Halfjaarverslag milieu en externe veiligheid Schiphol

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 665Evaluatie SchipholbeleidNr. 574 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 augustus 2025Hierbij stuur ik u het halfjaarlijkse overzicht van de resultaten van hettoezicht dat de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT-Luchtvaart-autoriteit) houdt op de naleving van de (vigerende) normen en regels voormilieu en externe veiligheid die gelden voor Amsterdam Airport Schiphol.Het overzicht informeert u ook over zaken die van belang zijn voor dehandhaving van de regels voor preferentieel baangebruik in het nieuweNormen- en Handhavingstelsel Schiphol (NNHS), zoals die zijnopgenomen in de ontwerpwijziging Luchthavenverkeerbesluit (LVB)Schiphol.In deze brief breng ik verslag uit over de 1e helft van het gebruiksjaar2025, de periode van 1 november 2024 tot en met 30 april 2025.De halfjaarresultaten van het toezicht en de acties vanuit deILT-Luchtvaartautoriteit luiden als volgt:•Het gerealiseerde aantal vliegbewegingen per etmaal ligt boven hetdoor Schiphol verwachte aantal vliegbewegingen. Op de helft (50%)van het gebruiksjaar heeft 53% van het verwachte aantal vliegbewegin-gen plaatsgevonden. Het gerealiseerde aantal vliegbewegingen in denacht blijft achter bij de verwachting. Op de helft (50%) van hetgebruiksjaar heeft 31% van het verwachte aantal vliegbewegingenplaatsgevonden. Vergeleken met de 1e 6 maanden van het voorgaandegebruiksjaar is zowel het aantal vluchten in het hele etmaal als hetaantal nachtvluchten met 2% toegenomen.In de 1e helft van gebruiksjaar 2025 hebben er 9.818 nachtvluchten methandelsverkeer plaatsgevonden. Het maximumaantal toegestanenachtvluchten handelsverkeer bedraagt 32.000 per gebruiksjaar. Hettotaal aantal vliegtuigbewegingen bedroeg het 1e half jaar 232.000.•Bij nagenoeg alle handhavingspunten voor geluid is de ruimtehalverwege het gebruiksjaar voor minder dan 50% verbruikt. Er zijnhierop 2 uitzonderingen: bij de handhavingspunten 19 en 25 is de kst-29665-574ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5741 geluidsruimte halverwege het gebruiksjaar voor meer dan 50%verbruikt.De verbruikte geluidsruimte is gebaseerd op de vervangendegrenswaarden die voor gebruiksjaar 2025 zijn vastgesteld vanwegegroot onderhoud aan het banenstelsel van Schiphol. Deze waarden zijnop 20 februari 2025 van kracht geworden. De ILT-Luchtvaartautoriteitkan niet tussentijds ingrijpen, maar beoordeelt aan het eind van hetgebruiksjaar of de grenswaarden bij de handhavingspunten daadwer-kelijk zijn overschreden. Vanwege de aanwijzing tot anticiperendhandhaven legt de ILT geen maatregelen aan de sector op bijoverschrijdingen van de grenswaarden bij handhavingspunten, als deoverschrijdingen het gevolg zijn van het vliegen volgens de regels vanhet NNHS. In de 1e helft van het gebruiksjaar zijn geen regels van hetNNHS overtreden.•In gebruiksjaar 2024 heeft de ILT-Luchtvaartautoriteit aan Luchtver-keersleiding Nederland (LVNL) en Schiphol gevraagd om maandelijksgezamenlijk te rapporteren over de naleving van de grenswaarden incombinatie met de naleving van de baanregels volgens het NNHS. Ditom een betere invulling te geven aan de gezamenlijke zorgplicht. In de1e helft van gebruiksjaar 2025 bleek dat LVNL en Schiphol dezeafspraak onvoldoende nakwamen. De ILT-Luchtvaartautoriteit heeft departijen hierop aangesproken en sinds februari 2025 rapporteren LVNLen Schiphol elke maand gezamenlijk.