterialen gaat het om organen en weefsels,bloedproducten en stamcellen.•Het onderzoek besloeg in eerste instantie de periode van 2017 tot enmet 2023. Om 1) de beleidsinstrumenten en beleidswijzigingen mee teTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 9702 kunnen nemen die na 2023 zijn ingezet en om 2) de effecten van hetbeleid tot en met medio 2025 te kunnen volgen, is er gedurende hetonderzoek voor gekozen om de looptijd te verlengen tot en met zomer2025;•De beschikbaarheid van medische producten tijdens de coronacrisis(januari 2020 tot en met mei 2022) is in zoverre buiten beschouwinggelaten, dat de maatregelen die toen genomen zijn ten behoeve vanbeschikbaarheid van medische producten niet in dit onderzoekgeëvalueerd worden. Die evaluatie gebeurt in diverse andere trajec-ten.2 Wel werken bepaalde maatregelen uit die periode nog door in hethuidige beleid. Die doorwerking is meegenomen daar waar het aan deonderzoeksvraag raakte;•Als literatuur is gebruikt:CBestaande evaluaties en monitors,CPeriodieke, beschrijvende bronnen zoals Kamerstukken (in diegevallen waarin geen evaluatie of monitor beschikbaar was)CInternationale studies die laten zien waar Nederland wel en geeninvloed op heeft, of die voorbeelden geven die Nederland zoukunnen gebruiken.2. Hoofdconclusies over de doelmatigheid en doeltreffendheidvan het beleid. Bevindingen per domeinA.GeneesmiddelenGupta constateert dat de beschikbaarheid van geneesmiddelen aljaren een complex vraagstuk is in een krachtenveld van individuelebelangen. De onderzoekers stellen dat dit om meer regie van hetMinisterie van VWS vraagt. Geneesmiddelentekorten vormen al jareneen structureel probleem waar de gehele keten van fabrikanten,groothandels, voorschrijvers, apotheken en patiënten dagelijks meewordt geconfronteerd.Gupta evalueerde tien beleidsinstrumenten die direct of indirect vaninvloed zijn op de beschikbaarheid van geneesmiddelen in Neder-land. De beleidsinstrumenten die primair zijn ingezet ten behoeve vanbeschikbaarheid zijn volgens de onderzoekers effectief, maar hebbenook verbeterpunten. Beleidsinstrumenten die zijn ingezet ten behoevevan betaalbaarheid en kwaliteit kunnen een risico vormen voor debeschikbaarheid. Ook geeft Gupta aan dat het verbeteren van debeschikbaarheid van geneesmiddelen niet makkelijk is. Uit deevaluatie blijkt dat er niet één «gouden beleidsinstrument» iswaarmee de beschikbaarheid verbetert. In het complexe krachtenveldvormen de uiteenlopende belangen van partijen volgens deonderzoekers een risico voor de verbetering van beschikbaarheid vangeneesmiddelen. Op grond van deze bevindingen beveelt Gupta hetMinisterie van VWS aan om meer regie te nemen, vanuit destelselverantwoordelijkheid van de overheid.Het kabinet ziet inderdaad een regierol voor zichzelf weggelegd. Ditniet alleen vanuit stelselverantwoordelijkheid, maar ook vanwege demaatschappelijke urgentie op het gebied van de beschikbaarheid vangeneesmiddelen. In de Kamerbrief over de voortgang van debeschikbaarheid van geneesmiddelen heeft het kabinet recent uiteengezet hoe het op dit beleidsvraagstuk de regie neemt en blijftnemen.3B.Medische hulpmiddelen2Coronavirus tijdlijn | Rijksoverheid.nl3Kamerstuk 29 477, nr. 969, 2 april 2026.