Nieuw beleid gehandicaptenvoertuigen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 398Maatregelen verkeersveiligheid24 170GehandicaptenbeleidNr. 1195 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 december 2025Met deze brief wordt de Kamer geïnformeerd over de voortgang van hetnieuwe verkeersveiligheidsbeleid voor gehandicaptenvoertuigen. Ditvormt een verdere uitwerking van de contouren die in maart 2024 met deKamer zijn gedeeld.1Gehandicaptenvoertuigen zijn ingericht voor het vervoer van een gehan-dicapte, en kunnen niet harder dan 45 km/u. De term scootmobiel wordtvaak als verzamelnaam gebruikt, maar dit is slechts één type voertuigbinnen deze categorie. Tot de gehandicaptenvoertuigen behoren bijvoor-beeld ook elektrische rolstoelen, rolstoelen met een aankoppelbare elek-trische motor en voertuigen die lijken op een brommobiel. Het nieuwebeleid gaat gelden voor alle gemotoriseerde gehandicaptenvoertuigen. Erzijn naar schatting 250.000 gehandicaptenvoertuigen op de weg, waarvanhet aantal scootmobielen op 195.000 geschat wordt.2 Met het nieuwebeleid worden nationaal eisen gesteld aan gehandicaptenvoertuigen,omdat deze zijn uitgezonderd van de bestaande Europese regelgevingwelke toeziet op voertuigveiligheid van twee- of driewielige voertuigen envierwielers.3Bijzondere bromfietsen, brommobielen en personenauto’s die zijnaangepast voor mensen met een fysieke beperking vallen niet onder hetnieuwe beleid. Omdat brommobielen en gehandicaptenvoertuigen in de1Kamerstuk 29 398, nr. 11022SWECO. Mindervalidenvoertuigen: onderzoek naar gebruik en aantallen in Nederland. Rapport,januari 2025. SWECO, De Bilt.3Verordening (EU) nr. 168/2013 betreffende de goedkeuring van en het markttoezicht op twee- ofdriewielige voertuigen en vierwielers. kst-29398-1195ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 11951 praktijk wel sterk overeenkomen, wordt in deze brief wel ingegaan op deproblemen rondom de overeenkomsten.4De brief beschrijft de doelen van het nieuwe beleid, gaat vervolgens in opde kernpunten en het tegengaan van oneigenlijk gebruik, en sluit af meteen schets van het vervolgproces.Doelen nieuw beleid gehandicaptenvoertuigenEen overkoepelend uitgangspunt is dat de mobiliteit van gebruikers vangehandicaptenvoertuigen zoveel mogelijk behouden blijft. Daarnaast zijner twee hoofddoelen:Verbeteren verkeersveiligheid gehandicaptenvoertuigenHet eerste doel is het verbeteren van de verkeersveiligheid. Het aantaldodelijke ongevallen en gewonden onder gebruikers van gehandicapten-voertuigen neemt al jaren toe. In 2024 vielen er 57 doden onderbestuurders van gehandicaptenvoertuigen.5 Tevens ligt het risico op eenongeval voor gebruikers van gehandicaptenvoertuigen relatief gezienhoger dan bijvoorbeeld motorrijders, brom- en snorfietsers, fietsers envoetgangers.6 Onderzoek van VeiligheidNL toont aan dat de kans opoverlijden door een verkeersongeval met een gehandicaptenvoertuig inde periode 2019–2024 gelijk is gebleven.7 De meeste dodelijke slachtoffersonder gebruikers van gehandicaptenvoertuigen vallen bij bestuurders vanscootmobielen. De toename van het aantal gehandicaptenvoertuigen ende vergrijzing spelen daarbij een verklarende rol.8 Het is volgens StichtingWetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) aannemelijk datde stijging in het aantal verkeersdoden wordt veroorzaakt door meerdereoorzaken, zoals product-, omgevings- en persoonsfactoren.94Rijksoverheid. Regels voor brommobielen. Webpagina, november 2025. Rijksoverheid,Den Haag.5Centraal Bureau voor de Statistiek. (2025, 17 april). 