•De verwachting is dat de waarden voor de uitstoot van stoffen(emissies) en voor de externe veiligheid aan het einde van gebruiksjaar2025 onder de geldende grenswaarden zullen blijven.•De ILT-Luchtvaartautoriteit heeft aan 3 luchtvaartmaatschappijen eenwaarschuwingsbrief gestuurd in verband met het zonder geldige redenafwijken van vertrekroutes voor de nacht. LVNL heeft de regels voorhet routegebruik die voor hen gelden niet overtreden.•Vanaf 1 tot en met 6 november 2024 is de Polderbaan niet in gebruikgeweest vanwege groot onderhoud. De ILT-Luchtvaartautoriteit heeft20 vluchten geconstateerd die vielen onder een vrijstellingsbepalingvan de Tijdelijke regeling groot onderhoud banenstelsel Schiphol 2024.De ILT-Luchtvaartautoriteit heeft buiten de genoemde periode ookgeen onrechtmatige starts of landingen op andere banen geconsta-teerd.•Volgens het LVB moet Schiphol er voor zorgen dat minimaal 61vliegtuigopstelplaatsen (VOP’s) alternatieve faciliteiten hebben vanvoldoende kwaliteit om het gebruik van de auxiliary power unit (APU)te beperken. Gezagvoerders moeten ervoor zorgen dat de alternatievevoorzieningen worden gebruikt bij de afhandeling van het vliegtuig opde VOP en dat de APU tijdig wordt uitgezet. Dit verbetert de lokaleluchtkwaliteit en vermindert geluidsoverlast.De in de rapportageperiode uitgevoerde inspecties laten zien datSchiphol voortgang boekt bij het voorzien van VOP’s van alternatievevoorzieningen. De naleving door luchtvaartmaatschappijen isverbeterd.Het toezicht heeft nog wel geleid tot het invorderen van een eerderopgelegde dwangsom aan KLM en Delta Air Lines en het geven vaneen waarschuwing aan British Airways en Pegasus Airlines.•Volgens het LVB moeten gezagvoerders van 3- en 4-motorigestraalvliegtuigen na de landing 1 motor uitschakelen wanneer hetvliegtuig van de landingsbaan naar de afhandelingsplaats taxiet. ZowelSchiphol als de luchtvaartmaatschappijen spannen zich in om hettaxiën met 1 uitgeschakelde motor te bevorderen. Omdat de nalevinghiervan moeilijk te toetsen is, worden verbeteringen gerealiseerd doorhet vergroten van de bewustwording. De ILT-Luchtvaartautoriteitonderzoekt mogelijkheden voor toezicht op taxiën met minderTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5742 motoren. Momenteel wordt getest of een akoestische camera kanworden gebruikt.•In de 1e helft van gebruiksjaar 2025 ontstond er een veiligheidspro-bleem bij landingen op de Polderbaan, door reflecties van eenaangrenzend zonnepanelenpark. Besloten werd om de Polderbaan eendeel van de dag te sluiten. Het vliegverkeer dat in die periode zoulanden op de Polderbaan werd omgeleid naar andere banen. Dit hadgevolgen voor de geluidsbelasting bij de handhavingspunten bij dieandere banen. In overleg tussen Schiphol, LVNL en de ILT-Lucht-vaartautoriteit is besloten dat LVNL het afwijkende baangebruikregistreert en rapporteert aan de ILT-Luchtvaartautoriteit. Aan heteinde van dit gebruiksjaar kan het definitieve effect hiervan op degeluidsbelasting vastgesteld worden.