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 9703 Gupta geeft aan dat de uitdaging bij deze productgroep vooral ligt inhet balanceren van veiligheid en kwaliteit met beschikbaarheid. Zodragen de Europese verordeningen Medical Device Regulation (MDR)en In-Vitro Diagnostics Regulation (IVDR) bij aan productveiligheid,maar leiden ze ook tot druk op beschikbaarheid. De onderzoekersadviseren een beter beeld te vormen van nationale en internationaleuitdagingen in beschikbaarheid en daarop te acteren. Ook adviserenzij al bestaande beleidsinstrumenten effectiever te gebruiken.Het onderzoeksbureau evalueerde negen beleidsinstrumenten diedirect of indirect van invloed zijn op de beschikbaarheid vanmedische hulpmiddelen in Nederland. Beleidsinstrumenten dieprimair zijn ingezet ten behoeve van beschikbaarheid zijn volgens deonderzoekers effectief, met een aantal verbeterpunten. Vier beleidsin-strumenten zijn ingezet ten behoeve van veiligheid, kwaliteit en/ofbetaalbaarheid. Deze beleidsinstrumenten kunnen zowel risico’s alseen positieve bijdrage hebben voor de beschikbaarheid van medischetechnologie.C.LichaamsmateriaalGupta geeft aan dat de uitdagingen bij lichaamsmateriaal van eenandere orde zijn dan bij de andere twee productgroepen zijn. Volgensde onderzoekers vraagt een toekomstbestendige beschikbaarheid vanlichaamsmateriaal specifieke aandacht voor diversiteit, voor plasmaen voor de afweging hoe subsidies en (wervings-)campagnes in tezetten. De beschikbaarheid van lichaamsmaterialen kent bovendienspecifieke uitdagingen: een kwetsbare plasmaketen en een kleinerekans op een match voor patiënten met een niet-westerse achter-grond.Het onderzoeksbureau evalueerde tien beleidsinstrumenten die directof indirect van invloed zijn op de beschikbaarheid van lichaamsmate-rialen in Nederland. De helft van deze beleidsinstrumenten is eensubsidie; deze subsidies zijn effectief geweest voor de beschikbaar-heid. Daarnaast zijn er twee wetswijzigingen geweest met eenpositief effect op beschikbaarheid. Tot slot zijn er drie beleidsinstru-menten ingezet ten behoeve van informatievoorziening, kwaliteiten/of veiligheid. De onderzoekers zijn van oordeel dat die eenneutraal effect op de beschikbaarheid hebben.Algemene bevindingenVolgens Gupta geeft de beleidsevaluatie van de drie productgroepen deoverheid aanknopingspunten om het monitoren en evalueren van beleidte verbeteren. Bij het uitvoeren van deze evaluatie is het Gupta opgevallendat regelmatig bij het in gang zetten van nieuw beleid een concretiseringvan de beoogde impact ontbreekt. Als het beoogde effect vooraf nietconcreet wordt vastgesteld, dan valt achteraf moeilijk te bepalen of hetbeleid doeltreffend en doelmatig is geweest.Dit ziet Gupta dan ook terug in het merendeel van de onderzochteevaluaties: de evaluaties omvatten vooral kwalitatieve beschrijvingen vanhet effect van beleidsinstrumenten. Gupta adviseert het Ministerie vanVWS daarom om bij alle beleidsontwikkeling het uitgangsprincipe tehanteren om SMART-doelstellingen op te stellen en om de beoogdeimpact van beleid concreet vast te leggen. Daarbij hoort ook eenbeschrijving van de benodigde data en de meetmethodiek om debeleidseffecten te monitoren en evalueren.Onderlinge vergelijking tussen de drie productgroepen laat overlap, maarook veel verschillen zien. Dit biedt beleidsmakers volgens de onder-zoekers mogelijkheden om van elkaar te leren. Overlap zit er bijvoorbeeldbij de meldpunten voor tekorten van respectievelijk geneesmiddelen enTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 9704 medische hulpmiddelen. Ook kennen beide productgroepen een gremiumwaarin «the whole system in the room» vertegenwoordigd is. Verschillenzijn bijvoorbeeld te zien in het aantal taak- en werkgroepen per gremium,de doelen van de gremia, de gehanteerde beleidsinstrumenten (zoalsvoorraden