Clusterplan Chemelot

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 826Industriebeleid32 813Kabinetsaanpak KlimaatbeleidNr. 314 BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI ENVAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN ENKLIMAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 9 juli 2026Het kabinet heeft in het Coalitieakkoord aangegeven de verduurzamingvan de (energie-intensieve) industrie te willen versnellen. Daarom zettenwe vol in op een groene industrie en lagere uitstoot. Zo wordt Nederlandstrategisch autonomer en bouwen we aan een land dat we door willengeven. Het kabinet wil dit onder andere doen via de maatwerkafspraken,waarbij nieuwe maatwerkafspraken zich richten op clusters of gebieden.In het commissiedebat Verduurzaming Industrie op 16 april jl. is met uwKamer gesproken over deze clustermaatwerkaanpak en de stapsgewijzeaanpak die het kabinet hierbij kiest. Hierbij worden bedrijven enoverheden samen steeds concreter met als uiteindelijk doel bedrijfsinves-teringen die bijdragen aan verduurzaming, concurrentievermogen enweerbaarheid. Stap één in die aanpak is het opstellen van een clusterplan.Dit geeft inzicht in de projecten waar het cluster mee aan de slag wil enwelke randvoorwaarden, zowel publieke als private, volgens de bedrijvenop het cluster nodig zijn om tijdig investeringsbeslissingen op deprojecten te kunnen nemen.Met deze brief wordt uw Kamer geïnformeerd over het eerste clusterplan:het clusterplan Chemelot genaamd «Strategische autonomie doorcirculaire chemie». Het clusterplan is met input van de private partijenopgesteld door de private Executive Director Chemelot en clusterregisseurChemelot op verzoek van het vorige Kabinet en provincie Limburg.1 Dezebrief bevat een toelichting op het clusterplan Chemelot en de vervolg-stappen waar het kabinet samen met Chemelot en de provincie Limburgmee aan de slag wil.1Kamerstukken II 2025Z19212 kst-29826-314ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 826, nr. 3141 1. Inhoud Clusterplan Het clusterplan Chemelot schetst een toekomstperspectief waarbijverbetering van het concurrentievermogen, verduurzaming enweerbaarheid hand in hand gaan. In het clusterplan staat een projectport-folio van twaalf concrete projecten centraal, aangevuld met één projectvan Helix dat zich nog in de ontwikkelfase bevindt maar dat vanwege hetstrategisch potentieel van circulaire nafta uit chemische recycling voor detoekomst van het cluster een aparte vermelding heeft gekregen. Deprojecten bestaan uit een mix van bestaande (o.a. SABIC, OCI, AnQore enFibrant) en nieuwe industrie (i.c. Reju, FUREC en Helix). Deze nieuweprojecten zijn first of a kind en onderstrepen de ambitie van Chemelot omeen stap te zetten in de transitie naar een circulaire economie.Het clusterplan laat zien dat uitvoering van deze projecten de concurren-tiekracht van het cluster weer kan herstellen en leidt tot CO2-reductie enlagere impact op milieu en leefomgeving. Door uitvoering van deprojecten kan de economische activiteit op het cluster behouden blijvenen daarmee de bijdrage van Chemelot aan de welvaart, werkgelegenheiden strategische onafhankelijkheid van Nederland.2 Het is positief dat dedoelen en ambities van de clusterplan aansluiten op de ambities van hetkabinet.In het clusterplan Chemelot is ook expliciet aandacht voor de urgentie omaan de slag te gaan. De industrie op Chemelot bevindt zich, net als degehele Nederlandse en Europese industrie, in een uitdagende econo-mische situatie, mede het gevolg van hoge energieprijzen en (oneerlijke)concurrentie uit derde landen. Dit heeft het risico van sluitingen enverplaatsing van productie als gevolg. In de praktijk zien we dat opChemelot ook gebeuren. Zo heeft Fibrant in januari jl. besloten om eenherstructurering door te zetten en daarmee de caprolactamproductievoorlopig stop te zetten. Door dit besluit hebben helaas circa 100medewerkers hun baan verloren. De installatie wordt wel in een goede,werkende staat gehouden waardoor een herstart in de toekomst mogelijkblijft. Een positieve ontwikkeling is dat SABIC heeft aangekondigd zijnEuropese petrochemie-activiteiten aan het Duitse familiebedrijf AEQUITAte verkopen, dat de ambitie heeft zijn activiteiten in Europa en Nederlanduit te breiden. Ook heeft OCI op 1 juni jl. een voorgenomen verkoop van50% van OCI Nitrogen in Geleen aan het Tsjechische AGROFERT aange-kondigd. Naar de toekomst toe bieden deze transacties mogelijk ookkansen voor het cluster als geheel.In het clusterplan wordt benadrukt dat de sterke integratie op Chemelot deurgentie vergroot. Doordat bedrijven onderling verbonden zijn via delevering van grondstoffen en energie, maakt dat het wegvallen van éénbedrijf direct ook andere bedrijven op het cluster raakt. In het clusterplanis veel aandacht voor kansen en risico’s van deze verwevenheid binnenhet cluster. De sterke integratie kan juist ook maken dat bij Chemelot eenbenadering op het niveau van het cluster meerwaarde heeft. In hetclusterplan wordt daarom aangegeven dat bij de verdere uitvoering hetnoodzakelijk is om niet alleen naar de individuele projecten te kijken maarook steeds breder naar de samenhang met de andere projecten en deimpact op het hele cluster. Doel is daarbij om zo samen te werken datbedrijven durven te investeren omdat er meer zekerheid is dat anderebedrijven op het cluster dit ook gaan doen.2In Figuur 1 van het clusterplan wordt deze bijdrage uitgelicht.