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,R. TiemanTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5743 Halfjaarverslag milieu en externe veiligheid Schiphol Deze halfjaarrapportage is opgesteld door de Inspectie Leefomgeving enTransport (ILT-Luchtvaartautoriteit) en is een wettelijke verplichting (art.8.29 Wet luchtvaart). De rapportage beslaat de periode 1 november 2024tot en met 30 april 2025.Voor Schiphol gelden normen voor geluid, het maximumaantal nacht-vluchten, de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen (emissies) en deveiligheid voor de omgeving (externe veiligheid). Daarnaast gelden erregels voor het baan- en routegebruik en voor de uitstoot van luchtveront-reinigende stoffen op het luchtvaartterrein. Deze normen en regels staanin het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol (LVB). De ILT-Luchtvaart-autoriteit ziet erop toe dat Schiphol, Luchtverkeersleiding Nederland(LVNL) en de luchtvaartmaatschappijen die gebruik maken van Schipholdeze normen en regels naleven.Bij overschrijding van een grenswaarde uit het LVB heeft deILT-Luchtvaartautoriteit de beginselplicht om aan de sector in hetvolgende gebruiksjaar een maatregel op te leggen. Het doel daarvan isom te voorkomen dat de overschrijding zich opnieuw voordoet. DeILT-Luchtvaartautoriteit stelt volgens de regelgeving de overschrijdingenvan normen pas vast na afloop van een gebruiksjaar. Dit betekent dat zij indeze halfjaarrapportage over het gebruiksjaar 2025 nog geen uitspraakkan doen over eventuele maatregelen in het daaropvolgende gebruiksjaar.Tegen overtredingen van regels (bijvoorbeeld baan- en routeafwijkingen)kan de ILT-Luchtvaartautoriteit wel direct optreden. De resultaten hiervanworden in deze halfjaarrapportage vermeld.GeluidVoor het vliegverkeer van en naar Schiphol gelden grenswaarden voor hettotaal volume geluid (TVG) en voor de lokale hoeveelheid geluid bij eenaantal vaste handhavingspunten rondom Schiphol. Deze grenswaardenmogen aan het einde van het gebruiksjaar (31 oktober 2025) nietoverschreden zijn. Uit de toegezonden rapportages blijkt dat de gebruiktegeluidsruimte bij 2 handhavingspunten halverwege het gebruiksjaar meerdan 50% bedraagt (handhavingspunten 19 en 25).Halverwege het gebruiksjaar zijn er ruim 232.000 vliegtuigbewegingengeweest. Dit is ongeveer 2% meer dan in het 1e halfjaar van gebruiksjaar2024. Op de helft (50%) van het gebruiksjaar is ongeveer 53% van hetverwachte aantal vliegbewegingen uit de capaciteitsdeclaratie 2025uitgevoerd.NachtvluchtenOp Schiphol mogen ieder gebruiksjaar niet meer dan 32.000 nacht-vluchten handelsverkeer plaatsvinden. Het aantal vluchten handelsverkeerover de 1e helft van het gebruiksjaar 2025 bedraagt 9.818. Dit is ongeveer2% meer dan over dezelfde periode in het gebruiksjaar 2024. Aan het eindvan het gebruiksjaar beoordeelt de ILT-Luchtvaartautoriteit of het aantaluitgevoerde nachtvluchten handelsverkeer binnen het toegestanemaximum is gebleven.EmissiesVoor Schiphol gelden grenswaarden voor de uitstoot van luchtverontreini-gende stoffen door vliegtuigen (emissies).Het gaat hierbij om relatieve normen voor koolmonoxide (CO), stikstof-oxiden (NOx), vluchtige organische stoffen (VOS), zwaveldioxide (SO2) enTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5744 fijnstof (PM10). Op basis van de berekende emissiewaarden in de 1e helftvan gebruiksjaar 2025 is de verwachting dat deze stoffen, net als in hetvorige gebruiksjaar, onder de norm zullen blijven.Externe veiligheidDe externe veiligheid gaat over het risico voor omwonenden van Schipholom te overlijden