bij geneesmiddelen versus voor opschaalbare productiecapa-citeit bij de medische hulpmiddelen) en het gebruik van subsidies, dat bijlichaamsmaterialen veel vaker is ingezet bij de andere productgroepen.Algemene conclusiesGupta concludeert in het algemeen dat de effectiviteit van beleidsinstru-menten varieert: het merendeel van de instrumenten dat is ingezet tenbehoeve van beschikbaarheid heeft hier ook een positieve bijdrage opgehad, maar er zijn verbeterpunten om de effectiviteit van de instru-menten te verhogen. Het onderzoeksbureau trekt vijf conclusies over deeffectiviteit van de beleidsinstrumenten voor de volle breedte van hetonderzoeksdomein. De onderzoekers zien hierin ook direct mogelijkhedenom de effectiviteit te verbeteren:1.Een «Whole system in the room» aanpak in de vorm van werkgroep,taakgroep en/of operationeel team draagt bij aan beschikbaarheid.Gupta ziet de volgende verbeterpunten voor de effectiviteit van dezeaanpak: duidelijke verantwoordelijkheden en mandaat per gremiumen tussen de gremia; inrichting van een gremium op bestuurlijk,strategisch, tactisch en operationeel niveau voor het voorkomen,anticiperen en reageren op tekorten.2.Meldpunten maken het mogelijk sneller te handelen om gevolgenvoor patiënten zoveel mogelijk te beperken.Verbeterpunten voor effectiviteit van de meldpunten zijn volgens deonderzoekers: één punt met eenvoudig meldproces voor zowelleveranciers als zorgaanbieders; transparantie van meldingenwaardoor alle partijen in de keten vroegtijdig aan alternatievenkunnen werken.3.«Voldoende voorraad» draagt bij aan beschikbaarheid.Voor de effectiviteit van dit instrument zien de onderzoekers devolgende verbeterpunten: bepaal de hoogte van de voorraadwaarmee merendeel tekorten kan worden overbrugd; monitor enhandhaaf op de naleving van de verplichting.4.Opschaalbare productiecapaciteit draagt bij aan beschikbaarheidIn tegenstelling tot statische voorraden biedt opschaalbare productievan mondkapjes volgens Gupta flexibiliteit en voorkomt hetveroudering en verspilling. Hoewel het argument van veroudering enverspilling vanwege de «first in, first out» werkwijze niet geldt voorgeneesmiddelen, kan daar een opschaalbare productiecapaciteit inbepaalde situaties doeltreffender en doelmatiger zijn dan hetaanleggen van een hogere voorraad.5.Subsidies, zoals de subsidie aan de Nationale Transplantatie Stichting(NTS) en Matchis, de subsidie «donatie bij leven» en «donatie inziekenhuizen» en de subsidie «innovatie perfusie» hebben een directen positief effect op beschikbaarheid.Volgens Gupta is het een politieke afweging wanneer subsidiespassend zijn bij uitdagingen. Gupta constateert dat met name bijlichaamsmaterialen voor dit instrument is gekozen.3. Reactie op de geformuleerde aanbevelingen (op hoofdlijnen) ende opvolging daarvan in beleid. Het kabinet is de onderzoekers erkentelijk voor de dwarsdoorsnede vanhet beschikbaarheidsbeleid voor medische producten gedurende deafgelopen kabinetsperiode. Dat het merendeel van de instrumenten eenpositief effect op de beschikbaarheid hebben is een bevestiging van hetTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 9705 beeld van het kabinet dat de huidige aanpak in grote lijnen werkt. Dat hetbeter kan en moet is evident – het beschikbaarheidsvraagstuk is immersnog niet opgelost. De voorgestelde mogelijkheden om de effectiviteit vanhet beleid te verhogen neemt het kabinet ter harte. Deze zullen wordenopgepakt bij de verdere ontwikkeling en uitvoering van het beleid om debeschikbaarheid van medische