42 procent minder verkeersdoden in 25 jaar.Webpagina, november 2025. CBS, Den Haag6SWOV (2021). Scootmobielen, gehandicaptenvoertuigen en brommobielen. SWOV-factsheet,maart 2021. SWOV, Den Haag.7VeiligheidNL (2024). Verkeersongevallen met een mindervalidevoertuig: Onderzoek naarSEH-bezoeken, ziekenhuisopnamen en overledenen. Rapport, maart 2024. VeiligheidNL,Amsterdam.; SWOV (2021). Scootmobielen, gehandicaptenvoertuigen en brommobielen.SWOV-factsheet, maart 2021. SWOV, Den Haag.8SWOV (2024). Ouderen in het verkeer. SWOV-factsheet, augustus 2024. SWOV, Den Haag.9VeiligheidNL (2024). Verkeersongevallen met een mindervalidevoertuig: Onderzoek naarSEH-bezoeken, ziekenhuisopnamen en overledenen. Rapport, maart 2024. VeiligheidNL,Amsterdam.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 11952 Aanpakken oneigenlijk gebruikHet tweede doel is het tegengaan van oneigenlijk gebruik. Daarbij gaat hetom het gebruik van gehandicaptenvoertuigen door mensen die geenfysieke beperking hebben, of voertuigen die als gehandicaptenvoertuig opde markt worden gezet, omwille van de gebruiksvoordelen die gelden tenopzichte van andere gemotoriseerde voertuigen. Bij de voordelen van hetgebruik van een gehandicaptenvoertuig moet men denken aan het kunnenrijden zonder rijbewijs tot en met 45 km/u, de afwezigheid van eenhelmplicht, en het mogen parkeren op de stoep.Kernpunten van het nieuwe beleid gehandicaptenvoertuigenGehandicaptenvoertuigen worden ingedeeld in twee categorieën dieverschillen in snelheid en wijze van toelating. Ook wordt er gekeken naarde mogelijkheden om de opties voor de bestaande remsystemen teverbeteren.Categorisering en wijze van toelatingOm onderscheid te kunnen maken in verschillende gehandicaptenvoer-tuigen, worden twee categorieën ingesteld op basis van de maximumcon-structiesnelheid (figuur 2). Voor categorie 1 wordt de grens daarbijvastgesteld op 20 km/u. Dit sluit het beste aan bij de snelheden in hetbestaande wagenpark, en draagt daarmee bij aan het behoud van demobiliteit van de gebruiker. Ook sluit dit aan op eerder benoemdeaandachtspunten van SWOV, welke het verlagen van de maximum-snelheid benoemen als wenselijk met oog op de stabiliteit van hetvoertuig, en de reactiesnelheid en kwetsbaarheid van de beoogdegebruiker.10 Ook sluit dit aan met de in de NEN-normen bestaandesnelheden voor categorie 1 voertuigen.11Categorie 2 voertuigen hebben een maximumconstructiesnelheid tussende 20 en 45 km/u. In samenwerking met de Dienst Wegverkeer (RDW)wordt gewerkt aan het instellen van een nationale (type)goedkeuring voordeze categorie voertuigen. Categorie 2 voertuigen kunnen sterkeovereenkomsten vertonen met Bijzondere bromfietsen en Brommobielen,10Davidse, R., Duijvenvoorde, K. van, Louwerse, R., Boele-Vos, M., et al. (2018). Scootmobielon-gevallen: karakteristieken, ongevalstypen en kansrijke maatregelen om de veiligheid teverbeteren. Een dieptestudie naar scootmobielongevallen op de openbare weg. R-2018–15A.SWOV, Den Haag11NEN-EN NORM (2022), Elektrisch aangedreven rolstoelen, scooters en bijbehorende laadappa-raten – Eisen en beproevingsmethoden. NEN, Delft.Figuur 1 Verkeersdoden met inzittenden gehandicaptenvoertuigen (Jaarlijks).Bron: CBSTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 11953 waarvoor wel een goedkeuring vereist wordt. Met een nationale(type)goedkeuring wordt de technische veiligheid van deze categorievoertuigen beter gewaarborgd. Voor categorie 1 voertuigen blijftzelfcertificering van toepassing, waarbij de fabrikant verantwoordelijkheiddraagt voor de aan het voertuig gestelde eisen. Zelfcertificering wordt hierverkozen boven een goedkeuringsplicht, om zo veel mogelijk de toeganke-lijkheid van deze categorie voertuigen te waarborgen.Categorie 