door een vliegtuigongeval. Als maat voor externeveiligheid geldt een norm voor het totale risicogewicht (TRG). Hetberekende TRG over de 1e helft van het gebruiksjaar 2025 bedraagt 36%van de norm. Naar verwachting zal Schiphol de norm voor de externeveiligheid in het gebruiksjaar 2025 daarom niet overschrijden.Routegebruik gezagvoerdersGezagvoerders van straalvliegtuigen moeten ervoor zorgen dat hetvliegtuig binnen een vertrek- of naderingsroute, en boven een minimalevlieghoogte blijft. Gezagvoerders mogen hier alleen van afwijken omreden van veiligheid of op basis van een instructie van LVNL. DeILT-Luchtvaartautoriteit heeft alle afwijkingen van nachtvluchten gecontro-leerd en vastgesteld dat in de 1e helft van het gebruiksjaar in 3 gevallenzonder geldige reden van een vertrekroute voor de nacht is afgeweken. Inverband hiermee verstuurde de ILT-Luchtvaartautoriteit aan de betref-fende luchtvaartmaatschappijen een waarschuwingsbrief. Daarnaast heeftde ILT-Luchtvaartautoriteit controles uitgevoerd op afwijkingen overdagen naar aanleiding van meldingen die rechtstreeks of via het klachten-bureau van het Bewoners Aanspreekpunt Schiphol (BAS) zijn binnenge-komen. Naar aanleiding hiervan heeft de ILT-Luchtvaartautoriteit geenovertredingen vastgesteld.Routegebruik LVNLNaast de gezagvoerders moet ook LVNL ervoor zorgen dat straalvlieg-tuigen binnen een vertrek- of naderingsroute en boven een minimalevlieghoogte blijven. LVNL mag hier om veiligheidsredenen van afwijken.Ook mag LVNL op grond van de regelgeving hier tot een bepaaldpercentage van afwijken als dat nodig is voor een efficiënte afhandelingvan het vliegverkeer. De ILT-Luchtvaartautoriteit heeft op basis van degeregistreerde gegevens vastgesteld dat LVNL in de 1e helft van hetgebruiksjaar 2025 geen regels voor het routegebruik overtreden heeft.BaangebruikZowel gezagvoerders als LVNL moeten zich houden aan de beperkingendie gelden voor het baangebruik. Van deze beperkingen mag wordenafgeweken om reden van veiligheid. Daarnaast mag van de beperkingenworden afgeweken als de Minister van Infrastructuur en Waterstaatdaarvoor bij Ministeriële Regeling vrijstelling verleend heeft, bijvoorbeeldin het geval van groot baanonderhoud. Dat laatste is in de 1e helft van hetgebruiksjaar 2025 aan de orde geweest. Vanaf 1 tot en met 6 november2024 is de Polderbaan niet in gebruik geweest vanwege groot onderhoud.De ILT-Luchtvaartautoriteit heeft 20 vluchten geconstateerd die vielenonder een vrijstellingsbepaling van de Tijdelijke regeling groot onderhoudbanenstelsel Schiphol 2024.De ILT-Luchtvaartautoriteit heeft buiten de genoemde periode geenonrechtmatige starts of landingen op andere banen geconstateerd.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5745 Uitstoot luchtverontreinigende stoffen luchtvaartterreinVolgens het LVB moet Schiphol er voor zorgen dat minimaal 61 vliegtuig-opstelplaatsen (VOP’s) van alternatieve faciliteiten hebben van voldoendekwaliteit om het gebruik van de auxiliary power unit (APU) te beperken.Gezagvoerders moeten ervoor zorgen dat de alternatieve voorzieningenworden gebruikt bij de afhandeling van het vliegtuig op de VOP en dat deAPU tijdig wordt uitgezet. Dit verbetert de lokale luchtkwaliteit envermindert geluidsoverlast.De ILT-Luchtvaartautoriteit constateerde in 2022 dat de APU te veel werdgebruikt op Schiphol. Naar aanleiding