producten te bevorderen. In aanvulling opde bevindingen en conclusies formuleren de onderzoekers van GuptaStrategists vier overkoepelende aanbevelingen voor het kabinet.Hieronder reageert het kabinet op hoofdlijnen op iedere overkoepelendeaanbeveling. De appreciatie van de afzonderlijke aanbevelingen die deonderzoekers daarnaast per productgroep hebben gedaan, kunt u vindenin bijlage 4.1.Creëer de juiste prikkels in de keten.De onderzoekers adviseren om via wetgeving en andere beleidsin-strumenten de prikkels voor beschikbaarheid van medische produc-ten te verbeteren. Zij zien daartoe mogelijkheden door met opschaal-bare productiecapaciteit de toeleveringsketen te versterken doorafhankelijkheid te verminderen; door het verkennen van hetopschalen van de inzameling en verwerking van plasma in Nederlanden het diversifiëren van de internationale toeleveringsketen daarvan;door het verhogen en differentiëren van de geneesmiddelenvoorra-den; door het aanpassen van (samenhangende) instrumenten diedienen tot beheersing van de zorguitgaven zoals de Wet geneesmid-delenprijzen (Wgp), het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS)en het preferentiebeleid; en het nemen van de regie op het toepassenvan bredere inkoopcriteria.Het kabinet deelt de opvatting van Gupta dat het wenselijk is om hetbeleidsinstrumentarium in te zetten om de prikkels in de keten teverbeteren. De mogelijkheden die Gupta daartoe aanreikt sluiten vooreen belangrijk deel aan op het beleid. Zo wordt door het Ministerievan VWS met het Ministerie van Defensie onderzocht hoe opschaal-bare productie van geneesmiddelen kan worden ingezet om de zorgweerbaarder te maken tegen diverse crisisscenario’s. Daarnaastdraagt Nederland bij aan het Europese streven naar minder afhanke-lijkheid van invoer van plasma uit derde landen. Tot slot werkt hetkabinet in het kader van het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord(AZWA) met partijen aan een inkoopleidraad om handvatten te gevenover hoe in de inkoop rekening te houden met de gevolgen voor debeschikbaarheid van geneesmiddelen.2.Richt een effectieve structuur in om met «the whole system in theroom» op bestuurlijk, strategisch, tactisch en operationeel niveauproblemen in beschikbaarheid te voorkomen, er op te kunnenanticiperen en – indien tekorten zich voordoen – zo snel en effectiefmogelijk te reageren.Naast het creëren van de juiste prikkels is effectieve samenwerkingmet het veld (al dan niet met een «whole system in the room»aanpak) essentieel om complexe beleidsvraagstukken, zoals debeschikbaarheidsproblematiek bij medische producten, aan tekunnen pakken. Zo is de overlegstructuur in de geneesmiddelensec-tor in 2025 opnieuw ingericht voor een effectieve samenwerking metduidelijkheid over verantwoordelijkheden. Daarnaast subsidieert hetMinisterie van VWS Zorginkoop Netwerk Nederland voor decoördinatie bij tekorten van medische hulpmiddelen en wordtverkend of – en zo ja, hoe – deze partij en de platforms van deKwaliteitsraad elkaar kunnen versterken in deze problematiek.3.Borg een tijdige en bruikbare informatievoorziening om snel tereageren en knelpunten beter te begrijpen.Gupta adviseert een goedwerkend meldpunt in te richten endaarnaast data uit de gehele keten bij elkaar te brengen, om hetinzicht op de leveringszekerheid in de hele keten te vergroten. DitTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 9706 advies sluit voor wat betreft de productgroep geneesmiddelen nauwaan op de voorziene implementatie van de herziening van deEuropese