Reactie op verzoek commissie over een reactie op een burgerbrief over gedwongen wisseling van medicatie en overbelaste mantelzorg

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 800 XVIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn enSport (XVI) voor het jaar 2026Nr. 67 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 februari 2026Uw vaste Kamercommissie voor VWS heeft mij op 4 december 2025verzocht te reageren op het schrijven van meneer of mevrouw B. (hierna:het schrijven). Dit schrijven gaat in op overbelaste mantelzorgers en hetgedwongen wisselen van medicatie. Met deze brief ga ik in op hetschrijven en de daarin genoemde inhoudelijke punten.Meneer of mevrouw B. uit in het schrijven zorgen over verkiezingsbeloftendie betrekking hebben op gezond leven, leefstijl en preventie. Dezestroken niet met de prijsstijgingen van groente en fruit en in verhoudinggoedkoper aangeboden ongezond voedsel. Ook geeft meneer ofmevrouw B. aan dat het gevolg van langer thuis wonen is, dat de taak vanmantelzorgers steeds zwaarder en intensiever wordt en haalt voorbeeldenaan uit de eigen persoonlijke situatie. Volgens meneer of mevrouw B. is ereen aantal dominante problemen zoals het personeelstekort in de zorg, destijgende medicalisering en de handelwijze in de GGZ.KnelpuntenIn het schrijven worden vier knelpunten genoemd die volgens meneer ofmevrouw B. opgelost dienen te worden. Het gaat om het volgende:1.Nultarief op Groente en Fruit: voer per direct een BTW-vrijstelling (0%BTW) in op alle onbewerkte groente en fruit.2.Medicatiegarantie: stel een wettelijke garantieverplichting in diegarandeert dat cruciale, eenmaal ingestelde medicatie (zeker in deGGZ) consistent en zonder merk- of stofswitches beschikbaar blijft,tenzij er medische noodzaak is tot verandering.3.Mantelzorgers Betrekken en Erkennen: maak het respecteren enmeewegen van de ervaring van de patiënt en de mantelzorger wettelijkverplicht bij beslissingen over medicatie en zorgpaden. Erken definanciële en emotionele bijdrage van mantelzorgers met een landelijk, kst-36800-XVI-67ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XVI, nr. 671 uniforme regeling voor respijtzorg die overbelasting voorkomt en eenpassende, financiële compensatie biedt.4.Hercategorisatie van Zorgkosten: gebruik de opbrengsten vaneventuele suiker- of vettaksen volledig voor het subsidiëren vangezonde voeding, niet voor algemene begrotingsgaten.ReactieIk betreur het ten zeerste dat meneer of mevrouw B. ervaart dat verkie-zingsbeloften niet worden waargemaakt en dat de gevolgen vanoverheidsbeleid zijn dat mantelzorgers een steeds intensievere zorgtaakkrijgen. Het beleid van de overheid is al meerdere jaren gericht opgezondheid en preventie en te voorkomen dat mensen te snel formelezorg en ondersteuning nodig hebben. Ten tweede is het beleid van mijnvoorgangers en mijzelf erop gericht om mantelzorgers zoveel mogelijk teondersteunen en te faciliteren. Bijvoorbeeld doordat gemeenten onder-steuning bieden aan mantelzorgers of door het aanbod van respijt- enlogeerzorg te verbeteren. Met de uitvoering van de afspraken in hetHoofdlijnenakkoord Ouderenzorg wordt hier verdergaand op ingezet metals doel overbelasting te voorkomen en een juiste balans te vinden in dedraagkracht van het sociaal netwerk en de samenwerking met de formelezorg en ondersteuning te verbeteren.Onderstaand ga ik in op de knelpunten die door meneer of mevrouw B.zijn genoemd.Knelpunt 1 – nultarief op Groente en FruitIk heb begrip voor de zorgen die meneer of mevrouw B. in het schrijvenuit en ik ben het met de auteur eens dat het stimuleren van een gezondvoedingspatroon van belang is om de ziektelast tegen te gaan. Er is inopdracht van het Ministerie van VWS onderzoek door bureau SEO gedaannaar het afschaffen van de BTW op groente en fruit. De conclusie van datonderzoek is dat bij een dergelijke maatregel ernstige twijfel bestaat overjuridische houdbaarheid en uitvoerbaarheid. Ook zouden de gezondheids-effecten beperkt zijn en zou de maatregel vooral voordelig uitpakken voorhogere inkomensgroepen. De BTW lijkt dus geen geschikt instrument tezijn om gezonde voeding voor iedereen toegankelijker te maken1.Hierover is uw Kamer geïnformeerd op 19 september 2023.2?Vanzelfsprekend onderschrijf ik het belang van preventie en ik wijs in datkader dan ook op de nieuwe preventiestrategie waarin concrete acties enmaatregelen worden beschreven om ziekte en zorg te voorkomen. DeStaatssecretaris van JPS werkt onder andere aan een verbod op kinder-marketing voor ongezonde voeding, maar ook maken we concreteafspraken met supermarkten over het vergroten van het verkoopaandeelgezonde producten (binnen de Schijf van Vijf). Daarnaast wordt gewerktaan een gedifferentieerde verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken.Wanneer zo’n belasting wordt ingevoerd worden dranken die weinig ofgeen suiker bevatten goedkoper. Dit is opgenomen in de samenhangendeeffectieve preventiestrategie waar uw Kamer op 13 juni 2025 over isgeïnformeerd3.1Een btw-nultarief voor groente en fruit – SEO Economisch Onderzoek2Kamerbrief over kabinetsreactie op het