van dat onderzoek heeft Schiphol in2023 een actieplan opgesteld met de betrokken sectorpartijen. DeILT-Luchtvaartautoriteit blijft de uitvoering van het actieplan monitoren enwaar nodig stimuleren. De volgende acties uit het plan zijn in de rapporta-geperiode uitgevoerd:•Schiphol heeft elektrisch aangedreven preconditioned air units(e-PCA’s) geplaatst op 2 VOP’s. De eerder aangeschafte e-PCA’s voorwidebody connected posities op andere VOP’s zijn operationeelgemaakt. Op 2 VOP’s waren er veel storingen met e-PCA’s, maarhieraan wordt gewerkt.•Schiphol heeft FPU’s (Fixed Power Unit, vaste stroomvoorziening) ingebruik genomen op het Y-platform. Op 1 VOP is de FPU vervangendoor een e-GPU (Ground Power Unit, mobiele stroomvoorziening).•Schiphol heeft een proef afgerond met waterstof GPU (H2-GPU). Depiloten waren positief. Schiphol gaat door met testen.•Een proef met het private LoRa netwerk (Long Range datanetwerk) issuccesvol verlopen en Schiphol zal de beschikbaarheid en het gebruikvan de faciliteiten op afstand monitoren.•Schiphol handhaaft de naleving van de APU-regels van de AIP(Aeronautical Information Publication) door middel van waarschuwin-gen en boetes. Schiphol heeft in de rapportageperiode in totaal 79non-compliances geregistreerd.De ILT-Luchtvaartautoriteit controleert de naleving van de APU-regels vanhet LVB en constateerde dat in de 1e helft van het gebruiksjaar de nalevingdoor luchtvaartmaatschappijen is verbeterd. Niettemin hebben de in derapportageperiode uitgevoerde inspecties geleid tot het invorderen vaneen eerder opgelegde dwangsom aan KLM en Delta Air Lines en hetgeven van een waarschuwing aan British Airways en Pegasus Airlines.Taxiën met één uitgeschakelde motorGezagvoerders van 3- en 4-motorige straalvliegtuigen moeten na delanding 1 motor uitschakelen wanneer het vliegtuig van de landingsbaannaar de afhandelingsplaats taxiet. Het aantal 3-motorige vliegtuigen in hethandelsverkeer is nihil en het aandeel 4-motorige vliegtuigen wordtsteeds kleiner op Schiphol (ongeveer 7.000 vliegbewegingen in 2024).Hierdoor zijn de effecten van taxiën met 1 motor minder niet goedmeetbaar in de emissieberekeningen. Schiphol heeft in haar AIP aanvul-lende regels vastgelegd voor het taxiën met minder motoren, ook voorvertrekkende vliegtuigen.Omdat dit regels zijn die in het AIP van Schiphol zelf zijn opgenomen,wordt naleving hiervan niet door de ILT-Luchtvaartautoriteit gecontro-leerd. Schiphol heeft met de homecarriers en grotere internationaleluchtvaartmaatschappijen gesproken over het vergroten van hetpercentage taxiën met een motor minder. Luchtvaartmaatschappijengaven aan hier zelf ook al actief mee aan de slag te gaan, mede vanwegede duurzaamheidsdoelen en het verminderen van kerosineverbruik.Verbeteringen worden gerealiseerd door het vergroten van de bewust-wording. Er worden geen verdere concrete maatregelen genomen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5746 De ILT-Luchtvaartautoriteit onderzoekt mogelijkheden voor toezicht optaxiën met minder motoren. Momenteel wordt getest of een akoestischecamera hierbij gebruikt kan worden.Zorgplicht van de sectorSchiphol, LVNL en de luchtvaartmaatschappijen moeten er gezamenlijkvoor zorgen dat de grenswaarden voor geluid, emissies en de externeveiligheid niet overschreden worden. De berekende waarden voor deexterne veiligheid en emissies