geneesmiddelenwetgeving en de implementatie van deafspraken in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) overhet verbeteren van de beschikbaarheid van geneesmiddelen.Versterking van de informatievoorziening en het meldpunt zijnhoekstenen van beide trajecten. Het kabinet onderschrijft dat het ookvoor de productgroep medische hulpmiddelen belangrijk is inzicht tekrijgen in welke producten kritiek en welke kwetsbaar zijn. Onderdeelvan de verkenning naar de mogelijkheden voor het aanleggen vaneen eventuele voorraad medische hulpmiddelen is dan ook het inkaart brengen van kritieke producten en producten met een kwets-bare toeleveringsketen. Het kabinet deelt het advies dat het belangrijkis om ook voor hulpmiddelen één centraal overzicht van meldingen tehebben. Hiervoor wordt momenteel de basis gelegd.4.Monitor en evalueer beleid om te blijven leren van de (neven)effectenvan beleidsinstrumenten in deze complexe markten.De onderzoekers adviseren in dit kader om a) beleidsdoelen zoconcreet (SMART) mogelijk te beschrijven, b) een monitorings- enevaluatieplan uit te werken voordat beleid wordt ingevoerd, inclusiefde benodigde data en analyses, c) te zorgen voor zoveel mogelijkfeitelijke, waar mogelijk kwantitatieve, onderbouwing van beleidsont-wikkeling en evaluatie en d) te werken met een pilot om nieuw beleidsnel te kunnen toetsen en tijdig bij te sturen.Het kabinet neemt dit advies ter harte. Het ziet de aanbevelingen alsbreder toepasbaar dan alleen op de vraagstukken rondom debeschikbaarheid van medische producten. De Rijksoverheid heefteerder besloten om een centrale werkwijze te implementeren bij hetmaken van beleid, de beleidscyclus, waarvan het beleidskompas (dehandleiding voor voorbereiding van beleid) en de SEA onderdeel vanuitmaken.4Met de voortgaande implementatie hiervan bij hetMinisterie van VWS wordt een cyclische manier van werken, waarbijmonitoren en evalueren integraal onderdeel zijn van het maken vanbeleid, steeds meer ingebed in de praktijk. Daarbij wil het kabinet erwel op wijzen dat beleid maken niet altijd planbaar is. Juist bij actueleonderwerpen zoals de problematiek van tekorten, mag van deoverheid ook regie en daadkrachtig, snel ingrijpen verwacht worden.Dat laat zich niet altijd vangen in gestandaardiseerde werkwijzen.Daarbij komt dat op het terrein van medische producten sprake is vanmarktwerking. De overheid is daarin marktmeester en somsregisseur, maar (veelal) zelf geen directe actor in de zin dat deoverheid niet zelf inkoopt, produceert, of voorraden aanlegt. Het zoSMART mogelijk formuleren van de beleidsdoelen moet in het lichtvan deze positie als marktmeester of regisseur worden gezien.4. Reactie op de besparings- en intensiveringsvarianten. Het kabinet deelt de constatering van Gupta Strategists dat er niet éénbesparingsoptie is waarmee 20% (oftewel een besparing van ongeveer€ 2 miljard) op de totale budgettaire grondslag kan worden gerealiseerd.Schrappen in het basispakket en het invoeren van eigen bijdrages zijninderdaad, zoals Gupta aangeeft, budgettair reeds uitgewerkt in onderandere Zorgkeuzes in Kaart, maar betekenen onherroepelijk een vermin-dering van de beschikbaarheid van geneesmiddelen, medische hulpmid-delen en/of lichaamsmaterialen.4Infographic beleidscyclus; Website beleidskompas.