onderzoek naar btw-nultarief op leveringen van groenteen fruit | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl3Beslisnota bij aanbiedingsbrief samenhangende preventiestrategie | Beleidsnota | Rijksover-heid.nlTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XVI, nr. 672 Knelpunt 2 – MedicatiegarantieIk vind het vervelend dat meneer of mevrouw B. last heeft gehad van hetwisselen van Prozac naar fluotexine van Centrafarm. Over het wisselenvan medicijnen zijn afspraken gemaakt tussen zorgverleners, zorgverzeke-raars en patiëntenorganisaties. Zij bekijken met elkaar bij welkemedicijnen wisselen echt niet kan (de rode categorie), bij welkemedicijnen wisselen alleen kan onder goede begeleiding (de oranjecategorie), en bij welke medicijnen wisselen wel mogelijk is (groenecategorie). Zij hebben bepaald dat fluotexine valt onder de groenecategorie. Maar ook voor de groene categorie geldt dat wisselingen, zomin mogelijk moeten voorkomen. Als voor een bepaalde patiënt wisselenvan een groen (of oranje) middel medisch niet verantwoord is, dan kan dearts dat aangeven op het recept. Dat heet «medische noodzaak». Dewebsite van Thuisarts geeft hierover meer informatie: Ik krijg een andermerk medicijn. Mag dat? | Thuisarts. Ook met de eigen arts kan wordenoverlegd of dit in deze bepaalde situatie het geval is.Knelpunt 3 – Mantelzorgers erkennen en betrekkenIn de brief vertelt meneer of mevrouw B. al jarenlang intensief mantel-zorger te zijn en wordt het belang van informele zorg aangegeven. Ik benhet met de schrijver eens dat mantelzorgers van onschatbare waarde zijn,zowel voor hun naaste, als voor de zorg in het geheel. Mantelzorg kan,zoals ook uit de brief blijkt, zwaar zijn. Bijvoorbeeld door een toenemendezorgvraag van degene voor wie wordt gezorgd en de combinatie met werken/of andere (zorg)taken van de mantelzorger.Het is daarom ook belangrijk dat er passende ondersteuning beschikbaaris voor mantelzorgers. In het onlangs gesloten HoofdlijnenakkoordOuderenzorg (HLO) heb ik hierover afspraken gemaakt met partijen uit hetzorgveld. In dit akkoord zijn, in aanvulling op de mantelzorgagenda2023–2026, afspraken gemaakt en extra financiële middelen beschikbaargesteld voor de ondersteuning van mantelzorgers. Deze middelen zijnbedoeld voor het verbeteren van het ondersteuningsaanbod vanmantelzorgers, waaronder specifiek ook het verbeteren van de mogelijk-heden voor respijtzorg. De adempauze die respijtzorg aan mantelzorgersbiedt, kan, zoals meneer of mevrouw B. ook noemt, ruimte geven om dezorg aan hun naaste vol te houden.Daarnaast werkt de SER aan een advies over de toekomstbestendigecombinatie van werk en mantelzorg. Het advies, dat begin 2026 wordtverwacht, is een belangrijke basis voor verdere beleidsvorming over decombinatie werk en mantelzorg. Het is aan mijn ambtsopvolger om hieruitvoering aan te geven. Met de mantelzorgagenda, aangevuld met deafspraken in het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg en het naderendeSER-advies zet ik mij in voor de erkenning en ondersteuning vanmantelzorgers.Knelpunt 4 – Hercategorisatie van zorgkostenIn mijn lezing van de brief ga ik ervan uit dat meneer of mevrouw B.voorstelt om de inkomsten van een extra belasting in te zetten voor extrauitgaven die gezonde voeding moeten stimuleren, bijvoorbeeld in devorm van een subsidie. Een dergelijke directe koppeling tussen inkomstenen uitgaven past doorgaans niet binnen het begrotingsbeleid van hetkabinet. Volgens het zogenoemde trendmatige begrotingsbeleid wordenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XVI, nr. 673 uitgaven en inkomsten in principe van elkaar gescheiden4. Om deoverheidsuitgaven te beheersen maakt het kabinet aan het begin van dekabinetsperiode duidelijke afspraken over wat er in één jaar maximaalmag worden uitgegeven (het uitgavenkader) en hoe hoog de beleids-matige aanpassing van de belastingen en premies per jaar moeten zijn(het inkomstenkader).De rijksbegroting heeft een belangrijke rol in het stabiliseren van deeconomie. Het kabinet houdt zich aan vooraf vastgestelde uitgaven- eninkomstenkaders, zodat meevallers en tegenvallers in de economieautomatisch worden opgevangen. In economisch goede tijden leidenhogere belastinginkomsten niet tot extra uitgaven, maar bijvoorbeeld totschuldafbouw, terwijl in slechtere tijden niet direct hoeft te wordenbezuinigd.Dit betekent dat binnen de geldende begrotingsregels inkomsten enuitgaven niet aan elkaar worden gekoppeld, waardoor een directe relatietussen de opbrengst van een specifieke belasting en de financiering vanspecifieke uitgaven niet voor de hand ligt. Binnen het huidige begrotings-beleid kan worden gekozen om een suiker- of vet-taks in te voeren en/ofmeer uitgaven te doen om gezonde voeding te stimuleren, zonder datdeze direct aan elkaar gekoppeld zijn. Eventuele keuzes op dit terrein zijnaan een volgend kabinet.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,N.J.F. Pouw-Verweij41.1.4 Begrotingsregels ten behoeve van beheersing van de uitgaven | Ministerie van Financiën– RijksoverheidTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XVI, nr. 674