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 826, nr. 3142 Het clusterplan is onderbouwd met uitgebreide bedrijfsvertrouwelijkeanalyses over het cluster en de individuele projecten. De dertien bij hetclusterplan betrokken bedrijven hebben via support letters het belang vanhet clusterplan en de projecten bevestigd, en aangegeven bereid te zijnom de projecten samen verder uit te werken. Het clusterplan bevat ookverzoeken aan de overheden. Deze verzoeken richten zich op beschikbaarhouden van generiek instrumentarium, inzet op Europees beleid, aanlegvan energie-infra, een publieke grondpositie en een financiële bijdrage inclustermaatwerk. Voor dit laatste verzoek wordt in het clusterplan nuindicatief een bedrag van € 150 miljoen genoemd, in aanvulling op deandere (steun)verzoeken. Deze verzoeken zijn gericht aan het Rijk en deprovincie Limburg samen.2. Vervolgtraject Om de projecten uit het clusterplan tot realisatie te brengen zijn uitein-delijk investeringsbeslissingen nodig bij de bedrijven. Voor de meesteprojecten zijn in het clusterplan al verschillende randvoorwaardengeformuleerd die nodig zijn voor een investeringsbeslissing. Sommigerandvoorwaarden zijn aan de bedrijven zelf, zoals een contract met eenafnemer of leverancier. Andere liggen deels bij publieke partijen, zoals eenmogelijke subsidie of benodigde vergunning. Om tot de gewensteinvesteringsbeslissingen te komen, is een stapsgewijs proces vereistwaarbij publieke en private partijen elkaar steeds meer zekerheid gevenop de benodigde randvoorwaarden.Nu het clusterplan is opgeleverd, wordt met het clustermaatwerktrajectmet Chemelot een volgende stap gezet: de uitwerkingsfase. In deze fasegaan de bedrijven de projecten en de benodigde randvoorwaardenconcreter maken. Hiervoor worden de gesprekken met de bedrijvengeïntensiveerd. Parallel onderzoeken het Rijk en de provincie hoe, en zo jaonder welke voorwaarden, mogelijk invulling kan worden gegeven aan de(steun)verzoeken in het clusterplan. Hierbij zal ook het recenteAMVI-advies over de volgende fase van de maatwerkaanpak wordenbetrokken.3Deze uitwerkingsfase moet resulteren in een gezamenlijke routekaartwaarin de tijdlijnen van de projecten, de private en publieke randvoor-waarden en de relevante mijlpalen worden uiteengezet, en waarbij ookoog is voor de samenhang tussen de verschillende projecten en hoe dezeelkaar kunnen versterken.4 Stichting Chemelot, betrokken bedrijven,provincie Limburg en het kabinet hebben de ambitie uitgesproken om inhet najaar tot deze gezamenlijke routekaart voor uitvoering van hetclusterplan te komen. In het najaar zal het kabinet de Kamer informerenover de voortgang van de uitwerkingsfase en mogelijke vervolgstappen.Tijdens deze uitwerkingsfase worden projecten of randvoorwaarden uithet clusterplan waarbij eerder besluiten nodig of mogelijk zijn, wel verdergebracht. Voorbeelden hiervan zijn de positieve beschikking van deNIKI-subsidie van Reju eerder dit jaar en de inzet van het kabinet – zowelin Europa als via nationale maatregelen – om de concurrentiepositie vande Nederlandse industrie te verbeteren.3Kamerstuk 29 826, nr. 307.4Figuur 5 in het clusterplan bevat een eerste indicatieve roadmap opgesteld door het clusterwelke verder moet worden geconcretiseerd.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 826, nr. 3143 3. Afsluitend De industrie is belangrijk voor Nederland en bevindt zich in een uitda-gende periode. Het clusterplan laat zien dat er perspectief is. De bedrijvenop Chemelot, de provincie Limburg en het kabinet zijn gemotiveerd om ditclusterplan verder uit te werken en hier samen een succes van te maken.Tot slot, het kabinet zal uw Kamer uiterlijk eind dit jaar verder informerenover de voortgang van de gehele maatwerkaanpak, en daarbij ook ingaanop de stand van de maatwerkaanpak bij andere clusters of gebieden.De Minister van Klimaat en Groene Groei,S. van Veldhoven-van der MeerDe Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,J. de BatTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 826, nr. 3144