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 9707 AfbakeningOm een jaarlijkse besparing te realiseren, zonder direct in te grijpen op detoegankelijkheid van zorg, adviseert Gupta het Ministerie van VWS om hetoplossen van de afbakeningsproblematiek verder te onderzoeken. Volgensde onderzoekers leidt de huidige afbakening in de aanspraak tussenintramurale, geneeskundige zorg en extramurale, farmaceutische zorgaanspraak vaak tot problemen. De aanspraak is nu gebaseerd op plaatsvan toepassing. Vergelijkbare geneesmiddelen worden daardoor somsvanuit het ene, soms vanuit het andere kader bekostigd, en soms isbekostiging vanuit beide kaders mogelijk. Dit kan leiden tot verkeerdeprikkels of een ondoelmatige inzet van geneesmiddelen. Gupta Strategistsschat dat het oplossen van dit probleem in potentie de overheid jaarlijks€ 50 tot € 170 miljoen kan besparen.Het kabinet steunt de aanbeveling van Gupta Strategists om de proble-matiek verder te onderzoeken. Het is aan de overheid om te zorgen datpartijen hun rol in het stelsel goed kunnen uitvoeren, en te zorgen voor zodoelmatig mogelijke besteding van premiegeld. De huidige afbakening inde aanspraak op geneesmiddelen kan zorgen voor verkeerde prikkels.Deze prikkels kunnen doelmatig voorschrijven en inkoop (waaronder doorzorgverzekeraars) in de weg staan. Maar het is onzeker of de besparingmet overhevelingen kan worden bewerkstelligd. Daarbij leidt overhevelentot regeldruk in de praktijk, door aanpassingen voor elke individuelepatiënt. Het heeft invloed op de zorg van patiënten en wie hen die zorglevert. Deze effecten moeten ook meegewogen worden. Het onderzoekenvan de afbakeningsproblematiek, en hiermee een mogelijk samenhan-gende besparing, wordt betrokken bij de invulling van de taakstelling inhet coalitieakkoord van 150 miljoen euro structureel op het budget voorgeneesmiddelen.5. Slotparagraaf Met de periodieke rapportage «Beschikbaarheid in perspectief» beoogdehet kabinet meer inzicht te geven in de doeltreffendheid en doelmatigheidvan de beleidsinstrumenten die in de periode van 2017 t/m 2023 zijningezet ten behoeve van, of met een effect op, de beschikbaarheid vanmedische producten. Het kabinet is van oordeel dat de rapportageruimschoots beantwoordt aan het beoogde doel. Niet alleen is van eenbreed scala aan beleidsinstrumenten de effectiviteit beoordeeld (en in demeeste gevallen positief bevonden), ook geeft de rapportage goed inzichtin de unieke dynamiek en de mede daardoor soms afwijkende beleids-keuzes in de drie productgroepen, geneesmiddelen, medische technologieen lichaamsmaterialen. Tot slot zijn zowel de productgroepsgewijze als deoverkoepelende aanbevelingen waardevol. Het kabinet betrekt deze bij deverder invulling en uitwerking van het beleid op de beschikbaarheid vanmedische producten. Via de reguliere cyclus van (voortgangs-)brievenvoor de betreffende dossiers of productgroepen informeert het kabinet uover ontwikkelingen in de opvolging van de productgroepsgewijzeaanbevelingen.5 Daarnaast wordt de Kamer voortaan onder de titel«Opvolging in beeld» jaarlijks (begin mei) geïnformeerd over deopvolging van bevindingen en aanbevelingen van alle Periodiekerapportages die in de afgelopen periode binnen het Ministerie van VWS5Over de voortgang van de aanpak van het kabinet om de beschikbaarheid van geneesmiddelente verbeteren is de Kamer onlangs, op 2 april 2026, geïnformeerd (Kamerstuk 29 477, nr. 969).Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 9708 zijn en worden uitgevoerd. De voortgang van de vier overkoepelendeaanbevelingen uit deze Periodieke rapportage maken onderdeel uit vandeze brief en werkwijze.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,S.Th.M. HermansTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 477, nr. 9709