zijn halverwege het gebruiksjaar onder dewettelijke grenswaarden gebleven. Hierdoor wordt vooralsnog voldoendeinvulling gegeven aan de gezamenlijke zorgplicht. Aan het eind van hetgebruiksjaar zal de ILT-Luchtvaartautoriteit hier een eindoordeel overgeven.Voor geluid geldt een aparte regeling, die te maken heeft met de komstvan het Nieuwe Normen- en Handhavingstelsel Schiphol (NNHS). Dezeregeling vloeit voort uit afspraken die een aantal jaren geleden aan detoenmalige Alderstafel en Omgevingsraad Schiphol (ORS) zijn gemaakt.Daarin hebben overheden, sectorpartijen, belangenorganisaties enbewonersvertegenwoordigers met elkaar afgesproken dat, zolang hetNNHS nog niet van kracht is, er wel al gevlogen wordt volgens de regelsvan het NNHS. Dit houdt in dat zoveel mogelijk die banen wordengebruikt die voor de omgeving de minste geluidhinder geven (striktpreferentieel baangebruik).Op basis van deze afspraken heeft de toenmalige Staatssecretaris vanInfrastructuur en Milieu op 25 september 2015 een brief aan de TweedeKamer gestuurd1. In deze brief heeft de Staatssecretaris aangegeven datde ILT-Luchtvaartautoriteit, tot het van kracht worden van het NNHS, geenmaatregelen aan de sector zal opleggen als blijkt dat de overschrijdingenvan de geluidsnormen het gevolg zijn van het vliegen volgens de regelsvan het NNHS. Dit wordt ook wel anticiperend handhaven genoemd. Ditstandpunt is op 6 december 2023 herbevestigd door middel van eenaanwijzing tot het continueren van het anticiperend handhaven van deMinister aan de inspecteur-generaal.In gebruiksjaar 2024 heeft de ILT-Luchtvaartautoriteit aan LVNL enSchiphol gevraagd om maandelijks gezamenlijk te rapporteren over denaleving van de grenswaarden in combinatie met de naleving van debaanregels volgens het NNHS. Dit omdat een betere invulling van degezamenlijke zorgplicht nodig was. In de 1e helft van gebruiksjaar 2025bleek dat LVNL en Schiphol deze afspraak onvoldoende nakwamen. DeILT-Luchtvaartautoriteit heeft dit zowel mondeling als schriftelijk onder deaandacht gebracht. Sinds februari 2025 rapporteren LVNL en Schipholgezamenlijk elke maand.Het winterseizoen 2024–2025 liep van 27 oktober 2024 tot en met 30 maart2025. De prestatie op de regels uit het NNHS voldoet in het winterseizoenaan de daaraan gestelde normen.Vanwege het anticiperend handhaven gaat de naleving van het striktpreferentieel baangebruik pas een rol spelen nadat er eerst een grens-waardeoverschrijding bij 1 of meerdere handhavingspunten isvastgesteld.1Kamerstuk 31 936, nr. 296Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5747 Zonnepanelen PolderbaanIn de 1e helft van gebruiksjaar 2025 ontstond er een veiligheidsprobleembij landingen op de Polderbaan, door reflecties van een aangrenzendzonnepanelenpark. Besloten werd om tijdelijk de Polderbaan een deel vande dag te sluiten. Het vliegverkeer dat in die periode zou landen op dePolderbaan werd omgeleid naar andere banen. Dit had gevolgen voor degeluidsbelasting bij de handhavingspunten bij die andere banen. Inoverleg tussen Schiphol, LVNL en de ILT-Luchtvaartautoriteit is beslotendat LVNL het afwijkende baangebruik registreert en rapporteert aan deILT-Luchtvaartautoriteit. Aan het einde van dit gebruiksjaar kan hetdefinitieve effect hiervan op de geluidsbelasting vastgesteld worden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 665, nr. 5748