1Categorie 2VoorbeeldBron: SWOV(2021).Scootmobielen,gehandicaptenvoertuigen enbrommobielen. SWOV-factsheet, maart 2021. SWOV,Den Haag. CriteriaVoertuigen langzamer dan20 km/uVoertuigen sneller dan20 km/uToelatingZelfcertificeringNationale (type)goedkeuring Verkenning verplichtstellen van actieve remSWOV heeft de aanbeveling gedaan om scootmobielen te voorzien vaneen actieve rem om te voorkomen dat gebruikers door een bedieningsfoutvan een passief remsysteem gas geven in plaats van te remmen.12 Eenactieve rem stelt de gebruiker in staat om door middel van een handelinghet voertuig te laten remmen. Bij een passieve rem moet men juist meteen handeling stoppen om tot stilstand te komen. Een actieve rem kanmeerdere vormen aannemen; denk aan een noodstopknop, een noodrem-hendel, of een remsysteem zoals gebruikelijk op de fiets. Specifiek bijsommige scootmobielen is er alleen een systeem met een «passieve rem»aanwezig; het voertuig remt als je de gashendel loslaat. Scootmobielenvallen vrijwel allemaal in categorie 1 en zijn in deze categorie ook demeest voorkomende groep voertuigen.13Het ministerie verkent momenteel de mogelijkheden om uitvoering tegeven aan deze aanbeveling. Het verplicht stellen lijkt logisch, maartegelijkertijd is er ook sprake van een groep bestuurders die besturings-systemen nodig hebben waarbij een actieve rem niet mogelijk is. Denkhierbij aan voertuigen die bestuurd worden met de kin of met een joystick.Tegelijkertijd zijn er signalen vanuit fabrikanten dat steeds meer scootmo-bielen al worden voorzien van een actieve rem. Het ministerie gaat in dekomende periode verder in gesprek met de belanghebbende partijen.Tegengaan oneigenlijk gebruik gehandicaptenvoertuigenHet ministerie ontvangt met regelmaat signalen over oneigenlijk gebruik.Het gaat hierbij om voertuigen die als gehandicaptenvoertuig op de marktworden gezet, omwille van de gebruiksvoordelen ten opzichte vanbijzondere bromfietsen en brommobielen. Daarnaast is er vanwege devisuele gelijkenissen tussen de eerdergenoemde voertuigen en gehandi-captenvoertuigen onduidelijkheid over de regels. Om oneigenlijk gebruik12Davidse, R., Duijvenvoorde, K. van, Louwerse, R., Boele-Vos, M., et al. (2018). Scootmobielon-gevallen: karakteristieken, ongevalstypen en kansrijke maatregelen om de veiligheid teverbeteren. Een dieptestudie naar scootmobielongevallen op de openbare weg. R-2018–15A.SWOV, Den Haag13SWECO. Mindervalidenvoertuigen: onderzoek naar gebruik en aantallen in Nederland.Rapport, januari 2025. SWECO, De Bilt.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 11954 tegen te gaan, wordt in het nieuwe beleid verkend in tot hoeverre deregels voor categorie 2 gehandicaptenvoertuigen aangescherpt moetenworden. Hierbij wordt gekeken naar andere bestaande regels voorgemotoriseerde voertuigen, zoals brommobielen.Vervolg beleidsontwikkelingenIn het voorjaar van 2026 worden meerdere onderdelen van het nieuwebeleid nog verder uitgewerkt. Welke regels van toepassing gaan zijn,hangt af van in welke categorie het voertuig valt. Denk bij de nog uit tewerken onderdelen aan: technische eisen voor de toelating tot de weg,eisen voor het gebruik op de weg en maatregelen om de rijvaardigheid tewaarborgen.Zodra het beleid verder uitgewerkt is, gaat het ministerie een impact-analyse uitvoeren bij gebruikers, verstrekkers, fabrikanten en uitvoerings-organisaties. Voorafgaand aan het eerstvolgende commissiedebatVerkeersveiligheid wordt de Kamer geïnformeerd over de voortgang vande verdere uitwerking van het beleid.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,R. TiemanTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 11955